Η ΧΩΡΑ ΜΑΣ ΚΑΤΕΓΡΑΨΕ ΤΟ ΠΙΟ ΠΛΗΡΕΣ ΑΡΧΕΙΟ ΣΤΟΙΧΕΙΩΝ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΕΚΘΕΣΗ

Ιδιαίτερα σημαντικά για τη χώρα μας είναι τα αποτελέσματα έρευνας της «Διεθνούς Διαφάνειας», τα οποία, σύμφωνα με τον Κύπριο εκπρόσωπό της, Μάριο Σκανδάλη, αντικρούουν τις «λασπολογίες» ανταγωνιστριών χωρών. Η «Σημερινή» εξασφάλισε και παρουσιάζει την ενδιαφέρουσα έκθεση

Προ του έτους 2013, υπήρχαν αρκετά κενά στο ρυθμιστικό πλαίσιο καταπολέμησης ξεπλύματος παράνομου χρήματος στην Κύπρο, τα οποία κάποιοι επιτήδειοι εκμεταλλεύονταν

Η Κύπρος κατέγραψε το πιο πλήρες αρχείο στοιχείων αναφορικά με την πάταξη ξεπλύματος παράνομου χρήματος και την πιο αποτελεσματική ανταλλαγή αυτών των πληροφοριών, από τις συνολικά δώδεκα χώρες που αξιολογήθηκαν, αφήνοντας πίσω χώρες όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής, το Ηνωμένο Βασίλειο και η Γερμανία, σύμφωνα με έκθεση που ολοκλήρωσε πριν από λίγες μέρες, και παραχώρησε στη «Σημερινή» η παγκόσμια μη κυβερνητική οργάνωση «Διεθνής Διαφάνεια», η οποία έχει ως κύριο στόχο την πάταξη της διαφθοράς.

Η έκθεση τιτλοφορείται ως «Άκρως απόρρητη έρευνα οικονομικού εγκλήματος». Περιλαμβάνει ειδική ενότητα για τη χώρα μας που καταγράφει ιδιαίτερα θετικές αναφορές για τους χειρισμούς της στον τομέα πάταξης του ξεπλύματος παράνομου χρήματος. Εξ αυτών και η αναφορά πως οι επί τόπου έλεγχοι των αρμοδίων Αρχών για το θέμα του ξεπλύματος χρήματος είναι αυξημένοι τα τελευταία χρόνια, λαμβάνοντας υπ' όψιν και το μέγεθος της κυπριακής οικονομίας. Οι επισημάνσεις της Διεθνούς Διαφάνειας έχουν τη σημασία τους, δεδομένου πως η Κύπρος είχε δεχθεί, τα προηγούμενα χρόνια, έντονη αμφισβήτηση και επικριτικά σχόλια για το εν λόγω ζήτημα, τόσο στο εξωτερικό, όσο και στο εσωτερικό μέτωπο.

Τα κύρια ευρήματα για την Κύπρο

Στην έκθεση που κατέχει η «Σ», σημειώνεται πως η Κύπρος παραχώρησε το πιο ολοκληρωμένο αρχείο για την πάταξη ξεπλύματος παράνομου χρήματος, «με τις διαθέσιμες πληροφορίες να αφορούν τους 14 από τους 20 σχετικούς δείκτες». Στον μοναδικό τομέα που δεν εντοπίστηκαν καθόλου στοιχεία ήταν εκείνος που αφορά στα νομικά πρόσωπα.

Η Διεθνής Διαφάνεια σημειώνει, επίσης, ότι η Κύπρος «αποστέλλει και δέχεται ένα πολύ μικρό αριθμό αιτημάτων που σχετίζονται με την πάταξη του ξεπλύματος χρήματος, ακόμα και σε σχέση με το μικρό μέγεθος της οικονομίας της». Ενδεικτικά, αναφέρεται ότι κατά το 2012 τα εξερχόμενα σχετικά αιτήματα ήταν μόνο πέντε, ενώ μικρός ήταν και ο αριθμός των εισερχόμενων αιτημάτων και συγκεκριμένα 26. Προστίθεται ότι ο μέσος χρόνος ανταπόκρισης της χώρας μας στα αιτήματα έχει βελτιωθεί σήμερα στις 120 ημέρες, σε σύγκριση με τις 150 μέρες, που ήταν ο χρόνος ανταπόκρισης το 2010.

Στην έκθεση επισημαίνεται πως οι επί τόπου έλεγχοι των αρμοδίων Αρχών για το θέμα του ξεπλύματος χρήματος είναι αυξημένοι τα τελευταία χρόνια, λαμβάνοντας υπ' όψιν το μέγεθος της κυπριακής οικονομίας. Οι έρευνες είχαν ως αποτέλεσμα, σύμφωνα με την έρευνα, να επιβληθούν πρόστιμα 170,000 ευρώ και 215,000 το 2012 και 2011, αντίστοιχα. Επίσης, επιβλήθηκε πρόστιμο 5000 ευρώ το 2013. Σημειώνεται, δε, ότι εκκρεμούσε η πλειοψηφία των υποθέσεων, όταν δημοσιοποιείτο η εν λόγω έκθεση.

Θετική για το νησί μας και η διαπίστωση ότι ήταν «πολύ αυξημένος ο αριθμός των ποινικών υποθέσεων για το ξέπλυμα παράνομου χρήματος το 2014. Το 1/5 των υποθέσεων κατέληξε σε ποινικές διώξεις», τονίζεται στην έκθεση. Οι κύριοι παροχείς στοιχείων, σημειώνεται στην έκθεση, είναι η Μονάδα Καταπολέμησης Αδικημάτων Συγκάλυψης (ΜΟΚΑΣ) και οι αξιολογήσεις της Moneyval.

«Λασπολογίες από ανταγωνιστές τα περί ξεπλύματος»

Τα ευρήματα της παγκόσμιας έκθεσης της Διεθνούς Διαφάνειας σε σχέση με το ξέπλυμα παράνομου χρήματος στη χώρα μας, κλήθηκε να σχολιάσει στην εφημερίδα μας ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της «Διεθνούς Διαφάνειας» (Κύπρος), Διευθυντής Διεύθυνσης Συμμόρφωσης Συγκροτήματος Τράπεζας Κύπρου και Αντιπρόεδρος Συνδέσμου Εγκεκριμένων Λογιστών Κύπρου, Μάριος Σκανδάλης.

«Τα αποτελέσματα αυτής της έρευνας είναι ιδιαίτερα σημαντικά για τον τόπο μας, αν αναλογιστεί κανείς ότι η Κύπρος κατέγραψε το πιο πλήρες αρχείο στοιχείων/στατιστικών, αναφορικά με την πάταξη ξεπλύματος παράνομου χρήματος και την πιο αποτελεσματική ανταλλαγή αυτών των πληροφοριών με τις διάφορες άλλες χώρες και Αρχές από όλο το δείγμα χωρών που αξιολογήθηκαν, συμπεριλαμβανομένων χωρών όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ηνωμένες Βασίλειο, η Γερμανία, κ.ά.

Αυτό το γεγονός σε συνάρτηση με το ότι η Κύπρος διαθέτει από το 2013 το πιο αυστηρό ρυθμιστικό πλαίσιο καταπολέμησης ξεπλύματος παράνομου χρήματος στην Ευρωπαϊκή Ένωση, παρουσιάζοντας ίσως και την πιο αξιόλογη ετοιμότητα και αποτελεσματικότητα εφαρμογής πλαισίων διαφάνειας, όπως αυτό του FATCA και CRS, επιβεβαιώνει πέραν πάσας αμφιβολίας πλέον ότι η Κύπρος είναι ένα από τα πιο ασφαλή και διαφανή κέντρα χρηματοοικονομικών υπηρεσιών στην Ευρώπη», δήλωσε κ. Σκανδάλης.

Κληθείς να σχολιάσει το γεγονός πως η Κύπρος έχει κατηγορηθεί έντονα, στο παρελθόν κυρίως, από Ευρωπαίους αξιωματούχους, για το θέμα του ξεπλύματος χρήματος και ότι ενεργεί ως φορολογικός παράδεισος για ξένες εταιρείες, ο Μάριος Σκανδάλης ανέφερε: «Δυστυχώς, ο τομέας χρηματοοικονομικών υπηρεσιών χαρακτηρίζεται από μια έντονη ανταγωνιστικότητα ιδίως από ευρωπαϊκά κράτη με τα ίδια χαρακτηριστικά του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος τους, όπως η Κύπρος.

Συνεπώς οι συγκεκριμένες αβάσιμες κατηγορίες, που σε κάποιες περιπτώσεις πρόκειται για λασπολογίες, αποτελούν μέρος αυτού του ανταγωνισμού. Τα συγκεκριμένα ευρήματα τής έρευνας, καθώς επίσης τα πιο πάνω στοιχεία αλλά και πλειάδα άλλων, όπως ότι η Κύπρος δεν αναφέρεται με οποιονδήποτε τρόπο στη λίστα φορολογικών παραδείσων που εκδίδει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ή ότι ο Ο.Ο.Σ.Α αναγνωρίζει την Κύπρο ως συμμορφωμένη σε ευρεία βάση, κλπ., απορρίπτουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο αυτές τις κατηγορίες».

«Αρκετά νομοθετικά κενά πριν από το 2013»

Στην επισήμανσή μας ότι υπήρξε, αποδεδειγμένα, τα προηγούμενα χρόνια, στη βάση και ερευνών των κυπριακών Αρχών, εμπλοκή της χώρας, μεταξύ άλλων κρατών, στα δύο μεγάλα σκάνδαλα φοροδιαφυγής και ξεπλύματος παράνομου χρήματος, που έγιναν γνωστά ως «Έγγραφα Παναμά» και «λίστα Λαγκάρντ», ο Εκτελεστικός Αντιπρόεδρος της «Διεθνούς Διαφάνειας» σημείωσε ότι «προ του έτους 2013, υπήρχαν αρκετά κενά στο ρυθμιστικό πλαίσιο καταπολέμησης ξεπλύματος παράνομου χρήματος στην Κύπρο, τα οποία κάποιοι επιτήδειοι εκμεταλλεύονταν.

Η Κύπρος, μέχρι την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αποτελούσε και κλειστή οικονομία με ελάχιστη διαφάνεια και ανταλλαγή στοιχείων για προώθηση πάταξης της διαφθοράς. Τόσο η ένταξή μας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, όσο και το άδικο σοκ που δέχθηκε η οικονομία μας το 2013, αποτέλεσαν καταλύτες για την αναμόρφωση της οικονομίας του τόπου και την επανατοποθέτησή της πάνω σε αρχές διαφάνειας και επαρκούς ρύθμισης».

«Να διαφυλαχθεί η αποκάλυψη σκανδάλων»

Ερωτηθείς για το ποια επιπρόσθετα μέτρα πρέπει να ληφθούν για περαιτέρω ενίσχυση των μηχανισμών πάταξης τέτοιων αδικημάτων, ο κ. Σκανδαλής απάντησε: «Αυτό που πρέπει να προσεχθεί ιδιαίτερα είναι η διαφύλαξη αυτής της νέας κουλτούρας αρχών που άρχισε σιγά σιγά να διαμορφώνεται τα τελευταία τρία χρόνια στον τόπο μας με την αποκάλυψη οικονομικών, πολιτικών και άλλων σκανδάλων το ένα πίσω από το άλλο, την τήρηση αυστηρών ρυθμιστικών πλαισίων, την προληπτική υιοθέτηση πλαισίων διαφάνειας και ανταλλαγής πληροφοριών και τη θεσμοθέτηση αποτελεσματικών καναλιών επικοινωνίας μεταξύ ρυθμιστικών Αρχών και ρυθμιζόμενων ατόμων με θεσμοθέτηση κοινών στόχων».

Κατέληξε, λέγοντας πως «πολιτεία, κοινωνία και επιχειρηματικός κόσμος οφείλουν να συνεργαστούν, προωθώντας σχέδια υλοποίησης και υιοθέτησης αρχών που να βασίζονται στην ακεραιότητα, τη διαφάνεια και την πλήρη πάταξη της διαφθοράς. Αυτό αποτελεί και το μοναδικό μονοπάτι για σταθερή και διαχρονική ανάπτυξη και ευημερία στον τόπο μας».

Μόνο ένας υποψήφιος στο 40% των δημόσιων διαγωνισμών

Σε μια άλλη εξέλιξη, σε ό,τι αφορά το γενικότερο φαινόμενο της διαφθοράς, ανάμεσα τους Κύπριους πολίτες επικρατεί η αντίληψη ότι η διαφθορά και η δωροδοκία συγκαταλέγονται στα σοβαρά προβλήματα της δημόσιας διοίκησης, σύμφωνα με έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το 2017. Η έκθεση που δημοσιεύτηκε στις 22 Φεβρουαρίου, αποτελεί ουσιαστικά μια εμπεριστατωμένη επισκόπηση σχετικά με την πρόληψη και τη διόρθωση των μακροοικονομικών ανισορροπιών. Περιλαμβάνει ξεχωριστή ενότητα για τη διαφθορά στην Κύπρο.

Στη σελίδα 65 αναφέρει: «Η εμπιστοσύνη στους δημόσιους θεσμούς υπονομεύεται από το υψηλό επίπεδο αντίληψης για τη διαφθορά. Πρόσφατες έρευνες καταδεικνύουν την αντίληψη ότι η ευνοιοκρατία, η δωροδοκία ή η κατάχρηση εξουσίας αποτελούν σοβαρά προβλήματα της κυπριακής δημόσιας διοίκησης. Προστίθεται, πως το 87% των επιχειρήσεων θεωρούν ότι η διαφθορά παρεμποδίζει τον ανταγωνισμό μεταξύ των επιχειρήσεων στην Κύπρο».

Η Παγκόσμια Έκθεση για την Ανταγωνιστικότητα 2016-2017 κατέταξε την Κύπρο στην 103η θέση μεταξύ 138 χωρών όσον αφορά την ευνοιοκρατία στις αποφάσεις των κυβερνητικών αξιωματούχων «Αυτό», επισημαίνεται στην έκθεση, «θα μπορούσε να επηρεάσει τον ανταγωνισμό στους δημόσιους διαγωνισμούς και την αποτελεσματικότητα των δημόσιων συμβάσεων. Για παράδειγμα, το 2015 στο 40% των διαδικασιών δημόσιων συμβάσεων υπήρξε μόνο ένας υποψήφιος, ενώ στο 24% των διαδικασιών δεν υπήρχε πρόσκληση υποβολής προσφορών, το υψηλότερο ποσοστό στην Ε.Ε. (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2016).

Από το 2009 έως το 2015, μόνο το 9% των δημόσιων διαγωνισμών αξιολογήθηκαν, σύμφωνα με την αρχή της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, με αποτέλεσμα να αποτελεί ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην ΕΕ». Στην έκθεση καταγράφεται πάντως πως έχουν γίνει διάφορες μεταρρυθμίσεις για την καταπολέμηση της διαφθοράς τα τελευταία χρόνια.