Βηματισμός εξόδου, με την ενότητα να κρέμεται από μια κλωστή

Ενώπιον πολλαπλών διακυβευμάτων βρίσκεται το συγκυβερνών κόμμα, που ετοιμάζεται να περάσει στην πλευρά της αντιπολίτευσης

ΤΟ ΔΙΛΗΜΜΑ της παραμονής ή όχι στην Κυβέρνηση επανέρχεται πάλι με ανάλογη, ίσως και μεγαλύτερη, δριμύτητα

Ένα μόλις χρόνο από την εκλογή της νέας Κυβέρνησης, και λίγες μόλις ημέρες από την ανάδειξη της νέας κομματικής ηγεσίας, το ΔΗΚΟ ευρίσκεται ξανά ενώπιον ενός ανανεωμένου διλήμματος: Παραμονή ή αποχώρηση από την Κυβέρνηση;

Το ίδιο δίλημμα ταλάνιζε το κόμμα του κέντρου καθ’ όλη σχεδόν τη διάρκεια της περασμένης εξαετίας, εμβάλλοντάς το σε μια συνθήκη εξουθενωτικής εσωστρέφειας, σ’ ένα διχαστικό εσωκομματικό μπρα-ντε-φερ που έπληττε καίρια τη δημόσια εικόνα, την εσωτερική συνοχή και την πολιτική αξιοπιστία του.

Το ίδιο δίλημμα επανέρχεται τώρα με ανάλογη, ίσως και μεγαλύτερη, δριμύτητα, με τους ίδιους πρωταγωνιστές, αλλά από διαφορετικές, αυτήν τη φορά, θέσεις στην κομματική ιεραρχία.

Οι ίδιες δυνάμεις που πριν από πέντε χρόνια ζητούσαν επίμονα την αποχώρηση από την Κυβέρνηση Δημήτρη Χριστόφια, θέλουν και επιδιώκουν και σήμερα την αποχώρηση από την Κυβέρνηση Νίκου Αναστασιάδη. Και επικαλούνται περίπου τους ίδιους ακριβώς λόγους, όπως και τότε: την αθέτηση των δεσμεύσεων του Προέδρου της Δημοκρατίας στο Κυπριακό και την ανάληψη μιας καταστροφικής πορείας για το εθνικό πρόβλημα.

Στην αντίπερα όχθη, οι ίδιες δυνάμεις, που στο μεγαλύτερο μέρος της πενταετίας Δ. Χριστόφια -προτού, τελικά, αποχωρήσει το ΔΗΚΟ από την Κυβέρνηση- στήριζαν και υπεράσπιζαν την επιλογή της συγκυβέρνησης, υποστηρίζουν και σήμερα την παραμονή στην Κυβέρνηση του Νίκου Αναστασιάδη. Επικαλούμενοι κι αυτοί τους ίδιους περίπου λόγους: την ανάγκη διασφάλισης της πολιτικής και κοινωνικής σταθερότητας, την ενίσχυση της ενότητας στο εσωτερικό μέτωπο, τη διαμόρφωση προϋποθέσεων ουσιαστικότερης συμμετοχής στον καθορισμό και τη λήψη των κυβερνητικών αποφάσεων, κ.τ.λ.

Κλίμα πόλωσης

Το διάζευγμα τίθεται μέσα σ’ ένα κλίμα έντονης πόλωσης, ενώ το κόμμα βρίσκεται, ακόμη, σε διαδικασία θεσμικής ανασύνταξης και ανασυγκρότησης. Ίσως αποτελεί πρωτόγνωρη συνθήκη στα κομματικά χρονικά, τα συλλογικά όργανα να κληθούν, στην πρώτη, κιόλας, σύνοδό τους, να λάβουν μια τόσο κεφαλαιώδους σημασίας απόφαση τόσο για το κόμμα όσο και για τον τόπο, υπό το σοβαρό ενδεχόμενο παρείσδυσης ενός «τραυματικού» εσωτερικού διαφορισμού, στην αρχή, μόλις, της «νέας εποχής».

Με μια πρώτη ανάγνωση των συσχετισμών που διαμορφώθηκαν στα συλλογικά όργανα -αποκλειομένων, βεβαίως, «απρόβλεπτων» τοποθετήσεων-, η βασική εκτίμηση είναι ότι, ο Νικόλας Παπαδόπουλος, εύκολα ή δύσκολα, θα καταφέρει να περάσει την πρότασή του, είτε η μάχη δοθεί στο Εκτελεστικό Γραφείο είτε στην Κεντρική Επιτροπή. Εξίσου, όμως, κεντρικό για τον Πρόεδρο του κόμματος αναδεικνύεται το διακύβευμα να μην «επωμιστεί», την επομένη των αποφάσεων, την εικόνα ενός βαθιά διχασμένου ΔΗΚΟ, όσο τεκμηριωμένη και πειστική παρουσιαστεί η επιλογή του. Στον ίδιο βαθμό, καθίσταται αναγκαία, για την ηγεσία, η επίτευξη ενός καθαρά νικηφόρου συσχετισμού, ο οποίος να επικυρώνει την «παράσταση» του αδιαμφισβήτητου ελέγχου του κόμματος, αποθαρρύνοντας, έτσι, τις όποιες «διαθέσεις» για άσκηση συντεταγμένης, ισχυρής εσωκομματικής αντιπολίτευσης στη συνέχεια.

Η μάχη, με άλλα λόγια, θα δοθεί τόσο σε επίπεδο ουσίας όσο και «εντυπώσεων», εξίσου ουσιαστικών, από πολιτική άποψη.

Διχοτομίες και μετατοπίσεις

Ωστόσο, σύμφωνα με πολιτικούς αναλυτές, καλά γνωρίζοντες την ασταθή γεωγραφία του ΔΗΚΟ, ο πραγματικός κίνδυνος για τον Νικόλα Παπαδόπουλο δεν είναι τόσο η διαδικασία στα συλλογικά όργανα, έστω κι αν η μάχη σ’ αυτά αποδειχθεί, κατά το μάλλον ή ήττον, αμφίρροπη, αλλά ο προβληματισμός μερίδας της βάσης ως προς τον γενικότερο πολιτικό προσανατολισμό του κόμματος.

Στο πλαίσιο αυτό, επισημαίνουν την επιτέλεση μιας άλλου είδους μετατόπισης των πόλων ισχύος στο εσωτερικό, που δεν έχει τόσο να κάνει με «ονοματολογικούς» προσδιορισμούς (παπαδοπουλικοί, κυπριανικοί, καρογιανικοί) όσο με πολιτικές θέσεις στα μείζονα ζητήματα πολιτικής, όπως στο Κυπριακό, στην οικονομία κ.τ.λ. Θέσεις που κινούνται από τη μεγαλύτερη ή μικρότερη μετριοπάθεια προς πιο «σκληρές» ή «ακραίες» θέσεις, και οι οποίες μπορούν να μεταφραστούν στην εδραίωση μιας βαθιάς διχοτομίας που είχε, παρά τις όποιες «ονοματολογικές εκφράσεις» της, αναπτυχθεί έντονα τα τελευταία χρόνια στο ΔΗΚΟ.

Μετριοπάθεια και αδιαλλακτικότητα

Μετριοπάθεια, από τη μια, που σηματοδοτεί μια περισσότερο «διαλλακτική» στάση στο Κυπριακό (πιο πολύ κριτική σύμπλευση με τους χειρισμούς στο εθνικό θέμα παρά κάθετη απόρριψη), και στην οικονομία (λιγότερος νεοφιλελευθερισμός και μεγαλύτερη έμφαση στη μεικτή οικονομία), αλλά και περισσότερη ευελιξία στις πολιτικές συνεργασίες. Και αδιαλλακτικότητα, από την άλλη, με εμμονή σε αμετάθετες θέσεις αρχών στο Κυπριακό, υιοθέτηση μιας περισσότερο «πραγματιστικής» προσέγγισης στα θέματα της οικονομίας, σκλήρυνση της στάσης έναντι εν ενεργεία ή εν δυνάμει εταίρων κ.τ.λ.

Διχοτομία, που μεταφράζεται, επίσης, σε διαφοροποιήσεις όσον αφορά στο ύφος άσκησης της πολιτικής, με την υιοθέτηση ενός περισσότερο επιθετικού (aggressive) και «αυταρχικού» στυλ, απέναντι σ’ αυτό τής, ενίοτε, «ληθαργικής» μετριοπάθειας, που ενοφθαλμίζεται στην απρόσβλητη λογική των ισορροπιών, μέσα από «αμοιβαία εποικοδομητικές», ευσταθείς συνεργασίες.

Υπό αυτό το πρίσμα, επισημαίνουν, η παρατηρούμενη διαφοροποίηση στο «στυλ εξουσίας», ενδέχεται να παρωθήσει εκ παραδόσεως ή εκ πεποιθήσεως μετριοπαθείς ψηφοφόρους του ΔΗΚΟ, φορείς μιας «χωρίς ανταλλάγματα λογικής υπευθυνότητας», να στραφούν προς άλλους πολιτικούς χώρους, που εκφράζουν περισσότερο το ιδεώδες της πολιτικής μετριοπάθειας, τουλάχιστον ως ύφος πολιτικής συμπεριφοράς, όπως ο ΔΗΣΥ ή η ΕΔΕΚ.

Δύο μοντέλα

Στις ρίζες αυτής της διχοτομίας φαίνεται να βρίσκεται η ασυναίρετη συνύπαρξη δύο διαφορετικών πολιτικών μοντέλων, που συνέθεσαν το σύγχρονο ΔΗΚΟ: Το παραδοσιακό ΔΗΚΟ του Σπύρου Κυπριανού, ένα κόμμα μετριοπαθές και «ευπροσάρμοστο» σε κάθε είδους συνεργασίες, που μεταστοιχείωνε τη σταθερή εξουσιαστική του πρόσδεση σε ανοικτή απεύθυνση προς την κοινωνία, και την Ένωση Κέντρου του Τάσσου Παπαδόπουλου, ένα περισσότερο κλειστό, αρχηγικού τύπου κόμμα, με περισσότερο επιθετική ρητορική και ελιτίστικες προσαγορεύσεις. Φαίνεται πως, έκτοτε, αυτοί οι δύο «κόσμοι» συνυπάρχουν σε μιαν ανειρήνευτη διελκυνστίνδα, συμπορεύονται σε μιαν ασταθή τροχιά, μονίμως αλληλοσυγκρουόμενοι, καθιστώντας την εσωστρέφεια και τον διχασμό μια μόνιμη πολιτική συνθήκη.

Βήμα με ρίσκα

Η ΔΙΑΦΑΙΝΟΜΕΝΗ, πάντως, έξοδος του ΔΗΚΟ από την Κυβέρνηση, μόνο χωρίς συνέπειες δεν θα είναι, τόσο για το ίδιο το κόμμα όσο και για το ευρύτερο πολιτικό σκηνικό. Αφενός, εγκαταλείποντας τον κυβερνητικό συνασπισμό, το ΔΗΚΟ θα βρεθεί σε μια ιδιότυπη αντιπολιτευτική θέση, με ελαχιστοποιημένους κοινούς τόπους με τα υπόλοιπα αντιπολιτευόμενα κόμματα· αφετέρου, θα εισέλθει σε μια πορεία πλήρους αποξένωσης από τον ΔΗΣΥ, τουλάχιστον όσον αφορά το Κυπριακό.

Η ιδιότυπη αυτή συνθήκη καθορίζεται, από τη μια, από την παντελή απουσία οιωνδήποτε συγκλίσεων με το ΑΚΕΛ τόσο στο Κυπριακό όσο και στην οικονομία, γεγονός που καθιστά, στο παρόν, τουλάχιστον, στάδιο, αδύνατη την προσέγγιση των δύο κομμάτων, στο πλαίσιο μιας ενδεχόμενης σύμπηξης ενός ευρέος αντιπολιτευτικού πόλου.

Το «βαρίδι» της μνημονιακής δέσμευσης

Από την άλλη, μπορεί το Δημοκρατικό Κόμμα να ταυτίζεται, πλήρως, με τα κόμματα του ενδιάμεσου χώρου στο εθνικό πρόβλημα (όπου θα μπορούσε να ηγηθεί της προσπάθειας για σύμπηξη ενός ισχυρού κεντρώου απορριπτικού μετώπου στο Κυπριακό), ωστόσο έχει μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση όσον αφορά τα θέματα της οικονομίας, στηρίζοντας τη μνημονιακή πολιτική. Γεγονός που καθιστά εφικτή… κατά το ήμισυ τη σύμπηξη ενός ισχυρού αντιπολιτευτικού τόξου έναντι της πολιτικής της Κυβέρνησης. Την ίδια ώρα, ενδεχόμενη αποκήρυξη, εκ μέρους του, της μνημονιακής του… προσήλωσης, προκειμένου να συμπαραταχθεί με τα υπόλοιπα κόμματα της αντιπολίτευσης, θα το εξέθετε σε μιαν... αθεράπευτη κρίση αναξιοπιστίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται.

Ως εκ τούτου, καθίσταται σαφές πως, το ΔΗΚΟ, επιβάλλεται να εξεύρει, τάχιστα, τρόπους διαχείρισης αυτών των διαφορών, ώστε να μη βρεθεί, «με τη μία», στην αντιπολιτευτική… απομόνωση. Παράλληλα, ένας άλλος παράγοντας που δεν πρέπει να παραθεωρείται, είναι οι δεξιόστροφες ροπές μεγάλης μερίδας των ΔΗΚΟϊκών ψηφοφόρων, οι οποίοι προκρίνουν ως θετική τη συνεργασία με τον ΔΗΣΥ. Υπό αυτό το δεδομένο, ουκ ευάριθμα στελέχη του ΔΗΚΟ εκτιμούν ότι, ενδεχόμενη αποχώρηση από την Κυβέρνηση, θα αποδυναμώσει έτι περαιτέρω το δεξιό… κέρας του κόμματος, με πιθανή διαρροή ψηφοφόρων προς τα δεξιά, παρότι η απόφαση για αποχώρηση ενδέχεται να σημάνει τον πλήρη επαναπατρισμό όλων των στελεχών και οπαδών που στράφηκαν προς τον Γιώργο Λιλλήκα.