Γιατί τα κόμματα αξιοδοτούν ως εξόχως σημαντική την προσεχή εκλογική αναμέτρηση

Η σημαντικότητα των εκλογών του προσεχούς Μαΐου οφείλεται, κυρίως, στο γεγονός ότι αποτελεί ένα σοβαρό crash test δυνάμεων εν μέσω κρίσης, αλλά και έντονων ανακατατάξεων τόσο στο πολιτικό σκηνικό όσο και στα ίδια τα κόμματα

ΤΟ ΚΡΙΣΙΜΟ ερώτημα που εγείρεται είναι κατά πόσον οι Ευρωεκλογές θα επιταχύνουν τις διαδικασίες αποσυσπείρωσης των πολιτών γύρω από τα πολιτικά κόμματα

Οι κατά παράδοσιν υποβαθμισμένες -τόσο για τους σχεδιασμούς των πολιτικών κομμάτων όσο και για τις… διαθέσεις του εκλογικού σώματος- Ευρωεκλογές, αποκτούν, μέσα στο εκτάκτως συνταχθέν συγκείμενο της κρίσης, μιαν απρόσμενη σημασιολογική αναβάθμιση, που δεν είχαν ποτέ προηγουμένως.

Σε συνδυασμό με μια σειρά άλλους παράγοντες -απαραμείωτη κρίση αξιοπιστίας του πολιτικού συστήματος και των πολιτικών, δραστικές αλλαγές στο εσωτερικό των κομμάτων, διαδικασίες ρηξιγενούς χαρακτήρα στο επίπεδο της συγκυβέρνησης, ανάπτυξη διεργασιών στον ευρύτερο ενδιάμεσο χώρο, αναδιάταξη του χώρου της αντιπολίτευσης, ραγδαίες εξελίξεις στο Κυπριακό, κ.λπ.- οι προσεχείς Ευρωεκλογές ίσως αποτελέσουν καταλύτη για σημαντικές εξελίξεις στο πολιτικό σκηνικό, που δεν αποκλείεται να διαφοροποιήσουν άρδην τον υφιστάμενο συσχετισμό δυνάμεων.

Η συγκεκριμένη, ωστόσο, ανασήμανση των εκλογών για το Ευρωκοινοβούλιο εκ μέρους του πολιτικού συστήματος, διαφαίνεται να προσκρούει στην ολοένα αυξανόμενη απαξίωση των πολιτών, η οποία αναμένεται να εκφραστεί σε ακόμη μεγαλύτερη αποχή από την κάλπη, βαθύνοντας έτι περαιτέρω τη θεσμική κρίση «νομιμοποίησης».

Δοκιμασία του πολιτικού συστήματος

Αφενός, πρόκειται για την πρώτη δοκιμασία του πολιτικού συστήματος και των φορέων του ενώπιον της κάλπης, μέσα στις συνθήκες της βαθιάς και πολύμορφης κρίσης που διέρχεται ο τόπος. Ως εκ τούτου, το κρίσιμο ερώτημα που εγείρεται είναι κατά πόσον αυτή η τελευταία θα επιταχύνει τις διαδικασίες αποσυσπείρωσης των πολιτών γύρω από τα πολιτικά κόμματα, δημιουργώντας μια πρωτοφανή, για τα κυπριακά πολιτικά δεδομένα, κατάσταση, αν όχι θεσμικής «απονομιμοποίησης» του συστήματος εξουσίας, τουλάχιστον ριζικής αμφισβήτησής του, στέλνοντας το μήνυμα για την ανάγκη αλλαγής πλεύσης. Ερώτημα που θα πρέπει, ασφαλώς, να απαντηθεί υπό τον όρο του πραγματολογικού δεδομένου, ότι, συνήθως, οι Ευρωεκλογές αποτελούν μία πρώτης τάξεως ευκαιρία για το εκλογικό σώμα να ρίξει «ψήφο» διαμαρτυρίας ή αδιαφορίας, διά της αποχής.

Crash test για όλους

Αφετέρου, θα είναι ένα πρώτο crash test για όλους τους πολιτικούς παίκτες - τόσο για την Κυβέρνηση όσο και για τα πολιτικά κόμματα και τους φιλόδοξους ηγέτες τους.

Για την Κυβέρνηση και τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας -παρότι στις Ευρωεκλογές δεν κρίνεται αυτή καθ’ αυτή η κυβερνητική πολιτική- θα είναι η πρώτη καταγραφή πολιτικής δύναμης μετά την ανάληψη της Προεδρίας τον προπερασμένο Φεβρουάριο.

Καθότι, έτσι ή αλλιώς, η εκλογική μάχη για το Ευρωκοινοβούλιο θα διεξαχθεί μέσα στο δύσθυμο κλίμα που δημιούργησαν οι αποφάσεις του Eurogroup, το κούρεμα καταθέσεων και η εφαρμογή του μνημονίου και, ως εκ τούτου, η ψήφος των πολιτών δεν μπορεί να μην προσμετρηθεί και ως ένα μέτρο, αν όχι ακριβές, αξιολόγησης του κυβερνητικού έργου.

«Πρώτη» του Αβέρωφ

Την ίδια ώρα, για τον ΔΗΣΥ, θα είναι η πρώτη εκλογική δοκιμασία υπό τη νέα ηγεσία του, η οποία (ηγεσία) ασφαλώς θέλει να καταγράψει ένα ισχυρό εκλογικό αποτέλεσμα, το οποίο να την εδραιώνει τόσο στο εσωτερικό του κόμματος, όσο και ευρύτερα. Στόχος, ο ΔΗΣΥ να επιβεβαιώσει την «πολιτική ηγεμονία» του στο πολιτικό σκηνικό, μετά την πρωτοκαθεδρία στις τελευταίες βουλευτικές εκλογές αλλά και, κυρίως, την ανάδειξη του Νίκου Αναστασιάδη στην Προεδρία του κράτους. Στην Πινδάρου φρονούν ότι, παρά τα προβλήματα, «η νουνεχής και συντονισμένη προσπάθεια ανάκαμψης της οικονομίας, αλλά και οι συντελούμενες τομές όσον αφορά τη μεταρρύθμιση του κράτους», σε συνδυασμό με τις εμμένουσες «δυστοκίες» σε ΔΗΚΟ και ΑΚΕΛ, θα προσδώσουν την απαραίτητη ώθηση στη «στρατηγική εδραίωσης» του ΔΗΣΥ ως του αδιαφιλονίκητου ρυθμιστή των πολιτικών εξελίξεων.

Βηματισμός ανάκαμψης

Για το ΑΚΕΛ, από την άλλην, οι Ευρωεκλογές, ως η πρώτη εκλογική αναμέτρηση μετά την απώλεια της εξουσίας, αποτελούν έναν περίπου ασφαλή δείκτη του βηματισμού ανασυγκρότησης και ανασύνταξης, με δεδομένη τη φθορά που υπέστη, ένεκα της διακυβέρνησης Δ. Χριστόφια.

Στην Εζεκία Παπαϊωάννου θεωρούν ότι η επικείμενη εκλογική αναμέτρηση θα επανεισάγει το κόμμα σε τροχιά ανόδου και ανάκαμψης, παρά τις δυσχέρειες συσπείρωσης και διεύρυνσης που παρουσιάζονται, ενώ εκτιμούν ότι τα «επισωρευμένα προβλήματα και οι αστοχίες της Κυβέρνησης σε σειρά θεμάτων που άπτονται της καθημερινότητας των πολιτών», θα έχουν ως αποτέλεσμα τον σταδιακό «επαναπατρισμό» δυσαρεστημένων ΑΚΕΛικών ψηφοφόρων.

ΔΗΚΟ και ενδιάμεσος χώρος

Ιδιαίτερα υψηλής έντασης crash test θα είναι οι Ευρωεκλογές για το Δημοκρατικό Κόμμα, το οποίο οδεύει προς την κάλπη με ανεπούλωτους τους εσωτερικούς διαφορισμούς του, που δείχνουν να εντείνονται μετά την απόφαση αποχώρησης από την Κυβέρνηση.

Η ηγεσία του ΔΗΚΟ αντιμετωπίζει αυτήν τη στιγμή δύο μείζονα προβλήματα, που δυσχεραίνουν αφάνταστα τον βηματισμό προς τις Ευρωεκλογές: Αφενός είναι η αδυναμία πειστικής απεύθυνσης προς το ευρισκόμενο σε διαφωνία μισό του κόμματος, που δείχνει να αντικρίζει την εκλογική αναμέτρηση του Μαΐου σχεδόν με… αδιαφορία, και, αφετέρου, η αδυναμία διεύρυνσης προς άλλους πολιτικούς χώρους, κυρίως του Κέντρου, όπου, όπως καταγράφει και η σύνθεση του ψηφοδελτίου, επιχειρεί να διεμβολήσει το πολιτικό ακροατήριο που κυμαίνεται ένθεν και ένθεν της μεθορίου που χωρίζει το ΔΗΚΟ από τη Συμμαχία Πολιτών. Στόχος, η επανεφέλκυση ψηφοφόρων της λεγόμενης σκληρής γραμμής στο Κυπριακό, που «εκπατρίστηκαν» στις τάξεις της Συμμαχίας, και εκφράζονται, σήμερα, από πρώην στελέχη του Δημοκρατικού Κόμματος.

Καταλυτικής σημασίας το αποτέλεσμα

Τούτων δοθέντων, το αποτέλεσμα των Ευρωεκλογών εκτιμάται ότι θα είναι καταλυτικής σημασίας για τις περαιτέρω εξελίξεις στο ΔΗΚΟ, καθώς, μια ενδεχόμενη αποτυχία, ενδέχεται να σηματοδοτήσει διεργασίες εσωκομματικής αμφισβήτησης της ηγεσίας, ενώ θα θέσει εν αμφιβόλω τον «ηγεμονικό» ρόλο του κόμματος στον ευρύτερο ενδιάμεσο χώρο, όπου, με αφετηρία την εκλογική συνεργασία ΕΔΕΚ - Οικολόγων, φαίνεται να συντελούνται σοβαρές διεργασίες «συζεύξεων» σε μακροπρόθεσμη βάση. Και, προφανώς, το ΔΗΚΟ δεν θα ήθελε να εμπλακεί σ’ αυτές μη ευρισκόμενο σε θέση ισχύος.

Οι προοπτικές ΕΔΕΚ-Οικολόγων

Την ίδια ώρα, σε προοπτική πολιτικής τελεσφορίας εκτιμούν πως κινείται η συνεργασία τους στις Ευρωεκλογές ΕΔΕΚ και Οικολόγοι. Τα δύο κόμματα, που, όπως διακηρύττουν επανειλημμένως, δεν ένωσαν δυνάμεις προς πορισμό πρόσκαιρων εκλογικών ή πολιτικών οφελών, αλλά στοχεύουν σε μια μακροπρόθεσμη σύμπλευση, πορεύονται προς τις Ευρωεκλογές προσδοκώντας πως η συνεργασία τους, θεμελιωμένη σε εδραίες βάσεις ουσιαστικών συγκλίσεων στα μείζονα ζητήματα πολιτικής, όχι μόνο θα είναι εκλογικά επιτυχής, αυξάνοντας αθροιστικά το ποσοστό τους, αλλά θα ενεργοποιήσει διεργασίες ευρύτερων ζυμώσεων στον ενδιάμεσο χώρο.

Υπό αυτό το πρίσμα, οι Ευρωεκλογές συνιστούν ένα πρώτο γερό τεστ για τη συνεργασία που, σε μεγάλο βαθμό, θα κρίνει τις προοπτικές και το μέλλον της.

Προέκταση της κυβερνητικής συνεργασίας

ΓΙΑ το Ευρωπαϊκό Κόμμα, η συνεργασία με τον ΔΗΣΥ, υπό την μορφήν, μάλιστα, της συμμετοχής του Προέδρου του, Δημήτρη Συλλούρη, στο ψηφοδέλτιο του μείζονος κυβερνώντος κόμματος, αποτελεί προέκταση της συμμετοχής στην Κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη. Αποτελεί, ως τέτοια, έναν «πειραματικό βηματισμό» στη μετά τη διάσπαση του κόμματος εποχή, με εμφανή, πλέον, τον προσανατολισμό του προς τον κυβερνητικό αστερισμό. Ίσως, δε, αποτελέσει το εφαλτήριο καθοριστικών αποφάσεων για το μέλλον της παράταξης, δεδομένου ότι αυτό φαίνεται να προσαρμόζεται στη λογική του συμψηφισμού «διαφωνιών και υπευθυνότητας», προς εξυπηρέτηση του εθνικού συμφέροντος.

Μετρά δυνάμεις η Συμμαχία...

ΓΙΑ τη Συμμαχία Πολιτών, τέλος, οι Ευρωεκλογές αποτελούν το πρώτο εκλογικό τεστ από της συστάσεώς τους ως κόμματος και, ως τέτοιο, συνιστά ένα κρίσιμο μπρα-ντε-φερ «μέτρησης δυνάμεων». Στο κόμμα ευελπιστούν πως το αποτέλεσμα της κάλπης θα εδραιώσει την παρουσία του στο πολιτικό σκηνικό, όχι μόνον ως μιας υπολογίσιμης δύναμης, αλλά και ως παράγοντα ικανού να διαδραματίσει ρόλο μόχλευσης εξελίξεων, ιδιαίτερα στον ευρύτερο χώρο του Κέντρου. Ακόμα κι αν ο στόχος της εκλογής ευρωβουλευτή, που ήταν η αρχική επιδίωξη, δεν ευοδωθεί, η επίτευξη ενός ικανού ποσοστού, που θα κατοχυρώνει την παρουσία της Συμμαχίας «ως μιας πολιτικής δύναμης με μέλλον», θεωρείται δεδομένο εξόχως τελεσφόρο πολιτικά για τις προοπτικές του κόμματος. Θα είναι, παράλληλα, και ένα προσωπικό στοίχημα για τον ίδιο τον Γιώργο Λιλλήκα, ο οποίος προχώρησε στην ίδρυση της Συμμαχίας, ως αποτέλεσμα της πολιτικής επιτυχίας του στις τελευταίες προεδρικές εκλογές, με στόχο τη διαμόρφωση ενός ισχυρού μετώπου αποτροπής στο Κυπριακό.

Ιδεολογικές ατζέντες

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΗ, εξάλλου, της σημασίας που προσδίδουν τα κόμματα στις προσεχείς Ευρωεκλογές είναι το γεγονός ότι κατέρχονται άπαντα με ολοκληρωμένες ιδεολογικοπολιτικές ατζέντες, με κεντρική εστίαση στα θέματα της οικονομίας και τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας.

Προσήκων στη σημαντικότητα των Ευρωεκλογών είναι, επίσης, και ο κομματοπαγής χαρακτήρας των ψηφοδελτίων, καθώς τα περισσότερα εξ αυτών απαρτίζονται από πρωτοκλασάτα κομματικά στελέχη, κομματικών αρχηγών ή αναπληρωτών μη εξαιρουμένων. Στοιχείο, ασφαλώς, που επίσης επιρρώνει τα προλεχθέντα. Μένει, ωστόσο, να καταδειχθεί κατά πόσο με τις «αξιολογήσεις» των κομμάτων θα συμφωνήσουν και οι πολίτες, ή αν, με τη στάση που θα επιδείξουν, θα τις καταστήσουν ακόμα μια φορά προβληματικές.