ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΨΥΧΟΛΟΓΟ ΔΡΑ ΑΡΙΣΤΟΝΙΚΗ ΤΡΥΦΩΝΙΔΟΥ

Η ΦΡΙΚΗ ΠΟΥ ΖΕΙ Η ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΓΙΝΕΤΑΙ ΕΙΚΟΝΑ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ ΤΩΝ ΔΙΚΩΝ ΜΑΣ ΠΑΙΔΙΩΝ. ΠΩΣ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΣΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΘΩΑ ΤΟΥΣ ΨΥΧΟΥΛΑ ΜΙΛΩΝΤΑΣ ΤΟΥΣ, ΟΜΩΣ, ΑΝΟΙΧΤΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΔΙΚΟ ΜΑΣ ΣΚΛΗΡΟ ΚΟΣΜΟ…

Η εικόνα του πολέμου όπως αποτυπώθηκε στα νεκρά κορμιά των παιδιών που κρέμονται από τα χέρια των σπαραγμένων γονιών τους προκαλεί αισθήματα, τα οποία δεν υπάρχουν λέξεις να διατυπώσουν

Οι εικόνες των νεκρών, ακρωτηριασμένων, γυμνών, ματωμένων παιδιών στη γειτονική χώρα κάνουν τον γύρο του κόσμου, προκαλώντας ρίγη αηδίας, συγκίνησης, θυμού, απογοήτευσης, καθιστώντας μας ανήμπορους από τη βολικότητα του καναπέ μας για δράση, δημιουργώντας μας, ωστόσο, την απορία γιατί να προκαλούμε εμείς οι ίδιοι τέτοιο κακό στους ομοίους μας.

Αυτές οι εικόνες ντροπής και εξαθλίωσης του ανθρώπινου είδους, καλώς ή κακώς, βλέπουν το φως της δημοσιότητας τόσο εύκολα μέσω των κοινωνικών δικτύων επικοινωνίας και ενημέρωσης, με αποτέλεσμα να είναι πλέον μέσα στο σπίτι μας και μέρος της οικογένειάς μας. Αναπόφευκτα οι εικόνες αυτές μπορούν εύκολα να γίνουν θέαμα στα μάτια των δικών μας παιδιών, που εύλογα ερωτούν κι αυτά το γιατί, ανήμπορα να αντιληφθούν ή να ερμηνεύσουν όσα γίνονται σε μια μακρινή - αλλά τόσο κοντινή - απόσταση. Για τις δικές μας απαντήσεις στα δικά τους γιατί, μας βοήθησε η σχολική ψυχολόγος Δρ Αριστονίκη Θεοδοσίου Τρυφωνίδου, η οποία μίλησε στη «Σ» εξηγώντας μας πρώτα απ' όλα ότι πάντοτε πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά μας.

Τα παιδιά μας απέναντι στην εικόνα των «άλλων» παιδιών

Η εικόνα του πολέμου όπως αποτυπώθηκε στα νεκρά κορμιά των παιδιών που κρέμονται από τα χέρια των σπαραγμένων γονιών τους, προκαλεί αισθήματα τα οποία οι λέξεις δεν υπάρχουν να διατυπώσουν. Τα παιδιά μας αναπόφευκτα μπορεί να δουν, να ακούσουν, να μάθουν πλέον τα πάντα. Όπως μας είπε η Δρ Τρυφωνίδου, «τα παιδιά αναστατώνονται από τη βία και την τρομοκρατία αλλά και από τις καταστροφικές εικόνες του πολέμου που βλέπουν, αλλά τα αίτιά τους είναι ανεξήγητα για τα ίδια. Στα παιδιά λέμε πάντα την αλήθεια.

»Τα παιδιά έχουν την ευαισθησία, η οποία τους προϊδεάζει για όλα αυτά που αντιλαμβάνονται μεν αλλά δεν μπορούν να κατανοήσουν. Με το να αρνηθούμε ένα γεγονός ή να πούμε ψέματα γι' αυτό μπορεί να τα μπερδέψουμε περισσότερο και να ευνοήσουμε την ανάπτυξη συμπλεγμάτων. Ο κόσμος μας είναι σκληρός, αλλά δεν χωράει εξωραϊσμούς, ιδιαίτερα όταν συμβαίνουν τόσο σοβαρά γεγονότα όπως ο πόλεμος, η τρομοκρατία κ.λπ. Στα παιδιά μιλούμε με απλά λόγια, κατανοητά, ανάλογα με την ηλικία τους».

Η «Γκουέρνικα»

«Για να απαντήσουμε με ειλικρίνεια στις απαντήσεις τους θα πρέπει να πιστεύουμε ότι η βία είναι αδικαιολόγητη, με μόνη πιθανή εξαίρεση την υπεράσπιση της πατρίδας μας. Ωστόσο τις εξαιρέσεις δύσκολα μπορεί να τις αντιληφθεί ένα παιδί κάτω των 9 χρονών. Σε παιδιά κάτω των τεσσάρων ετών δίνουμε πολύ απλοϊκές απαντήσεις. Σε παιδιά των 4-6 ετών μπορούμε να πούμε ότι η τρομοκρατία είναι όταν φοβερίζεις κάποιον χρησιμοποιώντας όπλα γιατί δεν συμφωνείς μαζί του. Το να σκοτώσεις κάποιον είναι η χειρότερη μορφή βίας και αυτοί που το πράττουν πηγαίνουν στη φυλακή καμιά φορά για όλη τους τη ζωή.

»Σε παιδιά ηλικίας 6-8 ετών εξηγούμε την τρομοκρατία με λίγο πιο επεξηγηματικό λόγο, π.χ. υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να κάνουν τους άλλους να νιώθουν κατώτεροι. Όταν διαφορετικοί λαοί στην ίδια χώρα είναι βίαιοι μεταξύ τους, τότε μπορεί να οδηγηθούν σε πόλεμο.

»Σε παιδιά ηλικίας 8-11 εξηγούμε την τρομοκρατία ακόμη πιο επεξηγηματικά, π.χ. άνθρωποι από διαφορετικές θρησκείες μισούν καμιά φορά ο ένας τον άλλον ώστε να τρομοκρατούν ανθρώπους στα σπίτια τους… Τρομοκρατία είναι η χρήση βίας ενάντια σε πρόσωπα με στόχο να εξαναγκαστεί η κυβέρνηση να ικανοποιήσει αιτήματα. Πολλές φορές οι σκοποί της τρομοκρατίας είναι ασαφείς. Μπορεί απλώς να θέλει ο τρομοκράτης να σε δει να τον φοβάσαι».

Όταν θέλουν να βοηθήσουν

Πολλές φορές τα παιδιά εκφράζουν την άποψη να βοηθήσουν τα ανήμπορα παιδάκια λέγοντας «ας έρθουν σπίτι μας που δεν έχει πόλεμο…» ή «ας τους δώσουμε φαγητό και ρούχα». Τους εξηγούμε φυσικά πως κάποια πράγματα δεν γίνονται έτσι εύκολα. Όμως μπορούμε να τους μιλήσουμε για τα παιδιά που κατάφεραν να ξεφύγουν από τον πόλεμο και μετανάστευσαν στην χώρα μας και αυτά χρειάζονται τη στήριξη και τη βοήθειά μας, έτσι μπορούμε να βοηθήσουμε αυτά. Το να κατανοήσουν τα παιδιά τι συμβαίνει βοηθά στο να το αποδεχθούν. Αποδοχή εδώ σημαίνει αντίσταση στην ψευδαίσθηση ότι κάτι που έγινε, μπορεί να αλλάξει. Αποδοχή σημαίνει μαθαίνω να κοιτώ κατάματα τα γεγονότα. Η εξήγηση δεν σημαίνει δικαιολόγηση, ούτε αθώωση».

Όταν φοβούνται…

Τι γίνεται όταν τα παιδιά φοβούνται ότι ο πόλεμος θα έρθει στον δικό μας χώρο; Σύμφωνα με τη Δρα Τρυφωνίδου, «είναι φυσιολογικό να φοβάσαι τον πόλεμο, όλοι τον φοβόμαστε και τον απευχόμαστε, δηλαδή ευχόμαστε να μη γίνει ποτέ! Κι αυτό συμβαίνει σε όλους μας γιατί είμαστε προικισμένοι με την αρχή της αυτοσυντήρησης. Δυστυχώς, όμως, αυτό δεν μπορούμε να το αποφασίσουμε εμείς.

»Αυτό που μπορούμε να κάνουμε, όμως, είναι να νικήσουμε τον φόβο μας, να μαθαίνουμε να σεβόμαστε ο ένας τον άλλον, να πράττουμε το σωστό και να μάθουμε να αγαπούμε ο ένας τον άλλον. Το σχολείο χρειάζεται να εντάξει στο πρόγραμμά του την καταπολέμηση του ρατσισμού και του φανατισμού, ο οποίος στηρίζεται στην έλλειψη ανεκτικότητας προς το διαφορετικό.

»Να ενισχυθεί η περιέργεια των παιδιών να γνωρίσουν τους άλλους. Να δώσουμε έμφαση στην εκπαίδευση. Να υιοθετήσουμε παιδαγωγική πολιτικής συνείδησης, ενεργού πολίτη και να ενισχύσουμε την κριτική και ηθική σκέψη των παιδιών μας. Να εντάξουμε στο σχολείο μαθήματα ψυχικής ενδυνάμωσης και να καταπολεμήσουμε την επιθετικότητα και την παραβατικότητα, τα στερεότυπα και τις προκαταλήψεις. Να σταματήσει το σχολείο να διδάσκει τη σχολική αποτυχία εξυμνώντας την επίδοση εις βάρος της ψυχικής υγείας των παιδιών! Να ενθαρρυνθεί η καλλιέργεια της μόρφωσης και να παρακινηθούν θετικά τα παιδιά προς αυτήν!», κατέληξε.