ΟΙ ΟΙΚΟΙ ΠΙΣΤΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ ΓΡΑΦΟΥΝ ΘΕΤΙΚΕΣ ΓΝΩΜΟΔΟΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΥΠΡΟ

Η Κύπρος έπεσε 12 βαθμίδες κάτω από την επενδυτική και τώρα παίρνει φόρα για τα πάνω της

Μια περαιτέρω αναβάθμιση της Κύπρου στην επενδυτική βαθμίδα στηρίζει την επιλεξιμότητα των ομολόγων της από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης

Οκτώβριος 2016. Ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης δηλώνει από τις ΗΠΑ, όπου βρίσκεται, ότι ο κορυφαίος στόχος είναι να εξασφαλίσει η Κύπρος την επενδυτική βαθμίδα. «Είχαμε φτάσει στο χαμηλότερο σημείο, 12 βαθμίδες κάτω από την επενδυτική, και τώρα βρισκόμαστε μόλις δύο πιο κάτω. Έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, ωστόσο θέλουμε να διανύσουμε και την υπόλοιπη απόσταση για να πετύχουμε και τυπικά την επενδυτική βαθμίδα. Και, πέραν της δουλειάς που κάνουμε επί του εδάφους, σημαντική είναι και η σωστή ενημέρωση των οίκων αξιολόγησης».

Ο Χάρης Γεωργιάδης έχει συναντήσεις με στελέχη των οίκων Fitch, S&P και Moody’s, προσδοκώντας να διασφαλίσει θετικές αναβαθμίσεις που να θέτουν την Κύπρο πιο κοντά στην επενδυτική βαθμίδα, υπερτονίζοντας τις επιδόσεις της κυπριακής οικονομίας.

14 Μαρτίου 2017. Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Standard & Poor’s αναβαθμίζει τη μακροπρόθεσμη αξιολόγηση της Κύπρου σε ξένο και εγχώριο νόμισμα σε «ΒΒ+», με σταθερή προοπτική, εκτιμώντας ταυτόχρονα ότι η κυπριακή οικονομία θα αναπτυχθεί με ρυθμό 2,7% φέτος και θα διατηρήσει έναν μέσο ρυθμό ανάπτυξης λίγο κάτω από 2,5%, μεταξύ των ετών 2018-2020. Δεν παραλείπει να καταγράψει το ασυνήθιστα υψηλό επίπεδο των μη εξυπηρετούμενων δανείων στον χρηματοπιστωτικό τομέα, παράλληλα με τον κίνδυνο ασθενούς εφαρμογής μεταρρυθμίσεων ενόψει των προεδρικών εκλογών.

Ο οίκος σημειώνει ότι οι επερχόμενες εκλογές το 2018 θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν τη χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής προς το τέλος του 2017. Ωστόσο εκτιμά ότι δεν αναμένεται έντονη αρνητική απόκλιση στον προϋπολογισμό αλλά ούτε και αύξηση του πλεονάσματος.

Οι πρώτες καλές ειδήσεις

Οι οίκοι Standard & Poor’s και Fitch έχουν τα πρώτα καλά νέα για την Κύπρο τον Σεπτέμβριο του 2016, οπότε και αναβαθμίζουν τη μακροχρόνια πιστοληπτική ικανότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά ένα σκαλοπάτι, μεταθέτοντάς την στην κατηγορία ΒΒ και ΒΒ- αντίστοιχα. Όμως, και οι δυο οίκοι ανακοινώνουν τη θετική προοπτική της χώρας για περαιτέρω αναβάθμιση.

Γιατί όμως είναι σημαντικές οι αναβαθμίσεις των πιστοληπτικών οίκων; Η απάντηση είναι σαφώς ξεκάθαρη. Μια χώρα της Ευρωζώνης χρειάζεται τουλάχιστον μία αξιολόγηση επενδυτικής βαθμίδας για να διασφαλίζει την πρόσβαση στα εργαλεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Έτσι, μια περαιτέρω αναβάθμιση της Κύπρου στην επενδυτική βαθμίδα στηρίζει την επιλεξιμότητα των ομολόγων της από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα για το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης.

Από το 2008 και μετά οι χώρες και οι οικονομίες έχουν ανοικτά τ' αφτιά τους στις γνωμοδοτήσεις των οίκων, παρόλο που οι τελευταίοι κρίνονται ότι πολλές φορές μεροληπτούν, «παίζουν» παιγνίδια, έχουν συμφέροντα και διαπλοκές. Όμως, οι απόψεις τους, ακόμη κι αν τυγχάνουν αμφισβήτησης και σκληρής κριτικής, δεν μπορούν παρά να λαμβάνονται σοβαρά υπόψη καθώς καθορίζουν και την πορεία ενός κράτους ή ενός οργανισμού στις διεθνείς αγορές.

Είναι χαρακτηριστικές οι αναφορές του Τόμας Thomas L. Friedman, που υπογράφει από το 1995 τη στήλη των Foreign Affairs των New York Times: «Υπάρχουν δύο υπερδυνάμεις στον κόσμο σήμερα κατά τη γνώμη μου. Υπάρχουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και υπάρχει και η Moody’s Bond Rating Service. Οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορεί να σας καταστρέψουν με βόμβες και η Moody’s μπορεί να σας καταστρέψει υποβαθμίζοντας τα ομόλογα. Και, πιστέψτε με, δεν είναι σαφές ποιος είναι μερικές φορές πιο ισχυρός».

Ο Friedman έχει απόλυτο δίκαιο. Όπως έχουν δίκαιο και οι ίδιοι οι οίκοι που θεωρούν πως οι γνώμες τους αναφορικά με την υποβάθμιση ή αναβάθμιση της πιστοληπτικής ικανότητας ενός κράτους είναι αρκετές για να διαμορφώσουν και να δημιουργήσουν μια θετική ή αρνητική εικόνα γι' αυτές στις αγορές, και να επηρεάσουν μιαν απόφαση για το κόστος δανεισμού και το ύψος του δημόσιου χρέους.

Το ορόσημο του 2011

Η Κύπρος, από το 2011 και εντεύθεν, έχει παγιδευτεί στα πλοκάμια των οίκων και η έξωθεν καλή ή κακή μαρτυρία τους κρίνει και την πραγματική κατάσταση της οικονομίας και των τραπεζών. Ιστορικά αναφέρεται πως την ίδια χρονιά, η Κύπρος αποκλείεται από τις διεθνείς αγορές και οδηγείται σε πρόγραμμα οικονομικής εξυγίανσης, το λεγόμενο μνημόνιο, τον Μάρτιο του 2013.

Ένα χρόνο μετά, η Κύπρος κατηγοριοποιείται στην αξιολόγηση junk και από τους τρεις οίκους αξιολόγησης, φθάνοντας 12 βαθμίδες κάτω από τη λεγόμενη επενδυτική κατηγορία. Με την εφαρμογή του προγράμματος προσαρμογής και την υλοποίηση των μέτρων του μνημονίου που εισηγείται η Τρόικα, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση, που εκτιμάται ότι σύντομα θα οδηγήσει σε ακόμη καλύτερα νέα.

Σημαντικές γνώμες

Οι γνώμες τους στη μεταμνημονιακή εποχή θεωρούνται εξαιρετικά σημαντικές, καθώς προκρίνουν τη στάση που διαμορφώνεται σε σχέση με τα «κόκκινα» δάνεια και τα κυπριακά ομόλογα. Είναι σημαντικό να τονιστεί πως, ακόμη και μετά το μνημόνιο, παραμένουν οι ανησυχίες τους για το δημόσιο χρέος και τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια, στέλλοντας ταυτόχρονα το μήνυμα ότι θα πρέπει να συνεχιστεί η δημοσιονομική πειθαρχία.

Τι αναμένεται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον; Το ζητούμενο και αυτήν τη χρονιά είναι όπως το κυπριακό αξιόχρεο αξιολογηθεί με βαθμολογία πιο κοντά στην επενδυτική βαθμίδα.

Εξίσου σημαντική είναι και η αξιολόγηση των Fitch στις 21 Απριλίου 2017.

Δεύτερο εξάμηνο 2017. Το Γραφείο Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους του Υπουργείου Οικονομικών καταγράφει στο στρατηγικό του πλάνο ότι προβλέπει έξοδο στις διεθνείς αγορές για το 2017 με έκδοση €750 εκ.

Τα πέντε κριτήρια των οίκων

Οι οίκοι πιστοληπτικής ικανότητας έχουν καθορίσει πέντε ποιοτικά και ποσοτικά κριτήρια, με τα οποία εκτιμάται η ικανότητα μιας χώρας να εξυπηρετήσει το χρέος της. Τα κριτήρια είναι:

· Η αποτελεσματική αντιμετώπιση και βιωσιμότητα των δημόσιων οικονομικών.

· Οι οικονομικές εκτιμήσεις σε σχέση με σημαντικά μεγέθη, όπως είναι το κατά κεφαλήν ΑΕΠ και οι προοπτικές ανάπτυξης.

· Οι εξωτερικοί παράγοντες που καθορίζουν την ικανότητα μιας χώρας να αντλεί χρηματοδότηση για να καλύπτει τις ανάγκες της.

· Οι δημοσιονομικοί παράγοντες όπως είναι η βιωσιμότητα των ελλειμμάτων και του χρέους.

· Οι νομισματικοί παράγοντες, που επικεντρώνονται στην ικανότητα των νομισματικών Αρχών να ασκούν ευέλικτη νομισματική πολιτική.

Σύστημα αξιολόγησης Moody’s
Αξιολόγηση και ερμηνεία

Αaa Άριστης ποιότητας ομόλογα με το χαμηλότερο ποσοστό επενδυτικού κινδύνου

Αa1 / Αa3 Υψηλής ποιότητας ομόλογα με πολύ χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο

Α1 / Α3 Υψηλής ποιότητας ομόλογα με χαμηλό πιστωτικό κίνδυνο

Βaa1 / Βaa3 Μεσαίας ποιότητας ομόλογα με πολύ σημαντικό πιστωτικό κίνδυνο

Βa1 / Βa3 Ομόλογα που το μέλλον τους δεν μπορεί να προβλεφθεί και να εξασφαλιστούν οι αποδόσεις τους

Β1 / Β3 Ομόλογα που απέχουν από τον επιθυμητό τύπο επένδυσης

Caa1 / Caa3 Ομόλογα χαμηλής πιστοληπτικής ικανότητας με πολύ υψηλό κίνδυνο

Ca Ομόλογα που χαρακτηρίζονται ως έντονα κερδοσκοπικά και δεν μπορούν να εκπληρώσουν τις υποχρεώσεις τους

Σύστημα αξιολόγησης Standard & Poor’s και Fitch
Αξιολόγηση και ερμηνεία

ΑΑΑ Ομόλογα με την υψηλότερη βαθμολογία. Η ικανότητά τους είναι ισχυρή στην πληρωμή των τόκων και στην καταβολή του αρχικού κεφαλαίου

ΑΑ+ / ΑΑ- Ομόλογα με ισχυρή ικανότητα στην πληρωμή των τόκων και στην καταβολή του αρχικού κεφαλαίου. Περισσότερο ευαίσθητο στις αρνητικές μεταβολές από τα ΑΑΑ

Α+ / Α- Ομόλογα υψηλής ικανότητας πληρωμής τόκων και κεφαλαίου, περισσότερο ευάλωτα στις συνέπειες από αλλαγές στις οικονομικές συνθήκες
ΒΒΒ+ / ΒΒΒ- Ομόλογα με επαρκή πιστοληπτική ικανότητα

ΒΒ+ / ΒΒ- Ομόλογα αξιόπιστα, αλλά με στοιχεία κερδοσκοπίας

Β+ / Β- Ομόλογα περισσότερο κερδοσκοπικά από αυτά της κατηγορίας ΒΒ

CCC Ομόλογα με έντονο κερδοσκοπικό χαρακτήρα, με κίνδυνο απώλειας τόκων και αρχικού κεφαλαίου

CC Κερδοσκοπικά ομόλογα με υψηλό κίνδυνο

SD Ομόλογα που αθετούν τις συμβατικές υποχρεώσεις

D Ομόλογα που αθετούν την πληρωμή τόκων και αρχικού κεφαλαίου.