Η Τρόικα κρατά τη ράβδο, βάζει όρους και αναμένει «τσεκούρι» για τις δαπάνες της δημόσιας υγείας

Το… άπιαστο όνειρο του Γενικού Σχεδίου Υγείας φαίνεται να έχει αίσιο τέλος μέσα στο 2015, μετά την παρέμβαση των Τροϊκανών που απαιτούν και πιέζουν για μείωση των δαπανών για την υγεία.

· Ελεύθερη επιλογή των παρόχων υπηρεσιών υγείας (γιατροί, φαρμακείο και κλινικό εργαστήριο)
· Μειώνεται το κόστος υπηρεσιών φροντίδας υγείας
· Ελέγχεται η ποιότητα υπηρεσιών
· «Φύλακας» του Σχεδίου ο Προσωπικός Γιατρός
· Φακελώνονται ηλεκτρονικά οι ασθενείς
· Τερματίζεται η ανεπαρκής διαχείριση των οικονομικών πόρων του δημοσίου
· Τελειώνουν τα προνόμια συγκεκριμένων ομάδων του πληθυσμού
· Πόσα θα συνεισφέρουν οι δικαιούχοι; Μισθωτοί 2,30%, εργοδότες 2,93% και αυτοτελώς εργαζόμενοι 4,09 %
· Κομμένη η πολυφαρμακία

Η κρίση εξάντλησε τον οικογενειακό προϋπολογισμό και τα κυπριακά νοικοκυριά δεν μπορούν να αντέξουν τις απανωτές περικοπές μισθών και ωφελημάτων. Οι άνεργοι στοιβάζονται στις ουρές των κυβερνητικών γραφείων και τα αγαθά και οι υπηρεσίες συνεχίζουν να παίρνουν άνοδο, την ίδια στιγμή που το τίμημα για την έλλειψη ενός Γενικού Σχεδίου Υγείας είναι ασήκωτο.

Το Πανεπιστήμιο Κύπρου σε παλαιότερη ανάλυση των δαπανών υγείας είχε εκτιμήσει ότι ο μέσος όρος δαπάνης για την υγεία στην Κύπρο, ως ποσοστό του οικογενειακού προϋπολογισμού, ανέρχεται στο 7% για τους συνταξιούχους, στο 5% για τους εργαζομένους στον δημόσιο, στον ιδιωτικό τομέα και τους αυτοτελώς εργαζομένους. Ένα ποσοστό που εκτινάσσεται στα ύψη χρόνο με το χρόνο και εκμηδενίζει τους χαμηλούς μισθούς του τελευταίου χρόνου, μετά την υλοποίηση των μέτρων του Μνημονίου.

Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι στην Κύπρο ένα μεγάλο ποσοστό γύρω στο 50% των συνολικών δαπανών υγείας απορροφάται από τον ιδιωτικό τομέα, που αυτήν τη στιγμή μειώνεται εξαιτίας των επιπτώσεων που έχει δημιουργήσει η χρηματοπιστωτική κρίση και που στρέφει όλο και περισσότερους στα δημόσια νοσοκομεία. Εκεί που το σύστημα δεν μπορεί να αντέξει τον… υπερπληθυσμό και που οι γιατροί, νοσοκόμοι και άλλες ειδικότητες τρομάζουν μόνο στην ιδέα ότι κάποιος θα… τους μείνει στα χέρια αφού δεν υπάρχουν κλίνες και θάλαμοι για να καλύψουν τις ανάγκες.

Η χρονιά του ΓεΣΥ

Το 2015 φαίνεται ότι θα είναι η χρονιά για την υλοποίηση ενός μεγαλόπνοου στόχου, την εισαγωγή του μεγαλεπήβολου Γενικού Σχεδίου Υγείας, που χρόνια τώρα υπόσχεται η κάθε Κυβέρνηση του τόπου αλλά ακόμη δεν είδαμε… Μέχρι στιγμής οι μελέτες και η μίσθωση υπηρεσιών ξένων εμπειρογνωμόνων, καθώς και η απασχόληση προσωπικού για την επάνδρωση του Οργανισμού Ασφάλισης Υγείας στοίχισε στα δημόσια ταμεία ουκ ολίγες εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Μεγάλες επενδύσεις έγιναν και στον ιδιωτικό τομέα, πράγμα που έχει δημιουργήσει υπερπροσφορά σε πολλές υπηρεσίες, όπως είναι οι μαγνητικοί τομογράφοι και τα κλινικά εργαστήρια, για τα οποία υπάρχει αχρείαστη ζήτηση και υψηλές τιμές για απλές εργαστηριακές εξετάσεις, ακριβότερες σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Το Γενικό Σχέδιο Υγείας, που φαίνεται να υλοποιείται κατ’ απαίτησιν της Τρόικας ώστε να μειωθούν οι μεγάλες και ασήκωτες δαπάνες της δημόσιας υγείας με επιβάρυνση του προϋπολογισμού, έχει ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα με κύριο χαρακτηριστικό την υιοθέτηση του θεσμού του Προσωπικού Ιατρού, που θα ενεργεί ως «Φύλακας» της πρόσβασης σε περαιτέρω επίπεδα περίθαλψης.

Ο Προσωπικός Ιατρός διαδραματίζει τον ρόλο του συντονιστή στις σχέσεις του ασθενούς με τους Ειδικούς Γιατρούς, τους άλλους επαγγελματίες υγείας, τα τμήματα ατυχημάτων και επειγόντων περιστατικών, τα νοσοκομεία, τα κλινικά εργαστήρια και τα φαρμακεία.

Πώς θα εγγράφονται οι ασθενείς

Όλοι οι πολίτες είναι δικαιούχοι για εξασφάλιση φροντίδας υγείας με την εγγραφή τους στο ΓεΣΥ.
Οι ενέργειες που πρέπει να γίνουν, με την εισαγωγή του Σχεδίου, είναι:
Πρώτο, να γίνει εγγραφή σε κατάλογο Προσωπικού Ιατρού ή Προσωπικού Παιδίατρου της επιλογής των δικαιούχων.
Δεύτερο, να πραγματοποιούνται απευθείας επισκέψεις στον Προσωπικό Γιατρό.
Τρίτο, να επισκέπτονται τον Ειδικό Ιατρό μετά την παραπομπή από τον Προσωπικό Ιατρό, εκτός από ορισμένες περιπτώσεις, όπου υπάρχει απευθείας πρόσβαση.
Τέταρτο, να επισκέπτονται άλλους παρόχους μετά την παραπομπή από τον Προσωπικό Ιατρό ή τον Ειδικό Ιατρό.

«Φύλακας» ο Προσωπικός Ιατρός

Σύμφωνα με τους σχεδιασμούς που έγιναν, ο Προσωπικός Ιατρός διασφαλίζει την ποιότητα και τον έλεγχο του όλου Συστήματος και συμβάλλει στη συγκράτηση των δαπανών του. Δίνει έμφαση στην πρόληψη και διοχετεύει τους ασθενείς σε ειδικότητες ή άλλες υπηρεσίες υγείας, αποφορτίζοντας έτσι τους Ειδικούς Ιατρούς από μη εξειδικευμένα περιστατικά, παρέχοντας ταυτόχρονα διαφάνεια για την ποσότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών.

Οι Προσωπικοί Ιατροί θα πληρώνονται με κατά κεφαλήν αποζημίωση, ανεξάρτητα από τους ασθενείς που θα παρακολουθούν. Οι δαπάνες για φάρμακα θα πραγματοποιούνται, σύμφωνα με τη δραστική ουσία του κάθε φαρμάκου, και τη θεραπευτική κατηγορία του και η αποζημίωση για ενδονοσοκομειακή νοσηλεία θα γίνεται σύμφωνα με Ομάδες Συγγενών Διαγνώσεων.

Ηλεκτρονικό φακέλωμα

Μια από τις σημαντικότερες πτυχές του Σχεδίου είναι το Σύστημα Πληροφορικής που θα εισαχθεί, και το οποίο θα ελέγχει τις δαπάνες, θα υποστηρίζει αυτούς που παρέχουν υπηρεσίες υγείας και θα διασφαλίζει τη διαφάνεια.

Το σύστημα, ως «Μεγάλος Αδελφός», θα καταγράφει, θα παρακολουθεί και θα ελέγχει τη χρήση των προϊόντων και υπηρεσιών υγείας, θα αναλύει στοιχεία ώστε να λαμβάνονται διορθωτικά μέτρα, θα παρακολουθεί τις σπατάλες για φάρμακα και κλινικές εξετάσεις αλλά και θα ελέγχει τις απάτες.

Ο κάθε ασθενής θα έχει τον δικό του προσωπικό φάκελο με τη δυνατότητα άμεσης πρόσβασης για υποστήριξη στη λήψη αποφάσεων, η συνταγογράφηση θα γίνεται ηλεκτρονικά, ώστε να μειωθεί η πολυφαρμακία, τα παραπεμπτικά θα γίνονται σε ηλεκτρονική έκδοση και θα υπάρχει άμεση υποβολή και διαχείριση των οικονομικών απαιτήσεων των παρόχων.

Στο πλαίσιο των διαφανών διαδικασιών θα καταγράφεται λεπτομερώς το κόστος και η ποσότητα των υπηρεσιών που προσφέρονται, θα ετοιμάζεται βάση δεδομένων και θα δημιουργούνται δείκτες αποτελεσματικότητας και ποιότητας.

Στο Γενικό Σχέδιο Υγείας θα συνεισφέρουν οι μισθωτοί, οι εργοδότες, οι αυτοεργοδοτούμενοι, το κράτος και θα καταβάλλονται επιπλέον εισοδήματα από τόκους, μερίσματα και ενοίκια.

Πόσα θα πληρώνουμε

Πώς θα γίνει η χρηματοδότηση του Σχεδίου και ποια η συνεισφορά τής κάθε πλευράς;

O οίκος Mercer, που εκπόνησε αναλογιστική μελέτη για το ΓεΣΥ και υποχρεώθηκε, σύμφωνα με τη δανειακή σύμβαση, να επικαιροποιήσει τη μελέτη του, καταλήγει στα πιο κάτω συμπεράσματα:

· H χρηματοδότηση του Σχεδίου να γίνεται με οριακή μόνο αύξηση των ποσοστών εισφοράς.
· Η εφαρμογή του θα επιφέρει συνολικές εξοικονομήσεις στην οικονομία ύψους €292 εκ. για την περίοδο 2016 - 2025.
· Η εισαγωγή του θα στηρίξει τη δικαιότερη κατανομή του κόστους χρηματοδότησης της υγείας και την αποτελεσματικότερη χρήση των διαθέσιμων πόρων.

Σύμφωνα με τις διαπιστώσεις των αναλογιστών, η εφαρμογή του δεν θα επιβαρύνει τα δημόσια οικονομικά με επιπρόσθετο κόστος. Οι εισφορές θα καθοριστούν όπως έχουν κατ' αρχήν συμφωνηθεί μετά από διαβουλεύσεις με τους κοινωνικούς εταίρους. Ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας θεωρεί ότι με την επικαιροποιημένη αναλογιστική μελέτη αναφορικά με τη χρηματοδότηση του Σχεδίου, υπάρχει πρόσφορο έδαφος για να υπάρξει κοινωνική συναίνεση, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες για την πλήρη εφαρμογή του ΓεΣΥ μέχρι το τέλος του 2015. Στόχος που τίθεται έντονα και πιεστικά από τους Τροϊκανούς, σύμφωνα με το Μνημόνιο.

Τι είπαν οι αναλογιστές

Τα πορίσματα της αναλογιστικής μελέτης συνοψίζονται ως εξής: Σύμφωνα με το βασικό σενάριο της επικαιροποιημένης αναλογιστικής μελέτης, η χρηματοδότηση του ΓεΣΥ μπορεί να επιτευχθεί με οριακή μόνο αύξηση των ποσοστών εισφοράς σε σχέση με αυτά που καθορίστηκαν σε παλαιότερη νομοθεσία. Οι εισφορές των μισθωτών αυξάνονται από 2% σε 2,30%, των εργοδοτών από 2,55% σε 2,93% και των αυτοτελώς εργαζομένων από 3,55% σε 4,09%.

Το «Ευαγγέλιο» της Τρόικας

Η ΤΡΟΪΚΑ ζητά συγκεκριμένα μέτρα για τη βιωσιμότητα της δομής της χρηματοδότησης και την αποτελεσματικότητα της παροχής υπηρεσιών δημόσιας υγείας. Τα μέτρα θα ελεγχθούν, κατά τη νέα επίσκεψη της αντιπροσωπείας του ΔΝΤ, της ΕΚΤ και της Ε.Ε. στην Κύπρο, στις 28 Ιανουαρίου 2014. Στο κυπριακό Μνημόνιο έχουν συμπεριληφθεί συγκεκριμένα μέτρα για την εξυγίανση των δαπανών για τη δημόσια υγεία σε συνάρτηση με τις αποφάσεις για την εισαγωγή του ΓεΣΥ. Τα κύρια μέτρα της δανειακής σύμβασης είναι:

· να εφαρμοσθούν όλα τα δημοσιονομικά μέτρα που αφορούν την υποχρεωτική συνεισφορά ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης από τους δημοσίους υπαλλήλους και τους συνταξιούχους δημόσιους υπαλλήλους,

· να επανεξεταστούν, το δεύτερο τρίμηνο του 2014, όλες οι συμπληρωμές (co-payments) για τη χρήση των δημόσιων υπηρεσιών υγείας,

· να αναδιοργανωθούν τα δημόσια νοσοκομεία,

· να τεθεί στόχος για την πλήρη εφαρμογή του ΓεΣΥ μέχρι το δεύτερο τρίμηνο του 2015 και να διασφαλιστεί η οικονομική βιωσιμότητά του,

· να παρέχεται καθολική κάλυψη,

· να ληφθούν δεσμευτικά μέτρα έκτακτης ανάγκης (αναθεώρηση του «καλαθιού» ιατρικών υπηρεσιών και προϊόντων για τα οποία το κοινό αποζημιώνεται),

· να γίνουν μειώσεις στα τιμολόγια ιατρικών προϊόντων και των παρόχων ιατρικών υπηρεσιών,

· να τεθούν όρια στον όγκο των προϊόντων και υπηρεσιών για τα οποία αποζημιώνεται το κοινό, μέχρι το τέταρτο τρίμηνο του 2014,

· να διασφαλιστεί ότι δεν θα υπάρξει υπέρβαση ορίων των δαπανών του ετήσιου προϋπολογισμού για τη δημόσια υγεία,

· να ολοκληρωθεί η υποδομή της τεχνολογίας πληροφοριών (IT), αναγκαία για την εφαρμογή του ΓΕΣΥ,

· να διερευνηθούν όλες οι επιλογές για τη βελτίωση της υποδομής ΙΤ μέσω των πιο αποδοτικών διαδικτυακών εφαρμογών ως εναλλακτική λύση στην τρέχουσα προσφορά για IT, μέχρι το πρώτο τρίμηνο 2014,

· να επανεξεταστούν τα όρια εισοδήματος για δωρεάν δημόσια ιατρική περίθαλψη, σύμφωνα με τα κριτήρια επιλογής για την παραχώρηση κοινωνικού βοηθήματος,

· να διασφαλιστεί ότι θα καθιερωθεί η συμπληρωμή (co-payment) για τη δημόσια ιατρική περίθαλψη, ώστε να προστατευθούν τα άτομα και τα νοικοκυριά από καταστροφικές δαπάνες υγείας, μέχρι το τέταρτο τρίμηνο του 2013,

· να συνεχιστεί η δημοσίευση των κλινικών κατευθυντήριων γραμμών και των συνταγογραφούμενων φαρμάκων και να ελεγχθεί η εφαρμογή τους,

· να συνεχιστεί η δημιουργία του συστήματος αξιολόγησης της τεχνολογίας υγείας (ΗΤΑ),

· να διεξαχθούν, σύμφωνα συγκεκριμένα κριτήρια, οι περιοδικές αναθεωρήσεις του «καλαθιού» των ιατρικών υπηρεσιών για τις οποίες αποζημιώνεται το κοινό,

· να εισαχθεί ένα ρυθμιστικό πλαίσιο για τιμολόγηση και αποζημίωση για προϊόντα και υπηρεσίες,

· να συνεχιστεί η κωδικοποίηση περιπτώσεων εσωτερικών ασθενών από το σύστημα των Ομάδων Συγγενών Διαγνώσεων (diagnosis-related groups - DRG),

· να προσαρμοστεί κατά μισή ώρα πίσω η κανονική έναρξη και λήξη του χρόνου εργασίας στην Υπηρεσία Υγείας (7:30/8:30 - 15:00/ 16:00),

· να μειωθούν περαιτέρω οι υπερωρίες και παρόμοιες δαπάνες στο μισθολογικό κόστος, με πιο ευέλικτο χρόνο εργασίας που να καλύπτει κατ’ ελάχιστον - ώρες λειτουργίας από τις 7:00 - 19:00 ως κανονικό χρόνο εργασίας,

· να πραγματοποιηθεί, σε δεύτερο στάδιο, αναθεώρηση των κανονικών ωρών εργασίας και της stand - by βάρδιας του προσωπικού υγειονομικής περίθαλψης.