TΑ ΝΟΜΟΣΧΕΔΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ ΕΚΟΨΑΝ ΤΑ ΦΤΕΡΑ ΤΗΣ ΑΝΑΝΕΩΣΗΣ

Τι πρότεινε η Κυβέρνηση στη Βουλή, τι απέρριψαν τα κόμματα και ποια είναι η υφιστάμενη κατάσταση στη δημόσια υπηρεσία

«Τα κόμματα δεν ψήφισαν τα νομοσχέδια επειδή θα χάσουν την ευκαιρία να χρησιμοποιούν τη δημόσια υπηρεσία ως λάφυρο εξουσίας, διαμοιράζοντας αυξήσεις, διορισμούς, προαγωγές», δηλώνει ο Κ. Πετρίδης

Έκδηλα απογοητευμένος από την καταψήφιση των νομοσχεδίων για τη μεταρρύθμιση στη δημόσια υπηρεσία δηλώνει ο Υφυπουργός παρά τω Προέδρω Κωνσταντίνος Πετρίδης, με δηλώσεις του στην εφημερίδα μας. Η απογοήτευση δεν συνίσταται στο γεγονός ότι η τόσο σημαντική, όπως ο ίδιος τη χαρακτηρίζει, προσπάθεια δεν είχε αίσιο τέλος. Συνίσταται κυρίως στο γεγονός ότι η μεταρρύθμιση, η οποία όπως τονίζει «είναι αδήριτη ανάγκη και ζητούμενο της ίδιας της κοινωνίας», θα αποτελούσε «το πρώτο ουσιαστικό πλήγμα στο κατεστημένο και το πελατειακό σύστημα που ταλαιπωρεί την Κύπρο, και που δυστυχώς πολλοί έμαθαν να το χρησιμοποιούν».

Θα εξαντλήσω όλες τις πιθανότητες

Στις δηλώσεις του, πάντως, ο Υφυπουργός τονίζει ότι θα συνεχίσει την προσπάθεια για να πείσει για την αναγκαιότητα ψήφισης των νομοσχεδίων.

«Θα επιδιώξω -είπε στην εφημερίδα μας- χωρίς τυμπανοκρουσίες να εξαντλήσω τις όποιες πιθανότητες για να καταστεί δυνατό η μεταρρύθμιση αυτή να πραγματωθεί».

Νιώθει ανίσχυρος και ο Χάρης

Να σημειωθεί ότι απογοήτευση για την καταψήφιση εξέφρασε και ο Υπουργός Οικονομικών Χάρης Γεωργιάδης, ο οποίος δεν παρέλειψε ωστόσο να εκφράσει την ελπίδα αλλά και την προσδοκία ότι η απόρριψη των νομοσχεδίων δεν είναι οριστική και ότι «θα βρεθεί τρόπος να πραγματοποιήσουμε τα βήματα εκείνα τα οποία όχι τόσο η Κομισιόν ζητά, αλλά οι συμπολίτες μας νομίζω αναμένουν και απαιτούν».

«Πλήγμα στο κατεστημένο, γι' αυτό και φοβήθηκαν»

Ολόκληρη η δήλωση του Υφυπουργού παρά τω Προέδρω στην εφημερίδα μας έχει ως εξής:

«Δεν μπορώ να κρύψω την απογοήτευσή μου που μια τόσο σημαντική προσπάθεια, που ήταν αποτέλεσμα πολύ σκληρής και πολύμηνης δουλειάς, δεν είχε αίσιο τέλος. Ήταν μια μεταρρύθμιση της οποίας η αποτελεσματικότητα κρίθηκε από την ίδια την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία στις Συστάσεις της για την Κύπρο συνεχώς επαναλαμβάνει την ανάγκη εφαρμογής της. Θέλω να τονίσω, όμως, ότι η μεταρρύθμιση αυτή δεν αποσκοπούσε στην ικανοποίηση ξένων αλλά είναι αδήριτη ανάγκη και ζητούμενο της ίδιας της κοινωνίας. Θα αποτελούσε το πρώτο ουσιαστικό πλήγμα στο κατεστημένο και το πελατειακό σύστημα που ταλαιπωρεί την Κύπρο και που, δυστυχώς, πολλοί έμαθαν να το χρησιμοποιούν. Ουδέποτε δεν ψήλωσα τους τόνους της πολιτικής αντιπαράθεσης και ουδέποτε επεδίωξα μικροπολιτικά οφέλη και δεν θα το πράξω ούτε και τώρα. Αντιθέτως, χωρίς τυμπανοκρουσίες θα επιδιώξω να εξαντλήσω τις όποιες πιθανότητες, για να καταστεί δυνατό η μεταρρύθμιση αυτή να πραγματωθεί».

Λάφυρα εξουσίας

Υπενθυμίζεται ότι ο Κωνσταντίνος Πετρίδης είχε πει την περασμένη εβδομάδα ότι η συνολική καταψήφιση στην ουσία διατηρεί, διαιωνίζει και προασπίζεται το υφιστάμενο σύστημα πελατειακών σχέσεων και εξυπηρετεί μόνο τη συντήρηση.

«Η ψήφιση των προτάσεων -είπε- θα αποτελούσε και πλήγμα στην ευχέρεια των κυβερνήσεων, των κομμάτων και των πολιτικών, να χρησιμοποιούν τη δημόσια υπηρεσία ως λάφυρο εξουσίας, διαμοιράζοντας αυξήσεις, διορισμούς, προαγωγές. Γνωρίζαμε από την αρχή ότι οι προτάσεις μας θα δημιουργούσαν αντιδράσεις από αυτούς που διαχρονικά νέμονται και χρησιμοποιούν το σύστημα προς ίδιον όφελος».

Τι πρότεινε η Κυβέρνηση και τι είπε η Βουλή

Τι περιελάμβαναν όμως τα νομοσχέδια τα οποία η Κυβέρνηση κατέθεσε στη Βουλή και τι ακύρωσε με μια μονοκοντυλιά η πλειοψηφία των κοινοβουλευτικών κομμάτων; Ο Κωνσταντίνος Πετρίδης είπε επί του προκειμένου:

Τι ακριβώς ως Κυβέρνηση προτείναμε, τι ακριβώς καταψηφίστηκε και ποια είναι η υφιστάμενη κατάσταση, η οποία και θεωρήθηκε από τα κόμματα που καταψήφισαν τα νομοσχέδια ως προτιμότερη από τις προτάσεις μας, έχει ως ακολούθως:

-Βιώσιμο Κρατικό Μισθολόγιο

Προτείναμε τη διασύνδεση της αύξησης του κρατικού μισθολογίου με την ανάπτυξη, αφού χωρίς ανάπτυξη ούτε οι μισθοί στην ευρύτερη οικονομία αυξάνονται ούτε και τα εισοδήματα του κράτους. Ενισχύσαμε μάλιστα και νομοθετικά τη συλλογική διαπραγμάτευση μεταξύ Κυβέρνησης και εκπροσώπων των εργαζομένων σε σχέση με το υφιστάμενο σύστημα. Προτείναμε δηλαδή ότι πρέπει το Κράτος, όπως και κάθε νοικοκυριό, να μετρά τα κουκκιά του προτού αποφασίσει να ξοδέψει τα λεφτά του φορολογουμένου, είτε σε αυξήσεις είτε σε προσλήψεις είτε σε επιδόματα. Το να μοιράζεις λεφτά άλλων χωρίς επιπλέον εισοδήματα σημαίνει ελλείμματα που τα φορτώνεις στους νέους, σημαίνει λιγότερα χρήματα σε κοινωνικές παροχές, ή σε υποδομές. Προτείναμε ένα σύστημα που αν υπήρχε δεν θα οδηγούμασταν σε πιο δραστικά μέτρα τον καιρό του μνημονίου.

Η πρόταση αυτή καταψηφίστηκε. Οι όποιες αυξήσεις, επιδόματα, αριθμός προσλήψεων, παραμένουν χωρίς καμία οροφή ή έλεγχο και ο καθορισμός τους συνεχίζει να αποτελεί προνόμιο της εκάστοτε κυβέρνησης, η οποία θα μπορεί να το χρησιμοποιεί κατά το δοκούν, όπως στο παρελθόν.

- Αξιοκρατία και εξετάσεις

Προτείναμε τη δοκιμασμένη διεθνή πρακτική όσον αφορά τις προσλήψεις και τις προαγωγές, που δεν είναι τίποτε άλλο από την καθιέρωση της γραπτής εξέτασης και των Κέντρων Αξιολόγησης. Προτείναμε, επίσης, αλλαγές σε ό,τι αφορά τις διαδικασίες της Επιτροπής Δημόσιας Υπηρεσίας (ΕΔΥ) με την εισαγωγή προκαθορισμένης μοριοδότησης των προσόντων και της πείρας. Ειλικρινά πιστεύω ότι οι γραπτές εξετάσεις και τα προκαθορισμένα και μετρήσιμα κριτήρια μοριοδότησης θα μπορούσαν να διαλύσουν τη διάχυτη καχυποψία και έλλειψη εμπιστοσύνης των πολιτών, που ευλόγως επικρατεί έναντι των θεσμών.

Ενώ τα πλείστα κόμματα και δημόσια υποστήριξαν τη θεσμοθέτηση των εξετάσεων, το νομοσχέδιο καταψηφίστηκε εντός της Βουλής. Οι προσλήψεις και οι προαγωγές θα συνεχίσουν να γίνονται από τα πέντε πολιτικά διορισμένα μέλη της ΕΔΥ χωρίς εξετάσεις και αντικειμενικές διαδικασίες, με μόνο κριτήριο μια προφορική συνέντευξη και την αρχαιότητα. Το σύστημα παραμένει ανοχύρωτο σε πολιτικές παρεμβάσεις.

-Αξιοκρατία - Μη αυθαίρετη προσωπική συνέντευξη

Προτείναμε την αλλαγή του τρόπου διεξαγωγής της προσωπικής συνέντευξης με την εισαγωγή σύγχρονων μεθόδων και δομημένων συνεντεύξεων.

Και η πρόταση αυτή καταψηφίστηκε. Η προφορική συνέντευξη συνεχίζει να γίνεται με ένα μη δομημένο τρόπο και κατά το δοκούν από αυτούς που τη διεξάγουν. Το σύστημα παραμένει ευάλωτο στις πολιτικές παρεμβάσεις.

-Σύστημα Αξιολόγησης

Η πρότασή μας διασφάλιζε μια μη ισοπεδωτική αξιολόγηση και πραγματικούς μηχανισμούς ελέγχου. Θεσμοθετούσε επίσης συναντήσεις μεταξύ προϊσταμένων και υφισταμένων, για να συζητείται η απόδοση και οι ανάγκες εκπαίδευσης των υπαλλήλων.

Και η πρόταση αυτή καταψηφίστηκε. Παραμένουμε με το «όλοι εξαίρετοι». Ένα αντικίνητρο για τους καλούς και ευσυνείδητους δημόσιους υπαλλήλους, αφού οι ικανότητες, η ευσυνειδησία και η αφοσίωση στο καθήκον συνεχίζουν να παραμερίζονται, και διαβατήριο ανέλιξης παραμένει η αρχαιότητα και οι πολιτικές προσβάσεις.

- Άνοιγμα της Δημόσιας Υπηρεσίας

Προτείναμε να ανοίξουν τα Σχέδια Υπηρεσίας των διευθυντικών θέσεων της δημοσίας υπηρεσίας με τρόπο που να διευρυνθούν οι ευκαιρίες ανέλιξης των ικανών στελεχών, αλλά και να ενισχυθεί η κινητικότητα εντός της Δημόσιας Υπηρεσίας. Δίναμε, όμως, ταυτόχρονα και ευκαιρίες και σε αξιόλογα στελέχη του ιδιωτικού τομέα να διαγωνισθούν και να διεκδικήσουν θέσεις στο δημόσιο επί ίσοις όροις.

Η πρόταση καταψηφίστηκε. Οι δομές της δημόσιας υπηρεσίας παραμένουν «κλειστές» και οι προαγωγές «φωτογραφικές», με μόνους υποψήφιους τους άμεσα υφιστάμενους υπαλλήλους του κάθε τμήματος του δημοσίου και τους γνώστες του πολιτικού παιχνιδιού. Καταψηφίστηκε η αύξηση του αριθμού των υποψηφίων, ούτως ώστε επιλογή να γίνεται μεταξύ περισσότερων ικανών ατόμων αλλά και το δικαίωμα στελεχών από τον ιδιωτικό τομέα να διεκδικούν, επί ίσοις όροις, θέσεις ευθύνης στο δημόσιο.

-Αλλαγή του ρόλου της ΕΔΥ

Είναι κοινά παραδεκτό ότι το υφιστάμενο σύστημα προάγει τη συστημική διαφθορά και τις πελατειακές σχέσεις. Ευρισκόμενοι αντιμέτωποι με την συνταγματική κατοχύρωση της ΕΔΥ, αλλά και αναλογιζόμενοι τον παγκόσμιο αναχρονισμό τού να βασίζεται ένα σύστημα προσλήψεων και προαγωγών σε πέντε μόνο άτομα, εξαντλήσαμε την ευελιξία που μας προσφέρει το Σύνταγμα προτείνοντας την αλλαγή του ρόλου της ΕΔΥ από εκτελεστικό σε εποπτικό. Προτείναμε δηλαδή ότι αντί τα μέλη της ΕΔΥ να αποφασίζουν για καθεμία από τις χιλιάδες προσλήψεις και προαγωγές να μετεξελιχθούν 1) σε επόπτες και αναθέτες των εξετάσεων και των Κέντρων Αξιολόγησης που θα διεξάγονται από πανεπιστήμια, και 2) Επιτηρητές του συστήματος αξιολόγησης που θα διενεργείται από τα Υπουργεία.

Η πρόταση καταψηφίστηκε. Τα πέντε πολιτικά διορισμένα άτομα της ΕΔΥ παραμένουν οι απόλυτοι άρχοντες των προσλήψεων και των διορισμών στο δημόσιο.

Παράλληλα, αγνοήθηκε επίσης πρότασή μας όπως, αν υπάρχει συναίνεση από τα κοινοβουλευτικά κόμματα, προχωρήσουμε σε συνταγματική αναθεώρηση για πιο ριζική αντιμετώπιση του συστήματος προαγωγών ενδεχομένως και με πλήρη κατάργηση της ΕΔΥ.

-Κατάργηση της προφορικής συνέντευξης για κλίμακες κάτω της Α7

Προτείναμε την κατάργηση της προφορικής συνέντευξης για προσλήψεις που αφορούν τις χαμηλότερες κλίμακες, διατηρώντας μόνο τις γραπτές εξετάσεις. Για αυτές τις θέσεις θεωρήσαμε αχρείαστη την προφορική συνέντευξη, αφού οι ικανότητες που απαιτούνται για αυτές τις θέσεις μπορούν κάλλιστα να κριθούν μέσω των εξετάσεων. Οι προφορικές εξετάσεις που γίνονταν πολλές φορές ομαδικά δημιουργούν αχρείαστο κόστος και χρησιμοποιούνταν διαχρονικά ως όχημα εξυπηρέτησης πελατειακών σχέσεων.

Και αυτό καταψηφίστηκε. Παραμένει η συνέντευξη, το επιπλέον κόστος, και εύφορο έδαφος για πολιτικές παρεμβάσεις.

-Κινητικότητα

Προτείναμε τη διεύρυνση της κινητικότητας και στον ευρύτερο δημόσιο τομέα, για να επιτρέπεται η ανακατανομή του προσωπικού της Δημόσιας Υπηρεσίας και των Οργανισμών του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα, ώστε να μπορεί να γίνεται το αυτονόητο. Να μπορούν, δηλαδή, να μετακινούνται υπάλληλοι από έναν οργανισμό σε άλλο, για να καλυφθούν ανάγκες και να μη χρειάζεται να προσλαμβάνονται, αχρείαστα, νέοι υπάλληλοι. Το σχετικό νομοσχέδιο θα συζητηθεί εκ νέου».

Μελέτη εμπειρογνωμόνων της Διεθνούς Τράπεζας

Να σημειωθεί ότι ο Κωνσταντίνος Πετρίδης εξήγησε ότι η προσπάθεια που κατεβλήθη για την ετοιμασία των νομοσχεδίων ήταν από την αρχή και συστηματική και επιστημονικά τεκμηριωμένη.

«Σημείο αφετηρίας -ανέφερε- ήταν η πολύ εμπεριστατωμένη και αναλυτική μελέτη των εμπειρογνωμόνων της Διεθνούς Τράπεζας και του National School of Government International, η οποία απλά επιβεβαίωσε τις κυπριακές διαχρονικές παθογένειες που όλοι γνωρίζουμε, αλλά που ουδέποτε κανένας τόλμησε να αγγίξει. Πρώτη διαπίστωση είναι το μη βιώσιμο κρατικό μισθολόγιο, δεύτερη διαπίστωση οι αναξιοκρατικές διαδικασίες-ρουσφέτι, τρίτη διαπίστωση το ισοπεδωτικό σύστημα αξιολόγησης, τέταρτη διαπίστωση οι κλειστές δομές (close shop), και πέμπτη διαπίστωση η περιορισμένη κινητικότητα».