ΟΙ ΑΘΕΑΤΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ ΣΤΟ «ΒΑΘΥ» ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ

Αστυνομία και ειδικοί προειδοποιούν, εκ νέου, για τις αναρτήσεις φωτογραφιών παιδιών σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Οι κίνδυνοι για τα μικρής ηλικίας μέλη των κοινωνικών δικτύων δεν είναι υποθετικοί

Οι γονείς συχνά συναινούν στην παραποίηση της ηλικίας, επιτρέποντας και βοηθώντας τα παιδιά τους να ανοίξουν λογαριασμό, καθώς θεωρούν ότι είναι ένα απαραίτητο ψεματάκι για τη συμμετοχή τους στον ηλεκτρονικό κόσμο

Εκατομμύρια παιδιά σε όλο τον κόσμο λένε ψέματα για την ηλικία τους, προκειμένου να ανοίξουν λογαριασμό σε δημοφιλείς ιστοσελίδες, όπως το Facebook και το Instagram, στις οποίες δεν επιτρέπεται να εγγραφείς αν δεν είσαι άνω των 16 ετών. Αλλά, για τα παιδιά, αυτό είναι μικρό εμπόδιο μιας και οι γονείς συχνά συναινούν στην παραποίηση της ηλικίας, επιτρέποντας και βοηθώντας τα παιδιά τους να ανοίξουν λογαριασμό, καθώς θεωρούν ότι είναι ένα απαραίτητο ψεματάκι για τη συμμετοχή τους στον ηλεκτρονικό κόσμο.

Λάθος μήνυμα

Πολύς κόσμος κρύβει την πραγματική του ηλικία, αλλά οι ερευνητές ισχυρίζονται πως, όταν επιτρέπεις στα παιδιά να παραβαίνουν τους κανόνες, στέλνεις λάθος μήνυμα. Και, όπως υποστηρίζουν, αφήνεις τα παιδιά χαλαρά σε έναν ψηφιακό κόσμο για τον οποίο μπορεί να μην είναι προετοιμασμένα, εκθέτοντάς τα στις απειλές της πραγματικής ζωής.

Υπαρκτοί κίνδυνοι

Οι κίνδυνοι για τα μικρής ηλικίας μέλη των κοινωνικών δικτύων δεν είναι υποθετικοί. Σε πρόσφατη συνέντευξή του στους «Times της Νέας Υόρκης» ο Χεμανσού Νίγκαμ, ο πρώην αξιωματούχος ασφαλείας του MySpace, που σήμερα διευθύνει μια εταιρεία συμβούλων για την ασφάλεια στο διαδίκτυο, θυμάται ένα πρόσφατο συμβάν. Στην πολιτεία της Νέας Υόρκης, είπε, ένα 11χρονο αγόρι έκανε φίλη στο Facebook ένα κορίτσι από την τάξη του.

Αλλά ο λογαριασμός του κοριτσιού ήταν ψεύτικος και το πρόσωπο που βρισκόταν πίσω από αυτόν άρχισε να ανεβάζει φωτογραφίες του αγοριού σε ιστοσελίδες σεξουαλικού περιεχομένου, συνοδεύοντάς τες με πρόστυχα σχόλια. Όταν οι φωτογραφίες του αγοριού άρχισαν να εμφανίζονται σε αναζητήσεις του Google, το σχολείο υποψιάστηκε ότι τις είχε ανεβάσει ο ίδιος και κάλεσε τους γονείς του. Τα άλλα παιδιά άρχισαν να τον πειράζουν. «Μπορεί να εξελιχθεί σε εφιάλτη για έναν 11χρονο, που ήθελε απλώς να συνομιλεί με φίλους του», είπε ο κ. Νίγκαμ.

Το ComScore, μια εταιρεία που μετράει την κίνηση στο Διαδίκτυο, υπολογίζει ότι 3,6 εκ. από τους 153 εκ. επισκέπτες μηνιαίως του Facebook στη χώρα είναι κάτω των 12 ετών. Κάποιοι από αυτούς τους επισκέπτες μπορεί να μην έχουν λογαριασμό και απλώς επισκέπτονται τις κοινές σελίδες, ανέφερε το ComScore.

Οι εταιρείες διαδικτύου έχουν συστήσει κανόνες για τους χρήστες μικρής ηλικίας, επειδή πρέπει να συμμορφωθούν με τον Νόμο για την Ηλεκτρονική Προστασία των Παιδιών, σύμφωνα με τον οποίο οι ιστοσελίδες που συλλέγουν πληροφορίες από παιδιά κάτω των 13 ετών πρέπει να έχουν τη γονική συναίνεση. Η απόκτηση, όμως, αυτής της συναίνεσης είναι περίπλοκη και ακριβή υπόθεση, οπότε εταιρείες όπως οι Facebook και Google απορρίπτουν όποιον ηλικίας κάτω των 13 ετών προσπαθεί να εγγραφεί.

Ανάρτηση φωτογραφιών παιδιών

Πέραν των κινδύνων, όμως, που εγκυμονεί το διαδίκτυο για τους ανήλικους χρήστες του, πρόσφατα η Αστυνομία Κύπρου, με ανακοίνωσή της, υπενθύμισε εκ νέου τους κινδύνους που ελλοχεύουν όταν γονείς ανεβάζουν φωτογραφίες των παιδιών τους, με ελαφρά ενδυμασία στο διαδίκτυο και ειδικότερα σε πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, για να τις δουν οι φίλοι και οι συγγενείς τους.

Η Αστυνομία τονίζει ότι «καραδοκούν διαδικτυακοί διαφθορείς (παιδόφιλοι), οι οποίοι ανά πάσα στιγμή μπορεί να τις αντιγράψουν και να τις φυλάξουν στα αρχεία τους ή να τις αλλοιώσουν!» Ως εκ τούτου, απευθύνει έκκληση σε όλους να είναι προσεκτικοί με την ανάρτηση φωτογραφιών των παιδιών στο διαδίκτυο.

Ό,τι ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει

Η επιθυμία των γονιών να απαθανατίζουν κάθε στιγμή του παιδιού τους είναι απολύτως κατανοητή και θεμιτή. Εξίσου κατανοητοί, όμως, είναι και οι όροι χρήσης του Facebook ή οποιουδήποτε άλλου διαδικτυακού μέσου στο οποίο μπορεί κανείς να «ανεβάζει» φωτογραφίες, σύμφωνα με τους οποίους «ό,τι ανεβαίνει, δεν κατεβαίνει». Κοινώς, οτιδήποτε δημοσιευτεί δεν μπορεί ποτέ να διαγραφεί οριστικά, ενώ ταυτόχρονα δίνεται το δικαίωμα στο Μέσο (εν προκειμένω στο Facebook) να το χρησιμοποιήσει κατά το δοκούν.

Ουκ ολίγα περιστατικά

Κατεγράφησαν ώς τώρα ουκ ολίγα περιστατικά -τόσο στην Κύπρο όσο και στην Ελλάδα- με παιδιά τα οποία βρέθηκαν σε πολύ δύσκολη θέση όταν φωτογραφίες τους «πειράχτηκαν» μέσω φωτομοντάζ και διέρρευσαν στο σχολικό τους περιβάλλον, παρουσιάζοντας π.χ. το πρόσωπο του παιδιού με το σώμα κάποιας πορνοστάρ. Και δεν είναι η ίδια η φωτογραφία που θα ενοχλήσει το παιδί, όσο ο αδιάκοπος χλευασμός των συμμαθητών του ή -ακόμα χειρότερα- το bullying που θα ακολουθήσει.

Και εδώ γεννιέται το εξής ερώτημα. Γιατί, λοιπόν, κάποιος γονέας να ρισκάρει να υποβάλλει το παιδί του σε αυτήν τη διαδικασία; Και δεν είναι μόνο οι φωτογραφίες που μπορεί να βάλουν τα παιδιά σας σε κίνδυνο. Όπως αναφέρει η διευθύντρια του Ινστιτούτου Διαδικτύου της Οξφόρδης Victoria Nash, υπάρχουν δύο πράγματα που οι γονείς θα πρέπει να προσέχουν: Το ένα είναι πληροφορίες για τα παιδιά που δημοσιεύουν, όπως π.χ. η ημερομηνία και ο τόπος γέννησής τους, το πού ζουν και πού πηγαίνουν σχολείο, καθώς τις πληροφορίες αυτές μπορεί να τις χρησιμοποιήσει κάποιος προκειμένου να τους κλέψει την ηλεκτρονική ταυτότητα (να φτιάξει, δηλαδή, ένα προφίλ στο Facebook με αυτά ακριβώς τα στοιχεία).

Το δεύτερο έχει να κάνει με τη συγκατάθεση του παιδιού: Τι από αυτά που ποστάρετε θα θέλει το παιδί σας να δει δημοσιευμένο όταν μεγαλώσει; Και, κυρίως, τι κόστος μπορεί να έχει αυτό για την πορεία της ζωής του (π.χ. δεν ξέρετε πώς μία φωτογραφία του παιδιού με κάποιο πολιτικό μήνυμα μπορεί να επηρεάσει με κάποιον τρόπο τη μελλοντική του καριέρα).

Ο καλύτερος τρόπος για έναν γονέα ώστε να προστατεύσει την ψηφιακή ταυτότητα του παιδιού του είναι να μην ποστάρει ποτέ απολύτως τίποτα για εκείνο. Κάποιοι γονείς θεωρούν ότι λαμβάνουν ένα «μέτρο προστασίας» ποστάροντας φωτογραφίες των παιδιών τους χωρίς να αναγράφουν πουθενά τα ονόματά τους - οι φωτογραφίες, όμως, θα παραμείνουν για πάντα εκεί, διαθέσιμες προς όλους.

Δεν αποκλείεται στο μέλλον, λένε οι ειδικοί, μία φωτογραφία ενός παιδιού που δημοσιεύεται σε μέσο κοινωνική δικτύωσης όταν είναι 4 ετών να συνδεθεί με κάποια που θα ποστάρει ένας φίλος του όταν θα είναι 10 ετών και, στη συνέχεια, με κάποιο επαγγελματικό προφίλ που μπορεί να έχει το παιδί ως ενήλικας. Με αυτόν τον τρόπο, θα δημιουργηθεί ένα πλήρες ψηφιακό αρχείο του παιδιού, πάνω στο οποίο δεν θα μπορεί να έχει κανέναν έλεγχο! Μπορεί τώρα να ακούγεται ασήμαντο, όμως, το γεγονός ότι ο καθένας θα μπορεί να έχει πληροφορίες για ολόκληρη τη ζωή ενός παιδιού, τις οποίες θα διαχειρίζεται όπως θέλει, είναι τουλάχιστον τρομακτικό.

Τι μπορείτε να κάνετε

Τι μπορείτε να κάνετε αν έχετε ήδη ποστάρει φωτογραφίες των παιδιών σας στο Facebook ή στο Instagram; Κατ’ αρχάς, αυτό που δεν μπορείτε να κάνετε είναι να τις πάρετε πίσω. Όπως ανάφερε στην ομιλία του ο Μάνος Σφακιανάκης, διευθυντής της Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος Ελλάδος, για να μπορέσει μία κοπέλα από την Ιρλανδία να διεκδικήσει ολόκληρο το ψηφιακό της αρχείο, αφού απενεργοποίησε το προφίλ της στο Facebook, χρειάστηκε να καταφύγει σε πολυετή δικαστικό αγώνα με το Μέσο. Τι κέρδισε στο τέλος; Ένα CD με τις φωτογραφίες της.

Τέλος στα ποστ

Αυτό, λοιπόν, που μπορείτε να κάνετε είναι να μην ξαναποστάρετε ποτέ καμία φωτογραφία των παιδιών σας, σε κανένα διαδικτυακό μέσο. Όσο για τις φωτογραφίες που έχετε ήδη ποστάρει εσείς, μπορείτε να τις διαγράψετε (αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι δεν έχουν ήδη αποθηκευτεί στα αρχεία του Facebook ή οποιουδήποτε άλλου Μέσου). Τις φωτογραφίες που έχουν ποστάρει άλλοι με εσάς (και τα παιδιά), να έχετε δηλαδή προστεθεί με ετικέτα, μπορείτε να τις κρύψετε από το χρονολόγιό σας, όμως όχι να τις διαγράψετε - μόνο αυτός που την πόσταρε μπορεί να το κάνει.

Απ' εκεί και πέρα, στις ρυθμίσεις ασφαλείας του Μέσου (π.χ. του Facebook) επιλέξτε αφενός τις φωτογραφίες σας να τις βλέπουν μόνο οι Φίλοι σας (ούτε καν οι Φίλοι των Φίλων) και επιλέξτε να ενημερώνεστε κάθε φορά που κάποιος σας κάνει tag σε μία φωτογραφία, προκειμένου να την εγκρίνετε πριν δημοσιευτεί - αν είναι και τα παιδιά σας στη φωτογραφία αυτήν, το δικό σας όνομα θα είναι αυτό που πιθανότατα θα γίνει tagged. Τέλος, ενημερώστε κάθε φίλο και γνωστό σας ότι δεν θέλετε επ' ουδενί να ποστάρουν καμία φωτογραφία ή πληροφορία, στην οποία εμφανίζεται ή αναφέρεται το παιδί σας.

(*Mε πληροφορίες από τη «New York Times»)