ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΑΠΑΓΟΡΕΥΤΙΚΕΣ ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΕΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΑΥΤΕΣ ΤΙΜΩΡΟΥΝΤΑΙ

ΤΟ 40% ΜΕ 50% ΤΩΝ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΤΗΣ Ε.Ε. ΕΧΟΥΝ ΑΝΑΦΕΡΕΙ ΚΑΠΟΙΑ ΜΟΡΦΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗΣ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗΣ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ, ΕΝΩ 500.000 ΜΕ 2.000.000 ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ, ΚΥΡΙΩΣ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΚΑΙ ΠΑΙΔΙΑ, ΕΚΤΙΜΑΤΑΙ ΟΤΙ ΔΙΑΚΙΝΟΥΝΤΑΙ ΠΑΡΑΝΟΜΑ ΚΑΘΕ ΧΡΟΝΟ, ΜΕ ΣΚΟΠΟ ΤΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΞΑΝΑΓΚΑΣΤΙΚΗ ΕΡΓΑΣΙΑ

Τόσο οι εργοδότες, όσο και οι εργαζόμενοι και οι συντεχνίες τους έχουν τις δικές τους ευθύνες και υποχρεώσεις απέναντι σε αυτό το φαινόμενο, που συνεχίζει και στις μέρες μας

Οι καταιγιστικές αποκαλύψεις στον ναό του θεάματος, όπως προσδιορίζεται το ΧόλΙγουντ, με διάσημους παραγωγούς - ηθοποιούς να επαναφέρουν στο φως της δημοσιότητας άγνωστες πτυχές των παρασκηνίων που σχετίζονται με σεξουαλικές παρενοχλήσεις σκανδάλισε την κοινή γνώμη σε όλο τον πλανήτη και έδωσε το έναυσμα για να ξεκινήσει νέος κύκλος δημόσιων συζητήσεων για το εν λόγω καυτό θέμα. Προφανώς και πρόκειται για "πιπεράτο" και ενδιαφέρον θέμα που θα απασχολεί τις κοινωνίες σε όλο τον πλανήτη με παντός είδους ιστορίες και υποθέσεις, όπου εμπλέκονται γνωστοί και άγνωστοι άνθρωποι.

Ιδιαίτερα στους χώρους εργασίας, ενίοτε αποτελεί και θέμα καθημερινότητας, που πολλές φορές επισκιάζει και τις δραστηριότητες των εργαζομένων και, σίγουρα, είναι το καυτό ζήτημα στις συζητήσεις, με όλα τα παρεπόμενα…

Παραδεκτό είναι ότι καριέρες χτίστηκαν μόνο με τη χρησιμοποίηση των σωματικών προσόντων, ενώ και άλλες τόσες καταστράφηκαν, λόγω του ότι οι εμπλεκόμενες/οι δεν ενέδωσαν στις... προτάσεις.

Παραμένει θέμα ταμπού στην Κύπρο

Παρά το ότι το θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης αποτελεί θέμα ταμπού και δεν συζητείται ευρέως, τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο, με την εκστρατεία διαφώτισης από οργανωμένους φορείς, υπήρξαν αποτελέσματα και θεσπίστηκαν επί μέρους συμβάσεις στους χώρους εργασίας. Πάντως, στους κώδικες που υπογράφονται από Συντεχνίες και εργοδότες, υπάρχουν αναλυτικές περιπτώσεις που η εργαζόμενη μπορεί να καταγγείλει για σεξουαλική παρενόχληση, όπως προσβλητικά ή αχρείαστα αγγίγματα σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος, χειρονομίες με οποιοδήποτε μέρος του σώματος ή νοήματα με τα μάτια, το στόμα κ.τ.λ., γραπτά ή προφορικά ερωτόλογα, παράκληση ή απαίτηση για σεξουαλικές χάρες, ιδιαίτερα με την υπόσχεση πρόσληψης, προαγωγής, μη απόλυσης κ.τ.λ.

Στο πλαίσιο του ρεπορτάζ που ακολουθεί, θα επιχειρήσουμε να παρουσιάσουμε μέρος των προσπαθειών που καταβάλλονται από τις συντεχνίες και, στην προκειμένη περίπτωση, από τη Γραμματέα του Τμήματος Εργαζομένων Γυναικών της Συνομοσπονδίας Εργατών Κύπρου (ΣΕΚ), Δέσποινα Ησαΐα, για ενημέρωση των γυναικών εργαζομένων στο θέμα της σεξουαλικής παρενόχλησης. Βασική επιδίωξη είναι η θέσπιση κώδικα στους χώρους εργασίας που συνομολογείται από τη συντεχνία και τις εταιρείες, όπως μας τον παρουσιάζει η κ. Ησαΐα. Ο εν λόγω κώδικας αποτελεί τον μπούσουλα των προσπαθειών τους και αποδίδει όλες τις παραμέτρους του θέματος και, όσες/οι ενδιαφέρονται, καλό είναι να ενδιατρίψουν επί του προκειμένου.

Το Προσχέδιο Κώδικα

Η Συμφωνία-Πλαίσιο σχετικά με την παρενόχληση και τη βία στην εργασία / Δήλωση Πολιτικής υπεγράφη σε επίπεδο Ευρωπαϊκών Συνδικάτων και Εργοδοτών στις Βρυξέλλες, στις 26 Απριλίου 2007. Τη συμφωνία αυτή υπέγραψαν και υιοθετούν και οι Κυπριακές Συνδικαλιστικές και Εργοδοτικές Οργανώσεις. Τα δύο συμβαλλόμενα μέρη αυτού του Κώδικα δηλώνουν ότι: Ο αμοιβαίος σεβασμός της αξιοπρέπειας των άλλων σε όλα τα επίπεδα μέσα στον εργασιακό χώρο είναι ένα από τα βασικά χαρακτηριστικά για ένα υγιές εργασιακό περιβάλλον.

Γι' αυτό και η παρενόχληση και η βία είναι απαράδεκτες ενέργειες, οι οποίες είναι καταδικαστέες σε όλες τους τις μορφές. Η Ε.Ε. και η εθνική νομοθεσία καθορίζουν το καθήκον των εργοδοτών να προστατεύουν τους εργαζομένους από την παρενόχληση και τη βία στον εργασιακό χώρο. Οι εργαζόμενοι, από την άλλη, έχουν υποχρέωση να συμπεριφέρονται ο ένας προς τον άλλο με σεβασμό και κατανόηση. Η συμφωνία - πλαίσιο καλύπτει ένα εύρος εργασιακών θεμάτων.

Οι ορισμοί

*Τι είναι Σεξουαλική Παρενόχληση: Οποιαδήποτε ανεπιθύμητη από τον αποδέκτη της συμπεριφορά σεξουαλικής φύσεως που εκφράζεται με λόγια ή έργα και έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειας ενός προσώπου, ιδίως όταν δημιουργεί ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, εξευτελιστικό, ταπεινωτικό ή επιθετικό περιβάλλον κατά την απασχόληση ή την επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση ή κατά την πρόσβαση σε απασχόληση ή επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση.

*Τι είναι Παρενόχληση: Οποιαδήποτε ανεπιθύμητη από τον αποδέκτη της συμπεριφορά που σχετίζεται με το φύλο ενός προσώπου και έχει ως σκοπό ή αποτέλεσμα την προσβολή της αξιοπρέπειάς του, ιδίως όταν δημιουργεί ένα εκφοβιστικό περιβάλλον κατά την απασχόληση ή την επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση ή κατά την πρόσβαση σε απασχόληση ή επαγγελματική εκπαίδευση ή κατάρτιση. Η παρενόχληση και η βία οφείλονται σε απαράδεκτη συμπεριφορά που εκφράζεται από ένα ή περισσότερα άτομα. Μπορεί να εκδηλώνονται σε διαφορετικές μορφές, μερικές από τις οποίες προσδιορίζονται ευκολότερα από άλλες.

Η ευθύνη των εργοδοτών

Ο εργοδότης έχει τη νομική ευθύνη και υποχρέωση να παρέχει στους υπαλλήλους του ένα ασφαλές και υγιές εργασιακό περιβάλλον, απαλλαγμένο από ανεπιθύμητες συμπεριφορές. Θεωρείται συνυπεύθυνος με τον δράστη, σε περίπτωση που δεν δράσει για άρση οποιασδήποτε παρενοχλητικής συμπεριφοράς.

*Λαμβάνει όλα τα αναγκαία μέτρα για την πρόληψη της σεξουαλικής παρενόχλησης και παρενόχλησης στον χώρο εργασίας.

*Απαγορεύεται να διενεργεί σεξουαλική ή άλλου είδους παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

*Καθιστά σαφές ότι στην επιχείρησή του δεν γίνεται ανεκτή η παρενόχληση οποιασδήποτε μορφής.

*Διενεργεί διερεύνηση περιστατικών-ορίζει υπεύθυνο χειρισμού για κάθε περίπτωση.

*Φροντίζει να ενημερωθεί το προσωπικό για το τι συνιστά σεξουαλική παρενόχληση και παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

*Απαγορεύεται να προβεί σε οποιαδήποτε άμεση ή έμμεση δυσμενή ενέργεια σε βάρος θύματος παρενόχλησης, επειδή υπέκυψε, απέκρουσε ή κατάγγειλε το περιστατικό.

*Διασφαλίζει τη μη θυματοποίηση του θύματος στον χώρο εργασίας.

*Οφείλει να λαμβάνει κάθε πρόσφορο μέτρο για την παύση παρενοχλητικής συμπεριφοράς μόλις τέτοια συμπεριφορά περιέρχεται στη γνώση του.

*Διασφαλίζει ότι όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη τυγχάνουν αμερόληπτης ακρόασης και δίκαιης μεταχείρισης.

*Φροντίζει για τη διερεύνηση και εξέταση των καταγγελιών σε εύλογο χρονικό διάστημα, χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.

Το καθήκον των εργαζομένων

Την ίδια ώρα οι εργαζόμενοι έχουν ηθική υποχρέωση να σέβονται τους συναδέλφους και να συνυπάρχουν αρμονικά μαζί τους στον εργασιακό τους χώρο.

*Απαγορεύεται να διενεργούν σεξουαλική ή άλλου είδους παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

*Καθιστούν σαφές ότι δεν γίνεται ανεκτή η παρενόχληση οποιασδήποτε μορφής στον εργασιακό τους χώρο.

*Φροντίζουν να ενημερωθούν για το τι συνιστά σεξουαλική παρενόχληση και παρενόχληση στον χώρο εργασίας.

*Θέτουν τέλος σε τυχόν ανεπιθύμητη συμπεριφορά προς συνάδελφο που την απορρίπτει, σεβόμενοι την άποψή του.

*Στηρίζουν ηθικά, θύματα παρενόχλησης.

*Δρουν ως μάρτυρες σε κάθε περιστατικό λανθασμένης συμπεριφοράς.

Από την πλευρά τους, δε, οι συντεχνίες:

*Οφείλουν να διερευνήσουν την καταγγελία με εχεμύθεια και αντικειμενικότητα.

*Φροντίζουν, σε συνεργασία με τον εργοδότη, να διερευνηθεί τάχιστα η καταγγελία.

Θύμα παρενόχλησης

Κάθε θύμα παρενόχλησης οφείλει να αντιδράσει σε συμπεριφορά που συνιστά σεξουαλική παρενόχληση από οποιονδήποτε κι αν προέρχεται.

*Αντιμετωπίζει τον δράστη κατά πρόσωπο ή μέσω αντιπροσώπου (π.χ. συνάδελφο, συνδικαλιστή ή άλλο) προφορικά ή γραπτά, για να εξηγήσει τη συμπεριφορά που τον/την ενόχλησε και να καταστήσει σαφές ότι δεν επιθυμεί την επανάληψή της.

*Καταγγέλλει την παρενόχληση στον ερευνώντα λειτουργό.

*Ενημερώνει τον εργοδότη στην περίπτωση που ο θύτης συνεχίζει την παρενόχληση.

*Σημειώνει, υπό τύπον ημερολογίου, κάθε συμπεριφορά που ενοχλεί.

*Υποβάλλει το παράπονό του στους δημόσιους φορείς ή στο δικαστήριο, εφόσον:

-Ο/Η δράστης συνεχίζει ακόμα και μετά που μίλησε στον εργοδότη του την παρενοχλητική συμπεριφορά.

-Ο/Η δράστης είναι ο ίδιος ο εργοδότης του.

-Δεν είναι ευχαριστημένος με τον τρόπο χειρισμού του παραπόνου του στον χώρο εργασίας ή με το αποτέλεσμα της διερεύνησης.

Απαγορευτικές Ενδεικτικές Συμπεριφορές Σεξουαλικής Παρενόχλησης

§ Προσβλητικά ή αχρείαστα αγγίγματα σε οποιοδήποτε μέρος του σώματος.

§ Χειρονομίες με οποιοδήποτε μέρος του σώματος ή νοήματα με τα μάτια, το στόμα κ.τ.λ.

§ Ανήθικες ή προσβλητικές προτάσεις.

§ Σχόλια για το σώμα, το πρόσωπο, τον σεξουαλικό προσανατολισμό, τις σεξουαλικές επιδόσεις ή τα σεξουαλικά ελαττώματα κάποιου.

§ Υπονοούμενα που προσβάλλουν τη γενετήσια αξιοπρέπεια.

§ Γραπτές ή προφορικές ύβρεις σεξουαλικού περιεχομένου.

§ Γραπτά ή προφορικά ερωτόλογα.

§ Προβολή ή έκθεση εικόνων, φωτογραφιών, ταινιών, μηνυμάτων κ.τ.λ. σεξουαλικού περιεχομένου με οποιοδήποτε τρόπο ή μέσο, ηλεκτρονικό (π.χ. e-mails, SMS κτλ.) ή μη.

§ Παράκληση ή απαίτηση για σεξουαλικές χάρες, ιδιαίτερα με την υπόσχεση πρόσληψης, προαγωγής, μη απόλυσης κ.τ.λ.

§ Παρατηρήσεις με σεξουαλικά υπονοούμενα.

§ Μειωτικές παρατηρήσεις για το φύλο ή την εμφάνιση.

§ Ερωτήσεις αναφορικά με τη σεξουαλική συμπεριφορά ή εξιστόρηση σεξουαλικών εμπειριών στο θύμα.

§ Σωματική επίθεση σεξουαλικού περιεχομένου και εξαναγκασμός σε σεξουαλική επαφή.

§ Αστεία ή πειράγματα σεξουαλικού περιεχομένου.

§ Συνεχείς προσκλήσεις σε δείπνο ή εξόδους, παρά την απόρριψή τους από το θύμα.

Τι λένε τα στοιχεία

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, μία στις τρεις γυναίκες κάποια στιγμή στη ζωή της θα αντιμετωπίσει σωματική, ψυχολογική ή σεξουαλική βία από τον σύντροφό της, ενώ μία στις πέντε γυναίκες θα πέσει θύμα βιασμού ή απόπειρας βιασμού. Επίσης, 40% με 50% των γυναικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν αναφέρει κάποια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας, ενώ 500.000 με 2.000.000 άνθρωποι στον κόσμο, κυρίως γυναίκες και παιδιά, εκτιμάται ότι διακινούνται παράνομα κάθε χρόνο, με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση και την εξαναγκαστική εργασία. Χαρακτηριστικό είναι ότι, μέσα σ’ ένα χρόνο, 16.700.000 γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση υπέστησαν σωματική βία ή σεξουαλική κακοποίηση.