ΤΟ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΕΙΟ ΙΔΡΥΜΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΙ ΜΕ ΕΠΙΤΥΧΙΑ ΚΑΙ ΜΕ ΠΟΛΥ ΚΑΛΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ

Στα είκοσι χρόνια ζωής του έχει οργανώσει ένα διεθνώς καταξιωμένο Αρχείο Δοτών Μυελού των Οστών, πρώτο σε αναλογία πληθυσμού ανά την υφήλιο, ένα Δημόσιο Αρχείο Αίματος Ομφάλιου Λώρου και ένα δίκτυο σύγχρονων διαγνωστικών εργαστηρίων

Στόχος του η διασφάλιση της συνεχούς αναβάθμισης της επιστημονικής του βάσης, της ανάπτυξη των υπηρεσιών του, αλλά και η εισαγωγή νέας τεχνογνωσίας

Μέσα από τη διεθνή του δικτύωση, την έρευνα και την καινοτομία, το Καραϊσκάκειο φιλοδοξεί να εξελιχθεί σ’ ένα σύγχρονο περιφερειακό επιστημονικό κέντρο αριστείας

Συνδυάζει τον εθελοντισμό και την εξειδικευμένη επιστημονική υποστήριξη, εξυπηρετώντας αποτελεσματικά και άμεσα τις ανάγκες των ασθενών με αιματολογικές κακοήθειες

Με όραμα έναν κόσμο χωρίς λευχαιμία, το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα -το οποίο μετρά είκοσι χρόνια ζωής- συνεχίζει με επιτυχία, αλλά κυρίως με πολύ καλά αποτελέσματα το έργο του. Πρόκειται για έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό, που έχει γράψει μια ξεχωριστή ιστορία, τόσο στα ανθρωπιστικά όσο και στα επιστημονικά δρώμενα της Κύπρου, αφού έχει οργανώσει ένα διεθνώς καταξιωμένο Αρχείο Δοτών Μυελού των Οστών, πρώτο σε αναλογία πληθυσμού ανά την υφήλιο, ένα Δημόσιο Αρχείο Αίματος Ομφάλιου Λώρου και ένα δίκτυο σύγχρονων διαγνωστικών εργαστηρίων, με στόχο τη συνεχή και αξιόπιστη στήριξη των ασθενών με λευχαιμία και άλλες αιματολογικές κακοήθειες.

Πέραν τούτων, δραστηριοποιείται δυναμικά και στον τομέα της έρευνας και ανάπτυξης, με στόχο τη διασφάλιση της συνεχής αναβάθμισης της επιστημονικής του βάσης, την ανάπτυξη των υπηρεσιών του, αλλά και την εισαγωγή νέας τεχνογνωσίας. Μάλιστα, μέσα από τη διεθνή του δικτύωση, την έρευνα και την καινοτομία, το Καραϊσκάκειο φιλοδοξεί να εξελιχθεί σ’ ένα σύγχρονο περιφερειακό επιστημονικό κέντρο αριστείας, το οποίο θα πρωταγωνιστεί μαζί με τους συνεργάτες του στη μάχη κατά της λευχαιμίας. Παράλληλα, συνδυάζει τον εθελοντισμό και την εξειδικευμένη επιστημονική υποστήριξη, εξυπηρετώντας αποτελεσματικά και άμεσα τις ανάγκες των ασθενών με αιματολογικές κακοήθειες.

Η πορεία

Η «Σ» βρέθηκε την περασμένη Δευτέρα στο Καραϊσκάκειο και συνομίλησε με τον Εκτελεστικό Διευθυντή του Ιδρύματος Δρα Παύλο Κωστέα, τόσο για το έργο που έχει μέχρι σήμερα επιτελέσει ο Οργανισμός όσο και τους μελλοντικούς στόχους του. Σύμφωνα με τον κ. Κωστέα, αφορμή της ίδρυσης του Καραϊσκάκειου Ιδρύματος στάθηκε η μάχη που έδωσαν κατά της λευχαιμίας ο Γιάννης Τριταίος, η Άννα Γεωργίου από το Λονδίνο και ο πεντάχρονος Ανδρέας Καραϊσκάκης από την Κύπρο, οι οποίοι -έπειτα από απεγνωσμένες προσπάθειες για εξεύρεση ιστοσυμβατού δότη- έχασαν τελικά τη μάχη για τη ζωή.

Ονομάστηκε «Καραϊσκάκειο Ίδρυμα» στη μνήμη του Ανδρέα Καραϊσκάκη, αφού μετά τον θάνατό του η οικογένειά του δώρισε στο Υπουργείο Υγείας το ποσό που είχε μαζέψει έπειτα από έρανο για τη μεταμόσχευση μυελού των οστών του παιδιού τους, με την υπόσχεση να δημιουργηθεί στην Κύπρο ένα Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών.

Οι στόχοι

Σε σχέση με τους στόχους του Καραϊσκάκειου, ο Δρ Κωστέας ανέφερε πως μέσα από τη διεθνή του δικτύωση, έρευνα και καινοτομία, το Ίδρυμα φιλοδοξεί να εξελιχθεί σε ένα σύγχρονο περιφερειακό επιστημονικό κέντρο αριστείας, το οποίο θα πρωταγωνιστεί μαζί με τους συνεργάτες του στη μάχη κατά της λευχαιμίας. Για την επίτευξη του σκοπού και του οράματός του, συμπλήρωσε, το Ίδρυμα έχει θέσει τους πιο κάτω στόχους:

*Τη συνεχή ανάπτυξη της εργαστηριακής και επιστημονικής του υποδομής και τεχνογνωσίας, με στόχο την αποτελεσματική υποστήριξη των ασθενών που πάσχουν από λευχαιμία και άλλα αιματολογικά νοσήματα.

*Τη συνεχή ανανέωση και αναβάθμιση του Αρχείου Δοτών Μυελού των Οστών και του Αρχείου Αίματος Ομφάλιου Λώρου.

*Την έρευνα και εκπαίδευση, με σκοπό τη συνεχή αναβάθμιση της κλινικής αιματοογκολογίας στην Κύπρο.

*Την εξεύρεση και ορθολογιστική διαχείριση των οικονομικών πόρων για τις δραστηριότητες, αλλά και για τη σωστή λειτουργία του Ιδρύματος.

*Το Κυπριακό Αρχείο Δοτών Μυελού των Οστών, ως µέλος της ?ιεθνούς Τράπεζας ?οτών Μυελού Οστών, δίνει την ευκαιρία στους εθελοντές δότες να προσφέρουν µόσχευµα σε οποιονδήποτε ασθενή στον κόσµο χρήζει µεταµόσχευσης µυελού των οστών και αναζητεί δότη, όπως και στους Κύπριους ασθενείς την ευκαιρία να λάβουν µόσχευµα από εθελοντές δότες άλλης χώρας. Το Αρχείο έχει εξασφαλίσει διαπίστευση από τη ?ιεθνή Ένωση Αρχείων ?οτών (WMDA) από το 2008.

Οι δραστηριότητες

Όσον αφορά τις δραστηριότητες του Καραϊσκάκειου, ο Δρ Κωστέας είπε πως το Αρχείο Δοτών Μυελού των Οστών ξεκίνησε τη λειτουργία του με την ίδρυση του Ιδρύματος. Αρχικά, σημείωσε, στόχος του Ιδρύματος ήταν η εγγραφή στο εν λόγω Αρχείο 32 χιλιάδων εθελοντών δοτών.

«Μέχρι το 2000 είχαν εγγραφεί γύρω στις 18,5 χιλιάδες αλλά, έπειτα από την έκκληση των Ανδρέα Βασιλείου και Κεμάλ Σαράτζογλου, ευαισθητοποιήθηκε το κοινό. Ως αποτέλεσμα της έκκλησής τους ήταν η μαζική ανταπόκριση του κόσμου και η εγγραφή 67,5 χιλιάδων εθελοντών δοτών μέσα σε 20 μέρες. Έπειτα από αυτό, η Κύπρος κατατάχθηκε στην πρώτη θέση του καταλόγου των χωρών με τον μεγαλύτερο αριθμό δοτών σε αναλογία πληθυσμού, ενώ το Αρχείο μας είναι ένα από τα δώδεκα μεγαλύτερα αρχεία της Ευρώπης», πρόσθεσε, επισημαίνοντας, ωστόσο, πως παρά τον μεγάλο αριθμό εθελοντών δοτών, εντούτοις, ήταν δύσκολη η εξεύρεση συμβατών δοτών.

«Αυτό μας ξένισε. Είπαμε γιατί γίνεται αυτό και καταλήξαμε στο ότι ο πληθυσμός της Κύπρου είναι γενετικά τόσο ανομοιόμορφος, λόγω της πλούσιας ιστορίας του, με αποτέλεσμα πολλά άτομα να έχουν μοναδικό ιστικό τύπο και συνεπώς όσους εθελοντές και να εγγράψουμε πάντα θα έχουμε ασθενείς που δεν θα βρίσκουν συμβατό δότη. Συνεπώς, επιθυμούμε τη συνεχή καταγραφή νέων δοτών γιατί, όσους και να έχουμε, δεν θα είναι αρκετοί ποτέ για να εξυπηρετήσουμε όλους τους ασθενείς», εξήγησε, λέγοντας πως σήμερα στο Αρχείο είναι εγγεγραμμένοι 160 χιλιάδες εθελοντές δότες, εκ των οποίων οι 130 χιλιάδες είναι ενεργοί δότες, δηλαδή δεν έχουν διαγραφεί λόγω προβλημάτων υγείας ή λόγω ορίου ηλικίας.

Ερωτηθείς εάν απαιτείται η εγγραφή κι άλλων εθελοντών δοτών, αν και ανέφερε πως «δεν είναι λογικό να πούμε ότι πρέπει να εγγράψουμε πέραν τους ενός τρίτου του πληθυσμού εθελοντές δότες», εντούτοις, τόνισε πως επειδή το ένα τρίτο των εθελοντών ανήκουν στην ηλικιακή ομάδα 35-45 ετών και κάτι λιγότερο από το 15% είναι κάτω των 30 ετών, απαιτείται συνεχής ανανέωση του Αρχείου και εγγραφή περισσότερων νεαρών σε ηλικία εθελοντών.

Όπως εξήγησε περαιτέρω, «πέραν του 50% των εθελοντών ενεγράφησαν το 2000, συνεπώς όλοι αυτοί γερνούν ταυτόχρονα και έτσι το αρχείο μας πάσχει από γήρανση, κι αυτό πρέπει να το ανατρέψουμε εγγράφοντας νέους εθελοντές δότες. Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι το γεγονός πως ένα μεγάλο ποσοστό των γάμων στην Κύπρο είναι μικτοί και, συνεπώς, στη νέα γενιά έχουμε νέους ιστικούς τύπους με συνδυασμό γονιδίων, τα οποία είναι από πληθυσμούς με τους οποίους δεν έχουμε γεωγραφική ή ιστορική σχέση. Επομένως, ξαφνικά έχουμε νέους ιστικούς τύπους και η δουλειά μας γίνεται ακόμα πιο δύσκολη. Συνεπώς, πρέπει να συνεχίσουμε να εγγράφουμε νέους εθελοντές δότες και, κυρίως, νεαρά άτομα», συμπλήρωσε, σημειώνοντας πως εγγράφονται οκτώ με δέκα χιλιάδες νέοι εθελοντές τον χρόνο.

Η διαδικασία εγγραφής και δωρεάς

Σε ό,τι αφορά τη διαδικασία εγγραφής στο Αρχείο Εθελοντών Δοτών Μυελού των Οστών, ο Δρ Κωστέας τόνισε πως αυτή είναι πολύ απλή και σύντομη. «Όταν κάποιος θέλει να εγγραφεί έρχεται στο Καραϊσκάκειο και συμπληρώνει τη σχετική αίτηση, ενώ η διαδικασία συλλογής δείγματος γίνεται με στοματικό επίχρισμα (σάλιο) και διαρκεί λιγότερο από πέντε λεπτά», πρόσθεσε. Σε σχέση με τη δωρεά μοσχεύματος είπε πως αυτή γίνεται με δύο τρόπους.

«Η κλασική μέθοδος συλλογής του μυελού με γενική νάρκωση και παρακέντηση των πλατεών οστών στη λεκάνη και αναρρόφησή του με σύριγγα, η οποία, πλέον, σπάνια χρησιμοποιείται, ενώ υπάρχει και μία νέα μέθοδος που ακολουθείται, σχεδόν, κατά κόρον. Με αυτήν τη μέθοδο, ο δότης λαμβάνει μία φαρμακευτική αγωγή για τέσσερεις μέρες και την πέμπτη μέρα το πρωί περνά μία διαδικασία όπως την αιμοδοσία, μέσω της οποίας παίρνουμε το αίμα από τη φλέβα, το οποίο περνά από έναν διαχωριστή κυττάρων και ακολούθως επιστρέφει στον οργανισμό από την άλλη φλέβα. Την ώρα της διαδικασίας, που παίρνει τρεις με τέσσερεις ώρες, ο δωρητής κάθεται και μπορεί να παρακολουθήσει τηλεόραση ή να δει κάποια ταινία με τους συγγενείς του», συμπλήρωσε. Τα μοσχεύματα, αφού αξιολογηθούν, μεταφέρονται σε Μεταμοσχευτικά Κέντρα του εξωτερικού όπου παραπέμπονται και οι Κύπριοι ασθενείς που χρήζουν μεταμόσχευσης μυελού των οστών», συνέχισε.

Το Αρχείο Αίματος Ομφάλιου Λώρου

Αναφορικά με το Αρχείο Αίματος Ομφάλιου Λώρου, ο Δρ Κωστέας εξήγησε ότι το μόσχευμα με αίμα του ομφάλιου λώρου προσφέρει μία εναλλακτική επιλογή σε ασθενείς που δεν έχουν συμβατό δότη μυελού των οστών. «Είναι ένα δύσκολο εγχείρημα, υπό την έννοια ότι δεν εγγράφεις εθελοντές δότες αλλά μαζεύεις μοσχεύματα, τα οποία επεξεργάζεσαι, τα συντηρείς και τα αποθηκεύεις μέχρι να τα χρειαστείς για να τα αξιοποιήσεις. Πρόκειται για μία επίπονη και ακριβή διαδικασία.

»Το κράτος, ευτυχώς, έχει αναλάβει αυτή την ευθύνη και το Καραϊσκάκειο βοηθά στην εγγραφή εθελοντριών που θέλουν να δώσουν το μόσχευμα, φροντίζει για τη συλλογή του -η οποία γίνεται από το προσωπικό των μαιευτικών κλινικών- και τα μοσχεύματα μαζεύονται και φροντίζουμε να παραδοθούν στην τράπεζα αίματος στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας και, απ’ εκεί, στο εργαστήριο κρυοσυντήρησης», υπογράμμισε, αναφέροντας πως φυλάγονται σε υγρό άζωτο και διατηρούνται θεωρητικά έως και 20 χρόνια.

Όπως είπε, υπάρχει μεγάλο ενδιαφέρον από οικογένειες για εγγραφή τους σε αυτό το Αρχείο.

«Βέβαια, αναπτύσσονται συνεχώς κι άλλες μέθοδοι εξεύρεσης συμβατών δοτών μυελού των οστών. Τα τελευταία χρόνια έχουμε πολύ καλά αποτελέσματα με τις απλοταυτόσημες μεταμοσχεύσεις, οι οποίες αφορούν δύο άτομα τα οποία είναι κατά το ήμισυ συμβατά με τον ασθενή λόγω συγγένειας. Τα αδέλφια μεταξύ τους έχουν 50% πιθανότητες να είναι απλοταυτόσημα, ενώ τα παιδιά με τους γονείς είναι 100% απλοταυτόσημα. Εάν οι απλοταυτόσημες μεταμοσχεύσεις αποδειχθούν ότι είναι μία πάρα πολύ καλή επιλογή, τότε, όλοι οι ασθενείς έχουν δυνητικά έναν συμβατό δότη μυελού των οστών», υπογράμμισε και σημείωσε:

«Η διαδικασία μεταμόσχευσης αφορά τη θεραπευτική αγωγή για καταστροφή του μυελού του ασθενή κι αντικατάστασή του με το μόσχευμα από το αίμα του ομφάλιου λώρου ή του μυελού των οστών. Είναι σαν τη μετάγγιση. Μαζί με το μόσχευμα μεταφέρεται και το ανοσοποιητικό σύστημα του δότη, που αναλαμβάνει να εκριζώσει τα υπόλοιπα λευχαιμικά κύτταρα».

Τα Διαγνωστικά Εργαστήρια

Σχετικά με τα Διαγνωστικά Εργαστήρια, ο Εκτελεστικός Διευθυντής του Καραϊσκάκειου Ιδρύματος τόνισε πως ως Οργανισμός, «με ένα δίκτυο εξειδικευμένων διαγνωστικών εργαστηρίων, σε συνεργασία με το Κέντρο Μελέτης Αιματολογικών Κακοηθειών, αναπτύξαμε και προσφέρουμε ένα ευρύ φάσμα εξετάσεων διαγνωστικής αιματοογκολογίας.

Τα εργαστήρια είναι στελεχωμένα με άριστα καταρτισμένο και έμπειρο προσωπικό και εξοπλισμένα με σύγχρονα μηχανήματα, παρέχοντας έτσι σφαιρική και ολοκληρωμένη εργαστηριακή υποστήριξη στους ασθενείς με λευχαιμία και άλλες αιματολογικές παθήσεις», πρόσθεσε, παραθέτοντας σε συντομία λεπτομέρειες για καθένα Εργαστήριο που διαθέτει το Ίδρυμα:

*Εργαστήριο Ανοσογενετικής: Συγκαταλέγεται ανάμεσα στα πιο σύγχρονα και ανεπτυγμένα εργαστήρια στην ευρύτερη περιοχή. Είναι διαπιστευμένο από την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Ανοσογενετικής (EFI) από το 2004 και συνεχίζει να επιτυγχάνει τα υψηλότερα δυνατά επίπεδα υπηρεσιών.

*Εργαστήριο Κυτταρομετρίας Ροής: Αποτελεί έναν από τους βασικότερους εργαστηριακούς πυλώνες του Ιδρύματος. Διαθέτει τον πλέον σύγχρονο εξοπλισμό, με δυνατότητα κυτταρομετρίας ροής οκτώ χρωμάτων. Σήμερα, οι τεχνολογικές δυνατότητες του εργαστηρίου καλύπτουν τις ανάγκες του διαγνωστικού έλεγχου όλων των περιστατικών αιματολογικών κακοηθειών στην Κύπρο.

*Εργαστήριο Μοριακής Αιματολογίας: Προσφέρει ένα ευρύ φάσμα εξετάσεων. Εφαρμόζει εξειδικευμένες μεθόδους ανίχνευσης επαναλαμβανόμενων χρωμοσωμικών ανωμαλιών και γονιδιακών μεταλλάξεων που επηρεάζουν την πρόγνωση συγκεκριμένων λευχαιμιών, όπως επίσης και άλλων μεταλλάξεων που επηρεάζουν τη διαδικασία πήξης του αίματος και προκαλούν τις γνωστές νόσους, θρομβοφιλίας και αιμορροφιλίας.

*Εργαστήριο Γονιδιωματικής-Μοριακής Κυτταρογενετικής: Η μελέτη του γονιδιώματος με κλασικές και σύγχρονες μεθόδους κυτταρογενετικής αποτελεί βασικό εργαλείο για τη διάγνωση, πρόγνωση και παρακολούθηση των αιματολογικών κακοηθειών. Το εργαστήριο έχει αναπτύξει και εφαρμόσει τεχνικές για την ανάλυση καρυότυπου με μεθόδους κλασικής και σύγχρονης κυτταρογενετικής.

Στον τομέα της έρευνας

Πέραν των πιο πάνω, συνέχισε ο Δρ Κωστέας, το Ίδρυμα δραστηριοποιείται στον τομέα της έρευνας ώστε να διασφαλίζει τη συνεχή αναβάθμιση της επιστημονικής του βάσης, την ανάπτυξη των υπηρεσιών του, την εισαγωγή και εφαρμογή νέας τεχνολογίας και γνώσης και την εξασφάλιση οικονομικών πόρων για την αδιάλειπτη αναβάθμιση της υποδομής και των υπηρεσιών του. Προς αυτήν την κατεύθυνση, είπε, το 2008 προχώρησε στην ίδρυση του Κέντρου Μελέτης Αιματολογικών Κακοηθειών, που αποτελεί τον ερευνητικό άξονα του Καραϊσκάκειου Ιδρύματος.

«Με συνεργάτες παγκοσμίου κύρους, ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα από την Κύπρο και το Εξωτερικό, όπως τα Πανεπιστήμια Κύπρου, Κέιμπριτζ, Σάρεϋ, Αθήνας και Πάτρας. Το Κέντρο ασχολείται μ’ ένα ευρύ φάσμα θεμάτων επιστημονικού ενδιαφέροντος, όπως είναι η μελέτη των αιματολογικών κακοηθειών, η συνεχής επιστημονική ανάπτυξη του τομέα της εργαστηριακής αιματοογκολογίας και η αποτελεσματική υποστήριξη των ασθενών με αιματολογικές κακοήθειες», υπογράμμισε, λέγοντας πως το Ίδρυμα στοχεύει να επεκταθεί και στη διαγνωστική παιδοογκολογία.

«Εργαζόμαστε εντατικά για να βοηθήσουμε κι άλλα παιδιά με οποιαδήποτε άλλη μορφή καρκίνου. Κι αυτό γιατί η τεχνογνωσία που έχουμε αποκτήσει με τη διαγνωστική αιματοογκολογία πιστεύουμε ότι μπορεί να έχει τεράστιες εφαρμογές. Κι ένεκα του ότι η παιδοογκολογία εξελίσσεται με πολύ γρήγορους ρυθμούς -όπως κι αιματοογκολογία- και χρειάζεται ένα εξειδικευμένο κέντρο και αφοσιωμένο στο να στηρίξει αυτά τα παιδιά», εξήγησε περαιτέρω.

Απαραίτητη η στήριξη

Καταληκτικά, ο Δρ Κωστέας τόνισε και την ανάγκη στήριξης του πολυεπίπεδου έργου του Καραϊσκάκειου. Όπως εξήγησε, «το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα, σαν ένας μη κερδοσκοπικός οργανισμός, βασίζεται στην αγάπη και την προσφορά του κόσμου, ώστε να καλύψει αρκετές από τις άμεσες ανάγκες που προκύπτουν στη λειτουργία του. Σε αυτήν του την προσπάθεια πολύτιμοι αρωγοί είναι οι εθελοντές μέλη, ουσιαστικά μια ανεξάντλητη πηγή προσφοράς, που με τις δικές τους δυνάμεις μπορούν να συμβάλλουν ουσιαστικά στη συνέχιση του έργου του και στην επίτευξη των στόχων του.

»Δεν ζητάμε πολλά. Και πραγματικά, αν το Καραϊσκάκειο Ίδρυμα μπορεί σήμερα και πραγματώνει πολλούς από τους στόχους του, αυτό οφείλεται στην αμέριστη συνδρομή αυτών που αναγνωρίζουν τη σημασία, αλλά και την ποιότητα του έργου που επιτελεί με ανιδιοτέλεια το Ίδρυμα εδώ και πολλά χρόνια, για έναν κόσμο χωρίς λευχαιμία!», κατέληξε, ευχαριστώντας όλους όσοι μέχρι σήμερα στήριξαν και συνεχίζουν να στηρίζουν το έργο του Καραϊσκάκειου Ιδρύματος.