Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΕΞΗΓΕΙ ΓΙΑΤΙ ΕΠΙΒΑΛΛΕΤΑΙ Η ΜΟΝΙΜΟΠΟΙΗΣΗ ΕΝΟΣ ΤΟΥΛΑΧΙΣΤΟΝ ΑΤΟΜΟΥ

Σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα μας, ο Δημήτρης Γεωργιάδης τόνισε ότι «δυστυχώς, έχουμε παρατηρήσει ότι ανάμεσα στην κοινή αντίληψη ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει ο ρόλος του Συμβουλίου. Αυτό δεν ισχύει μόνο για το ΑΚΕΛ, αλλά για το σύνολο των κομμάτων και της κοινωνίας. Το ίδιο ισχύει σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Δεν είναι κυπριακό φαινόμενο»

«Η δημιουργία μιας μόνιμης θέσης θα διασφαλίσει όχι μόνο τη συνέχεια του θεσμού, αλλά θα δώσει τον χρόνο στο άτομο που θα προσληφθεί να έχει απασχοληθεί για τουλάχιστον ένα δημοσιονομικό κύκλο, για να είναι σε θέση να διασφαλίσει την ομαλή συνέχεια της λειτουργίας του Συμβουλίου»

«Με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα πλείστα Δημοσιονομικά Συμβούλια στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου και του Κυπριακού, δεν έχουν τη δικαιοδοσία να επιβάλλουν πολιτική. Βασικός σκοπός είναι η αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το εθνικό και ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο και η έγκαιρη δημόσια κρούση του κώδωνα του κινδύνου, όταν διαπιστωθεί ο κίνδυνος δημοσιονομικού εκτροχιασμού»

Ένα αίτημα που τέθηκε ενώπιον της Επιτροπής Οικονομικών την περασμένη Δευτέρα και το οποίο προκάλεσε εντύπωση, ήταν αυτό του προέδρου του Δημοσιονομικού Συμβουλίου Δημήτρη Γεωργιάδη, ο οποίος ζήτησε προϊστάμενο! Δεν είναι σύνηθες, μάλλον πρωτότυπο μπορεί να χαρακτηρισθεί, αυτό από ένα σώμα το οποίο λειτουργεί αυτόνομα κι έχει ρόλο συμβουλευτικό/προειδοποιητικό για τα της οικονομίας. Θα μπορούσε να πει κανείς πως χωρίς προϊστάμενο η ζωή θα ήταν ευκολότερη για το Δημοσιονομικό Συμβούλιο, μια και δεν θα είναι υποχρεωμένο ούτε καν… κάρτα να κτυπά.

Φυσικά όλα τα πιο πάνω γράφονται με μια δόση χιούμορ, αφού το αίτημα Γεωργιάδη είναι απόλυτα λογικό: Η δημιουργία μιας μόνιμης θέσης θα διασφαλίσει όχι μόνο τη συνέχεια του θεσμού, αλλά θα δώσει τον χρόνο στο άτομο που θα προσληφθεί ως προϊστάμενος να έχει απασχοληθεί για τουλάχιστον ένα δημοσιονομικό κύκλο, για να είναι σε θέση να μάθει τα… μυστικά της δουλειάς και να διασφαλίσει την ομαλή συνέχεια της λειτουργίας του Συμβουλίου.

Θα πρέπει επίσης να σημειωθεί ότι το ΑΚΕΛ είπε στη συνεδρία της Επιτροπής Οικονομικών ότι θα καταψηφίσει τον προϋπολογισμό του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, επειδή «πρόκειται για ένα σώμα χωρίς έλεγχο, χωρίς διαφάνεια, που καθορίζει πολιτική και κάνει μαθήματα σε κυβερνήσεις».

Ο Πρόεδρος του Συμβουλίου, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα μας, είπε ότι αυτό δεν ισχύει, εξήγησε όμως ότι δεν είναι μόνο για το ΑΚΕΛ μη ξεκάθαρος ο ρόλος του Συμβουλίου. «Δυστυχώς -τόνισε- έχουμε παρατηρήσει ότι ανάμεσα στην κοινή αντίληψη ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει ο ρόλος του Συμβουλίου. Αυτό δεν ισχύει μόνο για το ΑΚΕΛ, αλλά για το σύνολο των κομμάτων και της κοινωνίας. Το ίδιο ισχύει σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Δεν είναι κυπριακό φαινόμενο».

Ο Δημήτρης Γεωργιάδης απάντησε και σε πολλά άλλα ερωτήματά μας. Το πλήρες κείμενο της πραγματικά πολύ ενδιαφέρουσας συνέντευξής του παρατίθεται πιο κάτω:

Συνέχεια και μετεξέλιξη

-Ζητήσατε από τη Βουλή τη δημιουργία μόνιμης θέσης Προϊσταμένου Δημοσιονομικού Συμβουλίου, έτσι ώστε να διασφαλιστεί η συνέχεια και αποτελεσματικότητα του σώματος. Τι ακριβώς εννοείτε; Πώς λειτουργεί σήμερα το Δημοσιονομικό Συμβούλιο;

-Η αποτελεσματική λειτουργία κάθε σώματος, συμβουλίου, οργανισμού, απαιτεί την ύπαρξη ενός μηχανισμού που θα διασφαλίζει τη συνέχεια, τη μετεξέλιξη και την ομαλή μετάβαση σε νέο καθεστώς. Στα δυόμισι χρόνια λειτουργίας του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, έχουν επενδυθεί σημαντικοί πόροι στην εκπαίδευση, σε τεχνικά θέματα, στην εκμάθηση του ευρωπαϊκού και εθνικού θεσμικού πλαισίου, στην κατανόηση των δημόσιων οικονομικών της Κύπρου. Τόσο η θητεία των μελών του Συμβουλίου, όσο και των λειτουργών της γραμματείας, οι οποίοι είναι μόνιμο προσωπικό της Δημόσιας Υπηρεσίας με απόσπαση από άλλα τμήματα, έχει ημερομηνία λήξης.

Με τη σημερινή μορφή λειτουργίας του Συμβουλίου υπάρχει ενδεχόμενο την ίδια χρονική περίοδο το Συμβούλιο να στελεχωθεί με καινούργια άτομα εξ ολοκλήρου, χωρίς διασφάλιση της συνέχειας. Για να αποτραπεί το ενδεχόμενο η νέα ομάδα του Συμβουλίου και Γραμματείας να ξεκινήσει και πάλι σχεδόν από το μηδέν, το Συμβούλιο ζήτησε από το αρμόδιο Τμήμα και τη Βουλή να αρχίσουν οι απαραίτητες διαδικασίες για τη δημιουργία μιας μόνιμης θέσης, έτσι ώστε πριν από το 2020 το άτομο που θα προσληφθεί να έχει απασχοληθεί για τουλάχιστον ένα δημοσιονομικό κύκλο, ώστε να είναι σε θέση να διασφαλίσει τη συνέχεια της λειτουργίας του Συμβουλίου.

Σημειώνω πως η σχετική νομοθεσία προνοεί για ελάχιστο αριθμό προσωπικού 3 και μέγιστο αριθμό 6. Αυτό που ζητείται τώρα είναι η δημιουργία μιας μόνιμης θέσης. Ο κάτοχός της, πέραν των πιο πάνω, θα είναι σε θέση μαζί με το επόμενο Συμβούλιο να καθορίσουν τα επόμενα βήματα λειτουργίας του θεσμού.

Επιπρόσθετα, ένα άτομο με τον χρονικό ορίζοντα απασχόλησής του να μην περιορίζεται λόγω των υφιστάμενων διαδικασιών απόσπασης, θα έχει ισχυρότερο κίνητρο να ενεργήσει ανεξάρτητα και με πιο μακροπρόθεσμο ορίζοντα.

Σήμερα η Γραμματεία του Συμβουλίου είναι στελεχωμένη με δύο λειτουργούς αποσπασμένους από άλλα τμήματα του Δημοσίου. Παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες, δεν κατέστη δυνατή η ενίσχυση της Γραμματείας. Με βάση τις υφιστάμενες διαδικασίες, η αξιολόγηση και η ανέλιξη ενός δημόσιου υπαλλήλου εξαρτάται από τη δομή του Τμήματος στο οποίο κατέχει τη μόνιμη θέση και όχι από το Τμήμα στο οποίο βρίσκεται με απόσπαση. Επίσης, η ύπαρξη μια μόνιμης θέσης θα αποτελέσει κίνητρο τόσο ανέλιξης, όσο και προσέλκυσης ενδιαφέροντος.

Τέλος, ένας λειτουργός σε μόνιμη θέση στο Συμβούλιο θα είναι σε καλύτερη θέση να διαχειρίζεται τα λειτουργικά του σώματος. Ως πρώτο Συμβούλιο οφείλαμε να μάθουμε πώς λειτουργεί η δημόσια υπηρεσία, σε θέματα προσωπικού, ασφάλειας, τήρησης λογιστικών βιβλίων και αρχείων κ.ά., με κίνδυνο να διαπράξουμε λάθη, αλλά και αναλώνοντας χρόνο που θα μπορούσε να αφιερωθεί σε άλλα θέματα πιο κοντά στις αρμοδιότητες του σώματος. Σίγουρα είχαμε βοήθεια από αρμόδια τμήματα της Κυβέρνησης, αλλά δεν θα πρέπει να είναι ρόλος μελλοντικών Συμβουλίων να ασχολούνται με αυτά τα θέματα.

«Κάνει μαθήματα σε κυβερνήσεις»

-Το ΑΚΕΛ είπε πως θα καταψηφίσει τον προϋπολογισμό του Δημοσιονομικού Συμβουλίου, επειδή «πρόκειται για ένα σώμα χωρίς έλεγχο, χωρίς διαφάνεια, που καθορίζει πολιτική και κάνει μαθήματα σε κυβερνήσεις». Πώς απαντάτε επ' αυτού;

Δυστυχώς έχουμε παρατηρήσει ότι ανάμεσα στην κοινή αντίληψη ακόμη δεν έχει ξεκαθαρίσει ο ρόλος του Συμβουλίου. Αυτό δεν ισχύει μόνο για το ΑΚΕΛ, αλλά για το σύνολο των κομμάτων και της κοινωνίας. Το ίδιο ισχύει σε πολλά κράτη μέλη της ΕΕ. Δεν είναι κυπριακό φαινόμενο.

Πρώτα να αναφέρω ότι τα ανεξάρτητα δημοσιονομικά σώματα που συνήθως ονομάζονται Δημοσιονομικά Συμβούλια, όπως και οι όροι εντολής τους, πηγάζουν από Οδηγίες και Κανονισμούς που υιοθετήθηκαν σε πανευρωπαϊκό επίπεδο επί της προηγούμενης διακυβέρνησης και που μεταφέρθηκαν στο εθνικό δίκαιο επί της παρούσας. Ως Συμβούλιο επιδιώκουμε να εφαρμόσουμε με τον καλύτερο τρόπο αυτό που το σύνολο των πολιτικών κομμάτων μάς ανέθεσε.

Έστω κι αν είμαστε ανεξάρτητο σώμα, διαχειριστικά δεχόμαστε τον ίδιο έλεγχο όπως κάθε άλλη κρατική υπηρεσία ή σώμα. Η Ετήσια Έκθεση και ο Προϋπολογισμός του Συμβουλίου κατατίθενται στη Βουλή. Οι όροι εντολής του Συμβουλίου καθορίζονται αυστηρά από τη σχετική νομοθεσία, και η εκπλήρωσή τους μπορεί να είναι αποτελεσματική μόνο μέσω της ενημέρωσης του κοινού, συμπεριλαμβανομένων των πολιτικών κομμάτων. Σε καμία περίπτωση δεν επιβάλλουμε πολιτική. Αυτό όχι μόνο δεν αποτελεί όρο εντολής, αλλά θα ήταν πολιτικά μη αποδεκτό. Επίσης, θα δημιουργούσε πρόβλημα λειτουργικότητας, εφόσον ρόλος είναι η αξιολόγηση της δημοσιονομικής πολιτικής.

Όλες οι Εκθέσεις κατατίθενται στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών και Προϋπολογισμού, και είμαστε πάντοτε στη διάθεσή της για να δώσουμε όλες τις εξηγήσεις και όλα τα στοιχεία που θα μας ζητηθούν. Έχουμε ζητήσει να γίνουν συναντήσεις με όλα τα κόμματα, ώστε να ενημερώσουμε για τον ρόλο μας, τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε, αλλά και να ακούσουμε τις ανησυχίες και προβληματισμούς των ιδίων. Κάτι ανάλογο επιδιώκουμε και σε επίπεδο κοινωνίας, με συμμετοχή σε συνέδρια και διαλέξεις.

Πώς αξιοποιείται η εργασία του Συμβουλίου

-Εξηγήσατε ότι ο ρόλος σας είναι η μελέτη των δημοσίων οικονομικών και γενικά της πορείας της οικονομίας και η ενημέρωση της Κυβέρνησης και των πολιτών. Επειδή ακριβώς δεν έχετε οποιεσδήποτε εκτελεστικές αρμοδιότητες, πώς αξιοποιείται η εργασία που γίνεται από το Δημοσιονομικό Συμβούλιο;

Με ελάχιστες εξαιρέσεις, τα πλείστα Δημοσιονομικά Συμβούλια στην ΕΕ, συμπεριλαμβανομένου και του Κυπριακού, δεν έχουν τη δικαιοδοσία να επιβάλλουν πολιτική. Βασικός σκοπός είναι η αξιολόγηση της συμμόρφωσης με το εθνικό και ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο και η έγκαιρη δημόσια κρούση του κώδωνα του κινδύνου, όταν διαπιστωθεί ο κίνδυνος δημοσιονομικού εκτροχιασμού. Αυτό γίνεται μέσα από εμπεριστατωμένες εκθέσεις και τοποθετήσεις. Όλες οι Εκθέσεις και αναφορές του Συμβουλίου είναι δημόσιες και κοινοποιούνται στη Βουλή.

»Ως Συμβούλιο δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στο να έχουμε έντονη παρουσία στα μέσα ενημέρωσης. Με αυτόν τον τρόπο ενισχύεται η διαφάνεια, κάτι που επιτρέπει τη σωστή πληροφόρηση της κοινής γνώμης, συμπεριλαμβανομένης της εκάστοτε αντιπολίτευσης, και την αποτελεσματική αξιολόγηση της δημοσιονομικής συμπεριφοράς της εκάστοτε Κυβέρνησης.

»Η μόνη εξουσία, αν μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι, που έχει το Συμβούλιο είναι να εκφράσει την άποψή του στις μακροοικονομικές προβλέψεις, πάνω στις οποίες καταρτίζει τον κρατικό προϋπολογισμό η εκάστοτε κυβέρνηση. Ακόμη και να υπάρξει διαφωνία από το Συμβούλιο, η μόνη υποχρέωση του Υπουργού Οικονομικών είναι να συναντηθεί και να ακούσει την άλλη θέση και μετά είναι ελεύθερος να ακολουθήσει το τι κρίνει ο ίδιος, εφόσον εξηγήσει δημόσια το γιατί. Αυτό είναι γνωστό ως «comply or explain», «συμμόρφωση ή επεξήγηση».

Με αυτή τη διαδικασία, δημιουργείται πιθανό πολιτικό κόστος σε περίπτωση που δεν επαληθευθούν οι προβλέψεις του Υπουργείου, εφόσον δεν θα μπορεί να γίνει επίκληση άλλων παραγόντων, μια και όλοι θα γνωρίζουν τις προειδοποιήσεις του Συμβουλίου.

Η έξοδος από το μνημόνιο και η διαφωνία

-Είπατε επίσης στην Επιτροπή Οικονομικών ότι διαφωνείτε με την έξοδο της Κύπρου από το μνημόνιο, την οποία μάλιστα χαρακτηρίσατε και πρόωρη. Πού στηρίζετε αυτή σας την άποψη; Πώς ενεργήσατε ώστε η θέση σας αυτή να φτάσει στην Κυβέρνηση και ποια ήταν η αντίδρασή της; Τη συζητήσατε με τον Υπουργό Οικονομικών; Τι σας είπε; Ποια ήταν η αντίδρασή του;

Ρόλος μας είναι και ήταν και σε αυτή την περίπτωση να αναδείξουμε τους κίνδυνους μιας τέτοιας κίνησης. Να διασφαλίσουμε σε κάποιο βαθμό ότι λαμβάνονται αποφάσεις με σωστή ανάλυση στοιχείων και αξιολόγηση κινδύνων. Ένα κράτος μέλος της Ευρωζώνης, για να έχει πρόσβαση στους μηχανισμούς χρηματοδότησης της ΕΚΤ, θα πρέπει είτε τα ομόλογά του να βρίσκονται στην επενδυτική βαθμίδα ή να υπάγεται κάτω από Πρόγραμμα Οικονομικής Προσαρμογής (Μνημόνιο) με θετικές αξιολογήσεις.

Στην περίπτωση της Κύπρου, η έξοδος από το Μνημόνιο θα σήμανε την απώλεια αυτής της πρόσβασης, που αποτελούσε ένα δίκτυ ασφαλείας για το σύνολο της οικονομίας και αυτό είχαμε αναδείξει. Το Υπουργείο Οικονομικών είχε κρίνει ότι οι κίνδυνοι που θα δημιουργούνταν με την απώλεια αυτής της ασπίδας ήταν περιορισμένοι και ότι από την κίνηση αυτή θα προέκυπταν άλλα ωφελήματα, που υπερτερούσαν των κινδύνων.

Η θέση μας εκφράστηκε μέσα από την Έκθεσή μας, αλλά και σε μιαν από τις κατ' ιδίαν καθιερωμένες συναντήσεις που έχουμε με τον Υπουργό Οικονομικών. Αφού άκουσε τις ανησυχίες μας, ανέλυσε τη θέση του Υπουργείου. Εξήγησε, μεταξύ άλλων, ότι το δίχτυ ασφαλείας της ΕΚΤ δεν θα ήταν τόσο σημαντικό για την Κύπρο, ότι είχε συσσωρευθεί αρκετό αποθεματικό και ότι τα δημόσια οικονομικά αλλά και η οικονομία κινούνταν θετικότερα απ' ό,τι αναμενόταν. Επίσης λήφθηκε υπ' όψιν ότι μια έξοδος από το Μνημόνιο θα έστελνε το μήνυμα ότι η Κύπρος μπορούσε να σταθεί μόνη της, ενισχύοντας το κλίμα εμπιστοσύνης προς την Κυπριακή Οικονομία, με θετικές επιπτώσεις.

Θέλω να τονίσω σε αυτό το σημείο, ότι αυτές οι παρεμβάσεις δεν έχουν να κάνουν με το ποιο σώμα ή ποιο πρόσωπο θα βγει ορθό. Γίνονται ώστε να λαμβάνονται ορθολογιστικές αποφάσεις μέσα από ορθή αξιολόγηση των κινδύνων και των δεδομένων. Δεν είναι και δεν πρέπει να το βλέπουμε ανταγωνιστικά ή ως θέμα προσωπικής δικαίωσης. Είναι μηχανισμοί που για να φέρουν αποτέλεσμα πρέπει να λειτουργούν ελεύθερα και ανεξάρτητα, και που μέσα από διαφανείς διαδικασίες να μπορούν να εκφράζουν ακόμη και τη διαφωνία τους, με εμπεριστατωμένο φυσικά τρόπο. Αυτός είναι ίσως ο καλύτερος τρόπος έγκαιρης αναγνώρισης και αντιμετώπισης των προκλήσεων.

Η οικονομία φέτος, χωρίς και με λύση

-Πώς εκτιμάτε ότι θα κινηθεί η κυπριακή οικονομία κατά το 2017;

Δεν έχουμε τη δυνατότητα να ετοιμάζουμε τις δικές μας προβλέψεις για την οικονομία. Βασιζόμαστε στις αξιολογήσεις άλλων θεσμών και οργανισμών, όπως της Κεντρικής Τράπεζας, του Πανεπιστημίου Κύπρου, της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ.ά., τις οποίες αντιπαραθέτουμε με αυτές του Υπουργείου Οικονομικών όπως και με άλλους δείκτες της οικονομίας. Μέσα από αυτά προχωρούμε σε αξιολογήσεις και με επιφύλαξη φαίνεται ότι από τα πιο πρόσφατα στατιστικά κυρίως στοιχεία και το 2017 θα είναι μια θετική χρονιά για την Κύπρο.

-Πώς εκτιμάτε ότι θα κινηθεί η κυπριακή οικονομία σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού και σε περίπτωση μη λύσης;

Δεν είναι θέμα προβλέψεων και εκτιμήσεων, αλλά προετοιμασίας και συμπεριφοράς. Όπως και στην περίπτωση του Ευρώ, αυτό ακριβώς θα ισχύσει και σε μια ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού. Και τα δύο προσφέρουν ευκαιρίες αλλά δημιουργούν και κινδύνους. Η επιτυχία ενός τέτοιου εγχειρήματος έχει να κάνει με το πόσο καλά θα προετοιμαστούμε, πόση προθυμία θα δείξουμε να προσαρμοστούμε και με πόση ευελιξία και αποτελεσματικότητα θα αντιμετωπίσουμε τυχόν προβλήματα που θα προκύψουν μετά τη λύση και που σίγουρα θα προκύψουν.

Οι κανόνες, τα πλεονεκτήματα και οι αδυναμίες του Ευρώ ίσχυαν για όλα τα μέλη της Ευρωζώνης. Μπορεί κάποιος να ισχυριστεί ότι οι πολιτικές της ΕΚΤ ευνόησαν τη Γερμανία. Μα δεν είναι μόνο η γερμανική οικονομία που πήγε καλά εντός της Ευρωζώνης. Ολλανδία και Αυστρία φαίνεται να προσαρμόσθηκαν καλύτερα και να ευνοήθηκαν. Ταυτόχρονα, χώρες με δικό τους νόμισμα και με μικρό μέγεθος βλέπουν την οικονομία τους να ανθεί, π.χ. Σιγκαπούρη, ενώ άλλες ζουν στη μιζέρια.

Θέλω να ελπίζω ότι η πρόσφατη κρίση μάς έχει διδάξει αυτό το μάθημα. Ότι δεν πρέπει να αγνοούμε τις εκάστοτε συνθήκες και τους κινδύνους, ότι πρέπει να τους εντοπίζουμε έγκαιρα και να τους αντιμετωπίζουμε αποτελεσματικά. Να επιδιώκουμε συνεχώς τη βελτίωση μέσα από συνεχείς διαδικασίες μεταρρύθμισης. Αν συμπεριφερθούμε με αυτόν τον τρόπο, τότε μπορούμε όλοι να είμαστε αισιόδοξοι και για τη μετά τη λύση Κύπρο και για τη θέση μας στην Ευρωζώνη.