ΕΠΤΑ ΣΤΙΣ ΔΕΚΑ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΥΠΕΣΤΗΣΑΝ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΗ ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

Σεμινάρια για ενημέρωση των επικεφαλής των τμημάτων στη Δημόσια Υπηρεσία ετοιμάζει η Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης

Η σεξουαλική παρενόχληση μπορεί να είναι ένα απλό γεγονός, σποραδικά γεγονότα ή μια συνεχιζόμενη διαδικασία ανεπιθύμητης/μη αποδεκτής για τον/την αποδέκτη σεξουαλικής συμπεριφοράς

Από τέσσερα μονοήμερα εργαστήρια, τα οποία θα πραγματοποιηθούν μεταξύ Μαρτίου και Ιουνίου, θα περάσουν οι επικεφαλής των υπηρεσιών και τμημάτων της Δημόσιας Υπηρεσίας, με στόχο να αναπτύξουν δεξιότητες αποτελεσματικής αντιμετώπισης περιπτώσεων σεξουαλικής παρενόχλησης στον χώρο εργασίας. Στα εργαστήρια, τα οποία θα διοργανωθούν από την Κυπριακή Ακαδημία Δημόσιας Διοίκησης σε συνεργασία με την Αρχή Ισότητας και την Επιτροπή Ισότητας των Φύλων, θα συμμετέχουν και οι λειτουργοί ισότητας των Υπουργείων, καθώς και στελέχη της Δημόσιας Υπηρεσίας που συμμετέχουν στη λήψη αποφάσεων.

Πολυμορφική η παρενόχληση

Η σεξουαλική παρενόχληση μπορεί να είναι ένα απλό γεγονός, σποραδικά γεγονότα ή μια συνεχιζόμενη διαδικασία ανεπιθύμητης/μη αποδεκτής για τον/την αποδέκτη σεξουαλικής συμπεριφοράς. Μπορεί να έχει πολλές μορφές. Περιλαμβάνει δηλαδή ένα ευρύ πεδίο συμπεριφοράς, η οποία είναι ανεπιθύμητη στον αποδέκτη και δημιουργεί ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, εξευτελιστικό ή προσβλητικό περιβάλλον στην απασχόληση.

Η παρενόχληση περιλαμβάνει μια υπαρκτή άνιση συσχέτιση δύναμης, μιας και αυτοί που είναι στην εξουσία είναι λιγότερο πιθανόν να τύχουν σεξουαλικής παρενόχλησης. Εδώ πρέπει να τονιστεί ότι η σεξουαλική παρενόχληση δεν έχει να κάνει με τη σεξουαλική επαφή μόνο. Έχει να κάνει μόνο με την εξουσία σαν μέσο και μοχλό εκμαίευσης σεξουαλικότητας ή σεξιστικής συμπεριφοράς και συνιστά εκμετάλλευση του χείριστου είδους.

Πρόκειται για ένα φαινόμενο δύναμης που πηγάζει από την εξουσία που παρέχει η δεσπόζουσα θέση καθώς και επίδειξης και επιβολής ισχύος, γιατί αφορά στην εκμετάλλευση μιας θέσης εξουσίας από αυτόν που την κατέχει για ιδίον όφελος. Στις περιπτώσεις σεξουαλικής παρενόχλησης, οι υψηλά ιστάμενοι απαιτούν χάρες «σεξουαλικής φύσεως» με αντάλλαγμα την πρόσληψη ή την προαγωγή σε μια θέση, την κατοχύρωση υψηλής βαθμολογίας και άλλα. Η ανταπόκριση-υπαγωγή του θύματος στις σεξουαλικές οχλήσεις του δράστη προτείνεται ως αντάλλαγμα της διατήρησης ή της βελτίωσης των εργασιακών συνθηκών για το θύμα.

Φυσικά δεν είναι η σεξουαλική παρενόχληση ένα αθώο κομπλιμέντο ή η εκδήλωση ειλικρινούς και αγνού ενδιαφέροντος προς το άλλο φύλο. Παρενόχληση σημαίνει ότι η πιεστική συμπεριφορά κάποιου, που ασκεί εξουσία πάνω στον/στην εργαζόμενο/η, είναι τέτοια που δημιουργεί μια κατάσταση δυσφορίας για το θύμα, που θίγει την προσωπική του υπόσταση και αξιοπρέπεια και κάνει την επαγγελματική του ζωή δύσκολη. Η σεξουαλική παρενόχληση αναφέρεται σε προφορική ή σωματική συμπεριφορά, που είναι σαφώς σεξουαλικού χαρακτήρα και ανεπιθύμητη από το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται.

Επτά στις δέκα γυναίκες

Στην Κύπρο τα θύματα και κυρίως οι άνδρες, κατά κανόνα, δεν προβαίνουν σε καταγγελίες, ενώ στην περίπτωση των γυναικών-θυμάτων είναι ελάχιστες οι καταγγελίες που φτάνουν μέχρι τις αίθουσες των Δικαστηρίων, καθώς οι παραπονούμενες φοβούνται τη διαπόμπευση και τον στιγματισμό τους στον χώρο εργασίας και όχι μόνο.

Σύμφωνα με πρόσφατα συμπεράσματα της έκθεσης του παγκόσμιου οικονομικού φόρουμ για το έτος 2015, που δημοσιεύτηκαν τον Φεβρουάριο του 2016, στην Κύπρο επτά στις 10 εργαζόμενες στο Δημόσιο είναι θύματα σεξουαλικής παρενόχλησης και τρεις στους 10 άνδρες.

Ακόμη χειρότερα στον ιδιωτικό τομέα, όπου -σύμφωνα με έρευνα της Επιτροπής Ισότητας των Φύλων στην Απασχόληση και στην Επαγγελματική Εκπαίδευση- εννέα στις 10 γυναίκες υφίστανται σεξουαλική παρενόχληση και ένας στους δέκα άνδρες.

Τύποι σεξουαλικής παρενόχλησης

Υπάρχουν τρεις διαφορετικοί τύποι σεξουαλικής παρενόχλησης:

1. «Δώσε μου να πάρεις»
Αυτός ο τύπος σεξουαλικής παρενόχλησης είναι καλά διατυπωμένος και συναντάται λιγότερο συχνά, σε σχέση με τους υπόλοιπους δύο. Εμφανίζεται όταν ένα πρόσωπο που επηρεάζει έναν εργαζόμενο στις εργασιακές του συνθήκες κάνει ανεπιθύμητη σεξουαλική πρόταση και απαιτεί σεξουαλικές χάρες. Συνήθως, μόνο διευθυντές και προϊστάμενοι εμπλέκονται στον συγκεκριμένο τύπο, λόγω της κατοχής εξουσίας που πηγάζει από την κατά τον θύτη υποτιθέμενη εξάρτηση ή τη σύνδεση της σεξουαλικής απαίτησης με εργασιακά πλεονεκτήματα.

2. Επίμονη και προκλητική σεξουαλικά υποκινούμενη πρόθεση και συμπεριφορά
Στην κατηγορία αυτήν, υπάρχει το φαινόμενο του/της «κολλιτσίδας» όπου:

- O θύτης δεν μπορεί να αποδεχτεί το «όχι» ως απάντηση
- Ο θύτης τριγυρνά συνεχώς γύρω από το θύμα, με πολλά υπονοούμενα
- Καταστρατηγεί τον προσωπικό χώρο
- Απευθύνεται στο θύμα με τρόπο αναξιοπρεπή και προσβλητικό, χρησιμοποιώντας εκφράσεις όπως «κούκλα μου» ή «μωρό μου»

Στην κατηγορία αυτήν ανήκει η πλειονότητα των περιπτώσεων σεξουαλικής παρενόχλησης και εμφανίζεται όταν ένα άτομο παρενοχλεί επίμονα και ανεπιθύμητα επιδιώκει σεξουαλική σχέση στον χώρο εργασίας, παρεμβαίνει στην εργασία του θύματος και δημιουργεί ένα εκφοβιστικό, εχθρικό, προσβλητικό ή υβριστικό περιβάλλον εργασίας. Αφορά επαναλαμβανόμενη μη αποδεκτή συμπεριφορά σεξουαλικής φύσεως που επιδρά αρνητικά στην απόδοση ενός εργαζομένου και δημιουργεί ένα εχθρικό περιβάλλον, που θίγει την αξιοπρέπεια του ατόμου.

3. Σεξουαλική ευνοιοκρατία
Εμφανίζεται όταν οι ευκαιρίες απασχόλησης ή τα ωφελήματα δίνονται επειδή υποχώρησε ένας/μια εργαζόμενος/η σε σεξουαλικές απαιτήσεις του προϊσταμένου.

Υφιστάμενη κατάσταση

Στην Κύπρο, για παρά πολλά χρόνια, ένα από τα πιο επαχθή φαινόμενα στους χώρους εργασίας, η σεξουαλική παρενόχληση, με παγκόσμια κλίμακα και προεκτάσεις σε βάρος των εργαζόμενων που την υφίστανται, όχι μόνο περνούσε απαρατήρητο αλλά αποτελούσε και ζήτημα ταμπού σε βάρος των γυναικών μέσα στους χώρους εργασίας.

Ευτυχώς, τις τελευταίες δύο δεκαετίες, το θέμα έχει βγει στην επιφάνεια και οι προσπάθειες αντιμετώπισης του φαινομένου της σεξουαλικής παρενόχλησης έγινε ζήτημα κρίσιμης υφής και διάστασης. Οι δε προσπάθειες πάταξης του φαινομένου έχουν πάρει μορφή και διαστάσεις πολιτικών προγραμματισμού, νομικού και θεσμικού πλαισίου και πρακτικών μέτρων, ειδικότερα στις δυτικές ανεπτυγμένες οικονομίες και κοινωνίες.

Για τη δική της στάση και κατεύθυνση, η Κύπρος υποχρεώθηκε να ακολουθήσει καθ’ υπόδειξιν οδηγίες και κανονισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Φυσικά η διαχρονική απόκρυψη του προβλήματος κάτω από το χαλί του εργασιακού χώρου έχει τις συνέπειές της στη σημερινή προσπάθεια διαχείρισης του υπαρκτού προβλήματος.