Η πολιτεία τη θεωρεί ωφέλιμη για την κοινωνία
Η εναλλακτική ποινή φυλάκισης αποσυμφορεί τις φυλακές και έχει τη στήριξη του κράτους και της Βουλής

Η εφαρμογή της ποινής της κοινοτικής εργασίας αντί της φυλάκισης, που υλοποιείται στην Κύπρο από το 2005, είναι ωφέλιμη για την κοινωνία, τυγχάνει σωστού χειρισμού από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας και έχει τη στήριξη της Βουλής, δήλωσε χθες ο Πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Σοφοκλής Φυττής, μετά τη συζήτηση του θέματος αυτού σε σχέση με τον υπερπληθυσμό στις Κεντρικές Φυλακές.

Τα κριτήρια για να επιβληθεί η ποινή της κοινοτικής εργασίας, κατά πλειοψηφία σε ανήλικους και νεαρούς μικροπαραβάτες ελαφροποινίτες, αφορούν την καταλληλότητα της συγκεκριμένης περίπτωσης και κατά πόσο ο δικαστής θα θεωρήσει ότι το άτομο θα επωφεληθεί από την επιβολή της ποινής. Εξαρτάται, επίσης, κατά πόσο υπάρχουν διαθέσιμες θέσεις εργασίας και αν αποδέχεται το ίδιο το άτομο την επιβολή αυτής της εναλλακτικής ποινής, που δεν είναι αναγκαστική.

Διαφορετική η ηλεκτρονική παρακολούθηση
Στη διάρκεια της συζήτησης ξεκαθαρίστηκε ότι η ποινή της κοινοτικής εργασίας χωρίς αμοιβή, ως εναλλακτική της φυλάκισης, συμβάλλει στην αποσυμφόρηση των φυλακών. Στη συνεδρία έγινε αρκετή αναφορά και στη μείωση του υπερπληθυσμού των φυλακών, που αναμένεται να επιφέρει σύντομα η εφαρμογή του θεσμού του κατ΄ οίκον περιορισμού με ηλεκτρονική παρακολούθηση, μέσω ηλεκτρονικού βραχιολιού, που αφορά κατάδικους ενταγμένους στο Κέντρο Καθοδήγησης, Εξωιδρυματικής Απασχόλησης και Αποκατάστασης (ΚΚΕΑΑ).

Η διαφορά μεταξύ των δύο μέτρων είναι ότι η κοινοτική εργασία είναι εναλλακτικός τρόπος ποινικής μεταχείρισης του αδικοπραγούντα, ενώ η ηλεκτρονική παρακολούθηση είναι εναλλακτικός τρόπος άσκησης έκτισης της ποινής. Στην πρώτη περίπτωση το άτομο δεν μπαίνει στη φυλακή, ενώ στη δεύτερη, το άτομο βρίσκεται ήδη στη φυλακή, αλλά έχει την ευκαιρία, κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, να εκτίσει το τελευταίο μέρος της ποινής του έξω στην κοινωνία και στο σπίτι του.

Η αποσυμφόρηση των Κεντρικών
Η Αναπληρώτρια Διευθύντρια του Τμήματος Φυλακών Ελένη Βατυλιώτου και ο λειτουργός του Τμήματος Λάζαρος Λαζάρου πληροφόρησαν την Επιτροπή ότι, σε κάθε περίπτωση, υπήρξε τους τελευταίους μήνες σοβαρή αποσυμφόρηση των φυλακών. Σε έγγραφο χωρητικότητας των Κεντρικών Φυλακών, που η κ. Βατυλιώτου επέδωσε στους βουλευτές, αναφέρεται ότι αυτήν τη στιγμή η χωρητικότητα του σωφρονιστικού ιδρύματος είναι 455 άτομα, ενώ έχει σήμερα 561 άτομα, που είναι μια σχετικά καλή αναλογία σε σύγκριση με το πρόσφατο παρελθόν, όταν αυτοί οι αριθμοί ήταν σχεδόν διπλάσιοι. Η αποσυμφόρηση αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στη μαζική προεδρική χάρη σε κατάδικους την περίοδο των Χριστουγέννων και μετά την πρόσφατη αναταραχή στο ίδρυμα, στην απέλαση μεταναστών κρατουμένων και κυρίως στην αποφυλάκιση Σύρων προσφύγων, αφού τους δόθηκε προσωρινή άδεια παραμονής στην Κύπρο, ενόψει του ότι είναι αδύνατο να σταλούν πίσω στη χώρα τους, λόγω του εμφυλίου πολέμου που μαίνεται ακόμα εκεί.

Σε ενέργεια 926 διατάγματα
Εκ μέρους των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, η Χαρά Ταπανίδου ανέφερε ότι μέχρι το τέλος του 2013 βρίσκονταν σε ενέργεια 926 κηδεμονευτικά διατάγματα και διευκρίνισε ότι ο όρος της κοινοτικής εργασίας χωρίς αμοιβή επιβάλλεται γύρω στο ένα τρίτο ή ένα τέταρτο από αυτά. Είπε ότι οι υπόλοιποι είναι υπό κηδεμονευτική επιτήρηση, χωρίς τον όρο της κοινοτικής εργασίας. Εξήγησε ότι «μπορεί π. χ. ο δικαστής να επιβάλει σε κάποιον κηδεμονευτική επιτήρηση για τρία χρόνια και κοινοτική εργασία χωρίς αμοιβή για 80 ώρες. Οι 80 ώρες μπορεί να εκτελεσθούν σε δύο μήνες. Όμως συνεχίζει για 3 χρόνια η κηδεμονευτική επιτήρηση.

Και τα δύο είναι όροι εναλλακτικής ποινής. Η έννοια της κηδεμονευτικής επιτήρησης είναι ότι το άτομο χρειάζεται κάποια στήριξη για να αναμορφώσει τη συμπεριφορά του, ώστε να ενταχθεί στην κοινωνία και να μην επαναλάβει το αδίκημα. Συνεπώς, ο ρόλος του κηδεμονευτικού λειτουργού είναι να στηρίξει το άτομο και το οικογενειακό του περιβάλλον. Σε τακτά διαστήματα, πρέπει να υποβάλλει έκθεση στο δικαστήριο ότι πράγματι ο κηδεμονευόμενος επωφελείται από την εναλλακτική ποινή και να λογοδοτήσει στον δικαστή για τη συμπεριφορά του.

»Από την άλλη, τα κυρίως καθήκοντα του επιτηρητή είναι να βεβαιωθεί ότι τηρούνται οι όροι της κοινοτικής εργασίας στον χώρο εργασίας. Είναι προϋπόθεση και για τον επιτηρητή, όπως και για τον κηδεμονευτικό λειτουργό, να δημιουργήσει σχέση εμπιστοσύνης με τον κηδεμονευόμενο».

Σύμφωνα με τη Χ. Ταπανίδου, «οι Υπηρεσίες θεωρούν ότι ο θεσμός αυτός αποδίδει και έχει πολλά οφέλη. Ανέφερε ότι υπάρχουν αυτήν τη στιγμή 280 περίπου διαθέσιμες θέσεις παγκύπρια και αφορούν χειρωνακτικού τύπου εργασίες, όπως κηπουρική, καθαριότητα, μπογιατίσματα κλπ, λιγότερο σε κρατικά ιδρύματα και περισσότερο σε Δήμους και μη κυβερνητικές οργανώσεις».

Έκτιση ποινής εν ελευθερία
Άριστος Τσιάρτας, Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως:
«Το μέτρο της ποινής της κοινοτικής εργασίας αντί της φυλάκισης είναι θετικό και σημαντικό, και έχει τέσσερα χαρακτηριστικά, όπως ορίζεται από τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς και όπως εφαρμόζεται στην Κύπρο. Ο δικαστής λαμβάνει υπόψη τη φύση του αδικήματος, συν τον χαρακτήρα του αδικοπραγούντα. Είναι μια μορφή έκτισης ποινής εν ελευθερία, όχι σε εγκλεισμό, είναι χωρίς αμοιβή και έχει συμβολικό χαρακτήρα, γιατί αποτελεί ένα είδος αποκατάστασης για τη ζημιά που ο κηδεμονευόμενος προκάλεσε στην κοινωνία και δεν έχει αναγκαστικό χαρακτήρα. Τα οφέλη είναι ότι αποτρέπεται ο εγκλεισμός στη φυλακή, κυρίως νεαρών και ελαφροποινιτών στη φυλακή, αποτρέπεται η συμφόρηση και αρκετά έξοδα της φυλακής, ενώ ο αδικοπραγών δεν χάνει την επαφή του με το κοινωνικό και το οικογενειακό περιβάλλον του».

Σύντομα «βραχιόλι» στον πρώτο κατάδικο
Λάζαρος Λαζάρου, λειτουργός Κεντρικών Φυλακών:
«Για την ηλεκτρονική παρακολούθηση καταδίκων, αγοράστηκαν 50 συσκευές, οι 45 ασύρματες και οι 5 εργάζονται με κανονική γραμμή. Ο νόμος μάς περιορίζει να εγκαταστήσουμε το ηλεκτρονικό βραχιόλι μόνο σε κρατούμενους που δεν υπερβαίνουν τα 4 χρόνια φυλάκισης και είναι τοποθετημένοι στο Κέντρο Εξωιδρυματικής Απασχόλησης. Έχουν το δικαίωμα να το τοποθετήσουν από 15 μέρες μέχρι 4 μήνες, μόνο για τον κατ’ οίκον περιορισμό. Προς το παρόν δεν φέρει το βραχιόλι κανένας κατάδικος. Εντός των ημερών σίγουρα θα εφαρμοστεί στον πρώτο κατάδικο που πληροί τα κριτήρια. Επί του παρόντος θα εφαρμοστεί για κατάδικους στην επαρχία Λευκωσίας. Το βραχιόλι είναι πλαστικό, όπως το ρολόι μας, και τοποθετείται στο αριστερό πόδι συνήθως, όπου δεν φαίνεται. Η συσκευή που μπαίνει στο σπίτι του κρατουμένου είναι όπως του τηλεφώνου και οποιαδήποτε παρέμβαση ή παρέκκλιση από τους όρους που προσυπογράφει τόσο ο κρατούμενος όσο και η οικογένειά του, ειδικά στις περιπτώσεις που υπάρχουν ανήλικα παιδιά, καταγράφεται στο σύστημα».