ΜΟΛΙΣ ΣΤΟ 22,9% ΑΝΕΡΧΕΤΑΙ Η ΠΛΗΡΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΣΗΜΕΡΑ

ΛΕΙΤΟΥΡΓΟΥΝ ΤΕΣΣΕΡΕΙΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΦΑΛΑΤΩΣΗΣ, ΣΕ ΔΕΚΕΛΕΙΑ, ΛΑΡΝΑΚΑ, ΕΠΙΣΚΟΠΗ ΚΑΙ ΒΑΣΙΛΙΚΟ. ΣΕ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΕΙΣ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΓΙΑ ΑΥΞΗΣΗ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥΣ. ΝΕΑ ΜΟΝΑΔΑ ΘΑ ΚΑΤΑΣΚΕΥΑΣΤΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΦΟ

Ο Υπουργός Γεωργίας ξεκαθάρισε, σε δηλώσεις του στη «Σημερινή» της Κυριακής, ότι δεν υπάρχει περίπτωση περικοπών για σκοπούς ύδρευσης κατά την τρέχουσα χρονιά

Το νερό νεράκι θα πούμε φέτος εξαιτίας της παρατεταμένης ανομβρίας που παρατηρείται. Καθώς η πληρότητα των φραγμάτων παρουσιάζεται ολοένα και φτωχότερη, το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος αναζητεί τρόπους και καινοτόμες πρακτικές λαμβάνοντας υπόψη το παράδειγμα του Ισραήλ για εξοικονόμηση και αντιμετώπιση της λειψυδρίας.

Δείχνει τον δρόμο το Ισραήλ

Εδράξατο η Κύπρος της ευκαιρίας κατά την τριμερή συνάντηση Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ της 8ης Μαΐου για να ζητήσει την εμπειρογνωμοσύνη του Ισραήλ σε θέματα εξοικονόμησης και διαχείρισης νερού. Η παροχή τεχνογνωσίας από τη γείτονα χώρα αναμφίβολα θα συμβάλει στην αντιμετώπιση της λειψυδρίας, αφού το Ισραήλ θεωρείται παγκοσμίως πρωτοπόρος σε θέματα εξοικονόμησης νερού και έχει αναπτύξει σημαντικές τεχνολογίες για να αντιμετωπίσει το πρόβλημα των παρατεταμένων ανομβριών που πλήττουν τη χώρα, με την προσπάθεια να έχει ξεκινήσει από ιδρύσεως του κράτους.

Όπως ανέφερε στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων ο Αναπληρωτής Διευθυντής του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, Χαράλαμπος Χατζηπάκκος, η άμεση επιδίωξη της Κύπρου είναι να επωφεληθεί από την τεχνογνωσία και την τεχνολογία του Ισραήλ για μέγιστη εξοικονόμηση νερού στην άρδευση. Μάλιστα, σε εκτενές ρεπορτάζ της εφημερίδας “Σημερινή” στις 22 Απριλίου παρουσιάστηκαν οι καινοτόμες πρακτικές, τις οποίες χρησιμοποιεί το Ισραήλ όσον αφορά την εξοικονόμηση νερού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, μερικές εκ των πρωτοποριακών πρακτικών είναι τα ιδιαίτερα εξελιγμένα συστήματα ποτίσματος με κάμερες που, ανάλογα με το χρώμα του φύλλου, αυξομειώνουν την ποσότητα νερού και λιπάσματος, καθώς και οι πρωτοποριακές τεχνολογίες για εντοπισμό διαρροών στα συστήματα υδροδότησης, ώστε να μη χάνεται άσκοπα νερό.

Απότοκο της κλιματικής αλλαγής

Πάντως, σύμφωνα με τα όσα δήλωσε στο ΚΥΠΕ ο Διευθυντής του Ινστιτούτου Χημείας “Max Planck” στη Γερμανία και Καθηγητής Ατμοσφαιρικής Χημείας του Ινστιτούτου Κύπρου, Jos Lelieveld, κατά κύριο λόγο οι ακραίες θερμοκρασίες και η έλλειψη νερού αποτελούν τα κύρια προβλήματα της κλιματικής αλλαγής στη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.

Το πρόβλημα διαπίστωσε και η Επίτροπος Περιβάλλοντος, Ιωάννα Παναγιώτου, η οποία σε χαιρετισμό της στην Ημερίδα «Αμπελοκαλλιέργεια υπό την σκιά της Κλιματικής Αλλαγής», στο πλαίσιο του έργου VITISMART - ΤΕΠΑΚ, προειδοποίησε ότι βιώνουμε ακόμη μια χρονιά έντονης ανομβρίας, προσθέτοντας ότι η ροή του νερού στα φράγματα αναμένεται να μειωθεί κατά 23%, σύμφωνα με το κλιματικό μοντέλο PRECIS (CYPADAPT, 2013).

Ανέφερε, επίσης, ότι η μείωση των βροχοπτώσεων, τα έντονα καιρικά φαινόμενα, η αύξηση της θερμής περιόδου επηρεάζουν αναμφίβολα όχι μόνο την ποιότητα ζωής μας αλλά ειδικότερα τον πρωτογενή τομέα, χωρίς να διστάσει, βέβαια να προειδοποιήσει ότι η παραγωγή γεωργικών προϊόντων αναμένεται να πληγεί σημαντικά από τη μεταβολή του κλίματος, παρόλο που η συμμετοχή του τομέα στην κλιματική αλλαγή είναι σχετικά μικρή, αφού σύμφωνα με τον IPCC (Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος) ανέρχεται στο 10%».

Τραγική η εικόνα στα φράγματα

Η πληρότητα των φραγμάτων σήμερα ανέρχεται στο 22,9% (66.579 Ε.Κ.Μ.), ενώ πέρσι ανερχόταν στο 29,3% (85.238). Η πληρότητα στα φράγματα του Νοτίου Αγωγού (Κούρης, Καλαβασός, Λεύκαρα, Διπόταμος, Γερμασόγεια, Αρμίνου, Πολεμίδια και Άχνα) ανέρχεται στο 17,1%, ενώ η αντίστοιχη περσινή στο 22,3%. Η πληρότητα στα φράγματα της Πάφου (Ασπρόκρεμμος, Κανναβιού και Μαυροκόλυμπος) ανέρχεται στο 29,1%, ενώ το 2017 ήταν στο 39,4%. Στα φράγματα της Χρυσοχούς (Ευρέτου, Αργάκα, Πωμός και Αγία Μαρίνα) η πληρότητα ανέρχεται στο 46,1%, ενώ πέρσι ήταν στο 50,3% και στα φράγματα της Λευκωσίας (Βυζακιά, Ξυλιάτος και Καλοπαναγιώτης) η φετινή πληρότητα ανέρχεται στο 38%, ενώ η αντίστοιχη περσινή ανερχόταν στο 45,5%.

Στοχεύουν στις αφαλατώσεις

Σύμφωνα με στοιχεία που παραχώρησε στη "Σ" το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, σήμερα λειτουργούν τέσσερεις μονάδες αφαλάτωσης, στη Δεκέλεια, στη Λάρνακα, στην Επισκοπή Λεμεσού και στις εγκαταστάσεις της Αρχής Ηλεκτρισμού (ΑΗΚ) στο Βασιλικό. Η ημερήσια δυναμικότητα της μονάδας αφαλάτωσης Δεκέλειας ανέρχεται σε 60.000 κ.μ., της Λάρνακας σε 60.000 κ.μ., της Λεμεσού (Επισκοπής) σε 40.000 κ.μ. και της ΑΗΚ Βασιλικού 60.000 κ.μ., με συνολική παραγωγή 220.000 κ.μ. ανά ημέρα, ή συνολικά 80 εκατ. κ.μ. νερού ετησίως. Ωστόσο, η πρακτική των τελευταίων χρόνων έδειξε ότι η παραγωγή νερού από τις μονάδες αυτές φθάνει μέχρι τα 68 εκατ. κ.μ. νερού ετησίως.

Οι μονάδες αφαλάτωσης της Λάρνακας και της Δεκέλειας καλύπτουν μεγάλο μέρος των υδρευτικών αναγκών των επαρχιών Λευκωσίας, Λάρνακας και ελεύθερης Αμμοχώστου, με δυνατότητα παραγωγής 32.8 εκατ. κ.μ νερού τον χρόνο. Οι μονάδες αφαλάτωσης Λεμεσού και Βασιλικού καλύπτουν μέρος των αναγκών της επαρχίας Λεμεσού και μέρος των αναγκών της ελεύθερης Αμμοχώστου με δυνατότητα παραγωγής μιας ελάχιστης ποσότητας 32.8 εκατ. κ.μ. τον χρόνο.

Το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, μετά από εισήγηση του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, εξασφάλισε έγκριση από το Υπουργικό Συμβούλιο για να διαπραγματευτεί με την εταιρεία που διαχειρίζεται τη μονάδα αφαλάτωσης στη Λεμεσό για την επέκτασή της κατά 20.000 κ.μ./ημέρα.

Το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε επίσης τη διαπραγμάτευση για αύξηση της μονάδας αφαλάτωσης στο Βασιλικό κατά 20.000κ.μ./ημέρα, ώστε μεσοπρόθεσμα να διασφαλίζονται πλήρως οι ανάγκες ύδρευσης. Επιπλέον, αυτήν τη στιγμή βρίσκεται σε εξέλιξη διαγωνισμός για την κατασκευή νέας μονάδας αφαλάτωσης στην Πάφο, ημερήσιας δυναμικότητας 15.000 κ.μ./ ημέρα.

Μέτρα για εξοικονομήσεις σε γεωργία και κτηνοτροφία

Η πρόσφατη απόφαση της Κυβέρνησης για περικοπές στο νερό άρδευσης έχει οδηγήσει αναγκαστικά τα αρμόδια τμήματα σε εξεύρεση λύσεων που θα προσφέρουν εξοικονομήσεις στον τρόπο χρήσης του νερού από γεωργούς και κτηνοτρόφους, παίρνοντας μάλιστα ως παράδειγμα το Ισραήλ και τις καινοτόμες πρακτικές του.

Σύμφωνα με το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωργίας εφαρμόζει διάφορα μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης νερού στη γεωργία και την κτηνοτροφία, όπως κατανομή του νερού των Κυβερνητικών Υδατικών Έργων στις διάφορες χρήσεις κατά προτεραιότητα, καταμέτρηση και έλεγχος των ποσοτήτων νερού που παραχωρούνται, χρέωση με τέλος υπερκατανάλωσης για κατανάλωση νερού πέραν της εγκεκριμένης ποσότητας νερού, εγκατάσταση βελτιωμένων συστημάτων άρδευσης σε όλες τις περιοχές άρδευσης και ενθάρρυνση άρδευσης με σταγόνες όπου αυτό είναι δυνατόν, και προώθηση καλλιεργειών με χαμηλές ανάγκες σε νερό.

Όσον αφορά τις ποσότητες που καταναλώνονται ετησίως για σκοπούς γεωργίας και κτηνοτροφίας, αξίζει να σημειωθεί ότι οι ποσότητες είναι ανάλογες με τα υδατικά αποθέματα κάθε έτους. Οι πηγές νερού για τον σκοπό αυτό είναι τα φράγματα, το ανακυκλωμένο νερό και οι γεωτρήσεις. Η μεγαλύτερη ποσότητα που παραχωρήθηκε για γεωργικούς και κτηνοτροφικούς σκοπούς ήταν το έτος 2004, κατά το οποίο υπερχείλισαν όλα τα φράγματα, και η συνολική ποσότητα που παραχωρήθηκε ήταν 68.6 εκατ. κ.μ., από τα οποία 56.4 εκ. κ.μ. παραχωρήθηκαν από τα φράγματα, 6.7 εκατ. κ.μ. από γεωτρήσεις και 5.5 εκατ. κ.μ. από το ανακυκλωμένο νερό.

Το 2017 παραχωρήθηκαν συνολικά 54.9 εκατ. κ.μ., από τα οποία 35.5 εκατ. κ.μ. από τα φράγματα, 6.5 εκατ. κ.μ. από γεωτρήσεις και περίπου 21 εκατ. κυβ. μέτρα, άμεσα ή έμμεσα μέσω υδροφορέων από το ανακυκλωμένο νερό.

Έργα για αξιοποίηση ανακυκλωμένου νερού

Σύμφωνα με το ΤΑΥ, η πολιτική σε σχέση με το ανακυκλωμένο νερό προνοεί για την πλήρη αξιοποίησή του, κατά προτεραιότητα πλησίον των περιοχών στις οποίες παράγεται, με στόχο την ενίσχυση του υδατικού ισοζυγίου και την άρδευση γεωργικών και κτηνοτροφικών καλλιεργειών καθώς και για χώρους πρασίνου. Σήμερα παράγονται συνολικά 22 εκατ. κ. μ. ανακυκλωμένου νερού από τους αστικούς σταθμούς επεξεργασίας λυμάτων, και αξιοποιούνται για άρδευση τα 17 εκ. κυβ. μέτρα (συμπεριλαμβανομένων των εμπλουτισμών). Από τα υπόλοιπα, 4 περίπου εκ. κύβ. μέτρα αποθηκεύονται στο φράγμα Πολεμιδιών, ενώ ένα μικρό μέρος απορρίπτεται στη θάλασσα τους χειμερινούς μήνες, όταν δεν υπάρχει ζήτηση από τους γεωργούς.

Για την πλήρη αξιοποίηση του ανακυκλωμένου νερού ήδη κατασκευάζονται έργα χρήσης του ανακυκλωμένου νερού στην Ανθούπολη, συνολικής δαπάνης €6.5 εκ., και στη Λάρνακα, συνολικής δαπάνης €25 εκ. Επίσης προγραμματίζονται έργα επέκτασης του αρδευτικού δικτύου στη Βαθιά Γωνιά, καθώς και η κατασκευή επιπλέον επτά Σταθμών Επεξεργασίας Λυμάτων σε κοινότητες με ισοδύναμο πληθυσμό άνω των 2000.

Πονοκέφαλος οι απώλειες νερού ύδρευσης

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας είναι οι απώλειες νερού ύδρευσης που καταγράφονται. Το πρόβλημα ανέφερε και κατά τη συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Γεωργίας και Φυσικών Πόρων την Τρίτη, 15 Μαΐου, ο Δήμαρχος Σωτήρας, Γεώργιος Τάκκας, Μέλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής Διαχείρισης Υδάτων, ο οποίος ανέφερε ότι το σημαντικότερο πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε τοπική αρχή είναι το πρόβλημα απωλειών από τα συστήματα υδατοπρομήθειας, που ξεπερνούν σε ορισμένες περιπτώσεις το 20%.

Σύμφωνα με το ΤΑΥ, στους μεγάλους μεταφορικούς αγωγούς, καθώς και στα συστήματα υδατοπρομήθειας πόλεων, οι απώλειες είναι οι αναμενόμενες και δεν ξεπερνούν το 18%. Μεγαλύτερες απώλειες παρατηρούνται στα δίκτυα των κοινοτήτων που έχουν πεπαλαιωμένα δίκτυα ύδρευσης, και καταβάλλεται, σύμφωνα με το αρμόδιο Κυβερνητικό τμήμα, προσπάθεια για περιορισμό τους σε επιτρεπτά επίπεδα.

Με στόχο, παράλληλα, να περιοριστούν οι απώλειες νερού στα συστήματα ύδρευσης εφαρμόζεται σύστημα τηλεμετρίας στους μεγάλους μεταφορικούς αγωγούς και σύστημα αυτόματων υδρομετρητών. Από την άλλη, το Τμήμα αναφέρει ότι καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για περιορισμό των απωλειών σε συστήματα ύδρευσης κοινοτήτων, τα οποία είναι πεπαλαιωμένα, με τη σταδιακή αντικατάσταση των δικτύων τους ανάλογα με τις πιστώσεις που διατίθενται στους ετήσιους προϋπολογισμούς του ΤΑΥ.

Υδατικό Έργο Κοκκινόκρεμμος

Ένα έργο που θα επιλύσει πολλά προβλήματα στην υδροδότηση πολλών περιοχών της επαρχίας Αμμοχώστου, καθώς και την ομαλή παροχή νερού, ιδιαίτερα κατά τις καλοκαιρινές περιόδου με την αύξηση του τουρισμού, είναι το υδατικό έργο Κοκκινόκρεμμος. Το έργο περιλαμβάνει τη μελέτη και κατασκευή αγωγών, αντλιοστασίων και δεξαμενών από τη Μονάδα Αφαλάτωσης Δεκέλειας προς το ύψωμα Κοκκινόκρεμμος, καθώς και τη διασύνδεση με το υφιστάμενο σύστημα υδροδότησης. Στόχος του είναι η ικανοποίηση των υδρευτικών αναγκών της ελεύθερης Επαρχίας Αμμοχώστου (Αγία Νάπα, Παραλίμνι, Δερύνεια και Σωτήρα) και η βελτίωση της αξιοπιστίας του συστήματος παροχής πόσιμου νερού, τόσο στις πιο πάνω τουριστικές περιοχές όσο και στις άλλες κοινότητες των Κοκκινοχωρίων και της επαρχίας Λάρνακας.

Το Έργο αποτελείται από δυο Φάσεις, τη Φάση Α, συνολικής εκτίμησης €15 εκ., που περιλαμβάνει τον αγωγό μεταφοράς, αντλιοστάσια και 3 δεξαμενές συνολικής χωρητικότητας 15.000 κ.μ. και τη Φάση Β, συνολικής εκτίμησης €2 εκ., που περιλαμβάνει τη μελέτη και κατασκευή 2 δεξαμενών συνολικής χωρητικότητας 20.000 κ.μ., ώστε να υπάρχει περισσότερη αποθηκευμένη ποσότητα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης. Επί του παρόντος κατασκευάζονται οι 3 δεξαμενές της Φάση Α, η πρώτη από τις οποίες αναμένεται να έχει συμπληρωθεί περί τον Ιούλιο. Ταυτόχρονα, διεξάγεται η μελέτη του αγωγού μεταφοράς νερού από τη Μονάδα Αφαλάτωσης στη Δεκέλεια.

Διαβεβαιώσεις από τον Υπουργό

Σε δηλώσεις του στη "Σ" ο Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, Κώστας Καδής, επικεντρώθηκε στο πρόβλημα της λειψυδρίας αναφέροντας ότι η κλιματική αλλαγή επηρεάζει δυσμενώς τη λεκάνη της ανατολικής Μεσογείου, με περαιτέρω μείωση της βροχόπτωσης, αύξηση της θερμοκρασίας και της εξάτμισης. Τις τελευταίες δεκαετίες, οι άνομβρες περίοδοι εμφανίζονται συχνότερα και έχουν μεγαλύτερη διάρκεια, με αποτέλεσμα οι εισροές νερού στα φράγματα να μειωθούν δραματικά.

Επιπρόσθετα, τα αποθέματα νερού μειώνονται λόγω και της ολοένα αυξανόμενης ζήτησης. Αξίζει να σημειωθεί ότι την τελευταία δεκαετία η αύξηση στη ζήτηση νερού ξεπερνά τα 10 εκατ. κ.μ. νερού σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο, ενώ η ταμίευση νερού στα φράγματα χαρακτηρίζεται συνήθως ως ελλειμματική. Με άλλα λόγια, το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης νερού μεγαλώνει και η ζήτηση νερού δεν μπορεί πλέον να καλυφθεί από τις διαθέσιμες πηγές νερού.

Ωστόσο, για την καλύτερη διαχείριση της κατάστασης, το Υπουργείο Γεωργίας επενδύει, σημείωσε ο Κώστας Καδής, περισσότερο σε μη συμβατικές πηγές νερού, όπως είναι οι αφαλατώσεις που αξιοποιούνται για ικανοποίηση των αναγκών ύδρευσης του πληθυσμού και του τουρισμού, και το ανακυκλωμένο νερό που αξιοποιείται για ικανοποίηση αρδευτικών αναγκών.

Ο Υπουργός Γεωργίας ξεκαθάρισε, επίσης, ότι δεν υπάρχει περίπτωση περικοπών για σκοπούς ύδρευσης κατά την τρέχουσα χρονιά. Όπως είπε, η κατανομή των αποθεμάτων νερού για το 2018, όπως έχει υποβληθεί από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων και έχει υιοθετηθεί από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Διαχείρισης Υδάτων, προβλέπει ότι και με μια μέτρια βροχόπτωση τον επόμενο χειμώνα θα παραμείνουν στα φράγματά μας ικανοποιητικές ποσότητες, ώστε μαζί με τις ποσότητες που παράγουν οι μονάδες αφαλάτωσης να μην υπάρξουν περικοπές νερού ύδρευσης ούτε το 2019. Επισήμανε, ωστόσο, ότι οι σχεδιασμοί του Υπουργείου καλύπτουν και την επίτευξη επάρκειας νερού για σκοπούς ύδρευσης, ακόμη και με συνέχιση της ανομβρίας.

Μέτρα για ευαισθητοποίηση κοινού

Όπως ανέφερε στη "Σ" ο Υπουργός Γεωργίας, το Υπουργείο δίδει ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαφώτιση του κοινού για την ορθή χρήση και εξοικονόμηση του νερού. Συγκεκριμένα, όπως είπε, εφαρμόζονται διάφορες εκστρατείες καλλιέργειας υδατικής συνείδησης σε σχολεία και νοικοκυριά. Είναι σημαντικό, επεσήμανε ο αρμόδιος Υπουργός, ο κάθε πολίτης να συνειδητοποιήσει ότι οι προσπάθειες εξοικονόμησης νερού πρέπει να είναι διαχρονικές και να μην περιορίζονται μόνο στις περιόδους ανομβρίας.

Επιπρόσθετα, σε περιόδους σοβαρής ξηρασίας είναι σημαντική, σημείωσε ο Κώστας Καδής, η έγκαιρη πληροφόρηση όλων των χρηστών νερού για την αναγκαιότητα λήψης ουσιαστικών μέτρων, για τη διασφάλιση των απαιτούμενων ποσοτήτων νερού. Παράλληλα, σημαντικό μέτρο είναι, όπως ανέφερε, η ορθή τιμολόγηση του νερού, η οποία λειτουργεί ως ανασταλτικός παράγοντας στην όποια σπατάλη του νερού. Σημειώνεται ότι από τον Απρίλιο του 2017 έχουν μπει σε εφαρμογή οι νέοι Κανονισμοί Τιμολόγησης και ανάκτησης του κόστους του νερού, όπου η ύδρευση ανακτάται σχεδόν στο 100%, ενώ η γεωργία ανακτάται σε επαρκή βαθμό.