ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΜΕ ΤΟΝ ΒΡΑΒΕΥΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΑΘΗΝΩΝ ΔΡΑ ΛΑΚΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ

Αλλοίμονο στις Κυβερνήσεις και τους ιατρικούς φορείς, που δεν θα προσαρμοστούν στις νέες προκλήσεις που δημιουργεί η εξέλιξη της ιατρικής και η ταυτόχρονη δυναμική της τεχνολογίας

«Μόνο ένας ισχυρός ηγέτης με όραμα θα μπορούσε να επιβάλει την κάθαρση και το τόσο απαραίτητο Σχέδιο Υγείας»

«Οι γιατροί μας το 1974, για μια ακόμα φορά, έπραξαν το καθήκον τους και τίμησαν τη λευκή τους μπλούζα»

«Η παντελής έλλειψη οργάνωσης και στοιχειώδους διοικητικής ικανότητας στις κρατικές υπηρεσίες υγείας επέφερε την τραγική κατάσταση στην οποία ζούμε σήμερα»

Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κύπρος διατηρούσε μια σημαντική ιατρική παράδοση. Αν και οι πληροφορίες που έχουμε από τις γραπτές πηγές και από τα αρχαιολογικά ευρήματα είναι πενιχρές, εντούτοις ονόματα όπως ο Απολλώνιος Κιτιεύς, ο Ζήνωνας ο Κύπριος και ο Ονάσιλος ξεχωρίζουν ανάμεσα στα πολλά στο διάβα των αιώνων. Άξιος, θα μπορούσε να πει κανείς, συνεχιστής αυτής της ιατρικής παράδοσης στο νησί μας, είναι και ο καρδιολόγος Δρ Λάκης Αναστασιάδης, του οποίου το μνημειώδες βιβλίο «Κυπρίων ιατρών έργα - η ιατρική στην Κύπρο 1950-2015» (Εκδόσεις Εν Τύποις, Λευκωσία 2016), 888 σελίδων, βραβεύτηκε στις 22 Δεκεμβρίου 2016 από την Ακαδημία Αθηνών.

Η «Σημερινή» είχε την ευκαιρία και τη χαρά να συνομιλήσει με τον Δρα Αναστασιάδη για τη σημασία του βραβείου για τον ίδιο, ανταλλάζοντας παράλληλα μαζί του απόψεις για τους σημαντικότερους σταθμούς της σύγχρονης ιατρικής ιστορίας της Κύπρου, με έμφαση στα ταραγμένα χρόνια της τουρκικής εισβολής. Μεταξύ άλλων, ο ιατρός-συγγραφέας Αναστασιάδης μάς ανέπτυξε τους προβληματισμούς του αναφορικά με τις προκλήσεις του μέλλοντος στον ιατρικό τομέα, καθώς επίσης και για την υφιστάμενη κατάσταση πραγμάτων σχετικά με το ανθρώπινο ιατρικό δυναμικό της Κύπρου.

Βίοι παράλληλοι

Τι σημαίνει για εσάς το βραβείο που ελάβατε από την Ακαδημία Αθηνών την περασμένη εβδομάδα;

Η βράβευση από την Ακαδημία Αθηνών είναι η πιο τιμητική διάκριση της οποίας τυγχάνει ένας ερευνητής ή ένας επιστήμονας στον ελλαδικό χώρο. Για μένα ήταν ένα ευχάριστο και πολύ τιμητικό επιστέγασμα μιας πολύχρονης εργασίας. Μου δόθηκε η ευκαιρία να αναδείξω το έργο του Κύπριου γιατρού κατά τα τελευταία δύσκολα και θυελλώδη 65 χρόνια της μικρής μας χώρας. Η πανηγυρική τελετή της Ακαδημίας Αθηνών στις 22 Δεκεμβρίου 2016 ήταν μια λιτή αλλά μεστή και συγκινητική διαδικασία στην εντυπωσιακή επίσημη αίθουσα τελετών της Ακαδημίας.

Ποιοι λόγοι σάς ώθησαν στη συγγραφή του έργου σας «Κυπρίων Ιατρών Έργα. Η ιατρική στην Κύπρο 1950-2015» και τι φιλοδοξείτε να συνεισφέρει αυτό στον ιατρικό, και όχι μόνο, κόσμο της Κύπρου;

Η καταγραφή της πρόσφατης ιατρικής ιστορίας της Κύπρου ήταν πάντα μέσα στο μυαλό μου. Ήταν κάτι που έλειπε και ήρθε να συμπληρώσει την εργασία προηγούμενων ερευνητών. Το έναυσμα, όμως, για να ασχοληθώ συστηματικά μού έδωσαν ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κύπρου Πέτρος Παπαπολυβίου και ο δημοσιογράφος-ερευνητής, Χρύσανθος Χρυσάνθου, οι οποίοι το 2011 ζήτησαν από τον γνωστό σκαπανέα της καρδιοθωρακοχειρουργικής στην Κύπρο Ανδρέα Δημητριάδη και μένα να συγγράψουμε τους «Ιατρικούς Σταθμούς στην Ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας» για τις Εκδόσεις «Ο Φιλελεύθερος». Τα επόμενα πέντε χρόνια ήταν μια συνεχής δουλειά, με πολλές θυσίες καθώς συνέχιζα κανονικά και την εργασία μου στο Καρδιολογικό Διαγνωστικό Κέντρο στη Λευκωσία. Προσδοκώ η εργασία αυτή να αποτελέσει τη βάση για πάρα πέρα έρευνα στην Ιστορία της Ιατρικής στην Κύπρο.

Ποιους θεωρείτε ως τους μεγαλύτερους σταθμούς της σύγχρονης ιατρικής ιστορίας του νησιού μας;

Η πορεία της Ιατρικής στην Κύπρο από τα τελευταία χρόνια της Αποικιοκρατίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας το 1960, μέχρι σήμερα, είναι αναπόφευκτα συνυφασμένη με το εθνικό, κοινωνικό και πολιτιστικό γίγνεσθαι. Είναι βίοι παράλληλοι. Σημαντικότατος σταθμός υπήρξε η προσφορά του Κύπριου γιατρού κατά τον Απελευθερωτικό Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959. Αναγνωρίζοντας και επιβραβεύοντας «την προσφορά, την οποία κατέβαλε ο ιατρικός κόσμος της Ελληνικής Μεγαλονήσου», η Ακαδημία Αθηνών και τότε, στις 28/12/1961, τίμησε τον γιατρό Γεώργιο Μαραγκό για τη συγγραφή σχετικής επιστημονικής εργασίας.

Άλλοι σημαντικοί σταθμοί της Ιατρικής της Κύπρου ήταν κατά την τουρκοανταρσία του 1963-4 και τον τουρκικό βομβαρδισμός της Τηλλυρίας, το προδοτικό πραξικόπημα και η τουρκική εισβολή το 1974, καθώς και η προσφυγιά που ακολούθησε. Σημαντική υπήρξε και η συμβολή των γιατρών μας στην ανασυγκρότηση που ακολούθησε τις επόμενες δεκαετίες. Η κάθοδος πολλών αξιόλογων γιατρών κατά τις δεκαετίες 1980-1990 και η δημιουργία σύγχρονων ιατρικών κέντρων έδωσαν ώθηση για μιαν αξιόλογη αναβάθμιση της ιατρικής γνώσης και πράξης στο νησί. Ακολούθησε η ακαδημαϊκή ιατρική με τη δημιουργία των ιατρικών σχολών.

Ποια εικόνα κρατάτε από τη δράση και συνεισφορά του Κύπριου γιατρού τη μαύρη εκείνη περίοδο της τουρκικής εισβολής του 1974;

Οι γιατροί και οι νοσηλευτές της Κύπρου στάθηκαν δίπλα στους ηρωικούς στρατευμένους που υπερασπίσθηκαν τη γη μας από τον βάρβαρο εισβολέα. Οι γιατροί μας, για μια ακόμα φορά, έπραξαν το καθήκον τους και τίμησαν τη λευκή τους μπλούζα. Μετά τη μεγάλη προσφορά τους κατά τον τετραετή απελευθερωτικό Αγώνα της Ε.Ο.Κ.Α. 1955-1959, έτσι και το 1974 ήταν παρόντες. Συγκλονιστική υπήρξε η αυτοθυσία των γιατρών του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας αλλά και των λιγοστών γιατρών και νοσηλευτών που έμειναν πιστοί στο καθήκον τους μέχρι την πτώση της Κερύνειας, της Λαπήθου, της Μύρτου, του Μπέλλα-Παΐς, της Αμμοχώστου…

Αλλοίμονο σε αυτούς που μένουν πίσω

Ποιες προκλήσεις αναφύονται για το μέλλον της Ιατρικής και με ποιους τρόπους θα πρέπει η επιστημονική-ιατρική κοινότητα να τις χειριστεί;

Η εξέλιξη της Ιατρικής με την ταυτόχρονη δυναμική της τεχνολογίας αποτελούν συνεχή πρόκληση για κάθε γιατρό, αλλά και κάθε κυβέρνηση και ιατρικό φορέα που θα πρέπει να «τρέχουν» συνεχώς, ώστε να μπορούν συνεχώς να ανταποκρίνονται στη σωστή άσκηση της σύγχρονης Ιατρικής. Αλλοίμονο σε αυτούς που μένουν πίσω. Το τίμημα το πληρώνει πάντα ο ασθενής. Είναι καταθλιπτικό που στην Κύπρο -ενώ θα έπρεπε να πρωτοπορούμε και να διακρινόμαστε διεθνώς με την πληθώρα αξιόλογων γιατρών σε ένα νησί με μικρό αλλά δυναμικό πληθυσμό- είμαστε ανίκανοι να διοργανωθούμε και να εφαρμόσουμε ακόμα και ένα απλό και λειτουργικό σύστημα υγείας! Η παντελής έλλειψη οργάνωσης και στοιχειώδους διοικητικής ικανότητας στις κρατικές υπηρεσίες υγείας επέφεραν την τραγική κατάσταση στην οποία ζούμε σήμερα. Μια κατάσταση, η οποία εκτρέφει την ανικανότητα, τον νεποτισμό και τη διαφθορά...

Πόσο δύσκολο είναι σήμερα για έναν ιατρό να παραμείνει σε ηθική εγρήγορση και πιστός στον Όρκο του Ιπποκράτη;

Τα σκάνδαλα είναι γνωστά στους χώρους της Ιατρικής. Η ασυδοσία και η υπεροψία στον ιδιωτικό τομέα ασυγκράτητες... Η ηθική και η συμπόνοια προς τον ασθενή έρχονται, συχνά, σε δεύτερη μοίρα. Το σύστημα υγείας και οι λειτουργοί του νοσούν σοβαρά σήμερα στην Κυπριακή Δημοκρατία. Το δίλημμα που συχνά απασχολεί τον πολίτη είναι εάν, όντως, η ιατρική είναι λειτούργημα ή απλώς μια εμπορική πράξη. Είναι στιγμές που ένας νοσταλγεί τις εποχές εκείνες, όταν οι άνθρωποι στην Κύπρο σηκώνονταν από σεβασμό όταν περνούσε ο δάσκαλος του χωριού, ο ιερέας, ο γιατρός. Ήταν πράγματι εποχές που η ιατρική ήταν λειτούργημα.

Είστε ικανοποιημένος από το επίπεδο του ιατρικού δυναμικού της Κύπρου και του ιατρικού συστήματος που επικρατεί;

Μέσα σε ένα σύγχρονο περιβάλλον με ισχυρά οικονομικά συμφέροντα αλλά, κυρίως, με μιαν αναχρονιστική και νοσηρή νοοτροπία δεν προδιαγράφεται διέξοδος από τα αδιέξοδα στα οποία οι κρατούντες έχουν οδηγήσει τα ιατρικά πράγματα του τόπου. Μόνο ένας ισχυρός ηγέτης με όραμα, δυναμισμό και πειθαρχία θα μπορούσε να επιβάλει την κάθαρση και το τόσο απαραίτητο Σχέδιο Υγείας.