Μείωση ή αναβολή σημείωσαν οι γάμοι κατά το 2013

Έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί η εποχή που οι Κύπριοι έκαναν μεγάλους και χλιδάτους γάμους. Τώρα, τους ενδιαφέρουν σαφώς τα έσοδα, τους ενδιαφέρουν όμως και τα έξοδα…

Ο ΓΑΜΟΣ σήμερα στην Κύπρο δεν γίνεται πάντα για τους ίδιους λόγους όπως στο παρελθόν, ενώ τεκνοποιούν και χωρίς τα ιερά δεσμά

Η ευρύτερη κρίση που μαστίζει την κοινωνία μας δεν θα μπορούσε να αφήσει «ανέπαφο» τον θεσμό του γάμου, ο οποίος τα τελευταία χρόνια φαίνεται να παλεύει να αντισταθεί με νύχια και με δόντια στους κραδασμούς της εποχής. Λίγο ο αυξημένος αριθμός των διαζυγίων, λίγο η «φιλελευθεροποίηση» των ηθών και πιο πολύ το οικονομικό κομμάτι, τις περισσότερες φορές «απομακρύνουν» τα δύο φύλα από τη «δέσμευση» του γάμου.

Η πάγια πεποίθηση, δίκαια ή άδικα, ότι ο γάμος σκοτώνει τον έρωτα, αποτελεί το μόνιμο μότο πλέον γυναικών και ανδρών που βρίσκονται σε μια σχέση. Πόσο βάσιμη είναι τελικά αυτή η λαϊκή πεποίθηση και πόσο τελικά μπορεί να αυτοεγκλωβίζονται τα ζευγάρια σε τέτοιου τύπου γενικεύσεις, που παρ΄ όλα αυτά συντηρούνται μέσα στο πέρασμα του χρόνου; Ο γάμος είναι ένας θεσμός που παγιώνει κοινωνικά μία δέσμευση των συντρόφων να κάνουν ό,τι είναι δυνατόν για τη συνέχιση, ανάπτυξη και ευημερία μίας σχέσης που, στην αρχή της τουλάχιστον, έχει τα χαρακτηριστικά της πιο ικανοποιητικής σχέσης στην πορεία των δύο συντρόφων.

Φυσικά αυτή η παραδοχή δεν μπορεί να περιλάβει όλους τους γάμους, αλλά την πλειοψηφία τους. Σύμφωνα με ψυχολόγους το ίδιο ισχύει και για το ερωτικό συναίσθημα που στην πλειοψηφία των ζευγαριών στην αρχή της σχέσης είναι παρόν, έντονο και ένας βασικός λόγος που οδηγεί τους συντρόφους σε μία τόσο σημαντική δέσμευση. Τελικά πόσο το έντονο ερωτικό συναίσθημα της αρχής, ο θαυμασμός, η ζεστασιά, ο ενθουσιασμός που δημιουργεί αυτό το όμορφο και ταιριαστό πλησίασμα δύο ψυχών, διατηρείται στην πορεία ενός γάμου ή μπορεί τελικά να διατηρηθεί μέσα στην πορεία μέσα στον χρόνο.

Βάσει κάποιων επιστημονικών απόψεων που αποδίδουν στο ερωτικό συναίσθημα υποψία βιολογικής υφής, δικαιολογείται μια κάμψη αυτού με το πέρασμα του χρόνου. Η ψυχολογία επίσης δικαιολογεί έναν μερικό μετασχηματισμό του ερωτικού συναισθήματος προς συναισθήματα πιο βαθιά, χωρίς όμως να δικαιολογεί τη συναισθηματική απομάκρυνση των δύο συντρόφων.

Μειώθηκαν ή αναβλήθηκαν

Μείωση ή αναβολή, μέχρι νεωτέρας, σημείωσαν οι γάμοι κατά το 2013. Σύμφωνα με στοιχεία των μητροπόλεων, οι γάμοι σημείωσαν μια μικρή μείωση σε σχέση με το 2012. Μεταξύ άλλων, οι γάμοι στη Λευκωσία μειώθηκαν κατά το 2013, κατά 30, ενώ στη Λεμεσό η διαφορά αυτή ήταν μεγαλύτερη, αφού το 2013 έγιναν 40 λιγότεροι γάμοι. Από την άλλη, όμως, εντύπωση προκαλούν τα στοιχεία των γάμων που πραγματοποιήθηκαν στην επαρχία Αμμοχώστου, αφού, όπως δείχνουν οι αριθμοί, 557 γάμοι έγιναν κατά το 2013 σε αντίθεση με τους 524 που έγιναν το 2012.

Την πεποίθηση ότι οι γάμοι δεν μειώθηκαν, αλλά μειώθηκαν τα μεγέθη, εξέφρασε ο Πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Κέντρων Αναψυχής, Φάνος Λεβέντης. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του κ. Λεβέντη, «έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί η εποχή που οι Κύπριοι έκαναν μεγάλους γάμους. Τώρα, τους ενδιαφέρουν σαφώς τα έσοδα, τους ενδιαφέρουν όμως και τα έξοδα. Οπότε οι νεόνυμφοι, τώρα, προσκαλούν λιγότερο κόσμο, για να είναι σίγουροι ότι οι προσκεκλημένοι θα παρευρεθούν σίγουρα στο δείπνο του γάμου».

Την ίδια ώρα ο Γενικός Διευθυντής της ΠΑΣΥΞΕ, Ζαχαρίας Ιωαννίδης, σημείωσε ότι οι γάμοι που γίνονταν σε αίθουσες ξενοδοχείων μειώθηκαν λόγω οικονομικής κρίσης και περισυλλογής. «Τώρα», υπέδειξε, «οι νεόνυμφοι καταφεύγουν σε πιο οικονομικές λύσεις, με αποτέλεσμα η πληρότητα των αιθουσών των ξενοδοχείων να μειωθεί κατά το ήμισυ». Ερωτηθείς για το αν θα μπορούσαν να μειωθούν οι τιμές ώστε να επιλέγουν οι Κύπριοι τα ξενοδοχεία, ο κ. Ιωαννίδης ανέφερε ότι «γίνονται κάποιες προσπάθειες αλλά το γεγονός ότι πληρώνουμε στην Κύπρο το ακριβότερο ρεύμα στην Ευρώπη, δυσχεραίνει την κατάσταση».

Αναπόσπαστο κομμάτι για την εύρυθμη λειτουργία της κοινωνίας ο γάμος

Η κυπριακή, λοιπόν, πραγματικότητα δεν απέχει και πολύ από τα συμπεράσματα των ερευνών. Ο γάμος για τους Κύπριους, σύμφωνα με την κοινωνιολόγο Χριστίνα Λοΐζου, «αποτελεί μια μορφή συναίνεσης την οποία οι θεωρητικοί κοινωνιολόγοι και συγκεκριμένα οι φονξιοναλιστές Ντίρκχαϊμ και ο Πάρσονς θεωρούν αναπόσπαστο στοιχείο για τη λειτουργία της κοινωνίας. Σύμφωνα με αυτήν τη θεωρία, λοιπόν, η κοινωνία συγκρίνεται με το ανθρώπινο σώμα, η εύρυθμη λειτουργία του οποίου εξασφαλίζεται μόνο με την εύρυθμη λειτουργία του κάθε οργάνου που το αποτελεί.

Η οικογένεια, σύμφωνα με τον Μάρντοκ, είναι μια κοινωνική ομάδα που χαρακτηρίζεται από την κοινή κατοικία, την οικονομική συνεργασία και την αναπαραγωγή. Στην κυπριακή κοινωνία ο θεσμός του γάμου και της οικογένειας μέχρι στιγμής αποτελεί αναπόσπαστο συστατικό στοιχείο της εύρυθμης λειτουργίας της. Εξακολουθούμε, σαν κοινωνία, να θεωρούμε ότι ένα άτομο, για να αποκατασταθεί, πρέπει πρώτα να βρει τον επαγγελματικό του δρόμο και μετά να παντρευτεί και να κάνει παιδιά. Από τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, τουλάχιστον μέχρι το 2011 που υπάρχουν, φαίνεται ότι ο αριθμός των γάμων αυξάνεται σταθερά, παράλληλα όμως αυξάνεται και ο αριθμός των διαζυγίων.

Η σημασία του γάμου στα δύο φύλα

Ο γάμος για τα δύο φύλα δεν έχει την ίδια βαρύτητα, την ίδια σημαντικότητα. Για τις περισσότερες γυναίκες είναι όνειρο ζωής και τους περισσότερους άντρες είναι απλά μια τυπική διαδικασία. Η κ. Λοΐζου αναφέρει:

«Θα έλεγα ότι, παραδοσιακά στην κουλτούρα μας, μεγαλώνουμε τα κορίτσια να ονειρεύονται τον γάμο τους και την απόκτηση οικογένειας και αυτό εξακολουθεί να ισχύει. Τα κορίτσια ονειρεύονται τη μέρα που θα φορέσουν νυφικό, παρόλο που η θέση της γυναίκας στην κοινωνία άλλαξε και οι γυναίκες, όπως και οι άντρες, νοιάζονται πρώτα για τη μόρφωσή τους και για την επαγγελματική τους αποκατάσταση και μετά για τον γάμο και την απόκτηση οικογένειας.

Αυτό, ουσιαστικά, αποτελεί έναν από τους παράγοντες που παρατηρείται υπογεννητικότητα στην κυπριακή κοινωνία, αφού η απόκτηση παιδιών αναβάλλεται μέχρι την επαγγελματική αποκατάσταση. Αυτό σημαίνει ότι οι γυναίκες ηλικιακά αποκτούν παιδιά αργότερα στη ζωή τους και συνεπώς κάνουν λιγότερα παιδιά. Στατιστικά βέβαια, μετά από διαζύγιο, εκείνοι που ξαναπαντρεύονται κυρίως είναι οι άντρες, όμως αυτό ίσως να έχει να κάνει με το ότι οι άντρες δεν επωμίζονται την ευθύνη και τις υποχρεώσεις των παιδιών στον ίδιο βαθμό με τις γυναίκες, έτσι είναι πιο άνετοι στο να επιδιώξουν να ξαναπαντρευτούν.

Τα χαρακτηριστικά του γάμου σήμερα

ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ των καιρών, η τεχνολογία, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, έχουν συμβάλει με τρόπο καταλυτικό ακόμα και στα χαρακτηριστικά του γάμου, όπως διαφαίνονται σήμερα στην κυπριακή κοινωνία. Ο γάμος, σύμφωνα με την κοινωνιολόγο Χριστίνα Λοΐζου, παρουσιάζει περίπου τα ίδια χαρακτηριστικά που είχε και παλαιότερα· γάμοι που γίνονται από έρωτα. «Σήμερα όμως βλέπουμε ότι πολλοί γάμοι πραγματοποιούνται και για οικονομικούς λόγους και λόγους συμφέροντος.

Άλλο ένα παράδειγμα αλλαγής της κυπριακής κοινωνίας στο θέμα αυτό, είναι ότι πλέον οι άνθρωποι δεν παντρεύονται με στόχο να τεκνοποιήσουν απαραίτητα, γιατί παρατηρούμε ότι γίνονται αρκετές γεννήσεις παιδιών εκτός γάμου και η συμβίωση ζευγαριών χωρίς να έχουν βάλει την ''κουλούρα''. Επίσης πρόσφατα αποτελεί θέμα δημόσιας συζήτησης το Σύμφωνο Συμβίωσης, το οποίο θα νομιμοποιήσει καταστάσεις που μέχρι στιγμής μόνο ο γάμος νομιμοποιεί».

Ο γάμος σήμερα, όπως και ανέκαθεν, είχε τεράστια σημασία ως θεσμός στην κοινωνία. Όπως αναφέρει η κ. Λοΐζου το σύστημα αξιών της κοινωνίας καθορίζεται κυρίως από τη θρησκεία και τα περισσότερα ζευγάρια κάνουν θρησκευτικό γάμο παρά πολιτικό, παρόλο που ο πολιτικός γάμος έχει θεσμοθετηθεί εδώ και πολλά χρόνια. «Η κουλτούρα μας είναι πολύ θετική στον θεσμό του γάμου που τον θεωρούμε ένα πολύ σημαντικό βήμα για την αποκατάστασή μας, εξού και δίνουμε τόσο μεγάλη σημασία στην τελετή σαν γεγονός, με όλη την προετοιμασία και διαδικασία που αυτό υπονοεί.

Σαν άτομα νιώθουμε την κοινωνική πίεση να παντρευτούμε και να κάνουμε οικογένεια. Αυτό στο μέλλον ίσως να διαφοροποιηθεί, αφού οι σημερινές οικονομικές συνθήκες καθιστούν για τους νέους δύσκολες τις προϋποθέσεις για τον γάμο και την απόκτηση οικογένειας, ξεκινώντας από την πιο σημαντική προϋπόθεση, αυτήν της εργασίας, σε μια εποχή που ένας στους τέσσερις νέους είναι άνεργος».