Ποιες υποχρεώσεις επιτείνουν τη δύσκολη οικονομική θέση των νοικοκυριών

Το κύμα αυξήσεων, οι έκτακτες, αλλά και οι σταθερές υποχρεώσεις του μήνα προκαλούν πονοκέφαλο στις οικογένειες και δη σ΄ αυτές με ανέργους, μαθητές και φοιτητές

ΑΠΟΡΙΑΣ ΑΞΙΟΝ πως θα καταφέρει μια οικογένεια με ανέργους ή με μειωμένα εισοδήματα να αντεπεξέλθει στα έξοδα του Ιανουαρίου, που ισοδυναμούν με ολόκληρο ή και περισσότερο από τον μηνιαίο μισθό

Δεν μπήκε καλά η νέα χρονιά για τα νοικοκυριά που καλούνται να βάλουν βαθύτερα το χέρι στην τσέπη, ειδικότερα αν έχουν μαθητές ή φοιτητές. Η αρχή έγινε με την αύξηση του φόρου κατανάλωσης στα καύσιμα κατά 5,9 σεντ το λίτρο, ενώ η συνέχεια σήμερα με την έναρξη της περιόδου ανανέωσης των αδειών κυκλοφορίας οχημάτων και ολοκληρώνεται αύριο με την αύξηση των συντελεστών ΦΠΑ κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Αν και αυτή η αύξηση θεωρείται ανεπαίσθητη, εντούτοις, αν την υπολογίσουμε συνολικά επί πολλών αγαθών και προϊόντων, θα αντιληφθούμε πως το θέμα δεν είναι τόσο απλό.

Βάσει υπολογισμών της εφημερίδας μας, οι Κύπριοι καταναλωτές θα κληθούν να περιορίσουν ακόμη περισσότερο τα έξοδά τους καθώς οι νέες αυξήσεις επιβαρύνουν τον οικογενειακό μηνιαίο προϋπολογισμό περισσότερο από πενήντα ευρώ. Πάντως σε αυτό το σημείο είναι σημαντικό να αναφερθούν οι επαναλαμβανόμενες επισημάνσεις των οικονομικών αναλυτών: «όταν τα εισοδήματα συρρικνώνονται ή χάνονται εντελώς και οι φορολογίες-υποχρεώσεις αυξάνονται, η αγοραστική δυνατότητα μειώνεται, με αποτέλεσμα να βαθαίνει η κρίση και να παρατείνεται η περίοδος της ύφεσης».

Ο φόρος κατανάλωσης καυσίμων

Ως γνωστόν, ο φόρος κατανάλωσης καυσίμων αυξήθηκε την Πρωτοχρονιά κατά πέντε σεντ με την τελική αύξηση στην τσέπη του καταναλωτή να φτάνει τα 5,9 σεντ ανά λίτρο. Για παράδειγμα, εάν κάποιος εφοδίαζε το όχημά του με 30 λίτρα καύσιμα τη βδομάδα, πλήρωνε και θα πληρώνει -μέχρι και αύριο- 1,77 ευρώ περισσότερα απ’ ό,τι πριν. Και λέμε μέχρι και αύριο, αφού από τις 13 Ιανουαρίου αυξάνεται και ο ΦΠΑ στα καύσιμα κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Με βάση τις σημερινές τιμές στα καύσιμα η αύξηση αυτή υπολογίζεται πως θα κυμαίνεται από 1,39-1,47 σεντ το λίτρο, που αν προστεθεί και η αύξηση της Πρωτοχρονιάς θα μιλάμε για 7,29-7,37 σεντ σε σχέση με τις τιμές Δεκεμβρίου.

Αύξηση ΦΠΑ

Από αύριο αυξάνονται όλοι οι συντελεστές ΦΠΑ, πλην ορισμένων αγαθών και υπηρεσιών του μειωμένου συντελεστή, κατά μία ποσοστιαία μονάδα. Από τον κανονικό συντελεστή, ο οποίος αυξάνεται από 18% σε 19% επηρεάζονται τα πλείστα προϊόντα και υπηρεσίες, όπως είδη ένδυσης και υπόδησης, καύσιμα, είδη καθαρισμού, το ηλεκτρικό ρεύμα, ηλεκτρικές συσκευές, αυτοκίνητα και υπηρεσίες τηλεφωνίας. Όσον αφορά τον μειωμένο συντελεστή, επηρεάζονται υπηρεσίες εστιατορίων, καφεστιατόρια, υπηρεσίες τροφοδοσίας (catering) και καντίνες των γηπέδων. Δεν επηρεάζονται οι σχολικές καντίνες που εξακολουθούν να φορολογούνται με 5%.

Επηρεάζονται επίσης οι υπηρεσίες ξενοδοχείων, οι υπηρεσίες αστικών και υπεραστικών και αγροτικών ταξί που επίσης αυξάνονται από 8 σε 9%, τα τουριστικά εκδρομικά και υπεραστικά λεωφορεία. Δεν επηρεάζεται όμως κανένα από τα προϊόντα που υπάγονται στον μειωμένο συντελεστή του 5%, που αφορά βασικά είδη, όπως τα τρόφιμα, τα φάρμακα, το νερό, τα γεωργικά λιπάσματα, οι ζωοτροφές, τα βιβλία και τα περιοδικά. Δεν επηρεάζονται επίσης η κατοικία που φορολογείται με 5% για δικαιούχα πρόσωπα, δεδομένου ότι είναι κύριος και μόνιμος χώρος διαμονής. Δεν επηρεάζονται τα παιδικά καθίσματα αυτοκινήτων, που επιβαρύνονται με 5%.

Τα έκτακτα έξοδα

Πέραν των πιο πάνω αυξήσεων, υπάρχουν και οι υποχρεώσεις τού… κάθε Ιανουαρίου. Όπως η ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας, που απαιτεί πιστοποιητικό ασφάλισης του οχήματος αλλά και πιστοποιητικό καταλληλότητας. Ακόμη όμως και στην ανανέωση της άδειας κυκλοφορίας σε σχέση με πέρσι το τέλος θα είναι φέτος αυξημένο κατά 22 ή 32 ευρώ, αναλόγως κυβισμού και εκπομπής ρύπων του οχήματος, κάτι που επιβαρύνει ακόμη περισσότερο τον φετινό οικογενειακό προϋπολογισμό. Εάν τώρα χρειάζονται ανανέωση και τα προαναφερθέντα πιστοποιητικά, τότε το επιπρόσθετο ποσό θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την κάλυψη της ασφάλειας του οχήματος. Βάσει, όμως, εκτιμήσεών μας η ανανέωση του πιστοποιητικού καταλληλότητας και ασφάλισης του οχήματος, υπολογίζεται περί τα 200 ευρώ.

Δόσεις και ενοίκια

Από τις σταθερές υποχρεώσεις είναι η καταβολή δόσης δανείων ή ενοικίου. Οι υποχρεώσεις αυτές, ωστόσο, παραμένουν οι ίδιες σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και συνεπώς είναι ήδη υπολογισμένες στον οικογενειακό προϋπολογισμό, χωρίς, όμως, να σημαίνει πως είναι εύκολη η καταβολή τους. Κι αυτό γιατί το κόστος για τα προαναφερθέντα διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση και αναλόγως του ύψους του δανείου και της προκαθορισμένης δόσης, καθώς και του ύψους του ενοικίου, το οποίο καθορίζεται βάσει του μεγέθους, της περιοχής, κ.ά. παραγόντων.

Κόμιστρα και δίδακτρα

Ο οικογενειακός προϋπολογισμός, όμως, έχει κι άλλα βάρη. Για παράδειγμα, εάν σε μια οικογένεια υπάρχουν μαθητές, λόγω της επιβολής κομίστρων στη μεταφορά τους με λεωφορείο στο σχολείο, οι γονείς θα πρέπει να υπολογίσουν στον προϋπολογισμό τους άλλα 15 ευρώ για κάθε παιδί, ως κόμιστρα για το λεωφορείο. Αυτό το επιπρόσθετο βαρίδι θα διαρκέσει μέχρι και τις αρχές Ιουνίου, οπόταν θα κλείσουν τα σχολεία, καθώς και από τις αρχές Σεπτεμβρίου μέχρι το τέλος Δεκεμβρίου. Συνεπώς το συνολικό επιπρόσθετο ποσό που θα απαιτηθεί από την εφαρμογή του εν λόγω μέτρου θα είναι 135 ευρώ τον χρόνο, για κάθε παιδί που φοιτά στη Μέση ή Τεχνική Εκπαίδευση.

Επίσης, αυτόν τον μήνα κάποιοι γονείς θα κληθούν να καταβάλουν και τα δίδακτρα για τα ιδιαίτερα των παιδιών τους, εάν πηγαίνουν φροντιστήρια, ή τα δίδακτρα του εξαμήνου, εάν κάποιο από τα παιδιά τους φοιτά σε ιδιωτικό πανεπιστήμιο ή κολέγιο. Το κόστος για κάτι τέτοιο διαφέρει από περίπτωση σε περίπτωση και συνεπώς κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα το ακριβές ποσό με το οποίο θα επιβαρυνθεί συνολικά ο οικογενειακός προϋπολογισμός. Υπάρχουν, εξάλλου, και περιπτώσεις γονέων που θα κληθούν να πληρώσουν ενοίκιο, εάν το παιδί τους ενοικιάζει διαμέρισμα, λόγω απόστασης της οικίας του από το εκπαιδευτικό κέντρο στο οποίο φοιτά.

«Δεν αντέχουν οι καταναλωτές»

ΤΑ όσα προαναφέρθηκαν «πονοκεφαλιάζουν» εδώ και μέρες τους Κύπριους πολίτες που αναζητούν τρόπους ούτως ώστε να καταφέρουν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις του Γενάρη. Βέβαια σε χειρότερη θέση βρίσκονται οι οικογένειες με έναν τουλάχιστον άνεργο, αλλά και αυτές με μαθητές ή φοιτητές.

Σχολιάζοντας τις αυξημένες υποχρεώσεις των καταναλωτών για τον μήνα που διανύουμε, η Πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών, Φρύνη Μιχαήλ, τόνισε πως τα βάρη που έχουν φορτωθεί στους ώμους των Κυπρίων τα τελευταία χρόνια είναι τεράστια και δεν μπορεί να πει κανένας με σιγουριά για πόσο θα τα αντέξουν ακόμη. «Ειλικρινά είναι απορίας άξιον πώς θα καταφέρει μια οικογένεια με ανέργους ή με μειωμένα εισοδήματα έως και 30% να τα φέρει βόλτα με όλα αυτά, που αν τα συνυπολογίσει ισοδυναμούν ακόμη και με ολόκληρο τον μισθό ενός μήνα. Επίσης, είναι απορίας άξιον κατά πόσον οι νέες αυξήσεις θα έχουν το αναμενόμενο αποτέλεσμα, που σε αντίθετη περίπτωση ενδέχεται να επιβληθούν νέοι φόροι για κάλυψη της διαφοράς μεταξύ των στόχων που έχουν τεθεί», πρόσθεσε η κ. Μιχαήλ, εκφράζοντας την εκτίμηση πως τα μέτρα που έχουν επιβληθεί θα αποτύχουν και ότι θα κληθεί για άλλη μια φορά να πληρώσει τα σπασμένα ο Κύπριος φορολογούμενος, όπως πάντα.

Ερωτηθείσα κατά πόσο μια μείωση φόρων θα απέφερε καλύτερα αποτελέσματα απ’ ό,τι η αύξησή φόρων, η κ. Μιχαήλ απάντησε θετικά. Όπως εξήγησε, ήδη φάνηκε πως οι στόχοι που έχουν τεθεί δεν έχουν επιτευχθεί ένεκα της σημαντικής μείωσης της αγοραστικής δύναμης των καταναλωτών. «Είναι γι’ αυτό, άλλωστε, που εκτιμούμε πως εάν μειωθούν οι φόροι τα πράγματα θα είναι καλύτερα τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τα έσοδα του κράτους, γιατί από τη στιγμή που αυξάνονται οι φόροι, ενώ οι υποχρεώσεις παραμένουν οι ίδιες ή και αυξάνονται, τα πράγματα επιδεινώνονται και η κρίση βαθαίνει περισσότερο. Βέβαια, βρισκόμαστε κοντά στον πάτο και διερωτόμαστε τι θα γίνει από 'δω και πέρα», κατέληξε η Πρόεδρος του Συνδέσμου Καταναλωτών.