Η ΚΥΠΡΟΣ, ΩΣ ΜΕΣΟΓΕΙΑΚΟ ΚΡΑΤΟΣ, ΕΧΕΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΕΥΠΑΘΕΙΑ ΣΤΙΣ ΚΛΙΜΑΤΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΜΕΛΕΤΕΣ ΚΑΤΑΔΕΙΚΝΥΟΥΝ ΟΤΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΜΕΣΗΣ ΑΝΑΤΟΛΗΣ, ΟΠΟΥ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΤΟ ΝΗΣΙ ΜΑΣ, ΘΑ ΕΠΗΡΕΑΣΤΕΙ ΑΡΝΗΤΙΚΑ ΣΕ ΕΝΑ ΦΑΣΜΑ ΤΟΜΕΩΝ, ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΔΙΑΘΕΣΙΜΑ ΑΠΟΘΕΜΑΤΑ ΠΟΣΙΜΟΥ ΝΕΡΟΥ, ΜΕΧΡΙ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΥΓΕΙΑ
Στον παρόν στάδιο ετοιμάζεται η μελέτη για την εθνική εκτίμηση κινδύνων σε σχέση με την κλιματική αλλαγή. Με την αποπεράτωση της μελέτης αυτής ολοκληρώνεται η Εθνική Στρατηγική Προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η εν λόγω Στρατηγική στοχεύει στην ενίσχυση της ικανότητας προσαρμογής της Κύπρου στις παρατηρημένες και προβλεπόμενες μεταβολές του κλίματος
Η κλιματική αλλαγή, δηλαδή οι μεταβολές των μετεωρολογικών συνθηκών που εκτείνονται σε μεγάλη χρονική κλίμακα, είναι, σύμφωνα με τη ?ιακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος, αδιαμφισβήτητη. ?ιεθνείς μελέτες καταδεικνύουν ότι η περιοχή της Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής, όπου βρίσκεται η Κύπρος, θα επηρεαστεί αρνητικά σε ένα φάσμα τομέων, από τη γεωργία και τα διαθέσιμα αποθέματα πόσιμου νερού, μέχρι τον τουρισμό και την υγεία.
Η Κύπρος, λόγω μεγέθους, δεν μπορεί να συνεισφέρει σημαντικά στην αναχαίτιση του φαινομένου μέσω της μείωσης των εκπομπών αερίων θερμοκηπίου, όμως επηρεάζεται ήδη δυσμενώς από το φαινόμενο λόγω της γεωγραφικής της θέσης, και συνεπώς επιβάλλεται ο σχεδιασμός μιας αποτελεσματικής πολιτικής προσαρμογής στην αλλαγή του κλίματος, έτσι ώστε να μετριαστούν οι αρνητικές συνέπειες.
Το κάθε κράτος βρίσκεται αντιμέτωπο
Η Διεθνής Κοινότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ), το κάθε κράτος ξεχωριστά βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με μια διπλή πρόκληση όσον αφορά τις κλιματικές αλλαγές: Αφενός πρέπει να υλοποιήσουν μέτρα μετριασμού για τις κλιματικές αλλαγές, δηλαδή δραστική μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου ανά το παγκόσμιο, ώστε η υπερθέρμανση του πλανήτη να μη λάβει καταστροφικές διαστάσεις μέσα σε αυτόν τον αιώνα.
Αφετέρου, πρέπει ταυτόχρονα να ληφθούν μέτρα προσαρμογής στις τρέχουσες και μελλοντικές κλιματικές αλλαγές που δεν μπορούν πλέον να προληφθούν, έστω και αν επιτευχθούν όλοι οι στόχοι για μείωση των εκπομπών, προκειμένου να περιοριστεί ο αρνητικός τους αντίκτυπος στην καθημερινή μας ζωή, στην οικονομία και στο περιβάλλον, τονίζει το Τμήμα Περιβάλλοντος. Ιδιαίτερα σοβαρές αναμένεται να είναι οι επιπτώσεις από τις κλιματικές αλλαγές και για την Κύπρο, όπου το φαινόμενο είναι ήδη εμφανές με τη μέση θερμοκρασία να αυξάνεται και τη μέση ετήσια βροχόπτωση να μειώνεται.
Επιπτώσεις
Καθώς η μέση χερσαία και θαλάσσια θερμοκρασία σε ολόκληρο τον πλανήτη σημειώνει άνοδο, η εμφάνιση ακραίων καιρικών φαινομένων όπως οι ξηρασίες, πλημμύρες, καύσωνες θα συμβαίνει πιο συχνά. Οι αρνητικές συνέπειες των φαινομένων αυτών θα γίνονται όλο και πιο σοβαρές και θα θίξουν σημαντικούς οικονομικούς τομείς, όπως η γεωργία, η ενέργεια, οι μεταφορές, ο τουρισμός και η υγεία. Η ένταση των κλιματικών αλλαγών και των συνεπαγόμενων αρνητικών επιπτώσεων δεν θα είναι η ίδια σε όλες τις γεωγραφικές περιοχές του πλανήτη και σε όλους του προαναφερόμενους τομείς. Θα επηρεαστούν επίσης τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις, καθώς και ορισμένες κοινωνικές κατηγορίες, όπως οι ηλικιωμένοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες και αναπηρία και τα νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα.
Αντίθετα, σε ορισμένες περιοχές και σε συγκεκριμένους τομείς είναι ακόμη δυνατόν να προκύψουν και οφέλη. Όπως, για παράδειγμα, ο φινλανδικός γεωργικός κόσμος, ο οποίος θα είναι σε θέση να αναπτύξει μια μεγαλύτερη ποικιλία καλλιεργειών, ή στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι παραλίες θα καταστούν πιο ελκυστικές για τους τουρίστες. Ενώ πολλά από τα απαιτούμενα μέτρα αφορούν την προστασία έναντι ζημιάς, στις περιπτώσεις αυτές η δράση θα πρέπει να αποσκοπεί στην ενίσχυση της φυσικής άμυνας.
Επηρεαζόμενοι τομείς
Σύμφωνα με αναλύσεις και μελέτες που έχουν διεξαχθεί παγκοσμίως, oι σημαντικότερες διαταραχές θα προκληθούν στους ακόλουθους τομείς:
1. Στη γεωργία και αγροτική παραγωγή - επιπτώσεις στην απόδοση των καλλιεργειών, στη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου, στον γεωγραφικό προσανατολισμό της παραγωγής και στον κίνδυνο ζημιών της συγκομιδής και στη διαθεσιμότητα γόνιμης γεωργικής γης.
2. Στη δημόσια υγεία - ενδέχεται να αυξηθούν τα σχετιζόμενα με το κλίμα κρούσματα θανάτων και ασθενειών.
3. Στις ακτές και στα θαλάσσια οικοσυστήματα - οι ρυθμοί διάβρωσης των ακτών θα εντατικοποιηθούν. Ενδέχεται να υπάρχουν αυξημένες παράκτιες καταστροφικές πλημμύρες με συνεπακόλουθες ζημιές στις παράκτιες κατοικίες, τουριστικά καταλύματα και εξοπλισμό, ακόμη και στην ανθρώπινη ασφάλεια. Ενδέχεται να υπάρξει περαιτέρω υφαλμύρωση των παράκτιων υδροφορέων.
4. Στα δάση - αυξήσεις σε πυρκαγιές στη νότια Ευρώπη.
5. Στους Υδάτινους Πόρους - θα επηρεαστεί η διαθεσιμότητα και ποιότητά τους.
6. Στα φυσικά οικοσυστήματα - απώλεια βιοποικιλότητας και υποβάθμιση οικοσυστημάτων.
7. Στην αλιεία και υδατοκαλλιέργεια - μετακίνηση των ειδών προς ψυχρότερα κλίματα.
8. Στην ενέργεια - άμεση επίπτωση στην προσφορά και ζήτηση και στις περιόδους αιχμής που θα επηρεάσουν ειδικά τα δίκτυα διανομής του ηλεκτρικού ρεύματος.
9. Στις υποδομές - απειλή ιδιαίτερα σε παράκτιες και πυκνοκατοικημένες αστικές περιοχές, όπου απειλούνται κτήρια, μεταφορές, εγκαταστάσεις παραγωγής ενέργειας, και πόσιμου νερού, δίκτυα όπως ηλεκτρικό, τηλεπικοινωνιακό, υδρευτικό, αποχετευτικό, όμβριων υδάτων
10. Στον τουρισμό - πιθανή μετακίνηση του μαζικού τουριστικού θέματος "ήλιος & θάλασσα" σε βορειότερες χώρες της Ευρώπης, μείωση της εποχικότητας, φθορές σε παράκτιες υποδομές.
Η Κύπρος, ως μεσογειακό νησιώτικο κράτος, θεωρείται ότι έχει μεγαλύτερη ευπάθεια στις κλιματικές αλλαγές και ειδικά σε ζητήματα νερού, διάβρωσης ακτών, υποδομών και τουρισμού. Το Τμήμα Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, βρίσκεται στο στάδιο της ετοιμασίας της Εθνικής Στρατηγικής για την Προσαρμογή.
Εθνικές Δράσεις μέχρι σήμερα
Το Υπουργείο Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος, σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, στο πλαίσιο της ανάγκης για την ανάπτυξη μίας Εθνικής Στρατηγικής Προσαρμογής στην αλλαγή του κλίματος, προχώρησε στις ακόλουθες δράσεις και εκπόνηση μελετών:
(α) Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την καταπολέμηση της απερήμωσης (Τμήμα Περιβάλλοντος).
(β) Το Μέλλον της Γεωργίας στην Κύπρο (Τμήμα Γεωργίας).
(γ) Πειραματική διερεύνηση των επιπτώσεων της μείωσης της άρδευσης, αύξηση της ηλιοφάνειας και της θερμοκρασίας σε συγκεκριμένες καλλιέργειες (Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών).
(δ) Εκτίμηση των επιπτώσεων στα δάση της Κύπρου από την αλλαγή του κλίματος (Τμήμα Δασών).
(ε) Σχέδιο απεξάρτησης από τα επίπεδα βροχόπτωσης για σκοπούς κάλυψης κυρίως των αναγκών ύδρευσης (Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων).
Πρόγραμμα LIFECYPADAPT
Λαμβάνοντας υπόψη τις τρέχουσες και τις αναμενόμενες μεταβολές του κλίματος και των επιπτώσεών τους στην Κύπρο, το Τμήμα Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Φυσικών Πόρων και Περιβάλλοντος ανέλαβε τον συντονισμό των προσπαθειών, για την ανάπτυξη της Εθνικής Στρατηγικής για την Προσαρμογή στην Κλιματική Αλλαγή, στο πλαίσιο του συγχρηματοδοτούμενου ευρωπαϊκού προγράμματος Life+ CYPADAPT.
Η εν λόγω Στρατηγική για την Προσαρμογή στοχεύει στην ενίσχυση της ικανότητας προσαρμογής της Κύπρου στις παρατηρημένες και προβλεπόμενες μεταβολές του κλίματος. Μέσα από την ολοκληρωμένη προσέγγιση, αποσκοπεί στην αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, με τον πιο οικονομικά αποδοτικό τρόπο και με την καλύτερη αξιοποίηση προκλήσεων και ευκαιριών, που μπορεί να προκύψουν.
Η επιτυχία και η βιωσιμότητα της Στρατηγικής για την Προσαρμογή, πέρα από τη θεσμοθέτησή της, προϋποθέτει τη συνεργασία όλων, πολιτείας και πολιτών, για την έγκαιρη και συντονισμένη υλοποίηση εκείνων των κατάλληλων μέτρων και δράσεων, που να μας θωρακίζουν αποτελεσματικά από τις εκάστοτε ανεπιθύμητες συνέπειες της αλλαγής του κλίματος.
Επόμενες Εθνικές Ενέργειες
Στον παρόν στάδιο ετοιμάζεται η μελέτη για την εθνική εκτίμηση κινδύνων σε σχέση με την κλιματική αλλαγή. Με την αποπεράτωση της μελέτης αυτής ολοκληρώνεται η Εθνική Στρατηγική Προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή. Η εν λόγω Στρατηγική στοχεύει στην ενίσχυση της ικανότητας προσαρμογής της Κύπρου στις παρατηρημένες και προβλεπόμενες μεταβολές του κλίματος. Μέσα από την ολοκληρωμένη προσέγγιση, αποσκοπείται η αποτελεσματική πρόληψη και αντιμετώπιση των αρνητικών επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής με τον πιο οικονομικά αποδοτικό τρόπο και με την καλύτερη αξιοποίηση προκλήσεων και ευκαιριών, που μπορεί να προκύψουν.
Ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής είναι η χρηματοδότηση. Τόσο από τις διεθνείς και τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις όσο και από τις πολιτικές αποφάσεις, τα ανεπτυγμένα κράτη πρέπει να ενισχύουν οικονομικά τα αναπτυσσόμενα κράτη, ώστε να αναπτυχθούν με τεχνολογίες χαμηλών εκπομπών και να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή. Βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 525/2013, τα κράτη μέλη της ΕΕ πρέπει να ενημερώνουν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη στήριξη που παρέχεται σε αναπτυσσόμενες χώρες σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις της UNFCCC.
Για πλημμύρες το φθινόπωρο «μίλησαν» τα μηναλλάγια
Στο μεταξύ, από τα μηναλλάγια προκύπτει πως βροχές άνευ προηγουμένου θα έχουμε το ερχόμενο φθινόπωρο. Τις προηγούμενες ημέρες, από τις 3 μέχρι και τις 15 Αυγούστου, διανύσαμε την περίοδο αυτή. Κάθε μέρα του Αυγούστου από τις 3 του μήνα, αντιστοιχεί με ένα μήνα του χρόνου και κάθε 50 λεπτά με μία μέρα του μήνα. Σύμφωνα με τον λαϊκό μετεωρολόγο, Λεωνίδα Λεωνίδου, διαφαίνονται βροχεροί οι μήνες του φθινοπώρου. Θα καταγραφούν πολλές βροχές σε ολόκληρη την Κύπρο, επισημαίνει ο κ. Λεωνίδου, όπως και τον Δεκέμβριο, οπότε επίσης θα καταγραφούν αρκετές βροχές. Τελική πρόβλεψη του καιρού για το υπόλοιπο εξάμηνο της χρονιάς θα έχουμε περί τα τέλη Αυγούστου, οπότε και ολοκληρώνονται τα μηναλλάγια, βάσει και του παλιού ημερολογίου.
Τον περασμένο Ιανουάριο, ο κ. Λεωνίδου, μιλώντας στο «Σίγμα», ανέφερε ότι «οι παρατηρήσεις, τόσο οι δικές μου όσο και από άλλους λαϊκούς μετεωρολόγους που έχω παρατηρήσει, όλοι, μέσα των μηνών Απριλίου, Μαΐου και Ιουνίου έχουν δει βροχές. Και τον Ιούλιο εγώ έχω καταγεγραμμένες βροχές και έχω καταγεγραμμένες βροχές ότι θα έχουμε και τον Αύγουστο».
