Τα έργα ανάδειξης της παραδοσιακής πολιτιστικής και φυσικής ιδιαιτερότητας και ομορφιάς των κοινοτήτων αυτής της ξεχωριστής περιοχής

ΕΙΜΑΣΤΕ μια καλά οργανωμένη ομάδα, όπου γίνεται ανταλλαγή απόψεων με τη συμμετοχή όλων, ακόμη και του κοινοτάρχη Ίνειας, που δήλωσε τη διαφωνία του και την επιθυμία του να λυθεί το θέμα των περιουσιών

Το οικολογικό και αρχιτεκτονικό όραμα που προωθεί με τη μορφή συγκεκριμένων έργων ανάδειξης της παραδοσιακής πολιτιστικής και φυσικής ιδιαιτερότητας και ομορφιάς των κοινοτήτων Ακάμα, ξεδιπλώνει στη «Σ» η Διευθύντρια Έργου Διαχειριστικού Σχεδίου Χερσονήσου Ακάμα,  Αντωνία Θεοδοσίου, Αρχιτέκτονας, Μηχανικός Περιβάλλοντος, αλλά και αδειούχος ξεναγός του ΚΟΤ.  Πρόκειται για κοινωφελή έργα, φιλικά στο περιβάλλον,  που μπορούν να στηρίξουν και να βοηθήσουν τις κοινότητες, όπως μας είπε και που βρίσκονται εντός πολεοδομικών ζωνών ανάπτυξης και εκτός των περιοχών προστασίας του δικτύου Natura 2000, όπως αυτές που καθορίστηκαν από την Κυπριακή Δημοκρατία και προτάθηκαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αφορούν τις κοινότητες Φάσλι, Δρούσεια-Πιττοκόπος, Ίνεια, Κάτω Αρόδες, Πάνω Αρόδες, Κάθικας, Ανδρολίκου, Πέγεια και Νέο Χωρίο. Όπως μας είπε, «τα έργα προωθούνται σε συμφωνία πάντα με τις κοινότητες, τα αρμόδια τμήματα αλλά και σε συνεργασία και σύμπνοια με την Επαρχιακή Διοίκηση Πάφου και φορείς όπως την Αναπτυξιακή Εταιρεία Πάφου, που διαχειρίζονται μέρος των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων».

Συνέργεια με τις περιοχές Natura 2000

Σύμφωνα με την κ. Θεοδοσίου, «τα έργα αυτά θα έχουν συνέργεια με τις περιοχές Natura 2000, δηλαδή δεν θα αντιπαλεύονται αυτές τις περιοχές, αλλά αντίθετα θα στηρίζουν τους στόχους προστασίας και διαχείρισής τους». Πρόσθεσε ότι «η δική της εργασία είναι η μία από δράσεις κύριες που βασίζονται σε υπουργικές αποφάσεις σε σχέση με τον Ακάμα, με την πρόθεση να γίνει ένα "πάντρεμα" των περιοχών προστασίας, με την ανάπτυξη των περιοχών εκτός Natura 2000. Άλλη κύρια δράση, είναι η ανάθεση και εκπόνηση διαχειριστικού σχεδίου στις περιοχές Natura 2000 που θα παρουσιαστεί σύντομα σε δημόσια ανοικτή συγκέντρωση και ολοκληρώνεται αφού ληφθούν απόψεις από τις κοινότητες και άλλους ενδιαφερομένους».

Όπως επεσήμανε η κ. Θεοδοσίου, «τώρα τα χωριά είναι λειτουργικά αποκομμένα από τις περιοχές Natura 2000. Υπάρχουν ναι, τα μονοπάτια μελέτης της φύσης και οι επισκέπτες κάνουν σαφάρι στην περιοχή ή περπατούν, ίσως  να επισκεφθούν και τα χωριά. Κάποιοι, όμως, μπορεί και να μη γνωρίζουν καν την ύπαρξη των χωριών. Κι έτσι προσπαθούμε τώρα να συνδέσουμε τις περιοχές Natura 2000 με  τον πυρήνα των χωριών για να γνωρίσουν οι επισκέπτες την αξιόλογη παραδοσιακή τους αρχιτεκτονική και άλλα στοιχεία πολιτισμού, να φάνε στα τοπικά εστιατόρια, να εισκεφθούν τα τοπικά οινοποιεία, να αγοράσουν τοπικά προϊόντα».  

Μια δύσκολη όσο και συναρπαστική αποστολή

H Αντωνία Θεοδοσίου ανέλαβε αυτήν τη δύσκολη όσο και συναρπαστική αποστολή τον Απρίλιο 2012 με σύμβαση που υπέγραψε με το κράτος, διάρκειας πέντε χρόνων και δυνατότητα παράτασης άλλων δύο χρόνων. «Θα είμαι ευτυχής αν τουλάχιστον τα έργα προτεραιότητας που τέθηκαν, ολοκληρωθούν μέχρι το πέρας της σύμβασής μου», σχολίασε. Μας είπε ότι είναι «υπόλογη» στους Υπουργούς Περιβάλλοντος και Εσωτερικών  για θέματα της Σύμβασής της, ενώ την ευθύνη της εργασίας της έχει το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας. «Η αρχή ήταν λίγο δύσκολη γιατί το θέμα του Ακάμα συζητείται εδώ και περίπου 30 χρόνια, ενώ υπήρξε πολλή παραπληροφόρηση, τόσο στον τοπικό πληθυσμό, όσο και ευρύτερα», μας είπε.

«Δεν ήμουν άγνωστη στους κατοίκους αφού ασχολούμαι με το θέμα του Ακάμα επαγγελματικά και ιδιωτικά από το 1987 που επέστρεψα στην Κύπρο από τις σπουδές μου. Μάλιστα έχω γράψει με άλλη συνάδελφο, βιβλίο για την παραδοσιακή αρχιτεκτονική και τις ξηρολιθικές κατασκευές του Ακάμα. Πρέπει να πω ότι στην αρχή, άλλοι κάτοικοι χάρηκαν, άλλοι ήταν μουδιασμένοι γιατί ήθελαν πρώτα να λυθεί το πρόβλημα των ιδιωτικών περιουσιών που περιλήφθηκαν στις περιοχές Natura και που είναι περίπου το 25% της συνολικής έκτασης των περιοχών Natura Ακάμα».

Καλές οι σχέσεις με κοινότητες

Σήμερα τα πράγματα διαφοροποιήθηκαν, όπως μας είπε η κ. Θεοδοσίου. «Είχα την ευκαιρία να επεξηγήσω το περιεχόμενο της Σύμβασής μου, και αφού ξεκαθάρισε ο ρόλος μου και οι προθέσεις των αρμόδιων επιτροπών και υπηρεσιών της Κυπριακής Δημοκρατίας, σύντομα ομαλοποιήθηκαν οι σχέσεις με τις κοινοτικές Αρχές και τους κατοίκους και τώρα είναι πολύ αρμονικές», τόνισε και συνέχισε. «Συνεργάζομαι με όλες τις κοινότητες, με εξαίρεση την Ίνεια,  που δήλωσε δημόσια πριν ακόμα αναλάβω το έργο, ότι είναι πάγια απόφαση και πολιτική της να μη συνεργάζεται με καμιά σχετική στο θέμα του Ακάμα υπηρεσία, αν δεν λυθεί το θέμα των ιδιωτικών τους περιουσιών που περιλήφθηκαν στις περιοχές προστασίας.

Όμως έχουμε επαφή με τον κοινοτάρχη και τον ενημερώνω για διάφορες εκδηλώσεις και συνεδριάσεις που οργανώνονται εκ μέρους μου στις οποίες και παρευρίσκεται όταν μπορεί.  Με την πρόσληψή μου λειτούργησε η Διαχειριστική Επιτροπή Χερσονήσου Ακάμα,  στην οποία συμμετέχουν με ένα εκπρόσωπό τους οι κοινότητες που προβλέπονται από τις σχετικές υπουργικές αποφάσεις, το ΕΤΕΚ, η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων και όλες οι κρατικές υπηρεσίες που έχουν σχέση με τον Ακάμα, συν δύο εμπειρογνώμονες. Είμαστε μια καλά οργανωμένη ομάδα, όπου γίνεται ανταλλαγή απόψεων με τη συμμετοχή όλων. Σε μια συνεδρίαση μετείχε και ο Ίνειας, που δήλωσε βέβαια τη διαφωνία του και την επιθυμία του να λυθεί το θέμα των περιουσιών».

Κάθικας

«Ήδη υλοποιείται η δημιουργία μουσείου και κέντρου περιβαλλοντικής πληροφόρησης σε παραδοσιακό κτίριο στο προαύλιο της εκκλησίας του χωριού, και το οποίο θα ολοκληρωθεί σε λίγους μήνες. Το Υπουργείο Παιδείας παραχώρησε στην κοινότητα το εγκαταλελειμμένο δημοτικό σχολείο, για να γίνει οικολογική κατασκήνωση και πολυδύναμη αίθουσα εκδηλώσεων. Βρισκόμαστε στο στάδιο της ζήτησης προσφορών από μελετητές για να γίνει ο σχεδιασμός.

Προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε υφιστάμενες υποδομές για λόγους κόστους, αλλά και για λόγους οικολογίας όσον αφορά την επαναχρησιμοποίηση υφιστάμενων χώρων.
Σε συνεργασία με το Τμήμα Δασών και την κοινοτική Αρχή, επισκεφθήκαμε μια προτεινόμενη περιπατητική διαδρομή που μπορεί  να συνδυάζει μονοπάτι μελέτης της φύσης, μελέτης πολιτιστικών στοιχείων όπως οι ξηρολιθικές κατασκευές και τα αγροτικά στιάθκια, καθώς και επίσκεψη στο χωριό. Η διαδρομή διασχίζει γεωργικές εκτάσεις, περνά από ένα οινοποιείο, από φαράγγια, διέρχεται από την περιοχή Natura κι επιστρέφει κυκλικά πίσω στον πυρήνα του χωριού».

Πάνω Αρόδες (μεικτή κοινότητα πριν από την τουρκική εισβολή).

«Η ΣΠΕ παραχώρησε κτίριό της, όπου θα δημιουργήσουμε μουσείο πετρωμάτων-απολιθωμάτων. Εντοπίσαμε έναν εξαιρετικό χώρο σε συνεργασία με ερασιτέχνες αστρονόμους για να δημιουργήσουμε παρατηρητήριο αστρονομίας, αφού η Κύπρος είναι μια από τις περιοχές παγκοσμίως με ιδανικές συνθήκες νυχτερινής αστροπαρατήρησης.

Τεμάχιο γης με μεγάλους ογκόλιθους, που χρησιμοποιούνταν παλιά για την κατασκευή μυλόπετρων, θα περιληφθεί σε μια πολιτιστική διαδρομή. Επίσης εντοπίσαμε σε συνεργασία με την κοινοτική Αρχή μια πολύ μεγαλύτερη διαδρομή, που θα συνδυάζει τη μελέτη της φύσης μαζί με κάποια στοιχεία πολιτισμού, όπως ένα αλακάτι, ένα ασβεστοκάμινο, έναν αρχαίο τάφο και λαξευτές πατήστρες».

Κάτω Αρόδες (αμιγώς τουρκοκυπριακή κοινότητα πριν από την εισβολή).

«Στην πλειοψηφία τους τα κτίρια έχουν επιδιορθωθεί και δόθηκαν σε ενοικιαστές και έχουν επιδιορθωθεί. Εντοπίστηκε μια περιοχή που θα διαμορφωθεί σε εκδρομικό χώρο και μονοπάτι μελέτης της φύσης κι επίσης συνεργάζομαι με την Πολιτιστική Πρωτεύουσα Πάφος 2017 για την προώθηση έργων και δράσεων στον Ακάμα κοινού ενδιαφέροντος. Μέρος ενός εξαίρετου κτίσματος του δημοτικού σχολείου που ο κοινοτάρχης χρησιμοποιεί και ως γραφείο του κοινοτικού συμβουλίου, εισηγηθήκαμε να χρησιμοποιηθεί ως γραφείο για συνάντηση των καλλιτεχνών που θα συμμετάσχουν σε οικολογική μπιενάλε - "Ecobienale", που θα πραγματοποιηθεί στον Ακάμα».

Δρούσεια

«Είμαι ευτυχής να πω ότι στο στάδιο που είχα αναλάβει τη σύμβαση, ήδη είχε ανατεθεί σε μελετητές η μελέτη γραφείων πολυδύναμης αίθουσας του κοινοτικού συμβουλίου. Σε συνεργασία με τον κοινοτάρχη εισήχθη η ιδέα να προστεθούν χώροι για τη δημιουργία ζωντανού Μουσείου  Αγροτικής Παράδοσης Ακάμα. Θα υπάρχει ο μουσειακός χώρος με τα διάφορα θέματα της αγροτικής ζωής της περιοχής και ένα μικρό εκπαιδευτικό κέντρο, αφού υπάρχει ενδιαφέρον να εκπαιδεύονται κάτοικοι και μη, στην παραγωγή διαφόρων παραδοσιακών προϊόντων και χειροτεχνημάτων. Ήδη λειτουργοί του Κέντρου Χειροτεχνίας εκπαιδεύουν κάποιες γυναίκες της περιοχής στη βούφα, στην ψαθοπλεκτική κ.λπ.

»Προτείναμε επίσης να γίνει εξωραϊσμός του πυρήνα  της κοινότητας, των όψεων και των δρόμων, με πλακόστρωτα κ.λπ, καθώς επίσης και τη δημιουργία/σηματοδότηση μιας εξαίρετης διαδρομής μελέτης της φύσης που περνά από κάποιες δορυφορικές περιοχές του NATURA 2000, διάσπαρτες με τεράστια γεωμορφώματα».

Ανδρολίκου (Αμιγές τουρκοκυπριακό χωριό πριν από την εισβολή. Σήμερα κατοικείται από περίπου δέκα οικογένειες και άλλους που ενοικιάζουν σπίτια).

«Έχουμε μια σειρά έργων στην Ανδρολίκου, που συζητήσαμε με τη Διαχείριση Τουρκοκυπριακών Περιουσιών και με την Έπαρχιακή Διοίκηση  Πάφου. Στόχος είναι να εξωραϊστεί μια πολεοδομικά ωραία πλατεία, περιμετρικά της οποίας να γίνουν διάφορες αναπτύξεις όπως Μουσείο Τεύκρου Ανθία - στο σπίτι όπου έζησε εκεί για ένα διάστημα, εξόριστος από τους Βρετανούς. Επίσης θα γίνει καφενείο, κοινοτικός ξενώνας.  Επιδίωξη είναι επίσης να λειτουργήσει σχολή ξερολιθιάς και παραδοσιακών τεχνικών στο κτίριο του πρώην δημοτικού σχολείου, το οποίο  χρειάζεται απλώς κάποιες επιδιορθώσεις. Θα γίνει προσπάθεια με την Αρχή Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού ή μέσω κάποιων ευρωπαϊκών προγραμμάτων, να διεξαχθούν εκεί σεμινάρια και να δίνονται και πιστοποιητικά παρακολούθησης.

 Προβλήματα δημιουργούν στην Ανδρολίκου τα αδειοδοτημένα λατομεία και ένα από τα οράματά μας, όταν τελειώσουν οι λατομήσεις, είναι να στηριχτούν τα εδάφη που γεωλογικά είναι πολύ αξιόλογα και περιέχουν απολιθώματα και να κάνουμε εκεί ανοιχτούς χώρους θεάτρου και εκδηλώσεων.

Προσπαθώ να βοηθήσω στη διευθέτηση του θέματος της παράνομης βόσκησης όχι μόνο στις περιοχές Natura αλλά και εκτός και συνεργάστηκα γι' αυτό, με τον κοινοτάρχη της Ανδρολίκου και του Νέου Χωριού. Ένας Ελληνοκύπριος κτηνοτρόφος κατέχει σημαντικό αριθμό σπιτιών στην Ανδρολίκου, τα οποία χρησιμοποιεί ως κτηνοτροφικά υποστατικά με πολλές αίγες, ενώ άλλα σπίτια καταστράφηκαν λόγω αυτής της χρήσης. Τώρα δρομολογούνται διαδικασίες να μετακινηθεί σε κτηνοτροφική περιοχή και υπάρχουν πολλοί που ενδιαφέρονται να ενοικιάσουν και  επιδιορθώσουν σπίτι στην Ανδρολίκου, που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα με ωραία θέα, ώστε να ανακάμψει κάπως η περιοχή που απερημώθηκε από τη βλάστησή της λόγω των αιγών και των λατομείων».

Νέο Χωριό

«Έχουμε τρεις σημαντικές προτάσεις που αφορούν τη φύση - εκτός από εκείνες που αφορούν τον πολιτισμό. Η μια πρόταση αφορά τη δημιουργία Ερπετολογικού Πάρκου με κυπριακά είδη ερπετών και αμφιβίων. Εντοπίστηκε ο χώρος, αποτυπώθηκε και συνεργάζομαι με τον Ερπετολογικό Σύνδεσμο, το Κοινοτικό Συμβούλιο και τα Τμήματα Περιβάλλοντος και Δασών. Πήραμε προκαταρκτικές απόψεις της Πολεοδομίας και τώρα προωθούμε τον σχεδιασμό του. Σε επιδιορθωμένο κτίριο του πρώην δημοτικού σχολείου θα λειτουργήσει ο ένας χώρος σαν γραφείο του Ερπετολογικού Πάρκου και κέντρο πληροφόρησης των επισκεπτών στον Ακάμα και στο δεύτερο εντευκτήριο και πώληση παραδοσιακών προϊόντων. Στους υπαίθριους χώρους θα γίνουν εξειδικευμένες κατασκευές και στέγαστρα για να φιλοξενηθούν τα ερπετά και αμφίβια.

»Το δεύτερο σημαντικό έργο αφορά περιοχή όπου υπάρχουν ασβεστοκάμινα. Έχουν ήδη γίνει από εθελοντές μελετητές, σχέδια ανάδειξης των ασβεστοκαμίνων και της ιστορίας τους. Η πρόταση είναι να γίνει ένα πολιτιστικό μονοπάτι μελέτης και της φύσης, για να μπορεί κάποιος να τα επισκέπτεται. Στην ίδια περιοχή προτείνεται να γίνει ένα υπόσκαφο κτίριο, το οποίο θα λειτουργεί ως κέντρο ενημέρωσης για τις χελώνες και τη φώκια του Ακάμα. Το πιο μεγαλεπήβολο έργο είναι η πρόθεση κατασκευής Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Ακάμα σε μια εξαίρετη χαλίτικη περιοχή της κοινότητας. Θα αφορά τη φύση του Ακάμα και θα περιλαμβάνει εκπαιδευτικό και ερευνητικό κέντρο. Αυτό θα δρομολογηθεί βέβαια αν και εφόσον εξασφαλιστεί η γη για την κοινότητα».

Φάσλι (εγκαταλελειμμένο τουρκοκυπριακό χωριό, όπου τώρα διαμένουν ενοικιαστές εξοχικών κατοικιών).

«Έγιναν προτάσεις σε συνεργασία με τους ενοικιαστές κατοικιών, αλλά σε αυτήν την περίπτωση είναι δύσκολη η προώθηση έργων λόγω της απουσίας μόνιμου πληθυσμού και της μη-λειτουργίας Κοινοτικού Συμβουλίου. Το ενδεχόμενο της διενέργειας έργων σε αυτόν τον οικισμό χρήζει περισσότερης διερεύνησης

»Προωθούνται επίσης και διάφορες δράσεις στην περιοχή. Πρόσφατα διεξήχθη συνέδριο στην περιοχή, σε συνεργασία του Τμήματος Περιβάλλοντος και του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο. Το θέμα του συνεδρίου ήταν το παραδοσιακά δομημένο πολιτιστικό τοπίο του Ακάμα, το οποίο ήταν πολύ επιτυχημένο με αθρόα προέλευση κόσμου, τόσο από την περιοχή και απ' όλη την Κύπρο και θα δοθεί συνέχεια αυτήν τη χρονιά με τη διεξαγωγή ακόμα 3 συνεδρίων με άλλα θέματα ενδιαφέροντος».

Ακάμας και «αειφόρες» αναπτύξεις

Πήραμε από τη Λία Ιωάννου την ακόλουθη επιστολή:

«Στο ρεπορτάζ του Μάριου Δημητρίου της 12/12/13 προβάλλεται η «Πρόταση για έναν αειφόρο Ακάμα, το νέο σχέδιο της Συντονιστικής Επιτροπής Κοινοτήτων» και γίνεται αναφορά πως «η πρόταση αυτή παρουσιάστηκε δημόσια για πρώτη φορά ως γενική ιδέα στη διάρκεια του περιφερειακού συνεδρίου "Ε.Ε.-Κύπρος, Περιβάλλον και Πολιτιστικό Τοπίο του Ακάμα"».  Πριν σχολιάσω την πιο πάνω αναφορά, θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι πράγματι στις 15 Νοεμβρίου 2013 έγινε το πιο πάνω περιφερειακό συνέδριο στο Κοινοτικό Συμβούλιο Νέου Χωρίου, το οποίο οργάνωσαν το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, η Διευθύντρια Έργου του Ακάμα και το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο.

Ήταν ένα εξαιρετικό συνέδριο, άρτιο από κάθε άποψη, στο οποίο εκτός των εκπροσώπων διαφόρων Υπουργείων και κυβερνητικών τμημάτων (Δασών, Αλιείας κλπ), του Γραφείου Προγραμματισμού, των Κοινοτικών Συμβουλίων, του Ε.Τ.Ε.Κ., και της Ομοσπονδίας Περιβαλλοντικών και Οικολογικών Οργανώσεων, αθρόα ήταν και η συμμετοχή του κοινού.  Εξαιρετικές ήσαν οι εισηγήσεις όλων των ομιλητών και ομιλητριών που καταχειροκροτήθηκαν από τους παρευρισκομένους. Στα πλαίσια του συνεδρίου υπήρχε, επίσης,  έκθεση φωτογραφιών του πανέμορφου Ακάμα και των ανθρώπων του, κάποιες από τις οποίες βραβεύτηκαν. Στο διάλειμμα οι παρευρισκόμενοι απόλαυσαν κυπριακά εδέσματα και κάποιοι τυχεροί απ' αυτούς αργότερα ένα πανέμορφο παραδοσιακό μονοπάτι 6 χλμ στον Κάθικα. 

Αξίζουν θερμά συγχαρητήρια σε όλους όσοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση αυτού του συνεδρίου.  Τους εύχομαι καλή συνέχεια. Επανερχόμενη στα του συνεδρίου να αναφέρω ότι μετά το τέλος των εισηγήσεων δόθηκε, ως είθισται, χρόνος για ερωτήσεις και συζήτηση. Τότε μόνο ο κ. Χατζημηνάς έκανε μια μικρή παρέμβαση, κατά την οποία αναφέρθηκε ακροθιγώς, όντως για «πρώτη φορά ως γενική ιδέα», στη νέα του πρόταση για «πράσινη» ανάπτυξη του Ακάμα. Δηλαδή δεν παρουσιάστηκε «η πρόταση αυτή δημόσια» όπως αναφέρεται στο ρεπορτάζ, ίσως διότι έτσι αφέθηκε να αντιληφθεί ο κ. Δημητρίου. Βάσει των απαντήσεων δε που δόθηκαν στον  κ. Χατζημηνά, τόσο από τους ομιλητές και τις ομιλήτριες, όσο και από τους παρισταμένους, ήταν φανερό ότι οι πλείστοι ήταν αντίθετοι σ' αυτήν την πρόταση.

Παρόλο που κι εγώ διαφωνώ με τον κ. Χατζημηνά, που για χρόνια τώρα προσπαθεί απεγνωσμένα για τη δήθεν πράσινη ανάπτυξη του Ακάμα, δεν θα ήθελα επί του παρόντος να επεκταθώ πάνω στο θέμα.  Ήθελα μόνο να ανασκευάσω την εντύπωση που δημιουργείται από το ρεπορτάζ, ότι δηλαδή έγινε δημόσια παρουσίαση της πρότασής του. Μου προκαλεί δε έκπληξη το γεγονός ότι το ρεπορτάζ επικεντρώνεται σε αυτήν τη μικρή παρέμβαση, αντί σε οποιοδήποτε άλλο θέμα που αναπτύχθηκε από τους ομιλητές αυτού του τόσο ενδιαφέροντος συνεδρίου, και το οποίο κινήθηκε εκ διαμέτρου αντίθετα, αναιρώντας βασικά προτάσεις για τέτοιου είδους αναπτύξεις.

Εν κατακλείδι, θα ήθελα να προσθέσω ότι ήμουν τυχερή που παρευρέθηκα στο συνέδριο και για έναν άλλο λόγο. Για το ότι μου δόθηκε η ευκαιρία να διαπιστώσω μια εμφανή και ουσιαστική αλλαγή. Αυτήν της σωστής ενημέρωσης και της εποικοδομητικής συνεργασίας, επιτέλους, μεταξύ όλων των πιο πάνω αναφερομένων συντελεστών με τη Διευθύντρια Έργου του Ακάμα, πράγμα που με κάνει να αισιοδοξώ ότι θα φέρει θετικά αποτελέσματα. Την πραγματική δηλαδή οικολογική προστασία και αειφόρο ανάπτυξη των χωριών του Ακάμα και όχι την παραπειστική των «καινοτόμων λύσεων» που εισηγείται ο κ. Χατζημηνάς».