ΦΙΛΟΔΟΞΕΙ ΝΑ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΗΣΕΙ ΜΙΑ ΚΟΡΥΦΑΙΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΝΑ ΔΙΟΡΘΩΣΕΙ ΣΤΡΕΒΛΩΣΕΙΣ

Με τη νέα του πρόταση, το Υπουργείο Παιδείας προτείνει την εφαρμογή ενός σύγχρονου, ολοκληρωμένου και πολυδιάστατου συστήματος αξιολόγησης τόσο των εκπαιδευτικών όσο και του εκπαιδευτικού έργου, το οποίο θα προάγει τη διαφάνεια και την αξιοκρατία

«Ο άμεσος εκσυγχρονισμός του συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες συνθήκες του εκπαιδευτικού συστήματος, κατά τρόπο επιστημονικά ορθό και πρακτικά εφαρμόσιμο και αποτελεσματικό, είναι μονόδρομος», διαμηνύει το Υπουργείο Παιδείας

Εφαρμόζονται σαφή και μετρήσιμα κριτήρια αξιολόγησης με την ανάπτυξη και χρήση έγκυρων και επιστημονικά θεμελιωμένων εργαλείων αξιολόγησης, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία, η εγκυρότητα, η αντικειμενικότητα και η δικαιοσύνη, ενώ υιοθετείται η αρχή «όποιος αξιολογεί αξιολογείται»

Στις 13 Φεβρουαρίου 2017, θα πραγματοποιηθεί συνεδρία του Συμβουλίου Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης, στο οποίο θα παρουσιαστεί η πρόταση και θα κατατεθούν οι απόψεις και προτάσεις όλων των μελών, με στόχο τη διεξαγωγή παραγωγικής και εποικοδομητικής συζήτησης, ώστε στη συνέχεια να διαμορφωθεί το τελικό σχέδιο

Τη νέα πρότασή του σε σχέση με την αξιολόγηση των Εκπαιδευτικών και του Εκπαιδευτικού Έργου, που εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο μεταρρύθμισης του τομέα της παιδείας, κατέθεσε χθες στις εκπαιδευτικές οργανώσεις το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού (ΥΠΠ). Για τη διαμόρφωση της αναλυτικής αυτής πρότασης έχουν ληφθεί υπ' όψιν τα αποτελέσματα του διαλόγου, που έγινε για την πρώτη πρόταση που είχε καταθέσει το Υπουργείο για το θέμα, καθώς και άλλες πρόσφατες σχετικές προτάσεις, εκθέσεις εμπειρογνωμόνων και απόψεις που έχουν υποβληθεί κατά καιρούς από όλους τους εμπλεκομένους φορείς.

Σύμφωνα με τα όσα αναφέρει σχετική ανακοίνωση του ΥΠΠ, η πρόταση φιλοδοξεί να εξορθολογήσει μια κορυφαίας σημασίας πολιτική και να διορθώσει τις στρεβλώσεις του υφιστάμενου συστήματος, το οποίο λειτουργεί αμετάβλητο εδώ και 40 χρόνια.

«Κατά γενική ομολογία, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών μας σήμερα γίνεται με έναν μονοδιάστατο, ισοπεδωτικό και αναχρονιστικό τρόπο, με αποτέλεσμα να μην τους παρέχεται η απαιτούμενη στήριξη και τα κίνητρα, για να βελτιώνονται συνεχώς. Επίσης, το υφιστάμενο σύστημα δεν διαχειρίζεται αποτελεσματικά τις περιπτώσεις των ανεπαρκών εκπαιδευτικών.

Με τη νέα του πρόταση, το ΥΠΠ προτείνει την εφαρμογή ενός νέου, σύγχρονου, ολοκληρωμένου και πολυδιάστατου συστήματος αξιολόγησης, όχι μόνο του εκπαιδευτικού αλλά και του εκπαιδευτικού έργου, το οποίο θα στηρίζεται στις σύγχρονες τάσεις και θα προάγει τη διαφάνεια και την αξιοκρατία», προστίθεται στην ανακοίνωση.

Πρόταση 140 σελίδων

Σύμφωνα με την πρόταση έκτασης 140 σελίδων μέσω των οποίων επεξηγούνται ένα προς ένα τα σημεία, «η αλλαγή και ο εκσυγχρονισμός του συστήματος αξιολόγησης αποτελεί διαχρονικό αίτημα όλων των εμπλεκομένων στην εκπαίδευση φορέων. Ταυτόχρονα, κρίνεται επιτακτική η ανάγκη προσαρμογής του συστήματος αξιολόγησης στις νέες εκπαιδευτικές και κοινωνικές συνθήκες και τάσεις. Η όλη φιλοσοφία που διαπνέει το ισχύον σύστημα, το οποίο εφαρμόζεται από το 1976 χωρίς ουσιαστικές τροποποιήσεις, θεωρείται από όλους τους εμπλεκομένους φορείς ως ξεπερασμένη, ενώ οι πρακτικές που το στηρίζουν θεωρούνται αναχρονιστικές και ανεπαρκείς.

Ως εκ τούτου, ο άμεσος εκσυγχρονισμός του συστήματος αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες συνθήκες του εκπαιδευτικού συστήματος, κατά τρόπο επιστημονικά ορθό και πρακτικά εφαρμόσιμο και αποτελεσματικό, είναι μονόδρομος. Επομένως, χρειάζεται ένα νέο σύγχρονο και πολυδιάστατο σύστημα αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου, το οποίο θα στηρίζεται στις σύγχρονες τάσεις και θα προάγει τη διαφάνεια και την αξιοκρατία», τονίζεται στην εισαγωγή της νέας πρότασης.

Τα μειονεκτήματα του υφιστάμενου συστήματος

Σε σχέση με την παρούσα κατάσταση, επισημαίνεται πως αυτό παρουσιάζει τα εξής μειονεκτήματα:

*Δεν λαμβάνει υπ' όψιν τον πολύπλοκο, πολυσύνθετο και απαιτητικό ρόλο του εκπαιδευτικού, μέσα και έξω από τη σχολική μονάδα, ο οποίος, μέχρι τώρα, αξιολογείται με απλά και μονοδιάστατα κριτήρια από έναν και μόνο αξιολογητή, τον επιθεωρητή.

*Στην πράξη, το στοιχείο που επηρεάζει καθοριστικά τις αξιολογήσεις και τις προαγωγές είναι η αρχαιότητα, δηλαδή τα χρόνια υπηρεσίας. Το φαινόμενο αυτό στερεί το δικαίωμα από το εκπαιδευτικό σύστημα, τον δυναμισμό και την ευελιξία που πρέπει να το διακρίνουν και, το κυριότερο, δεν παρέχει κίνητρα στον εκπαιδευτικό, για να βελτιώσει το έργο του.

*Η συμβολή του συστήματος στην επαγγελματική βελτίωση και ανάπτυξη των εκπαιδευτικών και της σχολικής μονάδας είναι υποτυπώδης και μη επαρκής. Η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών συνδέεται, κατά κύριο λόγο, με την προαγωγή και τη μισθολογική τους ανέλιξη, σε βάρος της διαμορφωτικής-συμβουλευτικής αξιολόγησης, που αφορά στην επαγγελματική στήριξη και βελτίωσή τους.

*Η αξιολόγηση γίνεται στη βάση τεσσάρων κριτηρίων, εκ των οποίων μόνο το ένα αφορά στη διδακτική πράξη. Άρα, η βαρύτητα που δίνεται στη διδακτική πράξη είναι πολύ μικρή.

*Η βαθμολόγηση γίνεται με κλίμακα 0-10, για κάθε ένα από τα κριτήρια, και αποκλείονται οι δεκαδικοί αριθμοί, έτσι είναι περιορισμένη, ουσιαστικά, η δυνατότητα διαφοροποίησης βαθμολογιών.

*Παρατηρείται το φαινόμενο του πληθωρισμού και της ισοπέδωσης των βαθμολογιών που λαμβάνουν οι αξιολογούμενοι εκπαιδευτικοί, το οποίο δημιουργεί προβλήματα ως προς την εγκυρότητα και την αξιοπιστία των αξιολογήσεων.

*Ο ίδιος ο επιθεωρητής, που αξιολογεί τον εκπαιδευτικό, συμμετέχει σε διαδικασίες εξέτασης ενδεχόμενης ένστασης του εκπαιδευτικού, για βελτίωση της βαθμολογίας του.

*Υπάρχουν διαδικασίες, όπως βελτίωση μίας βαθμολογίας, που χαρακτηρίζονται από αυθαιρεσία.

*Δεν υπάρχουν θεσμοθετημένες διαδικασίες στήριξης και αξιολόγησης των αντικαταστατών και συμβασιούχων εκπαιδευτικών.

*Η διαδικασία αξιολόγησης αφορά αποκλειστικά στους εκπαιδευτικούς και όχι στο εκπαιδευτικό έργο στην ολότητά του (σχολική μονάδα, εκπαιδευτικό σύστημα).

Πως ετοιμάστηκε

Λαμβάνοντας υπ' όψιν τα πιο πάνω, το ΥΠΠ προτείνει την εφαρμογή ενός νέου, σύγχρονου, ολοκληρωμένου και πολυδιάστατου Συστήματος Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού και του Εκπαιδευτικού Έργου, που περιλαμβάνει, όπως αναφέρθηκε και εισαγωγικά, ξεκάθαρες και διαφανείς διαδικασίες αξιολόγησης, βελτίωσης, αντιμετώπισης της ανεπάρκειας, μονιμοποίησης, προαγωγής και υποβολής ένστασης.

Βασικός σκοπός, τονίζεται στην πρόταση, είναι η αναβάθμιση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας του εκπαιδευτικού συστήματος και των εκπαιδευτικών, ειδικότερα δε, η ενδυνάμωση της διαδικασίας της διδασκαλίας και μάθησης, μέσα από τη σωστή στήριξη και καθοδήγηση των εκπαιδευτικών και την παροχή κινήτρων για τη συνεχή βελτίωσή τους.

Ως τελικός στόχος, διευκρινίζεται, πρέπει να θεωρείται η βελτίωση των μαθησιακών αποτελεσμάτων. Η πρόταση, όπως σημειώνεται περαιτέρω, στηρίζεται, κυρίως, σε εισηγήσεις που καταγράφονται στην Έκθεση της Επιτροπής για τη Διαμόρφωση Νέου Συστήματος Αξιολόγησης του Εκπαιδευτικού Έργου και των Εκπαιδευτικών, η οποία διορίστηκε από τον Υπουργό Παιδείας Δρ Κώστα Καδή, στις 10 Ιουνίου 2014.

Αποτελεί, επίσης, απότοκο των εισηγήσεων των κατά καιρούς επιτροπών, που ορίστηκαν, για να υποβάλουν προτάσεις για το θέμα, συμπεριλαμβανομένης της πρότασης της Κοινοπραξίας «Αθηνά» το 2006, του Στρατηγικού Σχεδιασμού για την Παιδεία του 2007, καθώς και των προτάσεων του Απριλίου του 2009, του Σεπτεμβρίου 2010 και του Σεπτεμβρίου 2012. Λήφθηκαν δε υπόψη και όσα διαμείφθηκαν κατά τον διάλογο όλων των εμπλεκομένων φορέων διαχρονικά.

Τα βασικά χαρακτηριστικά

Βάσει των όσων αναφέρονται στην επεξηγηματική πρόταση του ΥΠΠ, ανάμεσα στα βασικά χαρακτηριστικά του νέου συστήματος αξιολόγησης περιλαμβάνονται και τα ακόλουθα:

1.Η αξιολόγηση θα είναι πολυδιάστατη, αφού θα λαμβάνονται υπ' όψιν ποικίλες διαστάσεις που αφορούν τον αξιολογούμενο και το έργο του, με ιδιαίτερη έμφαση στην απόδοση βάσει καθηκόντων για κάθε θέση. Για όλες τις περιπτώσεις, πέραν από την αξία και το διδακτικό έργο που θα αποτυπώνονται με τη βαθμολογία των αξιολογήσεων, θα συνυπολογίζονται τα προσόντα και τα χρόνια υπηρεσίας στη θέση.

2.Εφαρμόζονται σαφή και μετρήσιμα κριτήρια αξιολόγησης με την ανάπτυξη και χρήση έγκυρων και επιστημονικά θεμελιωμένων εργαλείων αξιολόγησης, έτσι ώστε να διασφαλίζεται η αξιοπιστία, η εγκυρότητα, η αντικειμενικότητα και η δικαιοσύνη.

3.Η αξιολόγηση θα είναι συμμετοχική, αφού θα γίνεται από τρεις αξιολογητές, ενώ και ο ίδιος ο αξιολογούμενος θα συμμετέχει στην όλη διαδικασία, μέσω της Έκθεσης Αυτοαξιολόγησης. Ο αξιολογικός ρόλος του διευθυντή της σχολικής μονάδας ενισχύεται και αποκτά σημαντική βαρύτητα.

4.Υιοθετείται η αρχή «όποιος αξιολογεί, αξιολογείται». Σημειώνεται πως στις περιπτώσεις του μη μόνιμου προσωπικού (αντικαταστάτη, συμβασιούχου/έκτακτου), του μόνιμου επί δοκιμασία εκπαιδευτικού, του μόνιμου εκπαιδευτικού, του Βοηθού Διευθυντή και του Βοηθού Διευθυντή Α' η αριθμητική αξιολόγηση θα πραγματοποιείται από δύο επιθεωρητές και τον Διευθυντή. Στην περίπτωση αξιολόγησης του Διευθυντή, ισχύει επίσης η προϋπόθεση της συμμετοχικής αξιολόγησης και θα πραγματοποιείται από κλιμάκιο τριών Πρώτων Λειτουργών, συμπεριλαμβανομένου και του Γενικού Επιθεωρητή και θα λαμβάνει, μεταξύ άλλων, τον τρόπο αξιολόγησης και βαθμολόγησης των εκπαιδευτικών, με την αξιοποίηση διαδικασιών μετα-αξιολόγησης.

Στην περίπτωση των ΜΤΕΕ, η αξιολόγηση των Επιθεωρητών θα πραγματοποιείται από τον ΔΜΤΕΕ, τον Γενικό Διευθυντή της ΜΤΕΕ και έναν Πρώτο Λειτουργό Εκπαίδευσης. Οι Πρώτοι Λειτουργοί θα αξιολογούνται από τριμελή επιτροπή, στην οποία θα συμμετέχει η Γενική Διευθύντρια του ΥΠΠ, ο Διευθυντής της οικείας Διεύθυνσης (Δημοτικής, Μέσης Γενικής, Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης, Ανωτέρας και Ανωτάτης, Παιδαγωγικού Ινστιτούτου) και ακόμη ένας από τους υπόλοιπους Διευθυντές.

5.Τα διευθυντικά στελέχη της εκπαίδευσης θα πρέπει να περάσουν με επιτυχία ειδικό πρόγραμμα κατάρτισης των διευθυντικών/ηγετικών στελεχών που θα προσφέρει Δημόσια Σχολή Εκπαιδευτικής Ηγεσίας.

6.Υιοθετείται ξεκάθαρη διαδικασία αντιμετώπισης των περιπτώσεων υπηρεσιακής ανεπάρκειας ή ακαταλληλότητας. Σε περίπτωση υπηρεσιακής ανεπάρκειας ή ακαταλληλότητας, θα υπάρχει η δυνατότητα να λαμβάνεται απόφαση για τερματισμό υπηρεσιών ή απόλυση από τη δημόσια εκπαιδευτική υπηρεσία, όχι μόνο του έκτακτου αλλά και μόνιμου εκπαιδευτικού λειτουργού, εφόσον προηγηθεί η διαδικασία στήριξης.

7.Περιλαμβάνονται συγκεκριμένες διαδικασίες επαγγελματικής στήριξης και βελτίωσης των εκπαιδευτικών, όπως, μεταξύ άλλων, η παρακολούθηση διδασκαλιών σε άλλες τάξεις, οι συνδιδασκαλίες και οι συζητήσεις στρογγυλής τραπέζης.

8.Προτείνονται διαδικασίες εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης του εκπαιδευτικού έργου στις σχολικές μονάδες, οι οποίες, προς το παρόν, θα διεξάγονται σε πιλοτική βάση στο πλαίσιο παιδαγωγικής αυτονόμησης των σχολικών μονάδων.

Πότε θα εφαρμοστεί

Σύμφωνα με τα παραρτήματα της πρότασης, το Νέο Σχέδιο Αξιολόγησης θα εφαρμοστεί από τη σχολική χρονιά 2018-2019, ώστε να δοθεί η δυνατότητα προετοιμασίας διαδικασιών και εργαλείων, ενώ η κατάρτιση των εν υπηρεσία Πρώτων Λειτουργών, Επιθεωρητών, Διευθυντών, Βοηθών Διευθυντών, θα πρέπει να γίνει σταδιακά, μέσα από ανάλογα Προγράμματα της Δημόσιας Σχολής Εκπαιδευτικής Ηγεσίας που θα διαμορφωθούν ειδικά για τα εν υπηρεσία στελέχη, ώστε να διευκολυνθεί η μετάβαση από το υφιστάμενο στο νέο σύστημα αξιολόγησης και η επιτυχής εφαρμογή του τελευταίου.

Άλλες πτυχές

Αξίζει να σημειωθεί πως η Οικονομική Μελέτη για το κόστος του Σχεδίου θα εκπονηθεί και θα κοινοποιηθεί στα ενδιαφερόμενα μέρη μετά την κατάληξη στην τελική μορφή και πρόνοιες του Σχεδίου. Σε αυτή τη μελέτη, θα προσδιοριστεί και ο διοικητικός χρόνος που θα παραχωρηθεί σε Διευθυντές, Βοηθούς Διευθυντές και Βοηθούς Διευθυντές Α', για να μπορέσουν να υλοποιήσουν αποτελεσματικά τα νέα τους καθήκοντα, λαμβάνοντας υπ' όψιν και τα αποτελέσματα της μελέτης από εξωτερικό εμπειρογνώμονα σε σχέση με τον χρόνο που θα αφιερώνεται από τους εκπαιδευτικούς σε διδακτικό, εξωδιδακτικό και διοικητικό έργο.

Αρχίζει η συζήτησή της άμεσα

Σημειώνεται πως η πρόταση έχει ήδη αποσταλεί στις εκπαιδευτικές οργανώσεις, οι οποίες έχουν κληθεί σε τρεις συναντήσεις εντός Ιανουαρίου για συζήτησή της. Επίσης, έχει αποσταλεί στα μέλη του Συμβουλίου Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης, τα οποία κλήθηκαν, στο πλαίσιο διεξαγωγής δομημένου διαλόγου, να καταθέσουν τις απόψεις τους μέχρι τέλος Ιανουαρίου 2017. Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση του ΥΠΠ, στις 13 Φεβρουαρίου 2017, θα πραγματοποιηθεί συνεδρία του Συμβουλίου Δημοτικής και Μέσης Εκπαίδευσης, στο οποίο θα παρουσιαστεί η Πρόταση και θα κατατεθούν οι απόψεις και προτάσεις όλων των μελών, με στόχο τη διεξαγωγή παραγωγικής και εποικοδομητικής συζήτησης, ώστε στη συνέχεια να διαμορφωθεί το τελικό Σχέδιο.

«Το Υπουργείο Παιδείας και Πολιτισμού θεωρεί ότι, μέσα από το διάλογο, με καλή θέληση, συναίνεση και σύνθεση των απόψεων όλων των εμπλεκόμενων φορέων, μπορεί να διαμορφωθεί και να εφαρμοστεί το τελικό σχέδιο αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου, το οποίο θα συμπληρώσει τις υπόλοιπες μεταρρυθμίσεις που υλοποιούνται από το Υπουργείο αυτή την περίοδο προς όφελος των μαθητών μας και ευρύτερα της κοινωνίας», καταλήγει το ΥΠΠ.