ΚΑΛΕΣΜΑ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΥΓΕΙΑΣ, ΜΕ ΑΦΟΡΜΗ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΜΗ ΚΑΠΝΙΣΜΑΤΟΣ

ΒΑΣΕΙ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ ΣΧΕΔΟΝ ΤΡΕΙΣ ΣΤΟΥΣ ΔΕΚΑ ΚΥΠΡΙΟΥΣ ΚΑΠΝΙΖΟΥΝ, ΕΝΩ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ ΣΤΗ ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΟΝΤΑΙ ΕΠΤΑΚΟΣΙΟΙ ΘΑΝΑΤΟΙ ΑΠΟ ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ ΠΟΥ ΣΧΕΤΙΖΟΝΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΚΑΠΝΙΣΜΑ, ΟΠΩΣ Ο ΚΑΡΚΙΝΟΣ ΤΩΝ ΠΝΕΥΜΟΝΩΝ

Η καπνιστική συνήθεια των εφήβων 15-16 χρονών, όπως είχε αναφερθεί από τους ιδίους, βρισκόταν λίγο πιο κάτω από τον απλό μέσο όρο της Έρευνας (17% ενεργών καπνιστών στην Κύπρο σε σύγκριση με 21% ενεργών καπνιστών στην Ευρώπη), χωρίς, όμως, αυτή η διαφορά να είναι στατιστικά σημαντική

Καπνίζεις και θες να απαλλαγείς από αυτήν την κακή συνήθεια; Κουράστηκες να βλέπεις τις ανατριχιαστικές εικόνες και μηνύματα στα πακέτα των τσιγάρων; Αν ναι, το Υπουργείο Υγείας μπορεί να σε βοηθήσει μέσω της δωρεάν γραμμής διακοπής καπνίσματος 1431. Μάλιστα, με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Μη Καπνίσματος (31 Μαΐου), έχει αναληφθεί συντονισμένη εκστρατεία σε σχέση με την ενημέρωση του κοινού για τη νεοσυσταθείσα νομοθεσία για το κάπνισμα, τη διαφώτιση για τις συνέπειες του καπνίσματος και τις επιλογές διακοπής καπνίσματος στην Κύπρο. Η «Σημερινή» της Κυριακής, με αφορμή την επερχόμενη έναρξη αυτής της εκστρατείας, συνομίλησε με την Αντικαταστάτρια Συντονίστρια Προγραμμάτων Διακοπής Καπνίσματος, Κλινική Ψυχολόγο, Γεωργία Φράγκου, από την οποία έλαβε και παρουσιάζει όλες τις πληροφορίες και στοιχεία σε σχέση με το κάπνισμα στην Κύπρο.

Τα στατιστικά στοιχεία

Σε σχέση με τα στατιστικά στοιχεία αναφορικά με το κάπνισμα, η κ. Φράγκου ανέφερε πως, σύμφωνα με ευρήματα έρευνας που διενήργησε η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου το 2016, με δείγμα 3.500 άτομα ηλικιών 15-64 ετών, 53,1% των Κυπρίων έχουν καπνίσει τσιγάρα, πούρα ή πίπα στη ζωή τους.

«Σημαντικά υψηλότερο ποσοστό το οποίο κάπνισε ποτέ στη ζωή του καπνικά προϊόντα σημειώθηκε μεταξύ ατόμων της ηλικιακής κατηγορίας 25-34 ετών, ανδρών, και ατόμων με υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο. Μεταξύ όσων έχουν καπνίσει ποτέ, 11,9% είχε την πρώτη του εμπειρία με το κάπνισμα πριν από την ηλικία των 15 χρονών, 32,8% είχε την πρώτη του εμπειρία με το κάπνισμα στην ηλικία 15-17, 46,3% στην ηλικία 18-24, ενώ 9,1% δοκίμασαν το κάπνισμα για πρώτη φορά μετά την ηλικία των 24 ετών.

»Ένας στους τρεις Κύπριους (32,9%), όμως, καπνίζει επί καθημερινής βάσεως, ενώ 2,3% καπνίζουν αντίστοιχα μερικές φορές την εβδομάδα ή μία ή λιγότερο από μία φορά τη βδομάδα. Επίσης, σύμφωνα με τα ευρήματα, 7,4% καπνίζουν περισσότερα από 20 τσιγάρα την ημέρα, ενώ μεταξύ 11 και 20 τσιγάρων καπνίζουν το 13,7%, έξι με 10 τσιγάρα επί καθημερινής βάσεως καπνίζουν το 7,8%, ενώ λιγότερα από έξι τσιγάρα καθημερινά καπνίζουν το 7,1%. Από το σύνολο των ατόμων που έχουν ποτέ καπνίσει, το 29,3% έχουν ήδη διακόψει το κάπνισμα, ενώ το 36,3% επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα. Σημειώνεται πως, σε σχέση με το 2012, το ποσοστό που επιθυμεί να διακόψει το κάπνισμα παρουσιάζει στατιστικά σημαντική αύξηση», πρόσθεσε.

Αναφερόμενη, δε, στο Ειδικό Βαρόμετρο για το Κάπνισμα που διενεργήθηκε πέρσι από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σημείωσε πως, βάση αυτού, το 28,0% των Κυπρίων (37,3% άνδρες, 14,0% γυναίκες - σύνολο 317 χιλιάδες ενήλικοι) καπνίζουν. Βάσει του Ευρωβαρόμετρου, κάθε χρόνο περισσότεροι από 700 Κύπριοι πεθαίνουν από μιαν ασθένεια που προκαλείται από το κάπνισμα, ενώ το κάπνισμα ευθύνεται για το 21,4% των θανάτων αυτών στους άνδρες και το 6,8% των θανάτων αυτών στις γυναίκες. Όσον αφορά τα διεθνή στατιστικά, είπε πως το κάπνισμα σκοτώνει 6 εκατομμύρια ανθρώπους (700 χιλιάδες είναι Ευρωπαίοι) τον χρόνο, σημειώνοντας πως αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα, το κάπνισμα θα σκοτώσει πάνω από ένα δισεκατομμύριο άτομα τον αιώνα αυτό.

Η κατάσταση στους εφήβους

Αναφορικά με τους ανήλικους και τους εφήβους, η κ. Φράγκου είπε πως, σύμφωνα με τα στατιστικά δεδομένα για άτομα 15-16 χρονών από έρευνα του ESPAD (European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs) του 2015, στην Κύπρο, 58% (58% αγόρια και 54% κορίτσια) των εφήβων δηλώνουν πως είναι αρκετά εύκολο να έχουν πρόσβαση σε τσιγάρα. «Τα δεδομένα έδειξαν ότι 35% των 2.098 εφήβων, οι οποίοι έλαβαν μέρος στην έρευνα, δοκίμασαν τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους τσιγάρο και 18% είχαν καπνίσει τις τελευταίες 30 ημέρες. 40% των κοριτσιών και 31% των αγοριών είχαν δοκιμάσει τουλάχιστον μια φορά στη ζωή τους τσιγάρο, ενώ 22% των κοριτσιών και 13% των αγοριών είχαν καπνίσει εντός των τελευταίων 30 ημερών.

»Γενικά τα ευρήματα υποστήριξαν ότι η καπνιστική συνήθεια των Κύπριων εφήβων 15-16 χρονών, όπως είχε αναφερθεί από τους ιδίους, βρισκόταν λίγο πιο κάτω από τον απλό μέσο όρο της Έρευνας (17% ενεργών καπνιστών στην Κύπρο σε σύγκριση με 21% ενεργών καπνιστών στην Ευρώπη), χωρίς, όμως, αυτή η διαφορά να είναι στατιστικά σημαντική. Εξάλλου, περισσότεροι από ένας στους πέντε μαθητές που έλαβαν μέρος στην έρευνα (23%) δοκίμασαν τσιγάρο σε ηλικία 13 χρονών και κάτω.

»Συγκεκριμένα, όσον αφορά την πρώιμη δοκιμή ή έναρξη καπνίσματος, η Κύπρος παρουσίασε ποσοστό 17%, εκ των οποίων 22% αγόρια και 11% κορίτσια, τα οποία κάπνισαν σε ηλικία 13 ετών και κάτω, δείχνοντας ότι περισσότερο αγόρια παρά κορίτσια κάπνισαν σε πρώιμη ηλικία. 4% των ατόμων που έλαβαν μέρος στην έρευνα ήταν καθημερινοί καπνιστές σε πρώιμη ηλικία -και αυτό ήταν και ο ευρωπαϊκός μέσος όρος- και το ποσοστό επιπολασμού ήταν στο 6% των αγοριών και στο 3% των κοριτσιών που έλαβαν μέρος στην έρευνα, το οποίο δείχνει και πάλι ότι τα αγόρια είχαν την τάση περισσότερο από τα κορίτσια να αναφέρουν καθημερινή χρήση του τσιγάρου σε μικρότερη ηλικία», συμπλήρωσε, υποδεικνύοντας πως διεθνείς έρευνες δείχνουν ότι το ρίσκο για εξάρτηση είναι σαφώς πιο υψηλό όταν οι έφηβοι ξεκινούν να καπνίζουν σε μικρότερη ηλικία.

«Στην έρευνα αυτή είχε σημειωθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο μια μεγάλη μείωση στην τάση να ξεκινά κάποιος το κάπνισμα σε νεαρή ηλικία (πριν από τα 13 χρόνια) μέσα στα τελευταία 20 χρόνια. Αν και οι πλείστες ευρωπαϊκές χώρες που έλαβαν μέρος στην έρευνα αυτή είχαν επιδείξει μείωση της ύπαρξης αυτού του φαινομένου, η Κύπρος ήταν μια από τις χώρες - εξαιρέσεις οι οποίες έδειξαν να συντηρούν σταθερά αυτά τα επίπεδα πρώιμης έναρξης της καπνιστικής συνήθειας, μαζί με τη Γαλλία, την Ιταλία και τη Ρουμανία», υπογράμμισε.

Τα προβλήματα

Ερωτηθείσα σε σχέση με τα προβλήματα που προκαλεί στον ανθρώπινο οργανισμό το κάπνισμα, η Αντικαταστάτρια Συντονίστρια Προγραμμάτων Διακοπής Καπνίσματος τόνισε πως, το κάπνισμα επηρεάζει όλους τους ιστούς του σώματος και μπορεί να προκαλέσει πληθώρα προβλημάτων υγείας. Ειδικότερα, εξήγησε, το κάπνισμα προκαλεί 25 διαφορετικές ασθένειες. Κάποιος που καπνίζει, συνέχισε, έχει τετραπλάσιες πιθανότητες να παρουσιάσει σε κάποια στιγμή της ζωής του καρδιακές παθήσεις ή να πάθει εγκεφαλικό επεισόδιο.

«Επίσης, οι καπνιστές έχουν 25 φορές περισσότερες πιθανότητες να παρουσιάσουν καρκίνο των πνευμόνων, ενώ πρέπει να τονιστεί πως, οκτώ στους δέκα θανάτους από Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια οφείλονται στο κάπνισμα. Οι θάνατοι από τσιγάρο είναι περισσότεροι από τους θανάτους άλλων συχνών αιτιών ακόμα και αν τους προσθέσουμε όλους μαζί (π.χ. AIDS, χρήση παράνομων ναρκωτικών ουσιών, χρήση αλκοόλ, αυτοκινητιστικά ατυχήματα, ατυχήματα με όπλα). Το κάπνισμα θεωρείται μια από τις κυριότερες αιτίες θανάτου, ο οποίος μπορεί να προληφθεί. Συγκεκριμένα, απ' όλες τις αιτίες θανάτου, το κάπνισμα είναι αυτή με την οποία θα προλαμβανόταν ο μεγαλύτερος αριθμός θανάτων (24.680), αν μειωνόταν ο παράγοντας κινδύνου», συνέχισε.

Κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης

Σε ό,τι αφορά το κάπνισμα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, η κ. Φράγκου είπε πως «οι τοξικές ουσίες του καπνού απορροφούνται από τις εγκύους, διαπερνούν τον πλακούντα και συσσωρεύονται στο έμβρυο, με αποτέλεσμα να μεγαλώνουν οι πιθανότητες προκλήσεων καρκίνου των νεφρών και της ουροδόχου κύστης όταν αυτά θα μεγαλώσουν. Επίσης, το κάπνισμα κατά την εγκυμοσύνη αυξάνει τις αυτόματες αποβολές, την περιγεννητική θνησιμότητα, τις συγγενείς ανωμαλίες και τους πρόωρους τοκετούς. Πρέπει να σημειωθεί, ακόμη, πως στα βρέφη των οποίων οι μητέρες καπνίζανε κατά τη διάρκεια του θηλασμού ή της εγκυμοσύνης έχουν ανιχνευτεί τόσες ποσότητες νικοτίνης όσες και στη μητέρα», εξήγησε περαιτέρω.

Τα προγράμματα διακοπής καπνίσματος

Με γνώμονα τα πιο πάνω, αλλά και στοιχεία από παλαιότερες έρευνες, το Υπουργείο Υγείας εδώ και χρόνια, ακολουθώντας συστάσεις της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας, έχει αναπτύξει ένα πλαίσιο δράσεων που στοχεύει στην πρόληψη και μείωση του καπνίσματος σε όλες τις ηλικίες, παρέχοντας υποστήριξη και ενθάρρυνση προς τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα, αλλά και την προώθηση ενός περιβάλλοντος ελεύθερου από καπνό, με τρόπο που να διασφαλίζει καλύτερη ποιότητας ζωής στον γενικό πληθυσμό.

«Το επιτελείο διαφώτισης του Υπουργείου Υγείας και τα Προγράμματα Διακοπής Καπνίσματος των Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας έχουν θέσει σε λειτουργία τη γραμμή διακοπής καπνίσματος 1431, η οποία αναγράφεται στα πακέτα των τσιγάρων, διευκολύνοντας όλους όσοι επιθυμούν να διακόψουν το κάπνισμα να καλέσουν τον εν λόγω αριθμό. Όσοι καλέσουν τον αριθμό 1431 θα συνδεθούν με τον 24ωρο αυτόματο τηλεφωνητή, όπου μπορούν να δηλώσουν τα στοιχεία τους και να εκδηλώσουν το ενδιαφέρον τους για ένταξη στα προγράμματα διακοπής καπνίσματος που υπάρχουν σε Λευκωσία, Λεμεσό, Λάρνακα και Πάφο.

»Αξίζει να σημειωθεί πως, στα προγράμματα προσφέρεται στήριξη στον καπνιστή για τη διακοπή του καπνίσματος, ενημέρωση για τις διαθέσιμους μεθόδους και ακολούθως αρχίζει η προσπάθεια απεξάρτησής τους από αυτή την κακή συνήθεια. Παράλληλα, ακολουθείται μία σειρά εφαρμογής εμπλάστρων νικοτίνης για να αντιμετωπιστούν τα στερητικά συμπτώματα της σωματικής εξάρτησης από τη νικοτίνη», πρόσθεσε η κ. Φράγκου, αναφέροντας, ταυτόχρονα, πως κατά την περσινή χρονιά υποβλήθηκαν 701 αιτήματα (αύξηση 41% σε σχέση με το 2016) συμμετοχής σε προγράμματα διακοπής καπνίσματος.

Από όσους υπέβαλαν αίτημα, 472 προσήλθαν στα προγράμματα είτε για ενημέρωση είτε για διακοπή του καπνίσματος, με το 43% να τα ολοκληρώνουν επιτυχώς και να διακόπτουν το κάπνισμα.