ΡΕΝΟΣ ΛΥΣΙΩΤΗΣ
Μνήμες ιστορικές χιλιοτραγουδημένης δόξας, μνήμες θρυλικής ΕΟΚΑ, ξαναζωντανεύει ο εκλεκτός αγωνιστής Ρένος Λυσιώτης, με το νέο ιστορικό βιβλίο του «Προσωπική Μαρτυρία- DP743 - Kρατητήρια Πύλας». Το νέο αυτό βιβλίο έχει διπλή ιστορική σημασία. Από τη μια παρελαύνουν σ' αυτό φωτογραφίες από τη ζωή των κρατουμένων ανυπόταχτων αγωνιστών της ΕΟΚΑ στα Κρατητήρια Πύλας.
Κι από την άλλη, ο ίδιος ο Ρένος Λυσιώτης, ο αλύγιστος αγωνιστής, θέτει τη ζωντανότερη μαρτυρία ότι η ψυχή των έγκλειστων χωρίς δίκη στα συρματοπλέγματα της σκλαβιάς συναγωνιστών του παρέμεινε, μέχρι το τέλος του Απελευθερωτικού Αγώνα, στητή κι ολόρθη. Ο ίδιος γράφει στον πρόλογο του βιβλίου του: «Σήμερα, με το λεύκωμα αυτό, κεντρίζουμε τις μνήμες, τιμούμε τους δεσμώτες των στρατοπέδων και ονοματίζουμε πολλούς από εκείνους που δοκιμάστηκαν στα κρατητήρια της Πύλας. Εμείς κρατούμε ακόμα ψηλά τη σημαία. Αγέρωχοι και ανίκητοι μαχητές της λευτεριάς».
Είχε αρετήν και τόλμην
Κάτω από τα βλοσυρά άγρυπνα μάτια των σιδερόφρακτων στρατιωτών της βρετανικής τυραννίας, ο δεσμώτης αγωνιστής κατόρθωνε να φωτογραφίζει και ν' απαθανατίζει στιγμιότυπα από τη ζωή των κρατούμενων αγωνιστών της ελευθερίας. Η πράξη του αυτή δήλωνε αρετήν και τόλμην. Διότι ήταν αυστηρά απαγορευμένη και, αν γινόταν αντιληπτός, θα είχε σοβαρές συνέπειες. Tόλμησε, όμως, ο Ρένος και το αποτέλεσμα της τρελής τόλμης του είναι το βιβλίο- προσωπική του μαρτυρία από τη ζωή των κρατητηρίων, όπως ο ίδιος και οι συναγωνιστές του τη βίωσαν.
«Ένα μοναδικό ιστορικό πανόραμα»
Ο καθηγητής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Κύπρου Πέτρος Παπαπολυβίου χαρακτηρίζει το βιβλίο «ένα μοναδικό ιστορικό πανόραμα». Και τον χρόνο της συγκεντρωτικής ανθολογημένης έκδοσης των φωτογραφιών που περιέχει -μετά από 60 χρόνια- «ένα φωτεινό παράθυρο, που γκρεμίζει τα αποικιακά συρματοπλέγματα και τις απαγορεύσεις, δημιουργώντας ένα μοναδικό ιστορικό πανόραμα για τη ζωή στα κρατητήρια κατά την περίοδο 1955-58…».
Πολλοί που έζησαν στα κρατητήρια Πύλας τον καιρό του Αγώνα, θα δουν στο βιβλίο, ίσως για πρώτη φορά, τη φωτογραφία τους, που πήρε μυστικά ο Ρένος, κατά τη διάρκεια κάποιου επεισοδίου, από τα πολλά που συνέβησαν, με τους Βρετανούς φρουρούς ή από κάποια εθνική ή καλλιτεχνική εκδήλωση που έκαναν πίσω από τα συρματοπλέγματα της σκλαβιάς οι ανυπότακτοι κρατούμενοι.
Σίγουρα θα φέρνουν στη μνήμη τους συγκλονιστικές στιγμές που έζησαν εκεί και θα δακρύσουν από ιερή συγκίνηση. Τα ίδια συναισθήματα θα πλημυρίσουν και τις καρδιές όλων των Ελλήνων της Κύπρου, βλέποντας τις φωτογραφίες του βιβλίου, που αποτελούν ανάγλυφη την ιστορία όλων των Κρατητηρίων, που είχαν στήσει οι Βρετανοί αποικιοκράτες, στην απέλπιδα προσπάθειά τους να καταπνίξουν τον Απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ.
«Τίποτα δεν μας λύγισε»
Στο επίμετρο του βιβλίου του ο εκλεκτός αγωνιστής Ρένος Λυσιώτης, σ' ένα ξέσπασμα πατριωτικής - αγωνιστικής έξαρσης, τονίζει τους άρρηκτους δεσμούς που ενώνουν όσους είχαν διατελέσει πολιτικοί κρατούμενοι. Οι δεσμοί αυτοί, επισημαίνει, είναι γεροί και ατσάλινοι, γιατί σφυρηλατήθηκαν στο αμόνι του Αγώνα για τη Λευτεριά και δοκιμάστηκαν στο πέρασμα του χρόνου. Και συνεχίζοντας, μ' ένα υπέροχο λυρικό ύφος, εγκωμιάζει την προσφορά των πολιτικών καταδίκων στον επικό, Απελευθερωτικό Αγώνα της ΕΟΚΑ:
«Οι πολιτικοί κρατούμενοι πάντα θυμούμαστε, μνημονεύουμε και τιμούμε εκείνους που ρίχτηκαν, χωρίς δίκη, πίσω από τα αγκαθωτά σύρματα των στρατοπέδων, για να ξοδέψουν εκεί, σκλαβωμένα πουλιά, τα καλύτερα της νιότης τους χρόνια. Ούτε τα σύρματα, ούτε οι πύργοι με τα πολυβόλα, ούτε οι στερήσεις μπόρεσαν να μας λυγίσουν. Οι κάμποι, τα ξεροτόπια που διαλέχθηκαν για να μας φυλακίσουν, φύτρωσαν κι άνθισαν λουλούδια, για να σιγοτραγουδούν εκεί, το ηλιοβασίλεμα, της Ελληνίδας λευτεριάς τον ύμνο».
Το βιβλίο του φίλτατου συναγωνιστή Ρένου Λυσιώτη, δεν είναι μόνο ατόφιο, ιστορικό, φωτογραφικό συναξάρι της ΕΟΚΑ. Αποτελεί συνάμα, κάτω από τις σημερινές πολύ δύσκολες συνθήκες που περνά η Κύπρος μας, ιερή κολυμβήθρα εθνικής αναβάπτισης και εγερτήριο αγωνιστικό σάλπισμα προς κάθε Έλληνα της Κύπρου. Και σαν τέτοιο πρέπει να διαβαστεί και να προβληματίσει σοβαρά όλους μας. Αξίζει τον κόπο. Τέτοια βιβλία εθνικής-αγωνιστικής πνοής σπάνια εκδίδονται στην Κύπρο και τον Ελληνισμό γενικότερα.
