ΕΝΑ ΠΕΡΙΣΤΑΤΙΚΟ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΕΤΑΙ ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΣΧΕΔΟΝ ΚΑΘΕ ΟΚΤΩ ΩΡΕΣ

Η βία κατά των γυναικών θεωρείται ποινικό αδίκημα από το 1994

Το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών, εντός ή εκτός της οικογένειας, είναι παγκόσμιο φαινόμενο και έχει βαθιές ιστορικές καταβολές

Η βία κατά των γυναικών μέσα αλλά και έξω από την οικογένεια αποτελεί πρόβλημα με προεκτάσεις σε ατομικό, διαπροσωπικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο. Η προχθεσινή ημέρα, και κάθε 25η Νοεμβρίου, έχει οριστεί ως η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Βίας των Γυναικών, ενός φαινομένου, το οποίο πέρα από τις επιπτώσεις στο θύμα και τα μέλη της οικογένειας, προκαλεί τον κοινωνικό αποκλεισμό και ευνοεί την αναπαραγωγή λανθασμένων κοινωνικών ρόλων.

Τι είναι η βία κατά των γυναικών

Η βία κατά των γυναικών, σύμφωνα με τον ορισμό που υιοθετήθηκε το 1995 στην 4η Παγκόσμια Διάσκεψη Γυναικών και αναφέρεται στις παραγράφους 113 και 118 της Πλατφόρμας Δράσης του Πεκίνου, «είναι ίσως η πιο επαίσχυντη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μιας και δεν κάνει διαχωρισμό μεταξύ συνόρων, πολιτισμών ή πλούτου. Όσο συνεχίζεται, δεν μπορούμε να ισχυριζόμαστε ότι κάνουμε ουσιαστική πρόοδο προς την ισότητα, την ανάπτυξη και την ειρήνη» αναφέρεται σχετικά.

»Ο όρος «βία κατά των γυναικών» περιλαμβάνει κάθε πράξη βίας που στηρίζεται στο φύλο και έχει ως αποτέλεσμα, ή είναι δυνατό να έχει ως αποτέλεσμα, τη σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη ή πόνο για τις γυναίκες, συμπεριλαμβανομένων των απειλών τέτοιων πράξεων, τον εξαναγκασμό ή την αυθαίρετη στέρηση της ελευθερίας, είτε αυτό προκύπτει στη δημόσια είτε στην ιδιωτική ζωή. Είναι η έκφραση της ιστορικά διαπιστωμένης ανισότητας στις σχέσεις ισχύος μεταξύ ανδρών και γυναικών, που οδήγησε στην κυριαρχία των ανδρών επί των γυναικών και στις διακρίσεις σε βάρος των γυναικών, με αποτέλεσμα την παρεμπόδιση της ανάπτυξής τους».

Επομένως ο όρος βία περιλαμβάνει:

* Τη βία μέσα στην οικογένεια (ενδοοικογενειακή βία).

* Τη βία γενικά μέσα στην κοινωνία (βιασμός, σεξουαλική κακοποίηση, σεξουαλική παρενόχληση στην εργασία, trafficking/σωματεμπορία).

H βία κατά των γυναικών είναι μεγάλος κίνδυνος για τη δημόσια υγεία και σημαντική αιτία θανάτου και αναπηρίας για τις γυναίκες 16-44 ετών. Σε αναφορά της Παγκόσμιας Τράπεζας εκτιμάται ότι η βία κατά των γυναικών ήταν τόσο σοβαρή αιτία θανάτου και ανικανότητας μεταξύ των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας όσο ο καρκίνος. Πρόκειται για φαινόμενο διαδεδομένο σε όλες τις κοινωνίες και σε όλες τις κοινωνικές τάξεις, ανεξάρτητα από το επίπεδο ανάπτυξης, τον βαθμό πολιτικής σταθερότητας, τον πολιτισμό ή τη θρησκεία.

Οι αριθμοί εκπλήσσουν

Το πρόβλημα της βίας κατά των γυναικών, εντός ή εκτός της οικογένειας, είναι παγκόσμιο φαινόμενο και έχει βαθιές ιστορικές καταβολές. Η βία κατά των γυναικών μέσα στην οικογένεια υπήρξε -σε διάφορες εποχές και διαφορετικές κουλτούρες- κοινωνικά αλλά και νομικά αποδεκτή μέθοδος, με την οποία ο άντρας «συμμορφώνει» τη σύζυγο, κόρη και μητέρα του, ενώ στην Κύπρο η κακοποίηση των γυναικών μέσα στην οικογένεια αναγνωρίσθηκε ως ποινικό αδίκημα μόλις μερικά χρόνια πριν, το 1994.

Έκτοτε οι αριθμοί των περιστατικών βίας εναντίον των γυναικών είναι κάτι περισσότερο από σοκαριστικοί. Σύμφωνα με στοιχεία του Συνδέσμου Πρόληψης και Αντιμετώπισης της Βίας στην Οικογένεια, τα τελευταία 18 χρόνια, ο Σύνδεσμος στήριξε περισσότερα από 17.735 περιστατικά κακοποίησης γυναικών και περιστατικών ενδοοικογενειακής βίας, τα οποία αντιστοιχούν περίπου σε 82 περιστατικά μηνιαίως, που υποδιαιρούμενα αντιστοιχούν σε τρία περιστατικά ημερησίως και ένα περιστατικό κάθε οκτώ ώρες.

Και σαν να μην έφτανε αυτό, αξίζει να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με ευρήματα ερευνών, η κακοποίηση του ή των θυμάτων είναι συνήθως χρόνια προτού καταλήξει σε καταγγελία της βίας ή νοσηλεία του θύματος ή δολοφονία του θύματος ή δολοφονία του θύτη. Κάτι το οποίο υποδηλώνει ότι το ένα περιστατικό βίας το οποίο καταγγέλλεται κάθε οκτώ ώρες δεν είναι αντιπροσωπευτικό νούμερο για την κακοποίηση των γυναικών και την ενδοοικογενειακή βία στην Κύπρο, αλλά μόνο ένα μικρό αμελητέο μέρος της.

Ποικίλες μορφές βίας κατά των γυναικών

Πέρα από τα σοκαριστικά εγχώρια στοιχεία για τα περιστατικά κακοποίησης γυναικών, εξίσου ανησυχητικά είναι και τα παγκόσμια δεδομένα για το εν λόγω φαινόμενο. Σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας για το 2016:

* Υπολογίζεται ότι το 35% των γυναικών παγκοσμίως έχουν βιώσει σωματική και/ή σεξουαλική βία από τον σύντροφό ή σεξουαλική βία από κάποιο άγνωστο κάποια στιγμή στη ζωή τους. Ωστόσο, κάποιες εθνικές μελέτες δείχνουν ότι μέχρι 70% των γυναικών έχουν βιώσει σωματική και/ή σεξουαλική βία από τον σύντροφο τους κάποια στιγμή στη ζωή τους.

* Οι γυναίκες οι οποίες έχουν κακοποιηθεί σωματικά ή σεξουαλικά από τους συντρόφους τους έχουν τις διπλάσιες πιθανότητες να αποβάλουν, σχεδόν τις διπλάσιες πιθανότητες να πάθουν κατάθλιψη, και σε κάποιες περιοχές 1,5 φορές πιο πιθανό να κολλήσουν HIV, σε σύγκριση με τις γυναίκες που δεν έχουν βιώσει βία από το σύντροφο.

* Παρόλο που λίγα δεδομένα είναι διαθέσιμα -και οι τρόποι που μετριέται η ψυχολογική βία στις διάφορες χώρες και κουλτούρες διαφέρουν- τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν υψηλά ποσοστά βίας. Το 43% των γυναικών στα 28 κράτη -μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης έχουν βιώσει κάποια μορφή ψυχολογικής βίας από κάποιο σύντροφο κατά τη διάρκεια της ζωής τους.

* Υπολογίζεται πως από τις γυναίκες που υπήρξαν θύματα ανθρωποκτονιών παγκοσμίως το 2012, σχεδόν οι μισές δολοφονήθηκαν από τον σύντροφό τους ή από άλλα μέλη της οικογένειας, σε σύγκριση με το μικρότερο από 6% των ανδρών που δολοφονήθηκαν το ίδιο έτος.

* Το 2012, μια μελέτη που διεξήχθη στο Νέο Δελχί έδειξε ότι το 92 % των γυναικών έχουν καταγγείλει ότι έχουν υποστεί κάποια μορφή σεξουαλικής βίας σε δημόσιους χώρους, και το 88% κάποια μορφή λεκτικής σεξουαλικής παρενόχλησης (συμπεριλαμβανομένων μη αποδεκτών σχολίων σεξουαλικής φύσης, σφυριγμάτων, πονηρών βλεμμάτων ή αισχρών χειρονομιών) στη ζωή τους.

* Παγκοσμίως, περισσότερο από 700 εκατομμύρια γυναίκες, στις μέρες μας, παντρεύτηκαν όταν ήταν παιδιά (κάτω από 18 ετών). Από αυτές τις γυναίκες, περισσότερο από 1 στις 3 -ή αλλιώς 250 εκατομμύρια- παντρεύτηκαν πριν από τα 15. Τα παιδιά-νύφες δεν έχουν συχνά τη δυνατότητα να διαπραγματευτούν με επιτυχία το ασφαλές σεξ, με αποτέλεσμα να είναι ευάλωτα σε εγκυμοσύνες αλλά και σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, όπως ο HIV.

* Περίπου 120 εκατομμύρια κορίτσια παγκοσμίως (λίγο περισσότερο από 1 στις 10) έχουν βιώσει βίαιη συνουσία ή άλλες βίαιες σεξουαλικές πράξεις κάποια στιγμή στη ζωή τους. Οι πιο κοινοί δράστες σεξουαλικής βίας ενάντια στα κορίτσια, και μάλιστα με μεγάλη διαφορά, είναι οι νυν ή οι τέως σύζυγοι ή σύντροφοι.

* Έχει υπολογιστεί ότι 133 εκατομμύρια κορίτσια και γυναίκες έχουν υποστεί κλειτοριδεκτομή σε 29 χώρες της Αφρικής και της Μέσης Ανατολής, όπου αυτή η πρακτική κακοποίησης είναι πολύ κοινή με υψηλό ρίσκο παρατεταμένης αιμορραγίας, μολύνσεων (συμπεριλαμβανομένου και του HIV), επιπλοκών κατά τη διάρκεια του τοκετού, στειρότητας και θανάτου.

* Ενήλικες γυναίκες αντιπροσωπεύουν σχεδόν το ήμισυ του συνόλου των θυμάτων εμπορίας ανθρώπων σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι γυναίκες και τα κορίτσια μαζί αντιπροσωπεύουν περίπου το 70%, με τα κορίτσια να αντιπροσωπεύουν τα 2 στα 3 θύματα εμπορίας παιδιών.

* Μια στις 10 γυναίκες στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναφέρει ότι έχει υποστεί διαδικτυακή παρενόχληση από την ηλικία των 15 ετών (συμπεριλαμβανομένων της λήψης ανεπιθύμητων, προσβλητικών ξεκάθαρα σεξουαλικών ηλεκτρονικών μηνυμάτων ή μηνυμάτων sms, ή προσβλητικών μηνυμάτων στους ιστοτόπους κοινωνικής δικτύωσης). Ο κίνδυνος είναι υψηλότερος για τις γυναίκες μεταξύ 18 και 29 χρονών.

* Υπολογίζεται ότι 246 εκατομμύρια κορίτσια και αγόρια βιώνουν σχολική βία κάθε χρόνο και ένα στα 4 κορίτσια λένε ότι δεν αισθάνονται άνετα να χρησιμοποιούν τα σχολικά αποχωρητήρια, σύμφωνα με μια έρευνα για τη νεολαία, που διεξήχθη σε τέσσερεις περιοχές. Η έκταση και οι μορφές σχολικής βίας που τα κορίτσια και τα αγόρια αντιμετωπίζουν διαφέρουν, όμως τα στοιχεία δείχνουν πως τα κορίτσια βρίσκονται σε μεγαλύτερο κίνδυνο σεξουαλικής βίας, παρενόχλησης και εκμετάλλευσης.

Εκτός από τις αρνητικές συνέπειες της ψυχολογικής, σεξουαλικής και αναπαραγωγικής υγείας, η σχολική βία με βάση το φύλο είναι ένα σημαντικότατο εμπόδιο για την καθολική εκπαίδευση και το δικαίωμα στην εκπαίδευση για τα κορίτσια.