ΣΥΜΦΩΝΑ με έρευνα που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό «Cell» στις 19 Δεκεμβρίου του 2013, μηχανισμοί υπεύθυνοι για τον εκφυλισμό των κυττάρων και συνεπώς του γήρατος μπορούν να ταυτοποιηθούν και να ανασταλούν. Πιο συγκεκριμένα, ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ ανακάλυψαν έναν εντελώς καινούργιο μηχανισμό γήρανσης και κατάφεραν να τον αντιστρέψουν αναιρώντας τα αποτελέσματά του. Για τις ανάγκες της έρευνας αυτής, οι επιστήμονες χρησιμοποίησαν το χημικό μόριο NAD, του οποίου τα επίπεδα μειώνονται φυσιολογικά κατά τη διάρκεια του γήρατος, έτσι ώστε να αναζωογονήσουν τους μύες ποντικών.

Το NAD είναι ένα μόριο το οποίο μαζί με άλλα συμμετέχει στην αλυσίδα παραγωγής ενέργειας. Στόχος της αλυσίδας αυτής είναι η διάσπαση μέσω του καταβολισμού, μεγαλύτερων μορίων σε μικρότερα με ταυτόχρονη απελευθέρωση ενέργειας. Το κύριο εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας στα κύτταρα είναι τα μιτοχόνδρια και με την έλευση του γήρατος τα επίπεδα NAD πέφτουν. Κατ’ επέκταση έχουμε χαμηλότερη παραγωγή ενέργειας προς χρήση από το κύτταρο, έτσι ώστε να διεξάγει όλες τις φυσιολογικές του διεργασίες σε ικανοποιητικά επίπεδα.

Σύμφωνα με τις ανακαλύψεις των επιστημόνων, το ΝΑD είναι υπεύθυνο μεταξύ άλλων και για την επικοινωνία μεταξύ μιτοχονδρίων και πυρήνα στα κύτταρα, κρατώντας τα επίπεδα κάποιων άλλων κρίσιμων μορίων (SIRT-1, HIF-1α) υψηλά. Η σημασία του μορίου NAD και ο ρόλος που διαδραματίζει στη ζωή του κυττάρου ήταν η κεντρική ιδέα γύρω από την οποία στηρίχθηκε η έρευνα αυτή. Για τις ανάγκες των πειραμάτων, οι επιστήμονες χορήγησαν σε ποντίκια ένα συγκεκριμένο τύπο νικοτιναμίδιου το NMN, μόριο που κατά τον μεταβολισμό του μετατρέπεται σε NAD, αυξάνοντας έτσι τα επίπεδα του τελευταίου.

Η «θεραπεία» διήρκεσε μια βδομάδα και μετέτρεψε τους μύες δίχρονων ποντικών σε μύες ποντικών ηλικίας έξι μηνών ή κατ’ αντιστοιχία σε ανθρώπινα χρόνια οι μύες μετατράπηκαν από μύες 60χρονου σε μύες 20χρονου. Με το πέρας της θεραπείας, οι λειτουργίες των μυών επανήλθαν, τα επίπεδα φλεγμονής και ατροφίας είχαν σημειώσει θεαματική πτώση και καινούργιοι τύποι μυών πιο συχνοί σε νεαρότερα ποντίκια έκαναν την εμφάνισή τους. Παρόλ' αυτά, η μυϊκή δύναμη δεν επανήλθε, όμως υπολογίζεται ότι αυτό θα μπορούσε να ανατραπεί μέσω πιο μακροχρόνιας εφαρμογής της προσέγγισης αυτής.

Προσδοκάται ότι οι κλινικές δοκιμές της θεραπείας αυτής σε ανθρώπους θα αρχίσουν μέσα στο 2015. Οι συμμετέχοντες σε αυτές, σύμφωνα με τους ερευνητές, δεν θα ήταν κατ’ ανάγκη νεαρά άτομα, αλλά ούτε και πολύ μεγάλα σε ηλικία. Ένα άτομο της ηλικίας των 40 ετών, στο οποίο θα εφαρμοζόταν η θεραπεία, θα είχε να αντιμετωπίσει πολύ καλύτερη προοπτική όσον αφορά θέματα υγείας στο κοντινό του μέλλον. Υπάρχει όμως ακόμα πολύς δρόμος πριν αυτή η προσέγγιση εφαρμοστεί επιτυχώς σε ανθρώπους χωρίς παρενέργειες.

Στα ποντίκια, παρόλο που οι μύες ήταν πια πιο νέοι όσον αφορά τη φυσιολογία τους, η συμπεριφορά των τρωκτικών δεν είχε αλλάξει καθόλου με τρόπο τέτοιο, ώστε να ανταποκρίνεται σε αυτήν την αλλαγή. Αυτό οδηγεί σε δύο ενδεχόμενα συμπεράσματα. Είτε το διάστημα στο οποίο εφαρμόστηκε η θεραπεία δεν ήταν αρκετό για μια ολοκληρωμένη ανταπόκριση από μέρους του δέκτη είτε οι βιοχημικές αλλαγές που επετεύχθησαν μέσω της αύξησης του NAD δεν ήταν αρκετές για να επηρεάσουν τις φυσιολογικές λειτουργίες των μυών.

Σε κάθε περίπτωση, η συγκεκριμένη προσέγγιση δεν θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί ως μια ολιστική θεραπεία στη μάχη κατά του γήρατος, αφού αυτό προκαλείται και από άλλους παράγοντες, όπως η σμίκρυνση των τελομερών και οι βλάβες του DNA. Όμως, ασθένειες που σχετίζονται με το γήρας και τα μιτοχόνδρια, όπως είναι το Αλτζχάιμερ, κάποιοι τύποι καρκίνου, ο διαβήτης και διάφορες άλλες νευροεκφυλιστικές παθήσεις ίσως μπορέσουν να καταπολεμηθούν με μεγαλύτερη ευκολία μέσω αυτής της προσέγγισης.

ΔΑΝΑΗ ΑΝΑΞΑΓΟΡΑ
MSc Cancer Biology