ΤΟ ΓΕΣΥ ΜΠΗΚΕ ΣΤΙΣ ΡΑΓΕΣ ΑΛΛΑ ΑΚΟΜΑ ΚΙΝΔΥΝΕΥΕΙ ΜΕ ΕΚΤΡΟΧΙΑΣΜΟ

ΤΟ ΦΕΤΙΝΟ ΘΕΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΥΓΕΙΑΣ «ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΚΑΛΥΨΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΥΓΕΙΑΣ» ΔΕΝ ΘΑ ΜΠΟΡΟΥΣΕ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΠΙΟ ΕΠΙΚΑΙΡΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΠΟ ΜΑΣ ΠΟΥ ΑΚΟΜΗ ΔΕΝ ΚΑΤΑΦΕΡΕ ΝΑ ΦΤΑΣΕΙ ΣΤΟ ΠΟΛΥΠΟΘΗΤΟ ΓΕΣΥ

ΟΑΥ και ΠΙΣ δεν βρίσκονται για την ώρα σε ακτίνα συμφωνίας στο πολύ καυτό ζήτημα της αποζημίωσης των ιατρών κι αν αυτή τελικά δεν επιτευχθεί μέχρι την έναρξη της πρώτης φάσης υλοποίησης του Σχεδίου, ελλοχεύει ο κίνδυνος αυτό να μην εφαρμοστεί ποτέ

Παγκόσμια Ημέρα Υγείας η σημερινή και οι Κύπριοι ασθενείς ακόμα ψάχνουν τη… θεραπεία τους, αφού ο μεγαλεπήβολος στόχος εφαρμογής ενός καθολικού συστήματος υγείας (ΓεΣΥ) δεν έχει ακόμη επιτευχθεί. Αν και οι σχετικές νομοθεσίες έχουν ψηφιστεί, εντούτοις, τίποτα δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένο μέχρι και την τελευταία στιγμή, ειδικότερα εάν λάβει κανείς υπόψη ότι ακόμα και σήμερα, ένα χρόνο μετά την ψήφιση των νομοσχεδίων για το ΓεΣΥ και την αυτονόμηση των δημοσίων νοσηλευτηρίων, υπάρχουν πολλά ανοικτά ζητήματα.

Ένα από αυτά, ίσως και το πιο σημαντικό, έχει να κάνει με την αποζημίωση των ιατρών που θα συμμετάσχουν στο Σχέδιο και θα προσφέρουν τις υπηρεσίες τους στους ασθενείς. Για την ώρα το όλο θέμα βρίσκεται σε εκκρεμότητα και η απόσταση που χωρίζει τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ) και τον Οργανισμό Ασφάλισης Υγείας (ΟΑΥ) είναι πολύ μεγάλη και δύσκολα μπορεί να γεφυρωθεί, χωρίς αυτό, όμως, να αποκλείει το ενδεχόμενο επιτυχούς κατάληξης εντός των επόμενων μηνών, αφού ακόμη υπάρχει χρόνος για επίτευξη συμφωνίας έστω και την τελευταία στιγμή. Δέον να σημειωθεί πως η πρώτη φάση εφαρμογής του ΓεΣΥ -εισαγωγή του θεσμού του προσωπικού ιατρού- θα αρχίσει την 1η Ιουνίου 2019.

Ο Οδικός Χάρτης

Πάντως, ενόψει της σημερινής Παγκόσμιας Ημέρας Υγείας, σύνθημα της οποίας είναι η «Καθολική Κάλυψη Υπηρεσιών Υγείας», η «Σημερινή» της Κυριακής ζήτησε κι έλαβε ενημέρωση από πλευράς ΟΑΥ για το πού βρίσκονται σήμερα οι διαδικασίες υλοποίησης και εφαρμογής του ΓεΣΥ, του οποίου ειρήσθω εν παρόδω η πρώτη φάση ξεκινά σε 14 μήνες. Σύμφωνα με πληροφορίες, αν και έχουν γίνει κάποια σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση της υλοποίησης του μεγάλου στόχου, εντούτοις, ακόμη υπάρχει πολύς δρόμος για να διανυθεί.

Ειδικότερα, ο ΟΑΥ σε ενημερωτικό σημείωμά του στη «Σ» αναφέρει: «Ο Οργανισμός προχωρά στην υλοποίηση όλων των έργων και διαδικασιών που απαιτούνται για την υλοποίηση και εφαρμογή του ΓεΣΥ με βάση τον Οδικό Χάρτη για το ΓεΣΥ, μέσω του οποίου επιτυγχάνεται η αποτελεσματική παρακολούθηση των έργων και των χρονοδιαγραμμάτων που τις αφορούν.

Ο Οδικός Χάρτης για το ΓεΣΥ περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, έργα που αφορούν στην Ετοιμασία Κανονισμών, στη Στρατηγική Επικοινωνίας για ενημέρωση των πολιτών, στην εφαρμογή του Συστήματος Πληροφορικής και στις διαβουλεύσεις με τους παροχείς υπηρεσιών φροντίδας υγείας για τους σφαιρικούς προϋπολογισμούς», σημειώνεται.

Η πορεία υλοποίησης

Σε σχέση με την πορεία υλοποίησης του προγραμματισμού, ο ΟΑΥ αναφέρει πως εντός του περασμένου έτους υλοποιήθηκαν τα εξής:

*υπεγράφη το συμβόλαιο για το Σύστημα Πληροφορικής και ξεκίνησε η διαδικασία υλοποίησης του έργου

*υπήρξε συμφωνία των κοινωνικών εταίρων για το ύψος και την κατανομή των εισφορών (Σημειώνεται πως οι εργοδοτικές οργανώσεις διαφώνησαν εξ αρχής με τον καθορισμό των εισφορών πριν την ακριβή κοστολόγηση του ΓεΣΥ)

*ψηφίστηκαν τα νομοσχέδια για το ΓεΣΥ από τη Βουλή

*ολοκληρώθηκε η δημόσια διαβούλευση για τους Κανονισμούς που αφορούν στον τρόπο είσπραξης των εισφορών και των συμπληρωμών (Πιο κάτω θα γίνει εκτενής αναφορά σε αυτές)

*ξεκίνησε ο διάλογος με τον ΠΙΣ για τους σφαιρικούς προϋπολογισμούς των ιατρών (αποζημίωση ιατρών).

Εντός του τρέχοντος έτους προγραμματίζονται τα ακόλουθα:

*συνέχιση και ολοκλήρωση των διαβουλεύσεων με τον ΠΙΣ για τους σφαιρικούς προϋπολογισμούς των ιατρών μέσα στους επόμενους μήνες

*έναρξη διαβουλεύσεων για τους σφαιρικούς προϋπολογισμούς με του υπόλοιπους παροχείς υπηρεσιών υγείας που εμπλέκονται στην πρώτη φάση εφαρμογής του ΓεΣΥ

*ολοκλήρωση του ρυθμιστικού πλαισίου που αφορά στην 1η φάση του ΓεΣΥ (κανονισμοί και εσωτερικοί κανονισμοί)

*ολοκλήρωση πρώτης φάσης του Συστήματος Πληροφορικής

*εγγραφή των ιατρών

*έναρξη εκστρατείας ενημέρωσης των πολιτών.

Εντός του 2019 προγραμματίζονται τα ακόλουθα:

*εγγραφή των δικαιούχων στο ΓεΣΥ

*εγγραφή των υπόλοιπων παροχέων υγείας

*σύσταση όλων των επιτροπών που προβλέπονται από τον νόμο, όπως συμβούλια φαρμάκων, ιατροσυμβούλια κτλ.

*έναρξη της είσπραξης εισφορών από το ΤΚΑ και τον Έφορο Φορολογίας, όπως και οι αποκοπές από το κράτος.

Γιατί είναι αναγκαία η εφαρμογή του

Σε σχέση με την αναγκαιότητα εφαρμογής του ΓεΣΥ και πόσο σημαντικό θα είναι για τους Κύπριους ασθενείς, ο ΟΑΥ τονίζει πως η Κύπρος είναι η μόνη χώρα που δεν διαθέτει καθολικό σύστημα υγείας. Ως εκ τούτου, ο Κύπριος πολίτης καλείται να καταβάλει από την τσέπη του για αγορά υπηρεσιών υγείας το υψηλότερο ποσοστό δαπανών στην Ε.Ε., το οποίο φτάνει το 55% των συνολικών δαπανών υγείας, τη στιγμή που ο μέσος όρος στην Ε.Ε. είναι 15% (και όταν με βάση σχετικό δείκτη του ΠΟΥ πάνω από 15% προσωπικές δαπάνες θεωρούνται κοινωνικά και οικονομικά καταστροφικές).

Επίσης, επισημαίνει ότι σήμερα περίπου 70% των πολιτών είναι δικαιούχοι υπηρεσιών φροντίδας υγείας στον δημόσιο τομέα στον οποίο παρατηρούνται μεγάλες λίστες αναμονής, ενώ δεν υπάρχει συνεργασία και αξιοποίηση των πόρων του ιδιωτικού και δημόσιου τομέα για την παροχή υπηρεσιών φροντίδας υγείας. Επίσης, υπάρχει έλλειψη διαφάνειας για τις ιατρικές πράξεις που πραγματοποιούνται.

Πέραν τούτων, λόγω μη καθολικής κάλυψης υπηρεσιών υγείας, υπάρχουν ανισότητες, κίνδυνος οικονομικά καταστροφικών δαπανών για τους πολίτες και σπατάλες. Για τους προαναφερθέντες λόγους ο Οργανισμός υποστηρίζει πως η εφαρμογή του ΓεΣΥ κρίνεται ως πολύ σημαντική, αφού αυτό θα είναι ένα σύγχρονο, ανθρωποκεντρικό και ολοκληρωμένο Σχέδιο που θα έχει ως κύριο στόχο την παροχή ενός ολοκληρωμένου πακέτου υπηρεσιών φροντίδας υγείας σε όλους τους πολίτες από τη γέννηση μέχρι και τον θάνατό τους.

Οι βασικές αρχές του ΓεΣΥ

Οι βασικές αρχές που διέπουν το ΓεΣΥ, σύμφωνα με τον ΟΑΥ, είναι:

1. Καθολικότητα: Κάλυψη ολόκληρου του πληθυσμού, χωρίς εξαιρέσεις, διακρίσεις και ανεξαρτήτως της οικονομικής δυνατότητας του καθενός.

2. Κοινωνική αλληλεγγύη: Εισφορές στη βάση των εισοδημάτων, ανεξάρτητα από τις ανάγκες που έχει ή θα έχει ο δικαιούχος σε υπηρεσίες φροντίδας υγείας. Θα εισφέρουν όλοι όσοι έχουν εισόδημα, ενώ θα μπορούν να λαμβάνουν υπηρεσίες υγείας όλοι όσοι τις έχουν ανάγκη.

3. Ισότιμη πρόσβαση: Πρόσβαση σε ολοκληρωμένο πακέτο υπηρεσιών φροντίδας υγείας τόσο στον ιδιωτικό όσο και στον δημόσιο τομέα χωρίς εμπόδια ή περιορισμούς.

4. Ελεύθερη επιλογή παρόχου υπηρεσιών φροντίδας υγείας από τον δικαιούχο τόσο από τον ιδιωτικό όσο και από τον δημόσιο τομέα.

5. Αναβάθμιση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών: Εφαρμογή και έλεγχος ελάχιστων κριτηρίων για τη σύναψη συμβάσεων των παροχέων με τον ΟΑΥ και διαφάνεια ως προς την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών.

6. Αναβάθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας: Εισαγωγή του θεσμού του Προσωπικού Ιατρού για έγκαιρη διάγνωση, αποτελεσματική θεραπεία, προώθηση της πρόληψης και συνέχεια στην παροχή υπηρεσιών φροντίδας υγείας.

7. Διαφάνεια και έλεγχος δαπανών μέσω της εισαγωγής ολοκληρωμένου συστήματος πληροφορικής.

8. Δημιουργία ηλεκτρονικού ιστορικού ασθενούς: Πρόσβαση των δικαιούχων στο ιατρικό ιστορικό μέσω του συστήματος πληροφορικής και ελεγχόμενη πρόσβαση για τους παροχείς υπηρεσιών φροντίδας υγείας.

9. Άμεση εξυπηρέτηση των δικαιούχων και παρόχων οι οποίοι θα μπορούν να λαμβάνουν πληροφόρηση για όλες τις πτυχές του ΓεΣΥ επικοινωνώντας με το Κέντρο Εξυπηρέτησης του ΓεΣΥ.

10. Προστασία των δικαιωμάτων των δικαιούχων μέσω ανεξάρτητου Επιτρόπου Εποπτείας ο οποίος θα εξετάζει παράπονα δικαιούχων που αφορούν στον Οργανισμό ή/και σε παροχείς υγείας.

11. Διασφάλιση της οικονομικής βιωσιμότητας του ΓεΣΥ μέσω της εφαρμογής βέλτιστων πρακτικών και ασφαλιστικών δικλίδων ελέγχου όπως η εφαρμογή του Σφαιρικού Προϋπολογισμού, ο θεσμός του Προσωπικού Ιατρού και το ενιαίο Σύστημα Πληροφορικής.

12. Δικαίωμα χρήσης της διασυνοριακής περίθαλψης για τη λήψη υπηρεσιών φροντίδας υγείας σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης από όλους τους πολίτες.

Οι δικαιούχοι

Ως προς τους δικαιούχους, ο ΟΑΥ επαναλαμβάνει πως δικαιούχοι του ΓεΣΥ θα είναι όλοι οι πολίτες που έχουν τη συνήθη διαμονή τους στις ελεγχόμενες από την κυβέρνηση της Δημοκρατίας περιοχές και εμπίπτουν σε μια από τις πιο κάτω κατηγορίες:

*Κύπριοι πολίτες

*Ευρωπαίοι πολίτες που εργάζονται, ή έχουν αποκτήσει δικαίωμα μόνιμης διαμονής σύμφωνα με τις πρόνοιες της εθνικής νομοθεσίας

*Πολίτες τρίτης χώρας οι οποίοι εργάζονται ή έχουν αποκτήσει δικαίωμα ίσης μεταχείρισης σύμφωνα με τις πρόνοιες της εθνικής νομοθεσίας

*Άλλες κατηγορίες.

Σημειώνεται πως το ΓεΣΥ θα παρέχει υπηρεσίες υγείας για την κάλυψη των αναγκών όλων των δικαιούχων συμπεριλαμβανομένων των χρόνιων ασθενών και εκείνων που πάσχουν από σοβαρές και σπάνιες παθήσεις.

Οι υπηρεσίες

Οι προσφερόμενες υπηρεσίες υγείας θα είναι:

*Φροντίδα υγείας από ιατρούς (Προσωπικούς και Ειδικούς Ιατρούς) σε περιβάλλον εξωτερικού ιατρείου

*Φάρμακα

*Εργαστηριακές εξετάσεις

*Ενδονοσοκομειακή περίθαλψη

*Υπηρεσίες από τα Τμήματα Ατυχημάτων και Επειγόντων Περιστατικών

*Υπηρεσίες Ασθενοφόρων

*Υπηρεσίες υγείας από νοσηλευτές, μαίες, κλινικούς ψυχολόγους, κλινικούς διαιτολόγους, φυσιοθεραπευτές, εργοθεραπευτές και λογοπαθολόγους

*Υπηρεσίες προληπτικής οδοντιατρικής

*Υπηρεσίες ανακουφιστικής φροντίδας και ιατρικής αποκατάστασης.

Σημειώνεται πως όλοι οι δικαιούχοι του ΓεΣΥ θα έχουν δικαίωμα να λαμβάνουν υπηρεσίες φροντίδας υγείας σε κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης σύμφωνα με τις πρόνοιες τόσο του Ευρωπαϊκού Κανονισμού 883/2004 όσο και του περί της Εφαρμογής των Δικαιωμάτων των Ασθενών στο πλαίσιο της Διασυνοριακής Υγειονομικής Περίθαλψης Νόμου. Επιπλέον, σε περιπτώσεις που η φροντίδα υγείας δεν καλύπτεται στην Κύπρο, ανεξάρτητη εξειδικευμένη επιτροπή θα αξιολογεί και θα εισηγείται την αποστολή των ασθενών σε συγκεκριμένα κέντρα του εξωτερικού χωρίς επιπλέον επιβάρυνσή τους.

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΙΩΑΝΝΟΥ:
Θετικές οι επιδράσεις του ΓεΣΥ

Ο Υπουργός Υγείας Κωνσταντίνος Ιωάννου σε μήνυμά του αναφέρει: «Η εφαρμογή του ΓεΣΥ στην Κύπρο θα διασφαλίζει στους πολίτες της χώρας μας καθολική πρόσβαση, χωρίς εξαιρέσεις, σε υψηλού επιπέδου υπηρεσίες υγείας μέσα από ένα σύστημα καθολικό και λειτουργικό, αποδοτικό, οικονομικά βιώσιμο, που θα παρέχει αποτελεσματική κοινωνική προστασία σε εκείνους που την έχουν ανάγκη με τρόπο που να σέβεται τα χρήματα των φορολογουμένων και τους πόρους που θα διαχειρίζεται.

»Επίσης, αναμένεται να λειτουργήσει ως καταλύτης στον έλεγχο των συνολικών δαπανών για την υγεία και στην αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των διαθεσίμων πόρων τόσο του ιδιωτικού όσο και του δημόσιου τομέα σε ανθρώπινο δυναμικό και σε υποδομές. Οι ευρύτερες δε επιδράσεις για την οικονομία θα είναι θετικές και πολύπλευρες. Η εφαρμογή του Γενικού Συστήματος Υγείας θα έχει θετικές επιδράσεις στην παρεχομένη φροντίδα υγείας, κυρίως όσον αφορά στην ποιότητα των υπηρεσιών, στην ισότιμη πρόσβαση όλων σε αυτές και στο επίπεδο υγείας του πληθυσμού».

ΘΩΜΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΥ:
Προσήλωση στον στόχο εφαρμογής του Σχεδίου

Ο Πρόεδρος του ΟΑΥ, Θωμάς Αντωνίου, σε μήνυμά του αναφέρει: «Στα πλαίσια του ΓεΣΥ ο κάθε Κύπριος πολίτης είναι δικαιούχος από τη στιγμή της γέννησής του, ανεξαρτήτως ηλικίας, προϋπάρχουσων και χρόνιων παθήσεων και οικονομικής επιφάνειας. Το Σύστημα Υγείας μίας χώρας είναι πρωτίστως θέμα πολιτισμού και μετά θέμα πολιτικής υγείας ή οικονομικής πολιτικής.

»Η εφαρμογή του ΓεΣΥ δεν ήταν ποτέ θέμα οικονομικών δυνατοτήτων και οικονομικών αντοχών, αλλά θέμα πολιτικής βούλησης. Γιατί το ΓεΣΥ δεν ενισχύει μόνο την κοινωνική ισότητα και αλληλεγγύη, ενισχύει και την αποδοτική χρήση των πόρων και την παροχή ποιοτικών υπηρεσιών υγείας. Είναι το αναγκαίο υπόστρωμα για σταθερή, βιώσιμη και δίκαια οικονομική ανάπτυξη.

»Εμείς στον Οργανισμό παραμένουμε προσηλωμένοι στον στόχο μας, ώστε σε συνεργασία με το Υπουργείο Υγείας, την πολιτική ηγεσία, τους κοινωνικούς εταίρους και όλους τους φορείς της υγείας, να μπορέσουμε να παραδώσουμε στον Κύπριο πολίτη ένα σύγχρονο, βιώσιμο, λειτουργικό και ανθρωποκεντρικό σύστημα υγείας».

Οι εισφορές και οι συμπληρωμές για το ΓεΣΥ

Υπενθυμίζεται πως το ΓεΣΥ θα χρηματοδοτείται κυρίως από εισφορές των μισθωτών, των εργοδοτών, του κράτους, των αυτοτελώς εργαζομένων, των συνταξιούχων, των εισοδηματιών και των αξιωματούχων του κράτους.

Με βάση τη νομοθεσία που ψηφίστηκε πριν λίγους μήνες, από την 1η Μαρτίου 2019 μέχρι και την 1η Μαρτίου 2020 κάθε μισθωτός, συνταξιούχος, κρατικός αξιωματούχος και εισοδηματίας θα καταβάλλει ποσοστό 1,70% επί των αποδοχών του, κάθε εργοδότης θα καταβάλλει ποσοστό 1,85% επί των αποδοχών κάθε μισθωτού του, κάθε αυτοτελώς εργαζόμενος θα καταβάλλει ποσοστό 2,55% επί των αποδοχών του, ενώ το Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας θα καταβάλλει ποσοστό 1,65% επί των αποδοχών και συντάξεων όλων των δικαιούχων.

Από την 1η Μαρτίου 2020 κάθε μισθωτός, συνταξιούχος, κρατικός αξιωματούχος και εισοδηματίας θα καταβάλλει ποσοστό 2,65% επί των αποδοχών του, ο κάθε εργοδότης ποσοστό 2,90% επί των αποδοχών κάθε μισθωτού, ο κάθε αυτοτελώς εργαζόμενος ποσοστό 4% επί των αποδοχών του, ενώ το Πάγιο Ταμείο της Δημοκρατίας θα καταβάλλει ποσοστό 4,70% επί των αποδοχών και των συντάξεων όλων των δικαιούχων.

Στις περιπτώσεις δε μισθωτού απασχολούμενου σε περισσότερους από έναν εργοδότες μέσα στην ίδια περίοδο εισφοράς, την ευθύνη για την καταβολή των εισφορών την έχει ο ίδιος ο μισθωτός. Σημειώνεται πως πέραν από τις προαναφερθείσες εισφορές, ο κάθε δικαιούχος θα είναι υποχρεωμένος να καταβάλλει και συμπληρωμές (τέλη) για συγκεκριμένες υπηρεσίες υγείας, όπως φάρμακα και ιατρικές εξετάσεις, τις οποίες θα λαμβάνει από το Σύστημα, με οροφή τα 300 ευρώ για κάθε έτος.