ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΥΨΗΛΟΤΕΡΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ Ο ΑΡΙΘΜΟΣ ΤΩΝ ΚΥΠΡΙΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΠΟΥ ΤΖΟΓΑΡΟΥΝ

Παράδειγμα προς μίμηση το «ισλανδικό θαύμα», για την πρόληψη από τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών

ΜΕΙΩΣΗ στο κάπνισμα ανάμεσα στους μαθητές 16 ετών στην Κύπρο, ενώ το ποσοστό των μαθητών που ανέφεραν κάπνισμα κατά τις τελευταίες 30 μέρες βρίσκεται πιο κάτω από τον μέσο όρο της ESPAD

Πρόσφατα, μια δήλωση του Προέδρου της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής Κυριάκου Χατζηγιάννη, περί ύπαρξης φατριών, που ανταγωνίζονται ποιος θα προμηθεύσει τα περισσότερα ναρκωτικά σε συγκεκριμένο σχολείο, προκάλεσε έκπληξη στην κοινή γνώμη. Ακόμη περισσότερη έκπληξη, όμως, προκάλεσαν τα στοιχεία για τους ανήλικους χρήστες νόμιμων και μη ουσιών, τα οποία είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά, μιας και καταγράφουν σημαντική αύξηση σε σχέση με προηγούμενες χρονιές.

Συγκεκριμένα, τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα, μέσω απαντήσεων που τα Υπουργεία Παιδείας και Υγείας έδωσαν σε σχετικές ερωτήσεις της βουλευτού της επαρχίας Λάρνακας Αννίτας Δημητρίου, διαφάνηκε ότι από την Α’ τάξη του Γυμνασίου καταγράφονται περιστατικά μαθητών που καπνίζουν ή καταναλώνουν αλκοόλ ή ακόμα κάνουν χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών. Η αύξηση βέβαια στους αριθμούς των μαθητών που κάνουν χρήση ουσιών είναι ανάλογη με την ηλικία τους μιας και, όπως καταγράφεται, όσο μεγαλώνουν τα παιδιά τόσο μεγαλώνει και ο αριθμός των χρηστών.

Εκπλήττουν τα στοιχεία

Συγκεκριμένα, βάσει των στατιστικών στοιχείων για τη σχολική χρονιά 2014-2015, σε ό,τι αφορά το κάπνισμα καταγράφηκαν 575 περιπτώσεις στις τρεις τάξεις του Γυμνασίου. Για χρήση αλκοόλ καταγράφηκαν 59 περιπτώσεις και για τη χρήση άλλων μη νόμιμων ουσιών καταγράφηκαν 114 περιπτώσεις, εκ των οποίων οι 79 (πλειονότητα) αφορούσαν μαθητές της Α’ τάξης.

Για τα Λύκεια, την ίδια χρονιά (2014-2015) έγινε αναφορά για 863 περιπτώσεις μαθητών που κάπνιζαν. Για κατανάλωση αλκοόλ έγινε αναφορά για συνολικά 69 μαθητές Λυκείων και Τεχνικών Σχολών και για χρήση άλλων μη νόμιμων ουσιών αναφέρθηκαν 50 περιπτώσεις. Κατά την περυσινή σχολική χρονιά 2015-2016, σε ό,τι αφορά το κάπνισμα, στα Γυμνάσια αναφέρθηκαν 580 περιπτώσεις καπνιστών μαθητών. Επίσης, οι καθηγητές ενημερώθηκαν για 82 περιπτώσεις μαθητών που κατανάλωναν αλκοόλ και 17 περιπτώσεις χρήσης μη νόμιμων ουσιών, ενώ υπήρξαν και 105 περιπτώσεις κατά τις οποίες υπήρξαν υποψίες για χρήση μη νόμιμων ουσιών.

Σε ό,τι αφορά τα Λύκεια και τις Τεχνικές Σχολές, τη σχολική χρονιά 2015-2016 υπήρξαν αναφορές για 781 μαθητές που κάπνιζαν, 435 μαθητές που κατανάλωναν αλκοόλ, για 27 περιπτώσεις μαθητών που έκαναν χρήση μη νόμιμων ουσιών και υπήρξαν 97 περιπτώσεις κατά τις οποίες υπήρξαν υποψίες για χρήση μη νόμιμων ουσιών.

Τζογαδόροι οι Κύπριοι

Με αντιπαραβολή των δικών του στοιχείων, όπως απορρέουν από το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα Ερευνών στον Μαθητικό Πληθυσμό σχετικά με το αλκοόλ και τα άλλα ναρκωτικά (ESPAD), επέλεξε να απαντήσει το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου, με αφορμή τα όσα γράφτηκαν αναφορικά με την εικόνα που επικρατεί στα σχολεία σε σχέση με τη χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών, όπως επίσης και τις δράσεις που υλοποιούνται στο πλαίσιο της Εθνικής Στρατηγικής για την αντιμετώπιση της εξάρτησης από παράνομες ουσίες και την επιβλαβή χρήση αλκοόλ 2013-2020.

Τα πιο πρόσφατα δεδομένα της έρευνας καταγράφουν:

· Μείωση στο κάπνισμα ανάμεσα στους μαθητές 16 ετών στην Κύπρο, ενώ το ποσοστό των μαθητών που ανέφεραν κάπνισμα κατά τις τελευταίες 30 μέρες βρίσκεται πιο κάτω από τον μέσο όρο της ESPAD.

· Αύξηση στην κατανάλωση του αλκοόλ από τους μαθητές στην Κύπρο, ειδικά στην υπέρμετρη κατανάλωσή του. Διαφοροποιήσεις παρατηρούνται μεταξύ των αγοριών και των κοριτσιών, με ανησυχητική αύξηση ανάμεσα στα κορίτσια. Σε σχέση με τον μέσο όρο της έρευνας, η Κύπρος βρίσκεται αρκετά πιο ψηλά.

· Μικρή αύξηση/σταθεροποίηση σε ό,τι αφορά την έκταση της χρήσης παράνομων ουσιών εξάρτησης (παρόμοια επίπεδα με το 2011). Ωστόσο, υπάρχει προβληματισμός για τα κορίτσια, τα οποία όπως και στην περίπτωση του αλκοόλ διαφοροποιούνται από τα αγόρια. Σε ό,τι αφορά τα γενικά επίπεδα χρήσης ανάμεσα στους μαθητές, η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες με τα 2 χαμηλότερα ποσοστά. Η γενική σταθεροποίηση της χρήσης κάνναβης από τους μαθητές στην Κύπρο φαίνεται να ισχύει όχι μόνο για τη δοκιμή έστω και μια φορά της ουσίας, αλλά και της χρήσης της τον τελευταίο χρόνο και τον τελευταίο μήνα.

· Τέλος, σε ό,τι αφορά τον τζόγο, ο οποίος μελετάται για πρώτη φορά μέσα από τη συγκεκριμένη έρευνα, φαίνεται ότι οι μαθητές της Κύπρου στοιχηματίζουν χρήματα και μέσα από το διαδίκτυο και εκτός, κατά πολύ περισσότερο από τους Ευρωπαίους μαθητές.

Σε ό,τι αφορά τη διαχείριση των θεμάτων που προκύπτουν, αλλά και τις βέλτιστες προληπτικές πρακτικές, το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου προώθησε τις πιο κάτω ενέργειες, με στόχο τη στήριξη των ανηλίκων και την αποτροπή της χρήσης αλλά και την αύξηση της προσβασιμότητας των ανηλίκων στη θεραπεία παγκύπρια, αλλά ειδικότερα στις επαρχίες όπου δεν λειτουργούν προγράμματα:

1. Εφαρμογή προγράμματος πρόληψης στην ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου «Κοινοτική Υπηρεσία Στήριξης Οικογένειας, Παιδιών και Εφήβων». Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε από τον Σύνδεσμο Κοινωνικών Λειτουργών σε κοινότητες της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου. Ο γενικός σκοπός του προγράμματος ήταν η παροχή υπηρεσιών πολυεπίπεδης στήριξης σε κοινότητες της ελεύθερης περιοχής Αμμοχώστου, μέσα από τη δημιουργία συγκεκριμένης υπηρεσίας παροχής κοινωνικής και ψυχολογικής στήριξης, παροχής εναλλακτικών δραστηριοτήτων ή/και διασύνδεσης με άλλες δομές/υπηρεσίες, η οποία να είναι προσβάσιμη σε όλες τις κατηγορίες των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού της επαρχίας.

Απώτερος σκοπός του προγράμματος ήταν η στήριξη ευάλωτων ομάδων ως προς την αποτροπή της χρήσης εξαρτησιογόνων ουσιών και παροχή προγραμμάτων σε περιοχές υψηλού κινδύνου, καθώς και η ανάπτυξη δράσεων με στόχο τη δημιουργία αποτρεπτικού περιβάλλοντος ως προς τη χρήση. Το πρόγραμμα εφαρμόσθηκε από Ιανουάριο-Αύγουστο 2015.

2. Εφαρμογή προγράμματος έγκαιρης στοχευμένης παρέμβασης για παιδιά και εφήβους 8-15 ετών και 29 οικογενειών. Το πρόγραμμα αυτό παρέχει δωρεάν 3 υπηρεσίες ψυχολογικής στήριξης, εκπαιδευτικής ενίσχυσης και δημιουργικής ανάπτυξης στους τομείς του αθλητισμού, του πολιτισμού και της τέχνης, στις επαρχίες Λευκωσίας, Αμμοχώστου και Λεμεσού, με περίοδο εφαρμογής από τον Δεκέμβριο 2015 μέχρι και τον Σεπτέμβριο 2016.

3. Εφαρμογή του προγράμματος «ΠΕΡΠΑΤΩ», μέσω του οποίου δημιουργήθηκε μηχανισμός προώθησης και εφαρμογής εναλλακτικών απογευματινών δραστηριοτήτων και κάλυψη μαθησιακών αναγκών σε ευάλωτες ομάδες παιδιών, που διαμένουν στην ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου. Το πρόγραμμα εφαρμόστηκε από Οκτώβριο 2012-Ιούνιο 2013.

4. Εφαρμογή του προγράμματος «Στοχευόμενη παρέμβαση για την πρόληψη της πρόωρης εγκατάλειψης του σχολείου στην Πάφο», μέσω του οποίου δημιουργήθηκε μηχανισμός προώθησης και εφαρμογής εναλλακτικών απογευματινών δραστηριοτήτων και κάλυψης μαθησιακών αναγκών σε ευάλωτες ομάδες παιδιών που διαμένουν στην επαρχία Πάφου. Το πρόγραμμα εφαρμόσθηκε από Οκτώβριο 2013-Ιούνιο 2014.

Νέο Σχέδιο Δράσης

Το Αντιναρκωτικό Συμβούλιο Κύπρου σημειώνει, παράλληλα, ότι μέσα στο πλαίσιο διαμόρφωσης του νέου Σχεδίου Δράσης 2013-2020, η στήριξη των ευάλωτων ομάδων θα αποτελέσει ξανά προτεραιότητα, προκειμένου να ενισχυθούν συνεργασίες, να αναβαθμισθούν οι μηχανισμοί έγκαιρου εντοπισμού, παραπομπής και στήριξης, και να δημιουργηθούν στοχοθετημένα προγράμματα στη βάση των δεδομένων που καταγράφονται μέσα από έρευνες.

(*Με στοιχεία από Huffingtonpost.gr)