Υπάρχουν περιθώρια βελτίωσης των παροχών προς τους ανήλικους αιτητές ασύλου, επισημαίνει η Λ. Κουρσουμπά
Η Επίτροπος προβαίνει σε σειρά συστάσεων που στοχεύουν τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης

«Αν και έχουν γίνει αρκετά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, υπάρχουν ακόμη αρκετά περιθώρια βελτίωσης των κοινωνικών και εκπαιδευτικών παροχών προς τους ανήλικους αιτητές ασύλου που φιλοξενούνται στο Κέντρο Υποδοχής και Φιλοξενίας Αιτητών Διεθνούς Προστασίας (ΚΥΦΑΔΠ) στην Κοφίνου.

Αυτό αναφέρεται, μεταξύ άλλων, στην Έκθεση της Επιτρόπου Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού Λήδας Κουρσουμπά, αναφορικά με τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ανηλίκων αιτητών ασύλου που φιλοξενούνται στο Κέντρο Υποδοχής και Φιλοξενίας στην Κοφίνου, σε θέματα Εκπαίδευσης και Φιλοξενίας (ΚΥΦΑΔΠ).

Σημειώνοντας ότι έχουν καταβληθεί προσπάθειες από όλες τις αρμόδιες Αρχές και Υπηρεσίες, η Επίτροπος, στην αυτεπάγγελτη διερεύνηση του θέματος που διεξήχθη την περίοδο Μαΐου-Ιουνίου 2016, προβαίνει σε σειρά συστάσεων. Σημειώνεται ότι η διερεύνηση εξετάζει τις συνθήκες εκπαίδευσης των παιδιών που φοιτούν στο Δημοτικό Σχολείο Κοφίνου, ως το σχολείο που κατά κύριο λόγο εξυπηρετεί το ΚΥΦΑΔΠ στο επίπεδο της Δημοτικής Εκπαίδευσης.

Δυνατότητα βελτίωσης
Σε ό,τι αφορά την εκπαίδευση των παιδιών αιτητών ασύλου, στην έκθεση επισημαίνεται ότι η ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης για τα παιδιά που βρίσκονται στη διαδικασία διεκδίκησης καθεστώτος ασύλου μπορεί να βελτιωθεί, μέσα από διάφορα μέτρα, όπως την καθιέρωση ή διατήρηση/ θεσμοθέτηση/επέκταση μέτρων θετικής διάκρισης, όπως τη μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα, την παροχή επιπλέον ενισχυτικού χρόνου διδασκαλίας, τη δωρεάν παροχή προγεύματος σε όλους τους μαθητές, την παρουσία μεταφραστή ή δίγλωσσου εκπαιδευτικού, την εξασφάλιση ασφαλιστικής κάλυψης για όλους τους μαθητές.

Επίσης, προτείνει τη θεσμοθέτηση διαδικασιών, δια των οποίων το σχολείο θα μπορεί να έχει αυτονομία (οικονομική, διοικητική και παιδαγωγική) και στήριξη, ώστε να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, να σχεδιάζει και υλοποιεί διάφορα μέτρα για την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει και την ανάπτυξη κινήτρων για την προσέλκυση έμπειρων και ειδικά καταρτισμένων εκπαιδευτικών.

Συνεχής επιμόρφωση εκπαιδευτικών
Η Έκθεση συστήνει, επίσης, συνεχή επιμόρφωση των εκπαιδευτικών (ειδικά σε θέματα που σχετίζονται με την ιδιομορφία του Σχολείου) με έμφαση στη δυνατότητα αυτόνομου σχεδιασμού παρεμβατικών δράσεων, τη μείωση των ωρών διδασκαλίας των εκπαιδευτικών και χρήση τους για τον σχεδιασμό εκπαιδευτικών προγραμμάτων και παρεμβάσεων.

Επίσης, συστήνει την πρόσληψη δίγλωσσων ή αραβόφωνων εκπαιδευτικών (για τη διδασκαλία της μητρικής γλώσσας) με παιδαγωγική κατάρτιση και εμπειρία και τη συνδιδασκαλία ελληνόφωνου και αραβόφωνου εκπαιδευτικού ή/και τοποθέτηση αραβόφωνου βοηθού εκπαιδευτικού για διευκόλυνση της επικοινωνίας στην τάξη.

Φιλοξενία ανηλίκων
Σε ό,τι αφορά τη φιλοξενία των παιδιών αιτητών ασύλου στο ΚΥΦΑΔΠ, η Επίτροπος Προστασίας για τα Δικαιώματα του Παιδιού αναφέρεται ότι μπορεί να γίνει βελτίωση των συνθηκών υγιεινής και ασφάλειας του χώρου μέσα από τη διερεύνηση καλών πρακτικών, που εφαρμόζονται σε αντίστοιχο πλαίσιο σε άλλες χώρες.

Ειδικότερα προτείνει όπως δοθεί έμφαση όχι μόνο στην κάλυψη των βασικών αναγκών των ανηλίκων (στέγη, σίτιση, ένδυση, υγεία και εκπαίδευση), αλλά και των ουσιαστικών τους αναγκών που αφορούν στην ψυχική και συναισθηματική ευημερία.

Εκτός αυτού, συστήνεται η αποκατάσταση της «πολιτιστικής ομαλότητας», δηλαδή η εμπέδωση μιας σταθερής καθημερινότητας, που θα επιτρέψει στους πρόσφυγες να βιώνουν μια όσο το δυνατόν δημιουργική και ευχάριστη διαμονή, έστω και σε περιπτώσεις παρατεταμένης διαμονής σε Κέντρα Φιλοξενίας, καθώς και η δημιουργία χώρων άθλησης και ψυχαγωγίας, οι οποίοι πρέπει να πληρούν τα σχετικά πρωτόκολλα ασφαλείας.

Ειδικά προγράμματα και δραστηριότητες
Η Έκθεση της κ. Κουρσουμπά προτείνει, επίσης, τη διοργάνωση ειδικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων ψυχαγωγικού και επιμορφωτικού χαρακτήρα, ενώ συστήνει την ύπαρξη πρόνοιας για την παροχή εξειδικευμένων προγραμμάτων για παιδιά που χρειάζονται ιδιαίτερη φροντίδα και στήριξη λόγω τραυματικών εμπειριών.

Προτείνεται, επίσης, η ανάδειξη των ψυχοκοινωνικών δραστηριοτήτων ως δομικό στοιχείο στον προγραμματισμό των δράσεων, και καθιέρωση υποχρέωσης του εκάστοτε αναδόχου της διαχείρισης του ΚΥΦΑΔΠ να καταθέτει τον προγραμματισμό των δραστηριοτήτων σε τακτά χρονικά διαστήματα.

Δημιουργία υποδομών
Όσον αφορά στις υποδομές του Κέντρου Φιλοξενίας, συστήνεται η δημιουργία απαραίτητων δομών για τη διοργάνωση προγραμμάτων δημιουργικής απασχόλησης, η διοργάνωση δραστηριοτήτων για γονείς για εκμάθηση δεξιοτήτων προστασίας και φροντίδας για βρέφη, η δημιουργία υποδομών φύλαξης και φροντίδας βρεφών και νηπίων, ώστε να δίνεται η δυνατότητα στους γονείς να έχουν μια πιο ενεργή κοινωνική και επαγγελματική ζωή, και η ελαχιστοποίηση της περιόδου παραμονής στο ΚΥΦΑΠΔ.

«Η Επίτροπος αναγνωρίζει και εκτιμά τις προσπάθειες που έχουν μέχρι στιγμής καταβληθεί από όλες τις αρμόδιες Αρχές και Υπηρεσίες, θεωρεί όμως ότι υπάρχουν αρκετά περιθώρια βελτίωσης των κοινωνικών και εκπαιδευτικών παροχών προς την ιδιαίτερη αυτή ομάδα παιδιών», σημειώνει η Έκθεση. Αναφέρεται, ακόμη, ότι η κ. Κουρσουμπά έχει ξεκινήσει να παρακολουθεί τις συνθήκες στο Νηπιαγωγείο Κοφίνου και στο Γυμνάσιο Λευκάρων, όπου, επίσης, φοιτούν παιδιά από το ΚΥΦΑΔΠ.

Δεδομένου του ότι έχουν ξεκινήσει να εφαρμόζονται κατά τη φετινή σχολική χρονιά (2016-17) κάποια μέτρα από το Υπουργείο Παιδείας, η Επίτροπος θα συνεχίσει να παρακολουθεί την κατάσταση με τη δυνατότητα να παρέμβει, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο, εν ευθέτω χρόνω. Αντίστοιχα, θα συνεχίσει να παρακολουθεί τις συνθήκες διαμονής τόσο των παιδιών αιτητών ασύλου που διαμένουν στο ΚΥΦΑΔΠ όσο και σε άλλα πλαίσια και θα παρέμβει όπου κρίνεται αναγκαίο.

Να διασφαλίζεται για όλα τα παιδιά
Καταληκτικά στην έκθεσή της, η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού επισημαίνει ότι πέντε χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου στη Συρία, εκατομμύρια παιδιά έχουν γεννηθεί, με τις ζωές τους να καθορίζονται από τη βία, τον φόβο και τον εκτοπισμό. Τα παιδιά, έστω κι αν οι συνθήκες τους υποχρεώνουν σε πρόωρη «ενηλικίωση», εξακολουθούν να παραμένουν παιδιά και, ως τέτοια, εξακολουθούν να έχουν «δικαίωμα στην παιδική ηλικία και νεότητα», το δικαίωμα δηλαδή να βιώνουν την παιδική και τη νεανική ηλικία, ως τις πιο δημιουργικές και ευτυχισμένες περιόδους της ανθρώπινης ζωής.

Εφόσον η κυπριακή πολιτεία έχει θέσει το δικαίωμα αυτό ως βασική επιδίωξη για τα παιδιά που φοιτούν στα δημόσιά της σχολεία, συνεχίζει η έκθεση, αυτό οφείλει να επιδιώκει και να διασφαλίζει για όλα τα παιδιά, χωρίς καμία απολύτως διάκριση, συμπεριλαμβανομένων και των παιδιών που οι ατυχείς συνθήκες έφεραν στην Κύπρο.

Η Επίτροπος αναγνωρίζει και εκτιμά τις προσπάθειες που έχουν μέχρι στιγμής καταβληθεί από όλες τις αρμόδιες Αρχές και Υπηρεσίες, θεωρεί όμως ότι υπάρχουν αρκετά περιθώρια βελτίωσης των κοινωνικών και εκπαιδευτικών παροχών προς την ιδιαίτερη αυτή ομάδα παιδιών.

Τέλος, επισημαίνεται ότι οι εισηγήσεις στις οποίες προβαίνει η Επίτροπος δεν αφορούν αποκλειστικά και μόνο το εν λόγω Δημοτικό της Κοφίνου, αλλά άπτονται ευρύτερων θεμάτων που αφορούν στην εκπαίδευση παιδιών με μεταναστευτικό υπόβαθρο και στους θεσμούς αντισταθμιστικής αγωγής, όπως τις Ζώνες Εκπαιδευτικής Προτεραιότητας και το ΔΡΑΣΕ.

Αντίστοιχα, οι εισηγήσεις για τη φιλοξενία δεν αφορούν μόνο στο ΚΥΦΑΔΠ στην Κοφίνου αλλά και σε άλλα Κέντρα Φιλοξενίας που, ενδεχομένως, να δημιουργηθούν ή/και να λειτουργήσουν, εάν οι συνθήκες το επιβάλλουν.