Πεντακόσια εξήντα πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης

Πεντακόσια εξήντα πέντε χρόνια συμπληρώθηκαν την περασμένη Τρίτη, 29 Μαΐου, από την Άλωση της Κωνσταντινούπολης, η οποία επιτεύχθηκε μετά την πολιορκία της πρωτεύουσας του Βυζαντίου, της οποίας Αυτοκράτορας ήταν ο Κωνσταντίνος ΙΑ' Παλαιολόγος, από τον οθωμανικό στρατό, με επικεφαλής τον σουλτάνο Μωάμεθ Β. Η πολιορκία διήρκεσε από τις 6 Απριλίου έως την Τρίτη, 29 Μαΐου 1453 (Ιουλιανό ημερολόγιο). Η άλωση αυτή σήμανε και το τέλος της υπερχιλιετούς Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, αφού το Βυζάντιο ήταν ήδη εξασθενημένο και διαιρεμένο τους τελευταίους δύο αιώνες.

Η Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους και αργότερα, μετά την επανάκτησή της το 1261, οι πολιτικές και θρησκευτικές έριδες, η αδυναμία βοήθειας από τη Δύση, η άσχημη οικονομική κατάσταση και η φυγή ανθρώπινου δυναμικού, οδήγησαν στη σταδιακή εξασθένηση και συρρίκνωση. Η κατάληψη της Καλλίπολης το 1354 από τους Οθωμανούς, η οποία έφερε ορδές φανατικών μουσουλμάνων πολεμιστών στην Ευρώπη, σταδιακά κύκλωσε εδαφικά το Βυζάντιο, το οποίο έγινε το 1373 φόρου υποτελές στον Οθωμανό σουλτάνο.

Έτσι, η Άλωση ήλθε ως φυσικό αποτέλεσμα και της αδιάκοπης επέκτασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην ευρύτερη περιοχή. Οι συγκρούσεις ήταν ιδιαίτερα άνισες υπέρ των Τούρκων, σε σημείο που να μνημονεύεται από τις πηγές το τετελεσμένο της έκβασης της πολιορκίας. Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στον ηρωισμό των πολιορκημένων και ιδιαίτερα του Αυτοκράτορα. Το γεγονός της πτώσης της «θεοφυλάκτου Πόλεως» άφησε βαθιά ίχνη στις πηγές της εποχής.

Απόρροια της Άλωσης ήταν η ανελέητη συνέχιση της εδαφικής προώθησης των Τούρκων στη Β. Αφρική και στην Κεντρική Ευρώπη. Κατά τα τέλη του 17ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειό της, απειλώντας τη Βιένη. Πολλές φορές η Άλωση της Κωνσταντινούπολης χρησιμοποιείται από τους ιστορικούς ως γεγονός που σηματοδοτεί το τέλος του Μεσαίωνα και την έναρξη της Αναγέννησης. Πολλοί μάλιστα εξ αυτών συμφωνούν στο ότι η μαζική μετακίνηση πολλών Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη στην Ιταλία λόγω της Άλωσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιεχομένου και της φιλοσοφίας που ακολούθησαν τα πρόσωπα της Αναγέννησης.

Θρύλοι και παραδόσεις

Μετά την Άλωση της Κωνσταντινούπολης εμφανίστηκαν πολλοί θρύλοι και παραδόσεις συνδεδεμένοι με αυτή. Αυτοί είναι:

1. Ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς: Λέγεται ότι ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, αυτοκράτορας της Κωνσταντινούπολης κατά την άλωση της Πόλης, είναι ο Μαρμαρωμένος Βασιλιάς. Σύμφωνα με τον θρύλο, Άγγελος Κυρίου τον έκρυψε και τον μαρμάρωσε μέχρι τη στιγμή που η Πόλη θα είναι και πάλι ελεύθερη. Ο θρύλος αυτός προκύπτει αφού το πτώμα του Αυτοκράτορα δεν έχει εντοπιστεί.

2. Τα ψάρια του καλόγερου: Ο θρύλος θέλει τα μισοτηγανισμένα ψάρια που τηγάνιζε δίπλα από ένα ποτάμι, ένας καλόγερος, να πηδούν πίσω στο ποτάμι στο άκουσμα της είδησης της κατάληψης της Πόλης. Σύμφωνα με τον θρύλο, τα ψάρια θα επιστρέψουν στο τηγάνι όταν η Πόλη επιστρέψει σε χριστιανικά χέρια.

3. Η θάλασσα του Μαρμαρά: Ο Κωνσταντίνος Παλαιολόγος διατάζει να μεταφέρουν την Αγία Τράπεζα της Αγια-Σοφιάς μακριά από την Πόλη για να μην πέσει στα χέρια του εχθρού. Η Αγία Τράπεζα ήταν κατασκευασμένη από χρυσό. Μαζί μεταφέρονται και κειμήλια, όταν το καράβι που τα μεταφέρει βυθίζεται στα νερά του Βοσπόρου. Έκτοτε, η θάλασσα του Μαρμαρά γαληνεύει και κυματίζει ήρεμα κάτω από κάθε καιρική συνθήκη.

4. Ο παπάς της Αγια-Σοφιάς: Όταν η Πόλη παραδόθηκε, βρισκόταν σε εξέλιξη λειτουργία στην Αγια-Σοφιά. Κατά τον θρύλο, ο παπάς σταμάτησε τη λειτουργία και κρύφτηκε πίσω από μια πόρτα στο πίσω μέρος του ιερού. Οι Τούρκοι διαπίστωσαν ότι η πόρτα χάθηκε και στη θέση της υπήρχε τοίχος, τον οποίον προσπάθησαν να γκρεμίσουν, μάταια όμως. Σύμφωνα με τον θρύλο, ο παπάς θα βγει από το ιερό για να ολοκληρώσει τη λειτουργία όταν η Αγια-Σοφιά ξαναγίνει ελληνική.

Προπαγάνδα Ερντογάν

Πάντως, με αφορμή την αιματηρή αυτή επέτειο για τον Ελληνισμό, στην Τουρκία στήθηκαν μεγαλοπρεπείς εορτασμοί, ενώ το γραφείο του Τούρκου Προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έδωσε στη δημοσιότητα προπαγανδιστικό βίντεο, που συνδέει τη σημερινή Τουρκία με τα μεγαλεία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Το βίντεο είναι μια αναδρομή στην τουρκική ιστορία και εικονίζει τον Ερντογάν ως συνεχιστή των μεγάλων οθωμανών ηγετών και διάδοχο των πρωθυπουργών της νεότερης Τουρκίας, λιγότερο από ένα μήνα πριν τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές της 24ης Ιουνίου. Αρχίζει με τον Μωάμεθ τον Πορθητή, ο οποίος κατέλαβε την Πόλη, και συνεχίζει με τον Σουλεϊμάν τον Μεγαλοπρεπή - ο οποίος οδήγησε τους Οθωμανούς έως τις πύλες της Βιένης. Διάφορα συνθήματα και εικόνες πάνοπλων καβαλάρηδων δημιουργούν την εντύπωση μίας επελαύνουσας δύναμης.

Το βίντεο περιέχει επίσης αναπαράσταση της Μάχης της Καλλίπολης, στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, και εικόνες δύο πρώην πρωθυπουργών που συμπαθεί ο Ερντογάν, του Οζάλ και του Μεντερές, ο οποίος απαγχονίστηκε μετά από στρατιωτικό πραξικόπημα το 1961. Ακολουθούν πλάνα του ίδιου του Ερντογάν να χαιρετά συγκεντρωμένα πλήθη, σαν να είναι ο συνεχιστής του μεγαλείου της τουρκικής ιστορίας. Από το βίντεο απουσιάζει ο κοσμικός ιδρυτής της Τουρκικής Δημοκρατίας, Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ.
(Με πληροφορίες από το Wikipedia)