ΛΟΑΤ άτομα: Η κοινωνία μπροστά από την πολιτική

Μια απρόβλεπτη αλήθεια που ανέδειξε η τιμητική βραδιά «Αλέκος Μοδινός: Έργο Ζωής»

ΤΙ ΚΑΤΑΘΕΤΟΥΝ στην εφημερίδα μας οι ομιλητές στην εκδήλωση, Χρήστος Στυλιανίδης, Ελίζα Σαββίδου, Αλεξάνδρα Ατταλίδου και Αχιλλέας Δημητριάδης

Την απρόβλεπτη αλήθεια, ότι η κυπριακή κοινωνία είναι πιο μπροστά από την πολιτική ηγεσία και είναι έτοιμη να συζητήσει και να αποδεχθεί τη διαφορετικότητα του σεξουαλικού προσανατολισμού των ΛΟΑΤ ατόμων (λεσβιών, ομοφυλοφίλων, αμφισεξουαλικών και τρανς), ανέδειξε η τιμητική βραδιά «Αλέκος Μοδινός: Έργο Ζωής», στην Πύλη Αμμοχώστου στη Λευκωσία, την περασμένη Δευτέρα (16.12.2013).
Αυτό τουλάχιστον κατέθεσαν στη «Σημερινή» ομιλητές εκείνης της ξεχωριστής βραδιάς, όπως ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Χρήστος Στυλιανίδης, η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ελίζα Σαββίδου, η Αναπληρώτρια Επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο Αλεξάνδρα Ατταλίδου και ο δικηγόρος Αχιλλέας Δημητριάδης.

Την εκδήλωση συντόνισε η εκπαιδευτικός Ρένα Χόπλαρου και σε αυτήν παρευρέθηκαν γνωστές προσωπικότητες της πολιτικής και της κοινωνικής ζωής, και πλήθος πολιτών, ιδιαίτερα νέων.

Να υπενθυμίσουμε ότι αυτή διοργανώθηκε με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, από την οργάνωση Accept-ΛΟΑΤ Κύπρου, το Γραφείο Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το Γραφείο Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο και την Αντιπροσωπία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο, με την ευκαιρία της συμπλήρωσης 20 χρόνων από την καταδικαστική για την Κύπρο απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το 1993, σε προσφυγή του αρχιτέκτονα Αλέκου Μοδινού, για αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας στην Κυπριακή Δημοκρατία - σημειώνεται ότι μέχρι το 1998 η σεξουαλική επαφή μεταξύ ανδρών ήταν ποινικό αδίκημα, ενώ ο νόμος αποποινικοποίησης της ομοφυλοφιλίας ψηφίστηκε από την Κυπριακή Βουλή το 2000.

«Το μήνυμα της τιμητικής βραδιάς για τον Αλέκο Μοδινό είναι ότι η κυπριακή κοινωνία είναι πιο μπροστά από την πολιτεία, ειδικά στο θέμα της χρονικής συνταύτισης της νομοθεσίας με την κοινωνική αντίληψη για τα ανθρώπινα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων ατόμων», μας είπε ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Χρήστος Στυλιανίδης. Πρόσθεσε ότι η εκδήλωση της Δευτέρας «είναι μια νέα αρχή στη διεκδίκηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μέσα από τον τρόπο δράσης του Αλέκου Μοδινού. Αποκαλύφθηκε ότι η κοινωνία μας όχι μόνο αναγνωρίζει, αλλά νιώθει και ενοχή, γιατί αυτούς τους ανθρώπους τούς άφησε τόσα χρόνια στο περιθώριο. Ο Αλέκος Μοδινός μας βοήθησε όλους με την πρωτοποριακή του σκέψη να απελευθερωθούμε από τα στερεότυπα της συντηρητικής μας κοινωνίας, η οποία τελικά αλλάζει πιο γρήγορα απ' ό,τι νομίζουμε».

Ο Χρήστος Στυλιανίδης είχε ανακοινώσει από το βήμα της εκδήλωσης, ότι η Κυβέρνηση επεξεργάζεται νομοσχέδιο για θεσμοθέτηση συμφώνου συμβίωσης μεταξύ ετερόφυλων και ομόφυλων ζευγαριών, και τροποποίηση του ποινικού κώδικα, για ποινικοποίηση της ομοφοβικής ρητορικής.

Στην ίδια επισήμανση κατέληξε και η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ελίζα Σαββίδου: «Νομίζω η εκδήλωση κατέδειξε ότι η κοινωνία είναι πιο έτοιμη από τους πολιτικούς, να αναγνωρίσει τα ανθρώπινα δικαιώματα των ΛΟΑΤ ατόμων. Μήπως οι πολιτικοί ανησυχούν περισσότερο απ’ όσο θα έπρεπε για τις τυχόν αντιδράσεις; Η κοινωνία, πάντως, δεν σοκάρεται. Με εντυπωσίασε το ότι η εκδήλωση, η πρώτη του είδους της όπου παρευρέθηκα, είχε τόσο μεγάλη επιτυχία και ήταν τόσο συγκινητική. Ο Αλέκος Μοδινός είναι ιδιαίτερα αγαπητός σε όλους και εξαιρετικά σεμνός άνθρωπος, που ίσως δεν κατάλαβε ούτε ο ίδιος την τεράστια σημασία της προσφυγής του στο ΕΔΑΔ. Παρόλο που ήταν πολύ μοναχικός ο δρόμος του, τελικά βοήθησε το σύνολο των ΛΟΑΤ ατόμων στην Κύπρο και όχι μόνο. Η απόφαση αυτή αξιοποιείται και από ανθρώπους άλλων κρατών».

Δικαιώματα για όλους, όχι μόνο για εμάς

Μας είπε η Αλεξάνδρα Ατταλίδου, Αναπληρώτρια Επικεφαλής του Γραφείου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στην Κύπρο: «Η κοινωνία δείχνει συχνά ότι είναι πιο μπροστά, εκεί που ίσως κάποιοι πολιτικοί ή οργανωμένα σύνολα δεν προχωρούν και δεν κάνουν το παραπέρα βήμα. Η κοινωνία μας αναγνώρισε την αξία αυτού του ανθρώπου, που πήρε μπροστά όχι μόνο τον εαυτό του ή τα δικαιώματα των ΛΟΑΤ, αλλά την Κύπρο - με την έννοια ότι μάθαμε να κατανοούμε τα ανθρώπινα δικαιώματα, με έναν τρόπο που να συμπεριλαμβάνει όλους και όχι μόνο τους εαυτούς μας. Η αναγνώριση του Αλέκου Μοδινού έγινε από τη στρέιτ κοινότητα, αλλά και από θεσμούς-προπύργια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως είναι το Γραφείο της Επιτρόπου Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, το Γραφείο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και η Αντιπροσωπία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην Κύπρο. Όταν εκείνοι που τάσσονται να υπηρετούν τα ανθρώπινα δικαιώματα υποστηρίζουν τη ζωή και το έργο ανθρώπων σαν τον Αλέκο Μοδινό, τότε πάμε παρακάτω, όχι μόνο στα λόγια, αλλά στην πράξη».

Σύμφωνα, εξάλλου, με τον δικηγόρο Αχιλλέα Δημητριάδη, «απόδειξη της επιτυχίας της προσπάθειας του Αλέκου Μοδινού ήταν η κοσμοσυρροή τη Δευτέρα, με ανθρώπους απ' όλο το φάσμα της κυπριακής κοινωνίας… κι αυτό δείχνει πόσο αποδέχεται η κοινωνία τη διαφορετικότητα. Μου άρεσε η εκδήλωση, γιατί ήταν κόσμια, σεμνή και με βάθος. Είναι πολύ ενθαρρυντικό ότι αυτού του είδους οι ατομικές προσπάθειες φέρνουν αποτελέσματα και είναι παράδειγμα προς μίμηση, όσον αφορά τα ατομικά δικαιώματα σε οποιοδήποτε επίπεδο. Ο Αλέκος είναι πια μια εμβληματική προσωπικότητα για την εσωτερική κυπριακή διεκδίκηση ανθρωπίνων δικαιωμάτων».

«Το αξίζεις, ό,τι και να είσαι»

Αλέκος Μοδινός: «Ήταν εξαιρετική η εκδήλωση και συγκινήθηκα βαθύτατα για τα καλά λόγια των ομιλητών και για την προσέλευση τόσων πολλών ανθρώπων... Ευγνωμονώ τον κόσμο που ήρθε γιατί αψήφησε το ψύχος, τη νύχτα και τις υποχρεώσεις του ενόψει των Χριστουγέννων, και ήρθε να ακούσει... Έγιναν εξαιρετικές ομιλίες. Άνθρωποι που δεν ήξερα ήθελαν να με γνωρίσουν προσωπικά και αυτό με ενθουσίασε. Χάρηκα που ήρθαν προσωπικότητες όπως ο Γιώργος Βασιλείου, ο Χρήστος Στυλιανίδης, η Ελένη Θεοχάρους, ο Χρήστος Πουργουρίδης, η Ελένη Μαύρου και άλλοι, γιατί ενδιαφέρονται για την Κύπρο και θέλουν να την αλλάξουν προς το καλύτερο.

»Θέλω να πω και κάτι που με συγκίνησε ιδιαίτερα… το πρωί της Δευτέρας, πήρα το σκυλί μου περίπατο (είναι 13 χρονών και είναι πιο μεγάλο από μένα - εκείνο είναι 91 χρονών, αφού ένας χρόνος δικός μας, είναι επτά χρόνια των σκύλων… ), οπότε ένας γείτονας μού είπε ότι διάβασε στη ''Σημερινή'' ότι το βράδυ θα με τιμήσουν. ''Χάρηκα πάρα πολύ που θα σε τιμήσουν, το αξίζεις, ό,τι και να είσαι'', μου είπε ο γείτονας. Αυτό σημαίνει ότι πέρα από την αναγκαία νομοθεσία σε μια λειτουργική δημοκρατία, χρειάζεται η διαφώτιση και η ενημέρωση, ώστε να παύσουν οι άνθρωποι να πιστεύουν σε μύθους και σε αρνητικές ιδέες. Ενθουσιάστηκα με τα λόγια του γείτονα, γιατί εξέφρασε την εκτίμησή του για μένα ως άνθρωπο. Σκέφτηκα ότι, ναι, χρειάζεται διαφώτιση και αυτήν πρέπει να την κάνει το κράτος και όχι μόνο το ομοφυλόφιλο κίνημα ή εγώ».

­Το ιστορικό της μεγάλης περιπέτειας

Αχιλλέας Δημητριάδης, δικηγόρος: «Αυτό που νομίζω ότι χρειάζεται είναι μια σκιαγράφηση της προσπάθειας του Αλέκου Μοδινού, όπως τη γνώρισα την τελευταία εικοσιπενταετία. Για εμένα, η λέξη «Μοδινός» αντικατοπτρίζει το θάρρος, την αγωνιστικότητα, την πραότητα και την αποτελεσματικότητα της δικαστικής διεκδίκησης στην Ευρώπη. Πιστεύω ότι ο Μοδινός, στην κυπριακή πραγματικότητα, έχει γίνει το σύμβολο της διεκδίκησης των ατομικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων εναντίον του καταπιεστικού κράτους.

»Ποτέ δεν θα ξεχάσω τα τηλεφωνήματα στο γραφείο από άτομα άγνωστα, τα οποία ήθελαν να διεκδικήσουν τα ανθρώπινά τους δικαιώματα εναντίον της Κυπριακής Δημοκρατίας και επειδή δεν ήξεραν τον τρόπο, μου έλεγαν “θέλω να τους κάμω όπως τους έκαμε ο Μοδινός!”.

Οι τέσσερις φάσεις του αγώνα

»Ο μακροχρόνιος αγώνας του Αλέκου, νομίζω χωρίζεται σε τέσσερις φάσεις: 1η Οι προσπάθειές του πριν το Συμβούλιο της Ευρώπης και μέχρι το 1989. 2η Η δικαστική προσπάθεια για αποποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας. 3η Η εφαρμογή της απόφασης του ΕΔΑΔ. 4η Η συνέχεια του αγώνα για ισότιμη κοινωνική αποδοχή.

Ας πάρουμε την πρώτη φάση, όπου η προσπάθεια είναι πρωτοποριακή. Δεν υπήρχε οποιαδήποτε συμπάθεια στις θέσεις του Αλέκου, σε μια κοινωνία που κατά κανόνα χαρακτήριζε την συμπεριφορά αυτή ως άρρωστη ή ανώμαλη. Μέσα σ’ αυτό το κλίμα ιδρύει το 1987 και ηγείται, μέχρι ακόμη και σήμερα, του Απελευθερωτικού Κινήματος Ομοφυλοφίλων Κύπρου. Η ομοφυλόφιλη γραμμή έχει μια συνεχή ζωή για πάνω από 25 χρόνια. Καλέστε την απόψε μετά τις 8.00 στο 22516666 και θα τον ακούσετε.

»Το ενδιαφέρον του για τον συνάνθρωπό του, το χιούμορ του και η όλη του αντιμετώπιση δίδει βοήθεια, συμπαράσταση αλλά και θάρρος. Ήξερα τον Αλέκο οικογενειακά, αλλά τον γνώρισα μέσα στο πλαίσιο της δικαστικής του διεκδίκησης, τέλος του 1988 αρχές του 1989, όταν η Κυπριακή Δημοκρατία είχε, επιτέλους, αποδεχθεί το Δικαίωμα Ατομικής Προσφυγής στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο.

Το μήνυμα «για αυτούς τους Μοδινούς»

Πολλές οι συζητήσεις με τον Αλέκο και τελικά αποφασίζουμε και καταχωρίζουμε την προσφυγή τον Μάιο του 1989. Να σας θυμίσω ότι η αποικιοκρατική νομοθεσία τιμωρούσε μέχρι 7 χρόνια φυλάκιση άνδρες ομοφυλόφιλους, που είχαν παρά φύσιν συνουσία “carnal knowledge against the order of nature”, όπως έγραφε τότε ο ποινικός κώδικας, άρθρα 171-173!

»Θυμούμαι καθαρά το ταξίδι για την πρώτη ακρόαση ενώπιον της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης, στις 6 Δεκεμβρίου 1990. Η πρώτη απόφαση εκδόθηκε την ίδια μέρα και δάκρυα χαράς και συγκίνησης μάς βρήκαν όλους στο Στρασβούργο. Ο πόλεμος όμως στην Κύπρο συνεχιζόταν και η δημοσιότητα της προσπάθειας έφερε νέα εμπόδια.

Το χριστουγεννιάτικο μήνυμα αγάπης του τότε Αρχιεπισκόπου “για αυτούς τους Μοδινούς”, δεν ήταν και ό,τι το καλύτερο.

Η τελική δικαίωση έρχεται τον Απρίλιο του 1993, όπου μετά από ακρόαση στο Δικαστήριο, εκδίδεται η καταδικαστική, για τη Δημοκρατία, απόφαση. Έξι δικαστές υπέρ και ένας εναντίον. Ναι, σωστά μαντέψατε, ο Κύπριος δικαστής διαφώνησε με την πλειοψηφία και εξέδωσε τη δική του απόφαση, η οποία σε σελίδες ήταν μεγαλύτερη από της πλειοψηφίας - όχι όμως και σε σημασία.

»Μπαίνουμε λοιπόν στην 3η φάση της προσπάθειας από το 1993, διότι ένα πράγμα είναι να εξασφαλίσεις μια καταδικαστική απόφαση από το ΕΔΑΔ, αλλά, πολύ διαφορετικό, είναι να αλλάξεις τον Ποινικό Κώδικα της Κύπρου. Και εδώ ο Αλέκος πρωτοστατεί, διότι τώρα το Συμβούλιο της Ευρώπης πιέζει τη Βουλή των Αντιπροσώπων να αλλάξει τον Νόμο, να αποποινικοποιήσει την ομοφυλοφιλία μεταξύ ανδρών.

»Η αντίδραση μεγάλη, ειδικά από την Εκκλησία, όπου ιερείς διαδήλωσαν στον δρόμο έξω από τη Βουλή και οι απειλές για αφορισμό, βροχή! Ο τρόμος στους βουλευτές, εμφανής. Τελικά η πρώτη προσπάθεια τον Μάιο του 1998 ήταν, δυστυχώς, αποτυχία.

Νέος κύκλος προσπαθειών, νέες πιέσεις από το Στρασβούργο και τελικά, υπό τον φόβο του Συμβουλίου της Ευρώπης, ομόφωνα τροποποιήθηκε ο Νόμος το 2000. Όμως οι προσπάθειες του Αλέκου τόσο στην Κύπρο, αλλά κυρίως στο εξωτερικό συνεχίζονται, μέχρις ότου η διάκριση που υπήρχε μεταξύ ανδρών και γυναικών στην Κύπρο για το έτος που μπορούσαν να δώσουν συγκατάθεση για σεξουαλικές σχέσεις έγινε ο ίδιος το 2001.

Έκανε την κοινωνία μας καλύτερη…

»Αν ο Αλέξανδρος Μοδινός δεν είχε αρχίσει αυτό το έργο ζωής, πολύ φοβούμαι δεν θα είχαμε την πολυτέλεια να συζητούμε σήμερα με τόση άνεση και ηρεμία αυτά τα θέματα, τα οποία ακόμη είναι για πολλούς ταμπού. Η συμπόνια, η επιμονή, το χιούμορ, η αφοπλιστική ηρεμία του και προπαντός η διεκδικητικότητά του για τα ανθρώπινα δικαιώματα, είναι τα εφόδια που χρησιμοποίησε ο ίδιος σ’ αυτήν την πετυχημένη πορεία.
Έχει γίνει τόσο στην Κύπρο όσο και στο εξωτερικό μια εμβληματική προσωπικότητα για την ιστορία των ατομικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

»Στην Κύπρο, βέβαια, η απόφαση Μοδινός συνιστά την αρχή της ιστορίας της πετυχημένης διεκδίκησης των ατομικών ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Είναι αυτή που άνοιξε τον δρόμο όχι μόνο για την ιδιωτική ζωή, αλλά και για τόσα άλλα θέματα, που οι αδικημένοι της Κύπρου έχουν αναδείξει.

»Ακόμη τολμώ να πω πως παρόλο που η υπόθεση ονομάζεται Μοδινός ΕΝΑΝΤΙΟΝ Κύπρου, στην πραγματικότητα ήταν ΥΠΕΡ της Κύπρου. Διότι σαν αποτέλεσμα έχει κάνει την κοινωνία μας καλύτερη. Ο Αλέξανδρος Μοδινός απέδειξε πως όταν κάποιος θέλει, μπορεί, αν το πιστέψει, αν το διεκδικήσει, να το πετύχει. Ευχαριστώ, Αλέκο, για το παράδειγμα της ζωής σου».