ΜΙΚΗΣ ΤΕΜΒΡΙΩΤΗΣ: ΕΝΙΩΣΑ ΑΤΙΜΑΣΜΕΝΟΣ ΚΑΙ ΚΑΚΟΠΟΙΗΜΕΝΟΣ ΜΕ ΤΗΝ ΕΙΚΟΝΑ ΤΟΥ

ΑΦΗΜΕΝΟ ΣΤΟ ΕΛΕΟΣ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ, ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΕ ΚΛΑΔΙΑ ΚΑΙ ΑΧΡΗΣΤΑ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΑ, ΔΙΠΛΑ ΣΕ ΜΠΑΖΑ ΟΙΚΟΔΟΜΗΣ, ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΙΛΗΣΕΙ. ΟΜΩΣ ΤΟ ΒΙΟΓΡΑΦΙΚΟ ΤΟΥ ΕΙΝΑΙ ΣΥΝΩΝΥΜΟ ΤΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΥ ΤΟΠΟΥ ΜΑΣ, Η ΟΠΟΙΑ ΒΑΦΤΗΚΕ ΜΕ ΑΙΜΑ

Το λεωφορείο ήταν εκεί επί επτά χρόνια, από το 2010-2017, εκτεθειμένο χωρίς καμιά προστασία, έρμαιο στους βανδαλισμούς, στην κακοποίηση και στην περιφρόνηση των πάντων και ιδιαιτέρως των Θεσμών

Συζητήσεις επί συζητήσεων και αντιδράσεις επί αντιδράσεων έχουν πυροδοτήσει τις τελευταίες ημέρες στην Πάφο οι φωτογραφίες που είδαν το φως της δημοσιότητας και παρουσιάζουν "το Λεωφορείο της Αντίστασης" πεταμένο στα σκουπίδια. Αφημένο στο έλεος του χρόνου ανάμεσα σε κλαδιά και άχρηστα αντικείμενα, δίπλα σε μπάζα οικοδομής και έξω από τη Δημοτική Αγορά του Δήμου Πάφου, στη Βιοτεχνική Περιοχή, το Λεωφορείο της Αντίστασης σήμερα δεν μπορεί να μιλήσει και να διαμαρτυρηθεί. Οι κραυγές του όμως είναι χαραγμένες στο σκαρί και το βιογραφικό του είναι συνώνυμο της Ιστορίας του τόπου μας, η οποία βάφτηκε με αίμα, ανάμεσα στα ταλαιπωρημένα από τον χρόνο και βασανισμένα από την ανθρώπινη αδιαφορία καθίσματά του.

Για τη σημερινή κατάσταση του "Λεωφορείου της Αντίστασης" γράφτηκαν και ειπώθηκαν πολλά. Ακούστηκαν διάφορες εκδοχές και οι αντιδράσεις προκάλεσαν από πόνο μέχρι και οργή. Για τους σκοπούς του παρόντος δημοσιεύματος η «Σημερινή» έπραξε το αυτονόητο. Κατέγραψε το πριν, το τώρα αλλά και το πώς πρέπει να είναι το αύριο. Εξασφάλισε φωτογραφίες από τη ντροπιαστική κατάσταση με το Λεωφορείο στα σκουπίδια αλλά και φωτογραφίες από τη μετακίνησή του σε στεγασμένο χώρο του Δήμου, όπου καλύφθηκε προσωρινά με προστατευτικό νάιλον.

Μιλήσαμε με τον Αρχηγό της Αντίστασης, Μίκη Τεμβριώτη, ο οποίος με δάκρυα στα μάτια έκανε λόγω για βεβήλωση της Ιστορίας μας. Εξασφαλίσαμε σχόλιο από την οικογένεια του μ. Γιώργου Αγαθοκλέους, του γνωστού «Γιώρκου σιωφέρη» από το Πολέμι, οδηγού και ιδιοκτήτη του πριν καταλήξει στα χέρια της Ένωσης Αγωνιστών Πάφου και τέλος ζητήσαμε εξηγήσεις από τον Δήμο Πάφου.

«Ήμουν ολόκληρος ένα δάκρυ»

Ο Μίκης Τεμβριώτης δεν θέλει ιδιαίτερες συστάσεις. Αρχηγός της Αντίστασης στο προδοτικό πραξικόπημα του 1974, μπορεί και δικαιούται περισσότερο από τον καθένα να πει τη γνώμη του. Να εισακουστεί σήμερα η άποψή του για την κατάντια του Λεωφορείου της Αντίστασης. Ως επικεφαλής μαζί με τους άλλους αντιστασιακούς που μπήκαν τότε σε αυτοκίνητα και λεωφορεία για να πάνε στη Λευκωσία να αντισταθούν και να ανακόψουν το πραξικόπημα, ο Μίκης Τεμβριώτης, σε μια εξαιρετικά σπάνια συνέντευξή του, μετά από πάρα πολλά χρόνια ανοίγει την καρδιά του και μιλάει στη «Σ».

Η εικόνα του συμβόλου της αντίστασης στα σκουπίδια με έκανε να δακρύσω. Έκλαψα, ήμουν ολόκληρος ένα δάκρυ. Όχι μόνο στα μάτια αλλά κυρίως στην ψυχή. Ένιωσα ότι με ατίμασαν. Ότι εγώ κακοποιήθηκα κι εγώ πετάχθηκα στα σκουπίδια. Το επανέλαβε ξανά και ξανά με το ίδιο ύφος, με εκείνον τον στόμφο του Αρχηγού. Με τρεμάμενη φωνή μεν αλλά μη αφήνοντας κανένα ίχνος αμφισβήτησης ότι όσα έλεγε τα εννοούσε.

«Το λεωφορείο κακοποιήθηκε, πετάχθηκε στα σκουπίδια και με αυτόν τον τρόπο ατιμάσθηκε. Επαναλαμβάνω ότι κακοποιήθηκα, πετάχθηκα στα σκουπίδια και ατιμάσθηκα. Επί του παρόντος δεν μπορώ και δεν θέλω να πω τίποτα άλλο», είπε, αλλά η χροιά της φωνής του μαρτυρούσε ότι είχε πολλά να πει. Ήθελε να ανοίξει την καρδιά του. Ίσως καλύτερα, είχε υποχρέωση να ανοίξει την καρδιά του για όλους εκείνους που αψήφησαν τις σφαίρες, δεν δείλιασαν μπροστά στον θάνατο και θυσιάστηκαν για την πατρίδα και τη Δημοκρατία δίνοντας την ίδια τους τη ζωή.

Θεσμική κακομεταχείριση

Από έναν άνθρωπο ο οποίος είναι ταυτισμένος με την αγωνιστικότητα και τα ιδεώδη της πατρίδας μας, γνωστός ανά το Παγκύπριο ως ο Αρχηγός της Αντίστασης, δεν αναμένεις ότι μπορεί να λυγίσει. Ήταν όμως πέρα και πάνω από τις δυνάμεις του. Άλλωστε οι λέξεις και τα ρήματα που χρησιμοποιεί, σου δίνουν χωρίς δεύτερη σκέψη και ξεκάθαρα την εικόνα των συναισθημάτων του. Δεν υπάρχει τίποτα το νεφελώδες στις κουβέντες του. Συγκλονισμός και πόνος από έναν άνθρωπο που ένιωσε ατιμασμένος, όπως είπε, από μια πράξη την οποία χαρακτηρίζει θεσμική.

Κληθείς ο κ. Τεμβριώτης να σχολιάσει το πώς οδηγηθήκαμε εδώ και το λεωφορείο βρέθηκε από το σημείο όπου ήταν, ως μνημείο, έστω έχοντας τα χάλια του εδώ και καιρό, στα σκουπίδια, δεν μάσησε τα λόγια του ούτε αυτήν τη φορά. «Η κακοποίηση και το πέταγμα, η ατίμωση έγιναν θεσμικά», μας είπε. «Από τους θεσμούς έγιναν όλα αυτά. Τούτο σημαίνει και αποδεικνύει ότι την Ιστορία είναι που πέταξαν», υπέδειξε. «Την Ιστορία της κρισιμότερης στιγμής της Κύπρου. Αυτό που λέμε τώρα ότι δεν πέταξαν ένα λεωφορείο αλλά την ίδια την Ιστορία είναι μια αλήθεια», υπογραμμίζει ο Αρχηγός της Αντίστασης, ένα γεγονός και μια πραγματικότητα, την οποία δεν μπορεί κανείς να αμφισβητήσει.

«Πιστεύω», προσθέτει, «ότι οι θεσμοί το έπραξαν εν γνώσει και εν πλήρει συνειδήσει. Το λεωφορείο ήταν εκεί επί επτά χρόνια, από το 2010-2017, εκτεθειμένο χωρίς καμιά προστασία, έρμαιο στους βανδαλισμούς, στην κακοποίηση και στην περιφρόνηση των πάντων και ιδιαιτέρως των Θεσμών. Είναι οι θεσμοί που όφειλαν να προστατεύσουν αυτό το μνημείο, όπως οφείλουν να προστατεύσουν το κάθε μνημείο που υπάρχει σε αυτόν τον τόπο, μαζί φυσικά και την Ιστορία μας».

«Την ώρα που διαμαρτυρόμαστε ότι ο κατακτητής, ο Τούρκος εισβολέας στα κατεχόμενα μέρη μας βεβηλώνει τη νύκτα τα μνημεία και το κοιμητήριο της Κερύνειας, όπου έχουν ταφεί οι πρόγονοί μας, στις ελεύθερες περιοχές η θεσμική κακομεταχείριση, η θεσμική κακοποίηση, η απαξίωση και το πέταγμα στα σκουπίδια, που ισοδυναμεί με ατίμωση, γίνεται με το φως της ημέρας. Εδώ έσπασαν τον σταυρό της Κύπρου και την ημέρα, θεσμικά. Το λεωφορείο συμβολίζει και είναι ο σταυρός της Κύπρου. Το Λεωφορείο της Αντίστασης αντιπροσωπεύει τον κάθε σταυρό του καθενός που σκοτώθηκε για να προασπίσει την πατρίδα μας θυσιαζόμενος για τη Δημοκρατία, όπως και αν σκοτώθηκε ή θυσιάστηκε. Με πλήγωσε αυτή η εικόνα», επαναλαμβάνει, χωρίς να φοβάται να φανεί αδύναμος. «Με έκανε να κλάψω».

Καταστροφή και από τη μεταφορά

Ζητώντας του να μας πει πώς βλέπει να αξιοποιείται το λεωφορείο, αφού πλέον έχει μεταφερθεί εδώ και μερικές μέρες σε στεγασμένο μέρος και καλύφθηκε με νάιλον μετά από οδηγίες του Δημάρχου Πάφου, ήταν μάλλον αφοπλιστικά ειλικρινής και ξεκάθαρος.

«Δεν εισηγούμαι τίποτα. Σε ποιον να το εισηγηθώ; Υπήρξε από κάποιον απολογία ή μετάνοια; Έστω παραδοχή; Ότι αφέθηκε να καταστραφεί και να βανδαλίζεται επί επτά χρόνια για να έρθει μετά ο Δήμος να το μετακινήσει από το σημείο όπου βρισκόταν για να βελτιώσει το πάρκο; Ποιον ρώτησαν, αλήθεια; Με ποιου την έγκριση ο Δήμος μετακίνησε το λεωφορείο, το οποίο να σας αναφέρω ότι κατά τη μεταφορά του υπέστη μεγαλύτερη καταστροφή απ' ό,τι στα επτά χρόνια που ήταν εκεί», μας είπε.

Δεν το μετακίνησαν με αγάπη, με προσοχή μήπως και πάθει τίποτα. Απλώς το πέταξαν. Γιατί να το πετάξουν στα σκουπίδια; Τι σημαίνει το έβαλαν κάτω από στέγαστρο που μου λέτε και το κάλυψαν με νάιλον; Σκοτώνεις κάποιον και μετά τον θάβεις κανονικά και νιώθεις ότι τέλεσες και σωστά το μυστήριο; Όχι, δεν γίνεται έτσι».

«Στο πίσω μέρος του λεωφορείου, όπου υπάρχει και η μεγαλύτερη ζημιά, μπορεί κάποιος με ελάχιστες γνώσεις να διαπιστώσει ότι αυτή έγινε πρόσφατα. Έγινε κατά τη μετακίνηση. Το λεωφορείο είναι ιδιοκτησία της Ένωσης Αγωνιστών Πάφου, της μητρικής Οργάνωσης της Αντίστασης και κανείς δεν είχε δικαίωμα να το ακουμπήσει αν δεν είχε την επίσημη άδεια της Ένωσης και όχι οποιουδήποτε εκπροσώπου της μεμονωμένα ή τηλεφωνικώς».

«Ντροπή», λέει η οικογένεια του «Γιώρκου σιωφέρη»

Η εγγονή του οδηγού του Λεωφορείου της Αντίστασης, Γιώργου Αγαθοκλέους, Ελένη Παφίτη, με την οποία επικοινώνησε η «Σ», αφού ο παππούς της έχει αποβιώσει εδώ και πολλά χρόνια, μας εξέφρασε τη θλίψη της για το ότι το λεωφορείο κατέληξε στα σκουπίδια, λέγοντας ότι τόσο η ίδια όσο και η υπόλοιπη οικογένεια βρίσκονται σε κατάσταση σοκ και απόγνωσης από αυτά που είδαν.

Με επιστολή της προς τον Δήμο Πάφου αναφέρει, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα: «Δεν γνωρίζω πολλά για το πώς κατέληξε το λεωφορείο του πατέρα και παππού μας Γιώργου Αγαθοκλέους, άλλως ‘Γιώρκου σιωφέρη’, από το Πολέμι της Πάφου, σε μια χωματερή.

»Προσέξαμε ότι το τελευταίο διάστημα το λεωφορείο είχε λεηλατηθεί αφού κάποιοι ασυνείδητοι είχαν αφαιρέσει μέρος από τα μηχανικά του εξαρτήματα, αφήνοντάς το εκτεθειμένο χωρίς κανένας να αντιδρά. Σιγά-σιγά αυτό οδήγησε σε άλλες αντικοινωνικές πράξεις, όπως graffiti πάνω στο σώμα του λεωφορείου, πάλι χωρίς κανένας μας να αντιδράσει, και στο τέλος σπάσιμο γυαλιών και ολική λεηλασία του, με αποτέλεσμα οι αρμόδιοι απλώς να το πετάξουν στη χωματερή.

»Θυμάμαι τη γιαγιά μου και τη μητέρα μου να μας μιλούν για τη βδομάδα εκείνη του Αυγούστου που ο παππούς είχε χαθεί για μια βδομάδα χωρίς σημάδια ζωής και όλοι τον θεωρούσαν νεκρό. Που συγχωριανοί βρίσκονταν σε εκείνο το λεωφορείο και τόσοι άλλοι, χύνοντας το αίμα τους πάνω σε εκείνα τα καθίσματα. Δεν μπορούμε να αποδεχτούμε το γεγονός ότι ο Δήμος Πάφου και η Πολιτεία πετάει μιαν ανθρωποθυσία στα σκουπίδια.

»Ντροπή! Ντροπή σε όλους μας. Πρώτα σ' εμάς, την οικογένειά του, που εμπιστευτήκαμε την Πολιτεία και αφήσαμε αυτό το ιστορικό κειμήλιο με το αίμα του παππού και άλλων συμπατριωτών μας να χαθεί έτσι στα σκουπίδια και μετά σε όλους εσάς που δεν σταθήκατε άξιοι των υποσχέσεών σας να προστατέψετε τα μνημεία των αγωνιστών σας».

Η θέση του Δήμου Πάφου

Όπως ήταν λογικό, ζητήθηκε και η γνώμη του Δήμου Πάφου για το θέμα. Ποιος έδωσε οδηγίες να πάει στο συγκεκριμένο σημείο και τι γίνεται σήμερα; Είναι γεγονός, μας ανέφερε επίσημη πηγή, ότι με την καθαριότητα των οικοπέδων του Αχμέτ Ρασίντ, που μετετράπησαν σε Πάρκο ΟΠΑΠ, το λεωφορείο μεταφέρθηκε προσωρινά στη βιοτεχνική περιοχή μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργασίες. Η κατάστασή του δεν ήταν η καλύτερη, μας ελέχθη, αφού από αυτό τα τελευταία χρόνια αφαιρέθηκαν διάφορα εξαρτήματα, όπως φανάρια, ακόμη και η μηχανή, ενώ πάνω έγραφαν διάφορα συνθήματα και τα γυαλιά αποτέλεσαν στόχο ανεγκέφαλων.

Η αλήθεια είναι, σύμφωνα πάντα με την ίδια πηγή, ότι στο σημείο όπου τοποθετήθηκε μετά πετάχθηκαν αρκετά άλλα αντικείμενα, μεταξύ των οποίων μπάζα και κλαδιά, με αποτέλεσμα να ακινητοποιηθεί εκεί ανάμεσά τους, κάτι που σίγουρα δεν τιμούσε κανένα μας αφού η ιστορική του σημασία είναι αδιαμφισβήτητη.
Όταν όλο αυτό πήρε τις διαστάσεις που πήρε, και όχι άδικα, αμέσως δόθηκαν οδηγίες όπως μετακινηθεί σε ασφαλέστερο σημείο, να είναι κάτω από καλυμμένο χώρο και να προχωρήσουν όλες οι δέουσες διαδικασίες για να συντηρηθεί.

Όπως αναφέρθηκε, για τον σκοπό αυτό έγινε σύσκεψη πρόσφατα στο Δημαρχείο μεταξύ του Δημάρχου και των εκπροσώπων των Αντιστασιακών και στο τραπέζι μπήκαν δυο προτάσεις. Η μία να συντηρηθεί από το Σώμα Τεχνικού της Εθνικής Φρουράς και να τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση στην Πάφο ή σε χώρο όπου θα δημιουργηθεί μελλοντικά ένα Μουσείο Ιστορικής Μνήμης ως μνημείο ή, αν αυτό δεν είναι εφικτό, να συντηρηθεί από έναν ιδιώτη και να συμβάλει προς αυτήν την κατεύθυνση και ο Δήμος οικονομικά.

Το μόνο σίγουρο είναι πάντως ότι έστω και την υστάτη το Λεωφορείο της Αντίστασης, μέσω της ενεργοποίησης της κοινής γνώμης και των αντιδράσεων, θα παραμείνει ζωντανό για να μας θυμίζει την Ιστορία μας και τα λάθη του παρελθόντος, με την ευχή και την ελπίδα ότι δεν θα τα επαναλάβουμε ποτέ.