ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΙΔΙΚΟΥ ΚΑΡΔΙΟΛΟΓΟΥ ΔΡΟΣ ΦΟΙΒΟΥ ΣΥΜΕΩΝΙΔΗ ΣΤΗ «ΣΗΜΕΡΙΝΗ»

ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΠΕΡΙΠΟΥ ΤΟ 25% ΤΩΝ ΕΝΗΛΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟ 50% ΤΩΝ ΑΤΟΜΩΝ ΑΝΩ ΤΩΝ 50 ΕΤΩΝ ΕΙΝΑΙ ΥΠΕΡΤΑΣΙΚΟΙ. ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ, ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΑΓΝΟΟΥΝ ΟΤΙ ΠΑΣΧΟΥΝ ΑΠΟ ΥΠΕΡΤΑΣΗ, ΕΝΩ ΑΠ' ΟΣΟΥΣ ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΟΥΝ, ΜΟΝΟ ΟΙ ΜΙΣΟΙ ΤΟ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΖΟΥΝ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΑ

Ζωηρό βάδισμα ή ελαφρύ τρέξιμο, 30-45 λεπτά τις περισσότερες, αν όχι όλες τις ημέρες της εβδομάδας, είναι συχνά αρκετό για τη βελτίωση της ρύθμισης της πίεσης

Η αυξημένη αρτηριακή πίεση (αρτηριακή υπέρταση) και οι επιπλοκές της αποτελούν στις μέρες μας την πιο συχνή αιτία για την οποία οι άνθρωποι επισκέπτονται το γιατρό τους. Στην Κύπρο περίπου το 25% των ενηλίκων και το 50% των ατόμων άνω των 50 ετών είναι υπερτασικοί. Από αυτούς, οι μισοί αγνοούν ότι πάσχουν από υπέρταση, ενώ απ' όσους το γνωρίζουν, μόνο οι μισοί το αντιμετωπίζουν αποτελεσματικά. Την ίδια ώρα, για το 95% των περιπτώσεων δεν υπάρχει κάποιο γνωστό αίτιο που να προκαλεί αυξημένη πίεση. Ποιες οι αλήθειες και ποιοι οι μύθοι για την αρτηριακή υπέρταση, μας απαντά στη «Σημερινή» της Κυριακής ο Ειδικός Καρδιολόγος Δρ Φοίβος Συμεωνίδης.

Ποιες είναι οι φυσιολογικές τιμές της αρτηριακής πίεσης;

Ενώ η φυσιολογική αρτηριακή πίεση είναι απαραίτητη για την καλή κυκλοφορία του αίματος, ταυτόχρονα η αυξημένη αρτηριακή πίεση σχετίζεται με σοβαρές επιπλοκές. Με βάση τις τελευταίες κατευθυντήριες οδηγίες της εθνικής επιτροπής των ΗΠΑ για την πρόληψη, αξιολόγηση και θεραπεία της υπέρτασης (JNC 7), επιθυμητή-φυσιολογική αρτηριακή πίεση θεωρείται όταν η συστολική πίεση είναι μικρότερη από 120mmHg και η διαστολική μικρότερη από 80mmHg (δηλαδή όταν «η μεγάλη» είναι μικρότερη από 12 και «η μικρή» από 8). Τιμές πίεσης 120-139mmHg και 80-89mmHg για τη συστολική και διαστολική αντίστοιχα θεωρούνται προ-υπέρταση. Η προϋπέρταση είναι σημαντική καθώς αφορά το 30% των ενηλίκων. Τονίζεται ότι χωρίς παρέμβαση πολλά από αυτά τα άτομα θα αναπτύξουν τελικά υπέρταση. Παράλληλα, έχει αποδειχτεί ότι οι μακροχρόνιες επιπλοκές μπορεί να αρχίσουν ήδη και από αυτά τα επίπεδα αρτηριακής πίεσης.

Σταδιοποίηση Αρτηριακής Πίεσης Συστολική (mmHg) Διαστολική (mmHg)

Ιδανική-Φυσιολογική <120 <80
Προϋπέρταση 120-139 80-89
Υπέρταση σταδίου 1 140-159 90-99
Υπέρταση σταδίου 2 >160 >100

Οι πιο πάνω τιμές αναφέρονται στον μέσο όρο πολλαπλών μετρήσεων σε διαφορετικές μέρες. Σε περίπτωση που οι τιμές της συστολικής και διαστολικής πίεσης «πέφτουν» σε διαφορετικά στάδια, λαμβάνεται υπόψη η πιο υψηλή τιμή (π.χ. πίεση 145/85mmHg θεωρείται υπέρταση σταδίου 1).

Τα αίτια

Ποια είναι η αιτία της υπέρτασης;

Στο 95% των περιπτώσεων δεν υπάρχει κάποιο γνωστό αίτιο που να προκαλεί αυξημένη πίεση. Σε αυτήν την περίπτωση μιλάμε για «πρωτοπαθή ή ιδιοπαθή υπέρταση». Στον μικρό αριθμό των περιπτώσεων -κάτω από το 5%- που η αιτία μπορεί να ανευρεθεί και να ταυτοποιηθεί, την ονομάζουμε «δευτεροπαθή υπέρταση» και αποδίδεται συνήθως σε βλάβες των νεφρών ή των επινεφριδίων, αλλοιώσεις των αγγείων, ορμονικές διαταραχές και συγγενείς ανωμαλίες. Εξαιτίας του μικρού αριθμού των ατόμων που αναμένεται να έχουν δευτεροπαθή υπέρταση, της πολυπλοκότητας των εξετάσεων, της ταλαιπωρίας και του αυξημένου κόστους που συνεπάγεται αυτή η διερεύνηση, αυτή πρέπει να γίνεται μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Οι παράγοντες που προδιαθέτουν σε εμφάνιση Αρτηριακής Υπέρτασης μπορεί να ταξινομηθούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες, τους τροποποιήσιμους και μη. Στην πρώτη κατηγορία, των τροποποιήσιμων παραγόντων κινδύνου, ανήκουν το κάπνισμα, το άγχος, η παχυσαρκία, η αυξημένη πρόσληψη άλατος με τη διατροφή, η λήψη φαρμάκων όπως τα μη στεροειδή αντιφλεγμονώδη, η μειωμένη σωματική δραστηριότητα και η καθιστική ζωή, κατάχρηση αλκοόλ και ο σακχαρώδης διαβήτης. Στους μη τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου ανήκουν καταστάσεις που δεν επιδέχονται διορθωτικές παρεμβάσεις, όπως η πρόοδος της ηλικίας (η πλειονότητα των ηλικιωμένων είναι υπερτασικοί), το ισχυρό κληρονομικό ιστορικό για υπέρταση και η εμμηνόπαυση (οι πλείστες γυναίκες έχουν χαμηλή πίεση πριν την εμμηνόπαυση, ενώ αντίθετα η πίεση αυξάνεται λίγα χρόνια μετά).

Τα συμπτώματα

Ποια είναι τα συμπτώματα της υπέρτασης;

Σε αντίθεση με την κοινή πεποίθηση που επικρατεί στον κόσμο, γενικά η υπέρταση δεν προκαλεί κάποια ενοχλήματα. Συνήθως δεν νιώθουμε την πίεση, ακόμα και όταν είναι ασυνήθιστα υψηλή. Λίγα άτομα (<10%) μπορεί να έχουν συμπτώματα, όπως αδιαθεσία, πονοκέφαλο ή ρινορραγία. Τα συμπτώματα αυτά βέβαια είναι μη ειδικά για την υπέρταση, αφού μπορεί να υπάρχουν και σε άλλες παθολογικές καταστάσεις. Έτσι η συντριπτική πλειοψηφία των υπερτασικών δεν το γνωρίζουν και η υποψία της υπέρτασης τίθεται πολλές φορές τυχαία σε κάποιον έλεγχο ρουτίνας ή μια ιατρική εξέταση που γίνεται για άλλο λόγο.

Ποια τα οφέλη από την έγκαιρη και σωστή ρύθμιση της πίεσης;

Η ρύθμιση της πίεσης πρέπει να γίνεται με σκοπό την πρόληψη και αποτροπή των επιπλοκών: της αρτηριοσκλήρυνσης, των εμφραγμάτων, του ανευρύσματος αορτής, της καρδιακής και νεφρικής ανεπάρκειας, των εγκεφαλικών επεισοδίων, της υπερτροφίας της καρδιάς, και της αμφιβληστροειδοπάθειας. Κλινικές μελέτες έδειξαν ότι η σωστή ρύθμιση της πίεσης σε έναν υπερτασικό ασθενή ελαττώνει κατά 35-40% την πιθανότητα εγκεφαλικού επεισοδίου, 20-25% την πιθανότητα εμφράγματος του μυοκαρδίου και πάνω από 50% την πιθανότητα καρδιακής ανεπάρκειας. Η έγκαιρη θεραπευτική παρέμβαση σπάζει τον φαύλο κύκλο της αρτηριοσκλήρυνσης που προκαλεί ακόμη πιο ψηλή πίεση και αποκαθιστά την φυσιολογική αιμάτωση των οργάνων.

Υπάρχει πίεση στα παιδιά;

Δυστυχώς, λόγω της αυξανόμενης παχυσαρκίας, η συχνότητα υπέρτασης και διαβήτη έχει αυξηθεί σημαντικά στα παιδιά. Οι τιμές της φυσιολογικής αρτηριακής πίεσης εξαρτώνται από την ηλικία και το ανάστημα. Πρέπει όμως να τονισθεί ότι στα παιδιά σχολικής ηλικίας είναι ιδιαίτερα πιθανό η υπέρταση να αποδίδεται σε κάποιο νόσημα («δευτεροπαθής υπέρταση»), ενώ στους εφήβους είναι συνήθως ιδιοπαθής.

Τι είναι η «υπέρταση της λευκής μπλούζας»;

Στο 30% των υπερτασικών ασθενών παρατηρείται το φαινόμενο να καταγράφεται σταθερά αυξημένη πίεση στο ιατρείο (>140/90mmHg), ενώ η πίεση στο σπίτι είναι φυσιολογική. Το φαινόμενο αυτό που είναι ευρέως γνωστό ως «υπέρταση της λευκής μπλούζας» ή πιο σωστά «μεμονωμένη υπέρταση ιατρείου» δεν είναι τόσο επικίνδυνη όσο η συνηθισμένη υπέρταση και τις περισσότερες φορές το μόνο που χρειάζεται είναι ενημέρωση και καθησυχασμός.

Τι είναι υπέρταση της εγκυμοσύνης και γιατί έχει σημασία η έγκαιρη διάγνωση;

Η ιδιαιτερότητα της υπέρτασης της κυήσεως είναι ότι αφορά νεαρές, ως επί το πλείστον γυναίκες, καθ'όλα μέχρι πρότινος υγιείς. Σχετίζεται με ένα ποσοστό 10% των κυήσεων και είναι πιο συχνή στην πρώτη κύηση και σε πολύτοκες κυήσεις (περισσότερα από ένα έμβρυα) ή σε γυναίκες με διαβήτη. Εμφανίζεται μετά το μέσον της κύησης (μετά την 20ή εβδομάδα) και οι τιμές της πίεσης υπερβαίνουν το 140/90mmHg. Η υπέρταση της εγκυμοσύνης είναι μια αυτοπεριοριζόμενη πάθηση, χρειάζεται όμως προσοχή ώστε να μην εξελιχθεί σε (προ-)εκλαμψία. Τις περισσότερες φορές η ανάπαυση και ο περιορισμός του αλατιού είναι αρκετά. Μερικές φορές μπορεί να χρειαστεί φαρμακευτική αγωγή ή ακόμη και νοσηλεία.

Ανθεκτική Υπέρταση

Ως ανθεκτική υπέρταση ορίζεται η αποτυχία επίτευξης των επιθυμητών επιπέδων της αρτηριακής πίεσης, παρά την υιοθέτηση υγιεινού τρόπου ζωής και χρήση τουλάχιστον 3 φαρμάκων σε ορθές και ικανοποιητικές δόσεις. Από τα 3 φάρμακα το ένα οφείλει να είναι διουρητικό. Αυτά τα άτομα πρέπει να παραπέμπονται σε ειδικά ιατρεία υπέρτασης για περαιτέρω έλεγχο και αντιμετώπιση.

Φάρμακα και θεραπεία

Σύμφωνα με τον Δρα Συμεωνίδη, τα περισσότερα φάρμακα χρειάζονται 3-4 εβδομάδες για να φέρουν το επιθυμητό αποτέλεσμα. Επιπρόσθετα, είναι καλό να γίνεται σταδιακή ρύθμιση της πίεσης για να αποφεύγονται απότομες διακυμάνσεις της πίεσης και να ελέγχονται ενδεχόμενες παρενέργειες των φαρμάκων. Υπάρχουν βεβαίως και οι θεραπευτικές παρεμβάσεις, καθώς και οι μη φαρμακευτικοί χειρισμοί, όπως:

Η απώλεια βάρους σε υπέρβαρα άτομα μπορεί να βοηθήσει όχι μόνο στη ρύθμιση της πίεσης, αλλά και στο έλεγχο των άλλων παραγόντων κινδύνου. Ακόμα και μικρή απώλεια βάρους (5-7%) σε χρονικό ορίζοντα 3-6 μηνών είναι ιδιαίτερα σημαντική στη ρύθμιση της πίεσης. Η απώλεια βάρους έχει καλύτερα αποτελέσματα όταν συνδυάζεται με τη διακοπή του καπνίσματος και αυξημένη σωματική δραστηριότητα.

Συγκεκριμένα, ζωηρό βάδισμα ή ελαφρύ τρέξιμο, 30-45 λεπτά τις περισσότερες αν όχι όλες τις ημέρες της εβδομάδας είναι συχνά αρκετό για τη βελτίωση της ρύθμισης της πίεσης. Το κολύμπι και το ποδήλατο, όπως και κάθε είδους αεροβική άσκηση είναι επωφελής, ενώ αντίθετα η άρση βαρών και η χρήση οργάνων δημιουργίας μυών πρέπει να αποφεύγεται διότι αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μεγάλες και απότομες αυξήσεις της αρτηριακής πίεσης. Η καταπολέμηση του άγχους μπορεί επίσης να συμβάλει στη σωστή αντιμετώπιση της αρτηριακής πίεσης. Οι διατροφικές μας συνήθειες είναι κεφαλαιώδους σημασίας: η υιοθέτηση υγιεινής διατροφής πρέπει να αποτελεί πάντα πρώτη προτεραιότητα.