Σημαντικές οι ελλείψεις στο θέμα καταπολέμησης της διαφθοράς σύμφωνα με την Κομισιόν
Η διαφθορά είναι μέρος της ζωής των Κυπρίων, σύμφωνα με τα όσα ανέφεραν οι Κύπριοι συμμετέχοντες σε πανευρωπαϊκή έρευνα για το θέμα αυτό που ταλανίζει όλη την Ευρώπη

Σημαντικές ελλείψεις στο θέμα της καταπολέμησης της διαφθοράς εντοπίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σε έκθεση που ετοίμασε για την Κύπρο. Αν και η Επιτροπή επικροτεί το γεγονός ότι από το 2003 η Κύπρος δημιούργησε μετά από εισήγηση της GRECO το Συντονιστικό Σώμα κατά της Διαφθοράς, του οποίου προεδρεύει ο Γενικός Εισαγγελέας και συμμετέχουν εκπρόσωποι συναφών υπουργείων, ο Παγκύπριος Δικηγορικός Σύλλογος και ο Σύνδεσμος Εγκεκριμένων Λογιστών εντούτοις εντοπίζει σημαντικά και σοβαρά κενά. Τούτο εξάγεται και από τα όσα ανέφεραν οι Κύπριοι που συμμετείχαν στην έρευνα, που με τις απαντήσεις κατατάσσουν τη χώρα μας στις πρώτες θέσεις σε ό,τι αφορά ζητήματα που έχουν να κάνουν με τη διαφθορά.

Η έρευνα
Σύμφωνα με την έρευνα του Ευρωβαρόμετρου, το 57% των Κυπρίων δηλώνει ότι η διαφθορά επηρεάζει την καθημερινή τους ζωή (μέσος όρος ΕΕ 26%), και το 78% πιστεύει ότι η διαφθορά είναι ευρέως διαδεδομένη (μέσος όρος ΕΕ 76%). Εξάλλου, το 92% των Κυπρίων δηλώνει ότι η δωροδοκία και η χρήση διασυνδέσεων είναι συχνά ο ευκολότερος τρόπος να εξυπηρετηθούν από ορισμένες δημόσιες υπηρεσίες (μέσος όρος ΕΕ 73%), ενώ το 12% δηλώνει ότι τα κυβερνητικά μέτρα καταπολέμησης της διαφθοράς είναι αποτελεσματικά (μέσος όρος ΕΕ 23%) και το 14% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται αμερόληπτα (μέσος όρος ΕΕ 33%). Επίσης, το 83% των Κυπρίων (το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ) δηλώνει ότι ο μόνος τρόπος για να έχει κανείς επιτυχία στις επιχειρήσεις είναι μέσω πολιτικών διασυνδέσεων, και το 90% πιστεύει ότι οι υπερβολικά στενοί δεσμοί μεταξύ επιχειρήσεων και πολιτικών οδηγούν στη διαφθορά (επίσης το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ).

Αναφορικά με την εμπειρία της διαφθοράς, σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου του 2013, από το 3% των ερωτηθέντων Κυπρίων ζητήθηκε άμεσα ή έμμεσα να καταβάλει χρηματικό δώρο για υπηρεσίες που λήφθηκαν κατά τους τελευταίους 12 μήνες (μέσος όρος ΕΕ 4%). Το 12% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι υπήρξε θύμα ή μάρτυρας υπόθεσης διαφθοράς κατά τους τελευταίους 12 μήνες (μέσος όρος ΕΕ 8%). Το 85% των επιχειρηματιών, δε, πιστεύει ότι η ευνοιοκρατία και η διαφθορά παρεμποδίζουν τον ανταγωνισμό των επιχειρήσεων στην Κύπρο (μέσος όρος ΕΕ 73%). Το 64% των Κύπριων επιχειρηματιών δηλώνει ότι η διαφθορά αποτελεί πρόβλημα για την εταιρεία τους (μέσος όρος ΕΕ 43%).

Οι ελλείψεις
Τα πιο πάνω στοιχεία, τονίζεται στην Έκθεση, είναι αποτέλεσμα των ελλείψεων που αντιμετωπίζουμε ως κράτος σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση της διαφθοράς. Μεταξύ άλλων, η Ευρωπαϊκή Ένωση εντοπίζει:
1. έλλειψη νομοθεσίας για πρόσβαση του πολίτη σε πληροφορίες στο Δημόσιο, έλλειψη νομοθεσίας που να προστατεύει έναν πολίτη που καταγγέλλει,
2. το γεγονός ότι υφιστάμενη νομοθεσία δεν παρεμποδίζει αξιωματούχους του κράτους να εργοδοτούνται στον ιδιωτικό τομέα αμέσως μετά την αφυπηρέτησή τους σε τομέα συναφή με τα προηγούμενα καθήκοντά τους,
3. το γεγονός ότι ο Περί Χρηματοδότησης των Πολιτικών Κομμάτων Νόμος του 2012 αναφέρεται σε κόμματα αλλά όχι σε υποψηφίους σε εκλογές και δεν προβλέπει την παρακολούθηση των οικονομικών μιας προεκλογικής εκστρατείας, δεν είναι υποχρεωτική η αναφορά των ονομάτων των δωρητών σε προεκλογικές εκστρατείες, δεν έχει διοριστεί ανεξάρτητος έφορος εκλογών που να επιτηρεί τα εισοδήματα και έξοδα υποψηφίων σε προεκλογικές εκλογές,
4. το Συντονιστικό Σώμα κατά της Διαφθοράς δεν έχει διαμορφώσει μια εθνική στρατηγική,
5. η έκθεση κακίζει το γεγονός ότι υπάρχει στενή σχέση πολιτικών και των επιχειρηματιών, παράγοντας που προάγει τη διαφθορά, και
6. όσο αφορά τις δημόσιες συμβάσεις, δεν υπάρχει ακόμη ένας μηχανισμός για την επιτήρηση και τον εντοπισμό περιπτώσεων διαφθοράς σε διάφορα στάδια της διαδικασίας.

Οι εισηγήσεις της Κομισιόν
Στην Έκθεση τονίζεται η ανάγκη ενίσχυσης του όλου συστήματος για την αναφορά, διερεύνηση, προσαγωγή στη δικαιοσύνη και την καταδίκη ατόμων που ενέχονται σε πράξεις διαφθοράς. Προς τον σκοπό αυτό γίνονται συγκεκριμένες εισηγήσεις. Οι εισηγήσεις αφορούν:
(α) τη βελτίωση των πειθαρχικών μέτρων για δημόσιους υπαλλήλους,
(β) την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση της διαφθοράς στην Αστυνομία,
(γ) τη δημιουργία μιας ανεξάρτητης Αρχής κατά της διαφθοράς με τις απαραίτητες εξουσίες,
(δ) τη θεσμοθέτηση κώδικα συμπεριφοράς και τον απαραίτητο μηχανισμό επιτήρησης για το Πόθεν Έσχες για τους εκλεγμένους και διορισμένους αξιωματούχους,
(ε) να δημοσιοποιούνται και πιο χαμηλές δωρεές προς τα πολιτικά κόμματα,
(στ) να περιοριστεί η δυνατότητα των ημικρατικών οργανισμών να χρηματοδοτούν πολιτικές δραστηριότητες ή/και υποψηφίους,
(ζ) τα κόμματα να δημοσιοποιούν στο διαδίκτυο τις ετήσιες οικονομικές τους εκθέσεις, και
(η) τη δημιουργία ενός καλύτερου μηχανισμού ελέγχου της όλης διαδικασίας των δημοσίων συμβάσεων.

Η διαφθορά στοιχίζει στην Ευρώπη 120 δισ. ετησίως
Σχετικά με το σύνολο της ΕΕ, η έκθεση σημειώνει ότι η διαφθορά εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση για την Ευρώπη. Πλήττει όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ και κοστίζει στην ευρωπαϊκή οικονομία γύρω στα 120 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Τα κράτη-μέλη έχουν αναλάβει πολλές πρωτοβουλίες τα τελευταία χρόνια, αλλά τα αποτελέσματα είναι άνισα και θα πρέπει να γίνουν περισσότερα για την πρόληψη και τιμωρία της διαφθοράς. Αυτά είναι μερικά από τα συμπεράσματα της πρώτης έκθεσης της ΕΕ κατά της διαφθοράς που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η έκθεση δείχνει ότι τόσο η φύση όσο και το επίπεδο της διαφθοράς, καθώς και η αποτελεσματικότητα των μέτρων που έχουν ληφθεί για την καταπολέμησή της, ποικίλλουν από το ένα κράτος-μέλος στο άλλο.

Δείχνει επίσης ότι πρέπει να δοθεί μεγαλύτερη προσοχή στη διαφθορά σε όλα τα κράτη-μέλη. «Η διαφθορά υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς και το κράτος δικαίου, πλήττει την ευρωπαϊκή οικονομία και στερεί τα κράτη από φορολογικά έσοδα που έχουν τόσο πολύ ανάγκη», δήλωσε η επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Σεσίλια Μάλμστρομ, προσθέτοντας ότι «τα κράτη-μέλη έχουν συμβάλει σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια στην καταπολέμηση της διαφθοράς, αλλά η σημερινή έκθεση δείχνει ότι χρειάζονται ακόμη πολλά να γίνουν».

Χαιρετίζει η Διεθνής Διαφάνεια Κύπρου
Η Διεθνής Διαφάνεια Κύπρου, σε ανακοίνωσή της με αφορμή τα ευρήματα της Έκθεσης της ΕΕ, αφού χαιρετίζει την Έκθεση, σημειώνει πως η απλή παρακολούθηση της διαφθοράς στην ΕΕ δεν είναι αρκετή· η συγκεκριμένη και στοχευόμενη δράση είναι απαραίτητη. «Η Διεθνής Διαφάνεια καλεί τη Κυπριακή Δημοκρατία να ενεργήσει σύμφωνα με τις συστάσεις της Έκθεσης έτσι, ώστε να κλείσουν τα νομικά κενά και να διασφαλιστεί η εφαρμογή των μέτρων για την αποτελεσματική καταπολέμηση της διαφθοράς», καταλήγει η ανακοίνωση.