ΕΛΕΝΑ ΡΑΠΤΗ: ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΠΟΙΑ ΠΟΙΝΗ ΘΑ ΗΤΑΝ ΑΡΚΕΤΑ ΑΥΣΤΗΡΗ ΓΙΑ ΕΝΑ ΤΕΤΟΙΟ ΕΓΚΛΗΜΑ

Η ΠΟΛΙΤΕΙΑ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΒΟΗΘΗΣΕΙ ΣΤΗΝ ΠΑΤΑΞΗ ΤΟΥ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟΥ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΠΑΙΔΙΩΝ. ΤΟ ΠΑΡΑΜΥΘΙ «ΤΟ ΜΥΣΤΙΚΟ ΤΗΣ ΝΙΚΗΣ» ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΤΟ ΠΡΩΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ ΤΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ «ΕΝΑ ΣΤΑ ΠΕΝΤΕ». ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΣΤΑ ΤΕΣΣΕΡΑ…

Για τα ανήλικα παιδιά που έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά ο φόβος γίνεται το κύριο συναίσθημα της ζωής τους και είναι πάντα εκεί: ο φόβος της επίθεσης, ο φόβος της δημοσίευσης του μυστηρίου, ο φόβος της διάλυσης της οικογένειας, ο φόβος των αντιδράσεων του περιβάλλοντος, ο φόβος της απώλειας της αγάπης

Όταν ένα παιδί αρνείται ακόμα και να μπει στο μπάνιο, αποτελεί ίσως ένα από τα πολλά συμπτώματα που σχετίζονται με τη σεξουαλική κακοποίηση. Οι βασικές ανάγκες ενός παιδιού για ασφάλεια, προστασία, αξία, αγάπη, θαλπωρή, αποδοχή και συγχώρεση είναι βαθιά πληγωμένες. Αλλά αυτές είναι οι προϋποθέσεις που εξασφαλίζουν στο παιδί μια συναισθηματικά υγιή ανάπτυξη.

Την ώρα που ολόκληρη η Ευρώπη μετρά τις πληγές της, η Κύπρος ανεβάζει ακόμα περισσότερο των αριθμό των κακοποιήσεων. Ενδεικτικά ένα στα πέντε παιδιά στην Ευρώπη έχει βιώσει σεξουαλική βία, ενώ στην Κύπρο οι αριθμοί είναι 1 στα 4! Υπολογίζεται πως το μεγαλύτερο ποσοστό σεξουαλικής κακοποίησης αφορά κοριτσάκια. Επίσης κατά μέσο όρο το 65%-70% των εξαρτημένων στα ναρκωτικά κοριτσιών είναι κακοποιημένα σεξουαλικά.

Για τα ανήλικα παιδιά που έχουν κακοποιηθεί σεξουαλικά ο φόβος γίνεται το κύριο συναίσθημα της ζωής τους και είναι πάντα εκεί: ο φόβος της επίθεσης, ο φόβος της δημοσίευσης του μυστηρίου, ο φόβος της διάλυσης της οικογένειας, ο φόβος των αντιδράσεων του περιβάλλοντος, ο φόβος της απώλειας της αγάπης. Αυτό εκμεταλλεύονται εκατομμύρια εγκληματίες που ασελγούν εναντίον ακόμα περισσότερων εκατομμυρίων παιδιών ανά τον κόσμο.

Η συντονίστρια της καμπάνιας ενάντια στην παιδική σεξουαλική κακοποίηση «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ» στην Ελλάδα και μέλος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης και του Δικτύου Κοινοβουλευτικών Εκπροσώπων, Έλενα Ράπτη, σε αποκλειστική συνέντευξή της στην εφημερίδα «Σημερινή» της Κυριακής, εξηγεί πώς ο κανόνας του εσωρούχου ακόμα και για παιδάκια κάτω των 5 ετών μπορεί να προλάβει ένα έγκλημα, για το οποίο, όπως η ίδια πιστεύει, δεν υπάρχει αρκετά αυστηρή ποινή για να επιβληθεί στους θύτες.

Μια μεγάλη και διαρκής εκστρατεία

Κυρία Ράπτη, ως συντονίστρια της καμπάνιας «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ» του Συμβουλίου της Ευρώπης στην Ελλάδα, τι εισηγείστε που θα μπορούσε να μειώσει διεθνώς τους θλιβερούς αριθμούς και το φαινόμενο της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών;

Ένας συνδυασμός δύο παράλληλων ενεργειών. Μια μεγάλη και διαρκής εκστρατεία ενημέρωσης για την παιδική σεξουαλική κακοποίηση, που θα δημιουργούσε ένα τείχος προστασίας απέναντι σε τέτοια φαινόμενα, και γρήγορη απονομή δικαιοσύνης με τις μεγαλύτερες προβλεπόμενες ποινές, για να αποτρέπουμε άλλους…

Σε ποιες ενέργειες έχετε προβεί;

Η καμπάνια «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ» διανύει τον έκτο χρόνο στη Ελλάδα και έχει πραγματικά μια τεράστια απήχηση σε ολόκληρη την κοινωνία. Έχω την τιμή να τη συντονίζω στην αρχή ως μέλος του Δικτύου Κοινοβουλευτικών Εκπροσώπων του Συμβουλίου της Ευρώπης και στη συνέχεια σε απευθείας συνεργασία με το Children’s Right Division.

Σε αυτά τα πέντε χρόνια έχουμε υλοποιήσει πάνω από 474 δράσεις, έχουμε μοιράσει πάνω από 250.000 αντίτυπα ενημερωτικών φυλλαδίων και πάνω από 200.000 DVD με «Το Μυστικό της Νίκης», μια ιστορία κινουμένων σχεδίων που απευθύνεται με τρόπο απλό και ευχάριστο στα παιδιά, με σκοπό να τα ενημερώσει πότε ένα άγγιγμα ή ένα μυστικό είναι καλό ή κακό, αλλά και τον πολύ σημαντικό κανόνα του εσωρούχου, δηλαδή να γνωρίζει κάθε παιδί πως κανείς δεν μπορεί να το αγγίξει σε εκείνη την περιοχή του σώματός του.

Πριν από λίγες ημέρες έγινε και η επίσημη προβολή και παρουσίαση του 2ου DVD «Το Μυστικό της Νίκης 2 - Η περιπέτεια του Βίκτωρα», που έχει ως θέμα τη σεξουαλική παρενόχληση ενός μικρού αγοριού από ένα μεγαλύτερο αγόρι, αφού κρίθηκε αναγκαίο να τονισθεί πως η παιδική σεξουαλική παρενόχληση αφορά παιδιά και των δύο φύλων.

Συνεργασία Κύπρου - Ελλάδας

Στην Κύπρο οι αριθμοί σεξουαλικής παρενόχλησης/κακοποίησης παιδιών είναι μεγαλύτεροι. Δυστυχώς, ενώ στην Ευρώπη αφορά 1 στα 5 παιδιά, στην Κύπρο είναι 1 στα 4….

Η Κύπρος έχει κάνει πολύ σημαντικά βήματα θεσμικά. Υπάρχει ήδη Εθνική Στρατηγική για το συγκεκριμένο ζήτημα. Στην Ελλάδα έχουμε δραστηριοποιηθεί μέσα από την καμπάνια «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ», ώστε να αφυπνίσουμε και να ευαισθητοποιήσουμε. Κοινή συνεργασία ανταλλαγής εμπειριών και ανάληψης κοινών πρωτοβουλιών… Οπότε μπορούμε να δρομολογήσουμε κοινές δράσεις. Έχουμε ήδη πραγματοποιήσει δύο εκδηλώσεις στην Κύπρο, στη Λευκωσία και τη Λεμεσό σε συνεργασία με την Παγκύπρια Σχολή Γονέων και υπό την αιγίδα του Υπουργείου Παιδείας και Πολιτισμού. Αποτελεί μεγάλη χαρά για εμάς η συνεργασία, που θα οδηγήσει στον πολλαπλασιασμό των μηνυμάτων σε μικρούς και μεγάλους.

Πιστεύετε ότι η πολιτεία είναι σε θέση να βοηθήσει προς την πάταξη του φαινομένου; Τα Υπουργεία Παιδείας δεν θα έπρεπε να έχουν ενεργότερο ρόλο;

Ασφαλώς και μπορεί. Θα σας έλεγα μάλιστα πως θεσμικά εκπροσωπεί το μεγαλύτερο και κρισιμότερο κοινό προς το οποίο απευθύνεται η καμπάνια «ΕΝΑ στα ΠΕΝΤΕ»: παιδιά, γονείς και εκπαιδευτικούς. Στην Ελλάδα έχουμε μια πολύ καλή συνεργασία με το Υπουργείο Παιδείας και τις διευθύνσεις εκπαίδευσης, μας παρέχουν πρόσβαση σε δεκάδες σχολεία για την οργάνωση εκδηλώσεων, ενώ μέσω του Ινστιτούτου Εκπαιδευτικής Πολιτικής έχει εγκρίνει και «Το Μυστικό της Νίκης», που αποτελεί το πρώτο ελληνικής παραγωγής εργαλείο ενημέρωσης της εκστρατείας.

Σημαντική η επαφή των γονιών με τα παιδιά

Στο σπίτι οι γονείς πώς μπορούν με «απλά βήματα» να ενημερώσουν και να καθοδηγήσουν μικρά παιδιά κάτω των 5 ετών, να προσέχουν από τους επιτήδειους που καραδοκούν για να τα εκμεταλλευτούν;

Αυτόν ακριβώς τον σκοπό επιτελούν τα εργαλεία ενημέρωσης της εκστρατείας. Το τηλεοπτικό σποτ και το παιδικό παραμύθι «Κίκο και το χέρι» δίνουν με τρόπο απλό οδηγίες προστασίας. «Ο Κανόνας του Εσωρούχου» μαθαίνει στα μικρά παιδιά πως κανείς δεν μπορεί να τα αγγίζει σε εκείνη την περιοχή, ενώ τα δύο DVD, «To Μυστικό της Νίκης» και «Η Περιπέτεια του Βίκτωρα», δίνουν τη δυνατότητα στα μικρά παιδιά με τρόπο ευχάριστο και οπτικοακουστικό να διδαχθούν κανόνες αυτοπροστασίας από τους μικρούς ήρωες των ιστοριών. Θέλω επίσης να πω πως είναι πολύ σημαντική η επαφή των γονιών με τα παιδιά, η συζήτηση, η εμπιστοσύνη που πρέπει να χτίσουν. Πολλά περιστατικά δεν έρχονται στο φως της δημοσιότητας γιατί τα παιδιά νιώθουν ένοχα ή φοβούνται την αντίδραση των γονέων. Και βεβαίως οι γονείς θα πρέπει πάντοτε να είναι υποψιασμένοι για περίεργες συμπεριφορές τόσο μέσα στο συγγενικό περιβάλλον, όσο και στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον του παιδιού.

Κάντε έναν απολογισμό των προσπαθειών σας τα τελευταία χρόνια…

Έχουμε την ικανοποίηση πως επί πέντε χρόνια ενημερώνουμε διαρκώς την ελληνική κοινωνία. Πραγματοποιήσαμε εκατοντάδες εκδηλώσεις, κινητοποιήσαμε φορείς, μιλήσαμε σε χιλιάδες παιδιά και γονείς, μοιράσαμε εκατοντάδες χιλιάδες έντυπα και DVD, μπήκαμε σε χιλιάδες ελληνικά νοικοκυριά, δημιουργήσαμε δυο εξαιρετικά DVD, μεταγλωττίσαμε το υλικό στα αγγλικά γιατί είναι ευρωπαϊκό εργαλείο και στα αραβικά για τα παιδιά των προσφύγων, το διαμορφώσαμε σε μορφή braille για παιδιά με προβλήματα όρασης και δεκάδες ακόμη δράσεις. Από το ξεκίνημα της καμπάνιας σχεδόν καθημερινά αποκαλύπτονται περιπτώσεις κακοποίησης στο στάδιο της παρενόχλησης και οι δράστες οδηγούνται στη Δικαιοσύνη. Αυτό αποτελεί χωρίς αμφιβολία μια μεγάλη νίκη σε αυτήν την προσπάθεια. Ωστόσο, έχουμε ακόμη πολλή δουλειά. Θα συνεχίσουμε με αμείωτη ένταση την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση μέχρι κάθε παιδί να είναι ασφαλές.

Πώς πρέπει να αντιδράσουν οι γονείς

Αν μια μητέρα αντιληφθεί πως ένας στενός συγγενής του παιδιού (πατέρας, παππούς, θείος κ.λπ) προβαίνει σε ανήθικες πράξεις, πώς μπορεί να υποστηριχθεί και να βρει τη δύναμη να προχωρήσει στην καταγγελία;

Στην Ελλάδα ως καμπάνια διανέμουμε το φυλλάδιο με 7 γραμμές υποστήριξης που παρέχουν δωρεάν καθοδήγηση και συμβουλές 24 ώρες το 24ωρο, κάτι ανάλογο πιστεύω υπάρχει και στην Κύπρο. Υπάρχουν επίσης οι υποδομές που επιτρέπουν τη διαχείριση τέτοιων περιστατικών στελεχωμένες από εξειδικευμένους επαγγελματίες. Θα ήθελα να αναφερθώ στο εξαιρετικό έργο που κάνει το Τμήμα Προστασίας Ανηλίκων της Ελληνικής Αστυνομίας. Οι γονείς μπορούν να απευθύνονται επώνυμα ή ανώνυμα για να καταγγείλουν κάποιο περιστατικό ή ακόμα και να μιλήσουν για κάποια υποψία.

Ποιες οι ποινές που προβλέπονται στην Ευρώπη για τέτοια θέματα και ποιες στην Ελλάδα;

Το πλαίσιο ποινών αυστηροποιήθηκε στην Ελλάδα με πρόσφατη αλλαγή στα σχετικά άρθρα του Ποινικού Κώδικα, προβλέποντας πολυετή φυλάκιση και δίνοντας επιπλέον έμφαση στην παιδική σεξουαλική κακοποίηση μέσω διαδικτύου. Ανάλογο είναι και το περιβάλλον σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Θα σας έλεγα, όμως, πως δυστυχώς εκλείπει προς το παρόν μια ενιαία νομοθετική αντιμετώπιση του φαινομένου, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται πολλές διαφορετικές και ηπιότερες προσεγγίσεις σε αρκετές χώρες. Αν με ρωτάτε, δεν ξέρω ποια ποινή θα ήταν αρκετά αυστηρή γι' αυτό το έγκλημα κατά των παιδιών!

Μια δική σας τοποθέτηση για τα παιδιά που θέλουν να μιλήσουν και φοβούνται…

Ένα παιδί ποτέ δεν φταίει. Δεν ευθύνεται για την κακοποιητική συμπεριφορά που έχει δεχθεί από τον δράστη. Είναι σημαντικό να σπάσει τη σιωπή. Και υπάρχουν άνθρωποι και δομές που θα το υποστηρίξουν, θα το αγκαλιάσουν, θα το βοηθήσουν ώστε να γλιτώσει από τον εφιάλτη που ζει. Κάθε παιδί που ενημερώνεται, προστατεύει τον εαυτό του. Κάθε παιδί που μιλά, προστατεύει χιλιάδες άλλα παιδιά…

Ημερίδα για την πρόληψη

Την ανάγκη όπως λαμβάνουν περισσότερες πληροφορίες γύρω από τα θέματα της σεξουαλικής κακοποίησης των παιδιών εξέφρασαν οι γονείς στη διάρκεια Εκπαιδευτικής Ημερίδας με θέμα: «Πρόληψη της παιδικής σεξουαλικής κακοποίησης», που διοργανώθηκε το Σάββατο, 12 Μαΐου, στη Λεμεσό, από την Παγκύπρια Σχολή Γονέων και την Ομοσπονδία Συνδέσμων Γονέων Δημοτικών Σχολείων Λεμεσού.

Από πλευράς του ο Πρόεδρος της Παγκύπριας Σχολής Γονέων (Π.Σ.Γ.), Λοΐζος Γιάσουμας, μιλώντας στη «Σ», ανέφερε ότι η Σχολή Γονέων από την ίδρυσή της και με βάση το Καταστατικό της έχει ως πεδίο δράσης της την επιμόρφωση των γονιών, με τον πιο σημαντικό ρόλο που ο άνθρωπος επιτελεί στη ζωή του, αυτόν του γονιού. Στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού της προγράμματος η Σχολή οργανώνει και προσφέρει εκπαιδευτικά συνέδρια, διαλέξεις, συζητήσεις και βιωματικά εργαστήρια σε γονείς μαθητών όλων των βαθμίδων της εκπαίδευσης. Στο πλαίσιο αυτά οργανώθηκε και η πρόσφατη Ημερίδα στην Λεμεσό.

Σύμφωνα με τον κύριο Γιάσουμα, «μέσα από τις εργασίες της Ημερίδας διεφάνη ότι οι γονείς χρειάζονται πλήρη ενημέρωση, τόσο σε ό,τι αφορά τις πολιτικές που έχουν θεσπιστεί στη χώρα μας, όσο και για τις υπηρεσίες βοήθειας που λειτουργούν και στις οποίες θα μπορούσε κάθε πολίτης να απευθυνθεί. Το βασικότερο συμπέρασμα που βγήκε από το συνέδριο είναι ότι όλοι μας, και γονείς και εκπαιδευτικοί αλλά και ως κοινωνία γενικότερα, χρειαζόμαστε και επιμόρφωση αλλά και ευαισθητοποίηση, ούτως ώστε να προσφέρουμε την κατάλληλη προστασία στα παιδιά μας».

Ερωτηθείς ποια η θέση της «Π.Σ.Γ.» γύρω από τα μέτρα που λαμβάνει η Πολιτεία και κατά πόσον αυτά θα πρέπει να αυξηθούν, ο κ. Γιάσουμας εξέφρασε ικανοποίηση, δηλώνοντας πως η Πολιτεία έχει προσφέρει το κατάλληλο νομικό πλαίσιο για την προστασία των παιδιών από τη σεξουαλική κακοποίηση. Έχει όπως είπε «καταρτιστεί και η Εθνική Στρατηγική για την Πρόληψη της Παιδικής Σεξουαλικής Κακοποίησης. Ήδη το Υπουργείο Παιδείας έχει προχωρήσει στην επιμόρφωση των εκπαιδευτικών και έχει εκδώσει και σχετικό εγχειρίδιο για τους εκπαιδευτικούς. Η Παγκύπρια Σχολή Γονέων εδώ και χρόνια έχει εντάξει στα θέματα των διαλέξεών της προς τους γονείς το συγκεκριμένο θέμα».

Ταυτόχρονα επεσήμανε ότι αυτό που θα πρέπει να γίνει είναι να ευαισθητοποιήσουμε την κοινωνία μας. «Όχι να κρίνουμε και να κατακρίνουμε μια πράξη όταν δημοσιοποιείται, αλλά πολύ σύντομα να το ξεχνούμε. Η ευαισθητοποίησή μας και οι δράσεις μας πρέπει να έχουν και συνέπεια αλλά και συνέχεια, αν θέλουμε να έχουμε θετικά αποτελέσματα». Όπως είπε, η «Π.Σ.Γ.» θα συνεχίσει να προσφέρει διαλέξεις για το συγκεκριμένο θέμα, όπως και για τον κανόνα του εσωρούχου, που έχει άμεση σχέση με την πρόληψη της παιδικής σεξουαλικής παρενόχλησης και κακοποίησης.