Ανησυχεί η Ε.Ε. και ψάχνει τη γρήγορη λύση

Η επέλαση του Ισλάμ στην Ευρώπη, η σύγκρουση πεποιθήσεων, τα βίαια επεισόδια και η λύση της πολιτότητας

Ο Σ. ΦΩΤΙΟΥ δηλώνει ότι για την αποφυγή ρήξης και εχθρότητας, απαιτείται γνώση του άλλου

Η Ευρώπη θα περιέλθει υπό «μουσουλμανική κυριαρχία» στο άμεσο μέλλον, υποστηρίζει μερίδα ειδικών, βασίζοντας την πρόβλεψη στον αυξανόμενο αριθμό των μουσουλμάνων, έναντι του αριθμού των χριστιανών που μειώνεται. Η δημογραφική αλλαγή στην ήπειρο, όπως αναφέρουν, οφείλεται κυρίως στον ρυθμό των γεννήσεων, με τις μουσουλμανικές οικογένειες να αποδεικνύονται πολύ πιο «καρποφόρες» σε σύγκριση με τις χριστιανικές οικογένειες.

Ωστόσο, για άλλους ειδικούς η εν λόγω πρόβλεψη θεωρείται ακραία, υποστηρίζοντας ότι οι ευρωπαϊκοί θεσμοί είναι καλά θεμελιωμένοι και ότι είναι αδύνατο να αντικατασταθούν από τον ισλαμικό νόμο της Σαρία, όπως είναι ο μεγάλος «πόθος» μερίδας μουσουλμάνων. Το μόνο σίγουρο είναι ότι το αμφιλεγόμενο ζήτημα των θρησκειών συζητείται πολύ έντονα το τελευταίο διάστημα. Από την άλλη, η Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια ύστατη προσπάθεια να κρατήσει τους λαούς της ενωμένους και το όλο οικοδόμημα όρθιο, φαίνεται να καταφεύγει στη λύση της πολιτότητας, τη δημιουργία δηλαδή μιας ευρωπαϊκής ταυτότητας.

Από την αφομοίωση στην πολυπολιτισμικότητα

Παλαιότερα, τη δεκαετία του ΄60, η κύρια ευρωπαϊκή πολιτική ήταν η αφομοίωση. Αν, δηλαδή, ήσουν Κύπριος και πήγαινες στην Αγγλία θα γινόσουν Εγγλέζος, ειδάλλως θα έμενες στο περιθώριο. Τη δεκαετία του ΄70 η αφομοίωση άρχισε να θεωρείται ως καταπάτηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων, με την ευρωπαϊκή πολιτική να στρέφεται στην πολυπολιτισμικότητα, όπου υπερίσχυε η προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ο σεβασμός στη θρησκεία και την κουλτούρα των λαών.

Σήμερα, όμως, η Ευρώπη φαίνεται να βρίσκεται στην αναζήτηση μιας τρίτης λύσης, βλέποντας ότι η πολυπολιτισμικότητα δημιουργεί νησίδες στο αρχιπέλαγος. Δημιουργεί ομάδες ανθρώπων που ζουν στον δικό τους κόσμο, που δύσκολα αποδέχονται τη διαφορετικότητα της διπλανής νησίδας.

Η λύση της πολιτότητας

Ανησυχώντας για την κατάσταση που διαμορφώνεται, η Ευρωπαϊκή Ένωση φαίνεται να καταφεύγει, σε πρώτη φάση, σε αυτό που ονομάζει πολιτότητα. Τη διαμόρφωση, δηλαδή, ενός νέου ευρωπαίου πολίτη, με νέες αρετές, που βάζει πάνω απ΄ όλα την ευρωπαϊκή του ταυτότητα και τον σεβασμό στους ευρωπαϊκούς θεσμούς.

Προτιμούν τον ισλαμικό νόμο

Μέχρι στιγμής, η προσπάθεια για μετάβαση στην πολιτότητα δείχνει να πέφτει στο κενό, με τις συγκρούσεις αντιλήψεων και πεποιθήσεων να είναι καθημερινό φαινόμενο. Σύμφωνα με μια νέα μελέτη, η πλειοψηφία των ερωτηθέντων μουσουλμάνων που ζουν στην Ευρώπη πιστεύουν ότι ο ισλαμικός νόμος της Σαρία θα πρέπει να υπερισχύει από τα κοσμικά συντάγματα και τους νόμους της χώρας υποδοχής τους. Η συγκριτική μελέτη της ολοκλήρωσης των Τούρκων και Μαροκινών μεταναστών, η οποία διεξήχθη σε έξι δυτικές χώρες -Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Ολλανδία και Σουηδία- κυκλοφόρησε στις 11 Δεκεμβρίου, από το «WZB Berlin Social Science Center», ένα τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά ερευνητικά ιδρύματα στις Κοινωνικές Επιστήμες.

Η μελέτη, με επικεφαλής τον Ολλανδό κοινωνιολόγο Ruud Koopmans (χρηματοδοτήθηκε από τη γερμανική κυβέρνηση), συμπεραίνει ότι:

- Το 65% των ερωτηθέντων μουσουλμάνων δήλωσαν σαφώς ότι ο ισλαμικός νόμος της Σαρία είναι πιο σημαντικός από τους νόμους της χώρας στην οποία ζουν.

- Το 75% των ερωτηθέντων συμμερίζονται την άποψη ότι υπάρχει μόνο μία νομιμοποιημένη ερμηνεία του Κορανίου, η οποία θα έπρεπε να ισχύει για όλους τους μουσουλμάνους

- Το 44% των ερωτηθέντων Μαροκινών και Τούρκων συμφωνούν με αυτές τις φονταμενταλιστικές δηλώσεις.

- Τα αποτελέσματα της μελέτης δείχνουν ότι ο ισλαμικός φονταμενταλισμός είναι πιο έντονος στην Αυστρία, όπου το 73% των μουσουλμάνων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν ότι η Σαρία είναι πιο σημαντική από τους κοσμικούς νόμους του κράτους.

Η έρευνα δείχνει ότι το 60% των μουσουλμάνων ερωτηθέντων απορρίπτουν τους ομοφυλόφιλους, και το 45% δηλώνουν ότι οι Εβραίοι δεν είναι αξιόπιστοι.

Εντάσεις και επεισόδια

ΣΤΗ Γαλλία, τα τοπικά μέσα ενημέρωσης μετέδωσαν, πρόσφατα, ότι γαλλικές εταιρείες στο Παρίσι, υπό μουσουλμανική ιδιοκτησία, προσλαμβάνουν μόνο υπαλλήλους ταγμένους στο Κοράνι.

Στο Λονδίνο, πριν από λίγες μέρες, ομάδα νεαρών ισλαμιστών πραγματοποίησαν εκδήλωση διαμαρτυρίας, απειλώντας ότι θα μαχαιρώνουν όσους παραβιάζουν τον νόμο του Ισλάμ. Μεταξύ άλλων, ζητούσαν την απαγόρευση της πώλησης και κατανάλωσης αλκοόλ και του «προκλητικού» ντυσίματος.

Στην Τουρκία -μια μουσουλμανική χώρα που επιζητεί ένταξη στην ευρωπαϊκή οικογένεια και δηλώνει πρόθυμη για λύση του κυπριακού προβλήματος- ομάδα ισλαμιστών, την περασμένη Πέμπτη, πραγματοποίησαν διαδήλωση κατά των εορτασμών των Χριστουγέννων.

Προς εξαφάνιση οι χριστιανοί στη Μ. Ανατολή

ΣΕ ΠΡΟΣΦΑΤΟ δημοσίευμά της, η ισραηλινή εφημερίδα «Yedioth Ahronoth» πραγματεύεται την ανησυχητική μείωση του πληθυσμού στη Μέση Ανατολή. Συγκεκριμένα αναφέρει: Στο Ιράκ, οι χριστιανοί έχουν μειωθεί από 1,5 εκατομμύριο το 2010 σε 450 χιλιάδες. Στην Αίγυπτο, οι κόπτες χριστιανοί έχουν μειωθεί κατά 1,25 εκατ. σε σχέση με τα 9 εκατ. το 2011. Στον Λίβανο, οι χριστιανοί που ανέρχονται σε 1 εκ. ζουν υπό τη σκιά του σιιτικού καθεστώτος που έχει εγκαθιδρύσει η Χεζμπολάχ. Η συγκεκριμένη τάση παρατηρείται και στη Βηθλεέμ, ο πληθυσμός της οποίας απετελείτο παλαιότερα από χριστιανούς σε ποσοστό 90%, ενώ τώρα επικρατούν οι μουσουλμάνοι, που αγγίζουν το 65%.

«Η μείωση του πληθυσμού των χριστιανών αγγίζει το θέμα των γεννήσεων, αλλά και στην κατίσχυση σαλαφιστικών και λοιπών εξτρεμιστικών εκφάνσεων του Ισλάμ, που αντιμετωπίζουν τους χριστιανούς ως ‘άπιστους’», υποστηρίζει ο αρθογράφος της ισραηλινής εφημερίδας.

Στη Βαγδάτη, την περασμένη Πέμπτη, τουλάχιστον 35 άνθρωποι σκοτώθηκαν από επιθέσεις που έγιναν σε περιοχές όπου ζουν χριστιανοί. Οι 25 σκοτώθηκαν σε βομβιστική επίθεση με παγιδευμένο αυτοκίνητο, κοντά σε μια εκκλησία, έπειτα από τη Λειτουργία την ημέρα των Χριστουγέννων.

«Απαιτείται γνώση του άλλου»

Ο ΑΝΑΠΛΗΡΩΤΗΣ καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Σταύρος Σ. Φωτίου δηλώνει στη «Σημερινή» ότι ο διωγμός των χριστιανών σε χώρες της Μέσης Ανατολής, η αναζωπύρωση θρησκευτικών συγκρούσεων σε χώρες της Αφρικής, το ζήτημα της παρουσίας των θρησκειών στο σύγχρονο κράτος σε χώρες της Ευρώπης, και άλλα παρόμοια θέματα σε ολόκληρο τον κόσμο, επαναφέρουν στο προσκήνιο τη συζήτηση για τον ρόλο των θρησκειών στην ανθρώπινη κοινωνία.

Ο καθηγητής εκφράζει την άποψη πως κάθε συνάντηση προσώπων ή συλλογικών ταυτοτήτων μπορεί να οδηγήσει είτε σε γνωριμία με τον άλλον είτε σε σύγκρουση με το διαφορετικό. Για την αποφυγή ρήξης και εχθρότητας, για την επίτευξη τουλάχιστον αμοιβαίας συμβίωσης, απαιτείται γνώση του άλλου, συνεπώς και γνώση της θρησκείας του. «Κάθε θρησκεία εκφράζει συγκεκριμένη αντίληψη για τη σχέση του ανθρώπου με τον Θεό και, κατ’ επέκταση, με τον εαυτό του, τον συνάνθρωπό του και τη φύση. Με άλλα λόγια, κάθε θεολογία εκβάλλει σε ανάλογη ανθρωπολογία, κοινωνιολογία και κοσμολογία. Τούτο σημαίνει ότι κάθε θρησκεία νοηματοδοτεί με τον δικό της τρόπο την οικονομία και την εργασία, τον έρωτα και την πολιτική, την επιστήμη και την τέχνη. H βιοθεωρία της αποτυπώνεται στην καθημερινή ζωή ενός πολιτισμού και κωδικοποιείται στα μνημεία του. Aποτύπωση και κωδικοποίηση που μπορεί να εκφράζει τον εξανθρωπισμό ή την απανθρωπία, την απελευθέρωση ή την καταδυνάστευση της ζωής», σύμφωνα με τον κ. Φωτίου.

Συνεπώς, προσθέσει, οι διαφορές των θρησκειών άγουν σε διαφορετικές στάσεις ζωής. «H ελευθερία ή όχι του Θεού, η κατάφαση ή όχι της προσωπικής μοναδικότητας, η αλληλεγγύη ή όχι με τον συνάνθρωπο, η λειτουργική ή όχι σχέση με τη φύση, είναι τα θέματα που διακυβεύονται. Ως εκ τούτου, οι διάφορες θρησκείες δεν λένε τα ίδια πράγματα. Ερμηνείες με βάση επιμέρους φαινόμενα μιας θρησκείας, αποκομμένα από το οργανικό της όλο, που θεωρούνται ότι είναι ίδια με άλλων θρησκειών γιατί ομοιάζουν φαινομενικά, είναι άκρως εσφαλμένες.

Ενεδρεύουν κίνδυνοι

Ο καθηγητής επισημαίνει ότι σε κάθε συνάντηση θρησκειών ενεδρεύουν δύο κίνδυνοι. «O πρώτος είναι ο σεκταρισμός, η αντίληψη ότι όποιος δεν ανήκει στη δική μου θρησκεία είναι εκ προοιμίου καταδικασμένος. H ειδωλοποίηση του γράμματος, η καθήλωση στο παρελθόν, η άρνηση οποιουδήποτε διαλόγου, καθίστανται έτσι τα κύρια γνωρίσματα του σεκταρισμού. Aποτέλεσμα, ο φανατισμός και ο ζηλωτισμός, η απόρριψη και η επιθετικότητα προς όσους βρίσκονται εκτός. Κατά συνέπεια, η επιβολή και η κατίσχυση εμφανίζονται ως ‘θέλημα Θεού’ και ‘ιερό καθήκον’. H βία και το ιερό συμπλέκονται και ο φονταμενταλισμός, με τη μια ή την άλλη του μορφή, εμφανίζεται στο προσκήνιο».

O δεύτερος κίνδυνος, κατά τον κ. Φωτίου, στη συνάντηση των θρησκειών είναι ο συγκρητισμός, η αντίληψη ότι λίγο-πολύ όλες οι θρησκείες είναι διαφορετικοί δρόμοι που καταλήγουν στο ίδιο τέρμα. «Εδώ οι θρησκείες θεωρούνται ως προσωπεία, με τα οποία η μία πραγματικότητα εμφανίζεται στη σκηνή. Ως εκ τούτου, καμιά θρησκεία δεν πρέπει να διεκδικεί την αλήθεια. H παραθεώρηση των διαφορών, η φαινομενολογική σύγκριση, η ισοπεδωτική κατάταξη των θρησκειών, καθίστανται έτσι τα κύρια γνωρίσματα του συγκριτισμού. Aποτέλεσμα, ο σχετικισμός και η ρευστότητα, η ατομικιστική πνευματικότητα και η καταναλωτική θρησκευτικότητα.

Κατά συνέπεια, ο καθένας μπορεί να διαλέγει ό,τι θέλει από το θρησκευτικό πάνθεο. O ηδονισμός και το ιερό συμπλέκονται και ο εκσυγχρονισμός, με τη μια ή την άλλη του μορφή, εμφανίζεται στο προσκήνιο».
Πέραν όμως του σεκταρισμού και του συγκριτισμού, σύμφωνα με τον καθηγητή, υπάρχει η γνώση και ο διάλογος των θρησκειών. «Διάλογος θα πει κατανόηση της βιοθεωρίας που μια θρησκεία εκφράζει, της δικής της δηλαδή αντίληψης για τα πρώτιστα και μέγιστα της ζωής.

Στόχος, η αλληλογνωριμία και ο αλληλοσεβασμός, ώστε, μακριά από μισαλλοδοξία και καταπίεση, κάθε άνθρωπος να βιώνει ελεύθερα την πίστη του, αφήνοντας στον άλλον την ελευθερία να κρίνει την αλήθειά της. Εντέλει, στον αγώνα των ανθρώπων για νόημα ζωής κάθε θρησκεία καταθέτει τη δική της πρόταση ζωής. Κάθε θρησκεία καλείται να εκφέρει στο δημόσιο, ενώπιον της ελευθερίας των ανθρώπων, τη δική της κοσμοαντίληψη. Μακριά από κάθε τάση επιβολής και καταναγκασμού καλείται να μαρτυρήσει, με λόγια και προπάντων με έργα, για την αλήθεια. Η οποία, στο τέλος, έχει και τον τελικό λόγο».