ΣΗΜΕΡΑ, ΟΠΟΙΟΣ ΘΕΛΕΙ, ΜΠΑΙΝΕΙ ΣΤΑ ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΞΙΩΝΕΙ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΕΙΣ

ΑΝΕΦΑΡΜΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ Ο ΝΟΜΟΣ ΓΙΑ ΤΑ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΑ ΚΑΙ ΣΥΓΓΕΝΙΚΑ ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΤΟΥ 2017, ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΟΥ ΠΡΟΚΑΛΕΙ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΣΕ ΔΙΑΦΟΡΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ, ΟΠΩΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΑΝ ΜΕΛΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ, ΕΜΠΟΡΙΟΥ, ΒΙΟΜΗΧΑΝΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, ΤΑ ΟΠΟΙΑ ΒΡΕΘΗΚΑΝ ΠΡΟ ΔΙΛΗΜΜΑΤΟΣ

Επιβάλλεται άμεση προώθηση εναρμονιστικού νομοσχεδίου, ώστε να υπάρχει μία μόνο οντότητα για την είσπραξη πνευματικών δικαιωμάτων

Χρήζει κατοχύρωσης ως πνευματικό δικαίωμα η ευρεσιτεχνία ή καλύτερα το κατόρθωμα των Ελληνοκυπρίων πολιτικών να περιπλέκουν όλες τις καταστάσεις, ώστε και τα αυτονόητα να φαίνονται πολύπλοκα και λαβυρινθώδη. Πραγματικά θα κερδίζαμε αρκετά χρήματα και θα λύναμε όλα μας τα οικονομικά προβλήματα ως κράτος, αν πωλούσαμε παγκοσμίως τον τρόπο δράσης της Πολιτείας σε θέματα που άλλα κράτη -και δη ευρωπαϊκά- έχουν ρυθμίσει προ πολλού. Ανάμεσα στα πολλά θέματα που περιέπλεξαν είναι και το θέμα της εφαρμογής του νόμου περί πνευματικών και συγγενικών δικαιωμάτων, με αποτέλεσμα να δημιουργούν προστριβές και αναταραχή ανάμεσα στους εμπλεκόμενους καλλιτέχνες, που για το χάρισμα, το ταλέντο τους και εν γένει την πνευματική τους εργασία θέλουν να αμείβονται, αφού εξάλλου είναι και το μέσον βιοπορισμού τους, και τους ιδιοκτήτες υποστατικών που δεν ξέρουν πού και τι να πληρώνουν.

Οι απόψεις των επηρεαζομένων

Με τα υφιστάμενα δεδομένα, διάφορες εταιρείες που αντιπροσωπεύουν καλλιτέχνες, συγγραφείς και άλλους πνευματικούς ανθρώπους ζητούν πνευματικά δικαιώματα από εστιατόρια, καταστήματα και άλλου είδους υποστατικά, που χρησιμοποιούν την εργασία τους αλλά δεν αμείβονται λόγω της μη εφαρμογής της νομοθεσίας. Από πλευράς τους οι καταστηματάρχες και άλλοι ιδιοκτήτες υποστατικών επισημαίνουν διά μέσου της Παγκύπριας Οργάνωσης Βιοτεχνών και Επαγγελματιών Καταστηματαρχών (ΠΟΒΕΚ) ότι ναι μεν δεν αρνούνται να πληρώσουν, αλλά δέχονται καταγγελίες από μέλη τους για χρηματικές ταρίφες κατά το δοκούν και πλήρη αδιαφάνεια για το ποιες εταιρείες και ποιους καλλιτέχνες εκπροσωπούν. Κι όλα αυτά γιατί δεν εφαρμόστηκε το αυτονόητο, δηλαδή η δημιουργία Αρχής Πνευματικής Ιδιοκτησίας, που θα επιλαμβάνεται των θεμάτων και θα βάλει τάξη, και η δημιουργία σχετικού μητρώου εταιρειών που διαχειρίζονται τα πνευματικά δικαιώματα.

Οι δικαιολογίες και τα προβλήματα

Ανεφάρμοστος παραμένει ο νόμος για τα πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα του 2017, γεγονός που προκαλεί προβλήματα σε διάφορες επιχειρήσεις, όπως διαπίστωσαν μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, τα οποία βρέθηκαν προ ενός διλήμματος. Με βάση δηλώσεις βουλευτών, η Βουλή αναμένει δύο κανονισμούς και ένα τροποποιητικό νομοσχέδιο και τον διορισμό της αρμόδιας Αρχής από το Υπουργικό Συμβούλιο.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Άγγελος Βότσης ανέφερε ότι τα προβλήματα για τα πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα ήταν πολύπλοκα και πως η Βουλή κατέληξε σε νομοθετική ρύθμιση τον Ιούνιο του 2017, ωστόσο δεν έχει ολοκληρωθεί η σύσταση των μηχανισμών εφαρμογής του νόμου. Ένα από τα ζητήματα που πρέπει να ρυθμιστεί με κανονισμό είναι το ποσό που καταβάλλεται ως πνευματικό δικαίωμα, συνέχισε ο κ. Βότσης, προσθέτοντας πως θα πρέπει να θεσπιστούν κριτήρια για ενιαία χρέωση προς τους χρήστες.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής είπε ακόμα ότι υπάρχει διχογνωμία μεταξύ Νομικής Υπηρεσίας και Αστυνομίας ως προς το ποίοι επαγγελματίες πρέπει να πληρώνουν πνευματικά δικαιώματα για τη μετάδοση οπτικοακουστικού υλικού στα υποστατικά τους, με τη μεν Νομική Υπηρεσία να γνωματεύει ότι όλοι πρέπει να πληρώνουν, τη δε Αστυνομία να διατηρεί τη θέση ότι πρέπει να ακολουθηθεί η ευρωπαϊκή νομοθεσία, με βάση την οποία όταν δεν υπάρχουν έσοδα από τη χρήση, ο χρήστης δεν πρέπει να χρεώνεται. Ο κ. Βότσης πρόσθεσε πως, με βάση τις απόψεις όλων των μελών της Επιτροπής, καταλήγουν στο ότι όταν η χρήση δεν γίνεται για να προσελκύσει πελάτη, δεν πρέπει να υπάρχει χρέωση πνευματικών δικαιωμάτων.

«Σιγά, αλλά σταθερά»

Ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Ανδρέας Κυπριανού παρατήρησε ότι «σιγά αλλά σταθερά προσπαθούμε να επιλύσουμε ένα πολύπλοκο και χρονίζον πρόβλημα». Ο κ. Κυπριανού ανέφερε, επίσης, ότι το Γραφείο του Εφόρου Εταιρειών ενημέρωσε την Επιτροπή ότι θα κατατεθούν πρόσθετοι κανονισμοί για τα κριτήρια, με τα οποία θα καθορίζεται η τιμή των δικαιωμάτων. Είπε ότι ξεκαθαρίζει με ευρωπαϊκή νομολογία ότι δικαιώματα θα πρέπει να καταβάλλει ο χρήστης που αποκομίζει κέρδος από τη χρήση της μουσικής, και όχι ένα οδοντιατρείο ή κρεοπωλείο, το οποίο έχει μουσική ή ραδιόφωνο στο υποστατικό του.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Κώστας Κώστα είπε ότι από τον Δεκέμβρη οι κανονισμοί για την εφαρμογή της εναρμονιστικής νομοθεσίας εκκρεμούν στη Νομική Υπηρεσία, προσθέτοντας ότι 9 μήνες μετά την ψήφιση του νόμου ακόμα να διοριστεί αρμόδια Αρχή. Χαρακτηρίζοντας την καθυστέρηση απαράδεκτη και αδικαιολόγητη, ανέφερε ότι στο μεταξύ διάφοροι επαγγελματίες συνεχίζουν να υπόκεινται σε πολλαπλές και ανεξέλεγκτες χρεώσεις. Ο κ. Κώστα είπε ακόμα ότι επιβάλλεται άμεση προώθηση εναρμονιστικού νομοσχεδίου, ώστε να υπάρχει μία μόνο οντότητα για την είσπραξη πνευματικών δικαιωμάτων, προσθέτοντας ότι η σχετική κοινοτική οδηγία εκκρεμεί από το 2006.

Τι λέει η νομοθεσία

Πνευματική ιδιοκτησία ή πνευματικά δικαιώματα ονομάζονται τα αποκλειστικά δικαιώματα των πνευματικών δημιουργών στο έργο τους. Παραχωρούνται από τον νόμο για ορισμένο χρόνο για να απαγορεύσουν σε τρίτους τη χρήση των έργων χωρίς την άδεια του δημιουργού. Ο «περί Πνευματικής Ιδιοκτησίας Νόμος 59/76 της Κυπριακής Δημοκρατίας» προστατεύει τους Κυπρίους πολίτες για τα έργα τους που δημοσιεύονται οπουδήποτε και τους πολίτες ξένων χωρών για τα έργα τους που δημοσιεύονται στην Κύπρο.

Βάσει του νόμου, μόνο οι ιδιοκτήτες του Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας έχουν το αποκλειστικό δικαίωμα να επαναπαραγάγουν, μεταφράσουν και προσφέρουν τα έργα τους προς το κοινό. Οποιοσδήποτε παραβιάσει τα δικαιώματά τους υπόκειται σε καταβολή αποζημιώσεων καθώς και σε άλλες ποινές βάσει του Νόμου. Σύμφωνα με τον «Περί του Δικαιώματος Πνευματικής Ιδιοκτησίας Νόμο 59/76 (ως τροποποιήθηκε με τους Νόμους, Ν.63/77, Ν.18(Ι)/93, Ν.54(Ι)/99, Ν.12(Ι)/2001), Ν.128(Ι)/2002 και Ν.128(Ι)/2004), είναι προστατεύσιμο το δικαίωμα Πνευματικής Ιδιοκτησίας για τα ακόλουθα έργα:

(α) Επιστημονικά έργα (εκπνοή δικαιώματος, 70 έτη, αρχόμενα από του θανάτου του δημιουργού).

(β) Φιλολογικά έργα (εκπνοή δικαιώματος, 70 έτη, αρχόμενα από του θανάτου του δημιουργού).

(γ) Μουσικά έργα (εκπνοή δικαιώματος, 70 έτη, αρχόμενα από του θανάτου του δημιουργού).

(δ) Καλλιτεχνικά έργα (εκπνοή δικαιώματος, 70 έτη, αρχόμενα από του θανάτου του δημιουργού).

(ε) Κινηματογραφικές ταινίες (εκπνοή δικαιώματος, 70 έτη, αρχόμενα από του θανάτου του τελευταίου επιζώντος μεταξύ των ακόλουθων προσώπων, ανεξαρτήτως του αν έχουν ορισθεί συμβατικά, ή λογίζονται βάσει διατάξεως νόμου, ως συνδημιουργοί: (α) παραγωγού, (β) κυρίου σκηνοθέτη, (γ) σεναριογράφου, (δ) συγγραφέα των διαλόγων, και (ε) συνθέτη της μουσικής που εγράφη ειδικά για να χρησιμοποιηθεί στην ταινία).

(στ) Φωτογραφίες (εκπνοή δικαιώματος, 70 έτη, αρχόμενα από του θανάτου του δημιουργού).

(ζ) Ηχογραφήσεις (εκπνοή δικαιώματος, 50 έτη από την ημερομηνία, κατά την οποία έγινε η ηχογράφηση, με την επιφύλαξη ότι αν εντός της περιόδου αυτής γίνει νόμιμη δημοσίευση ή νόμιμη παρουσίαση της ηχογραφήσεως στο κοινό, τα δικαιώματα αποσβέννυνται 50 έτη από την ημερομηνία αυτής της πρώτης δημοσιεύσεως ή αυτής της πρώτης παρουσιάσεως στο κοινό, ανάλογα με το ποια έγινε πρώτη.)

(η) Εκπομπές (εκπνοή δικαιώματος, 50 έτη από την ημερομηνία, κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η εκπομπή, είτε αυτή μεταδίδεται ενσυρμάτως είτε ασυρμάτως, συμπεριλαμβανομένης της Kαλωδιακής και δορυφορικής μεταδόσεως).

(θ) Δημοσίευση προτέρως αδημοσίευτων έργων (εκπνοή δικαιώματος, 25 έτη από τη στιγμή που για πρώτη φορά το έργο δημοσιεύθηκε νομίμως ή παρουσιάσθηκε νομίμως στο κοινό.)

(ι) Μη πρωτότυπες βάσεις δεδομένων (15 έτη από την περάτωση της κατασκευής της βάσεως δεδομένων, με την επιφύλαξη ότι (α) αν η βάση ετέθη στη διάθεση του κοινού καθ' οιονδήποτε τρόπο πριν από τη λήξη της δεκαπενταετίας, η διάρκεια της προστασίας μετράται από την ημερομηνία κατά την οποία η βάση ετέθη για πρώτη φορά στη διάθεση του κοινού, και (β) οποιαδήποτε ουσιώδης τροποποίηση, αξιολογούμενη ποιοτικώς ή ποσοτικώς, του περιεχομένου μιας βάσεως δεδομένων, ιδίως οποιαδήποτε ουσιώδης τροποποίηση εξαιτίας της διαδοχικής σωρεύσεως προσθηκών, διαγραφών ή μετατροπών, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα να θεωρείται ότι πρόκειται για νέα ουσιώδη επένδυση, αξιολογούμενη ποιοτικώς ή ποσοτικώς, παρέχει στην βάση, η οποία προκύπτει από την επένδυση αυτή, δικαίωμα ιδίας διάρκειας προστασίας).

(κ) Ερμηνείες, εκτελέσεις (εκπνοή δικαιώματος, 50 έτη από την ημερομηνία της ερμηνείας ή εκτελέσεως, με την επιφύλαξη ότι αν εκτός της περιόδου αυτής γίνει νόμιμη δημοσίευση ή νόμιμη παρουσίαση στο κοινό της υλικής ενσωματώσεως της εν λόγω ερμηνείας ή εκτελέσεως, τα δικαιώματα εκπνέουν 50 έτη μετά την ημερομηνία της πρώτης αυτής δημοσίευσης ή της πρώτης αυτής παρουσιάσεως στο κοινό, ανάλογα με το ποια έγινε πρώτη).

Σημειώνεται πως το δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας στην Κύπρο είναι αυτόματο και ουδεμία εγγραφή χρειάζεται.