ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ ΜΙΑΝ ΑΠΟ ΤΙΣ ΠΙΟ ΕΠΙΚΙΝΔΥΝΕΣ ΚΑΙ ΕΠΩΔΥΝΕΣ ΕΠΙΠΛΟΚΕΣ ΤΟΥ ΣΑΚΧΑΡΩΔΟΥΣ ΔΙΑΒΗΤΗ

ΟΙ ΒΛΑΒΕΣ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΤΩΝ ΔΙΑΒΗΤΙΚΩΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΟΔΗΓΗΣΟΥΝ ΣΕ ΓΑΓΓΡΑΙΝΑ Ή ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ ΑΚΡΩΤΗΡΙΑΣΜΟ. ΓΙ’ ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΜΕ ΔΙΑΒΗΤΗ ΝΑ ΕΝΗΜΕΡΩΝΟΝΤΑΙ ΛΕΠΤΟΜΕΡΩΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΟΠΙΚΗ ΥΓΙΕΙΝΗ ΚΑΙ ΠΕΡΙΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΝΑ ΕΞΕΤΑΖΟΝΤΑΙ ΣΥΧΝΑ

Στην καλύτερη περίπτωση μπορεί το διαβητικό πόδι να θεραπευτεί ολοσχερώς ή έστω να θεραπευτεί με τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Παραμένει, όμως, δυστυχώς, υψηλός κίνδυνος υποτροπής, ιδίως κατά τα πρώτα δύο χρόνια μετά τη θεραπεία

Το διαβητικό πόδι είναι ένας συνδυασμός βλαβών, που προκαλούνται προοδευτικά στα πόδια και θεωρείται μία από τις πιο επικίνδυνες επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη, αφού μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ακρωτηριασμό. Όπως εξηγεί ο Νικόλαος Παπάνας, Αναπληρωτής Καθηγητής Παθολογίας-Σακχαρώδους Διαβήτη και Υπεύθυνος Διαβητολογικού Κέντρου-Ιατρείου Διαβητικού Ποδιού, στη Β’ Πανεπιστημιακή Παθολογική Κλινική του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, στη «Σημερινή» της Κυριακής, η κυριότερη εκδήλωση είναι η ανάπτυξη πληγής και συνήθως αντιμετωπίζεται από μία ομάδα συνεργαζόμενων ειδικών.

Σύμφωνα με τον Δρα Παπάνα, που είναι επίσης Αντιπρόεδρος της Ευρωπαϊκής Ομάδας Μελέτης Διαβητικού Ποδιού και βρέθηκε πρόσφατα στην Κύπρο, στο πλαίσιο της 7ης Ετήσιας Ημερίδας για τον Σακχαρώδη Διαβήτη και τα Μεταβολικά Νοσήματα, τα άτομα με διαβήτη είναι καλό να γνωρίζουν πώς θα προλάβουν το διαβητικό πόδι. Χρειάζεται καλή ρύθμιση της γλυκόζης και λοιπών παραγόντων που βλάπτουν τα αγγεία, σχολαστική τοπική υγιεινή και τακτική προληπτική ιατρική εξέταση των ποδιών, ενώ θα πρέπει να εξετάζονται από γιατρό για οποιαδήποτε νέα βλάβη εμφανιστεί στα πόδια.

Γιατί είναι τόσο επικίνδυνο

Τι είναι το διαβητικό πόδι και γιατί θεωρείται μία από τις πιο επικίνδυνες επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη;

Είναι ένας συνδυασμός βλαβών, που προκαλούνται προοδευτικά από τον διαβήτη και που εντοπίζονται στο περιφερικό τμήμα του ποδιού (κυρίως δάχτυλα, πατούσα και ράχη ποδιού). Θεωρείται από τις πιο επικίνδυνες επιπλοκές του σακχαρώδους διαβήτη για τους εξής λόγους: α) μπορεί οι βλάβες να εξελίσσονται ύπουλα, χωρίς το άτομο να αντιλαμβάνεται ότι κινδυνεύει, μέχρι την αποκάλυψή τους με αφορμή έναν τραυματισμό, β) μπορεί οι βλάβες πολύ γρήγορα, μέσα σε λίγες μέρες, να επιδεινωθούν, με αποτέλεσμα τη γάγγραινα ή την καταστροφή του ποδιού, γ) μπορεί το άτομο να οδηγηθεί σε ακρωτηριασμό, δ) τα άτομα που έχουν ήδη υποστεί ακρωτηριασμό κινδυνεύουν από πρόωρο θάνατο, ε) οι πληγές στο πόδι θεραπεύονται δύσκολα και τείνουν να υποτροπιάζουν, στ) σήμερα πλέον διεθνώς ένας μεγάλος αριθμός των εισαγωγών των ατόμων με διαβήτη στα νοσοκομεία αποδίδονται σε λοιμώξεις διαβητικού ποδιού.

Ενδέχεται όλα τα άτομα με διαβήτη να νοσήσουν στα πόδια;

Κατά μέσον όρο, ένα στα τέσσερα άτομα με διαβήτη κινδυνεύει να αναπτύξει βλάβες στο πόδι του κατά τη διάρκεια της ζωής του. Στην Ελλάδα βρέθηκε 4,8% συχνότητα διαβητικού ποδιού μεταξύ των ατόμων της κοινότητας. Δεν κινδυνεύουν, λοιπόν, όλα τα άτομα με διαβήτη, αλλά υπάρχει μεταξύ τους σοβαρός κίνδυνος.

Τι προκαλεί το διαβητικό πόδι;

Το διαβητικό πόδι οφείλεται κυρίως σε τρεις δρόμους βλάβης: τη βλάβη των περιφερικών νευρικών ινών (διαβητική νευροπάθεια), την κακή κυκλοφορία του αίματος (βλάβη των αρτηριών της περιοχής) και την ευπάθεια σε λοιμώξεις (μολύνσεις). Η διαβητική νευροπάθεια είναι υπεύθυνη για την άμβλυνση ή έλλειψη αντίληψης των τραυματισμών, καθώς και για ποικίλες παραμορφώσεις του ποδιού, οι οποίες αλλάζουν τον τρόπο στήριξης και βάδισης, αυξάνοντας περαιτέρω τον κίνδυνο τραυματισμών. Η κακή κυκλοφορία του αίματος στην περιοχή αυξάνει τον κίνδυνο πληγών και εμποδίζει την επούλωσή τους. Τέλος, ιδίως η πολύ μεγάλη αύξηση της γλυκόζης του αίματος αυξάνει την ευπάθεια σε λοιμώξεις (μολύνσεις).

Συμπτώματα και αντιμετώπιση

Ποια είναι τα κύρια συμπτώματα του διαβητικού ποδιού;

Η κυριότερη εκδήλωση είναι η ανάπτυξη πληγής, τυπικότερα στα σημεία πίεσης. Αν η κυκλοφορία του αίματος είναι μειωμένη, η πληγή συνήθως έχει ανώμαλο σχήμα και το πόδι είναι κρύο και επώδυνο. Πριν από την ανοιχτή πληγή, μπορεί να υπάρξουν κάλοι, φουσκάλες ή γδαρσίματα. Πρώιμα χαρακτηριστικά προειδοποιητικά συμπτώματα είναι: α) τα χαρακτηριστικά παράπονα εξαιτίας της νευροπάθειας (βαριά πόδια, κάψιμο, αίσθημα σαν ηλεκτροπληξία κ.λπ.), β) ο πόνος ιδίως στη γάμπα έπειτα από βάδιση κάποιου διαστήματος, ο οποίος υποχωρεί με την ανάπαυση και προσανατολίζει προς την κακή κυκλοφορία του αίματος.

Πώς αντιμετωπίζεται το διαβητικό πόδι; Μπορεί κάποιος που παρουσιάζει αυτήν την κατάσταση να θεραπευθεί ή είναι κάτι που θα τον συνοδεύει για πάντα;

Το διαβητικό πόδι ιδανικά αντιμετωπίζεται από ομάδα συνεργαζόμενων ειδικών. Τα κύρια θεραπευτικά μέτρα περιλαμβάνουν την αποκατάσταση της κυκλοφορίας του αίματος, την αποφόρτιση και την αντιμετώπιση της μικροβιακής λοίμωξης. Είναι πρωταρχικής σημασίας να αποκατασταθεί επειγόντως η τυχόν πλημμελής κυκλοφορία του αίματος: Αυτό μπορεί να γίνει είτε με ανοιχτή χειρουργική επέμβαση (παρακαμπτήριος χειρουργική) είτε με εκ των έσω διάνοιξη του αγγείου, δηλ. αγγειοπλαστική («μπαλονάκι»). Ο σκοπός της αποφόρτισης είναι η μείωση των πιέσεων στο πέλμα. Για την αποφόρτιση χρησιμοποιούνται ειδικοί νάρθηκες, ειδικές μπότες ή υποδήματα. Τον ίδιο σκοπό εξυπηρετεί και η απομάκρυνση κάλων και νεκρών ιστών με νυστέρι ή εναλλακτικές μεθόδους. Αν υπάρχει μικροβιακή λοίμωξη, χρειάζεται έγκαιρη και επιθετική αντιβιοτική θεραπεία.

Στη θεραπεία χρησιμοποιούνται, κατά περίπτωση, και επικουρικά μέσα, όπως επιθέματα, αντλία κενού, αυξητικοί παράγοντες, σπανιότερα υπερβαρικό οξυγόνο κ.λπ. Η χρήση τους πρέπει να γίνεται ως προσθήκη στα ανωτέρω κύρια θεραπευτικά μέτρα.

Στην καλύτερη περίπτωση μπορεί το διαβητικό πόδι να θεραπευτεί ολοσχερώς ή έστω να θεραπευτεί με τις μικρότερες δυνατές απώλειες. Παραμένει, όμως, δυστυχώς υψηλός κίνδυνος υποτροπής, ιδίως κατά τα πρώτα δύο χρόνια μετά τη θεραπεία. Για τον λόγο αυτόν χρειάζεται συνήθως κατάλληλο υπόδημα, καθημερινή φροντίδα και υγιεινή των ποδιών από το ίδιο το άτομο με διαβήτη καθώς και τακτική ιατρική παρακολούθηση, κατά προτίμηση σε ειδικό κέντρο.

Ορθή πρόληψη

Τι μπορεί να κάνει ένα άτομο με διαβήτη, για να αποφύγει αυτήν την κατάσταση;

Τα άτομα με διαβήτη καλό είναι να γνωρίζουν πώς θα προλάβουν το διαβητικό πόδι. Χρειάζονται καλή ρύθμιση της γλυκόζης και των λοιπών παραγόντων που βλάπτουν τα αγγεία (κάπνισμα, υπέρταση, χοληστερόλη κ.λπ.), σχολαστική τοπική υγιεινή και περιποίηση, αλλά και τακτική προληπτική ιατρική εξέταση των ποδιών. Οπωσδήποτε, κάθε καινούρια βλάβη στα πόδια είναι καλό να την εξετάσει άμεσα ο γιατρός.

Για την τοπική υγιεινή και περιποίηση, το ιδανικό είναι τα άτομα με διαβήτη να ενημερωθούν λεπτομερώς. Σε γενικές γραμμές, οι σχετικές οδηγίες περιλαμβάνουν την ενυδάτωση του δέρματος, το σωστό προσεχτικό κόψιμο των νυχιών, την αποφυγή χρήσης ξυραφιών και αυτοκόλλητων για τους κάλους, την προσοχή για εγκαύματα (π.χ. αποφυγή επαφής των ποδιών με θερμαντικά σώματα) κ.ά. Πρέπει να τονίσουμε ιδιαίτερα ότι δεν πρέπει να περπατούν ξυπόλητοι, ιδίως στην άμμο.