Να ρυθμιστεί νομοθετικά η προστασία των δικαιωμάτων των τρανς ατόμων, ζητά η Ελίζα Σαββίδου
Ο όρος τρανς αναφέρεται στα άτομα που έχουν ταυτότητα φύλου διαφορετική από αυτή με την οποία γεννήθηκαν και ενδέχεται να έχουν υποβληθεί σε επέμβαση επαναπροσδιορισμού φύλου, χωρίς ωστόσο αυτό να είναι απαραίτητο

Επειδή στην Κύπρο απουσιάζει οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση, χρειάζεται πρωτίστως να θεσμοθετήσουμε άμεσα, με σκοπό την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των τρανς συμπολιτών μας, αναφέρει σε σημείωμά της προς την Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων της Βουλής η Επίτροπος Διοικήσεως και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων Ελίζα Σαββίδου. Το θέμα της νομικής αναγνώρισης του φύλου συζητήθηκε χθες στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.

Στο σημείωμά της, η κ. Σαββίδου σημειώνει ότι η ταυτότητα φύλου αναφέρεται στον ατομικό και εσωτερικό τρόπο που βιώνεται το φύλο από κάθε άτομο, και που μπορεί να μη συμπίπτει με το φύλο που καταχωρίζεται στο πιστοποιητικό γέννησης, στην πολιτική ταυτότητα, το διαβατήριο ή σε άλλα παρόμοια έγγραφα.

«Συμπεριλαμβάνει το πώς ένα άτομο βιώνει προσωπικά το σώμα του (που θα μπορούσε να συνεπάγεται τροποποίηση της εμφάνισης ή της λειτουργίας μέσω ιατρικών, χειρουργικών ή άλλου τύπου μέσων, πάντα με την προϋπόθεση της ελεύθερης επιλογής) και άλλες εκφράσεις φύλου, που περιλαμβάνουν την ένδυση, τον τρόπο ομιλίας και τη συμπεριφορά», αναφέρεται στην ανακοίνωση.

Ο όρος τρανς αναφέρεται στα άτομα που έχουν ταυτότητα φύλου διαφορετική από αυτή με την οποία γεννήθηκαν και τα τρανς άτομα ενδέχεται να έχουν υποβληθεί σε επέμβαση επαναπροσδιορισμού φύλου, χωρίς ωστόσο αυτό να είναι απαραίτητο, αναφέρεται στο σημείωμα.

Έκθεση από το 2014
Η Επίτροπος υπενθυμίζει ότι τo 2014, το Γραφείο της εκπόνησε μια ενδελεχή Έκθεση αναφορικά με την ανάγκη νομικής αναγνώρισης της ταυτότητας φύλου. Εξηγεί ότι τον περασμένο Οκτώβριο τέθηκαν οι θεμελιώδεις αρχές που πρέπει να διέπουν το πλαίσιο προστασίας των δικαιωμάτων των τρανς ατόμων, στη βάση και των προτύπων που έχει θέσει το Συμβούλιο της Ευρώπης.

Η διαδικασία αυτή, σημειώνει, πρέπει να βασίζεται στον αυτοπροσδιορισμό του ατόμου, να είναι διοικητικής φύσης, γρήγορη, διαφανής και ανεμπόδιστη, να μην εξαρτάται από καμία ιατρική προϋπόθεση και να μην πλήττει κανένα ανθρώπινο δικαίωμα.

Η κ. Σαββίδου αναφέρει, επίσης, ότι στην Κύπρο από το 2014 και στη βάση σχετικών παρεμβάσεών της ως αρμόδια Αρχή κατά των διακρίσεων έχουν ήδη λάβει χώρα σημαντικές εξελίξεις προς την κατεύθυνση της κατοχύρωσης των δικαιωμάτων των τρανς ατόμων, όπως πχ ότι οι τρανσφοβικές δηλώσεις μίσους συνιστούν, από τον Μάιο του 2015, ποινικό αδίκημα.

Αφού αναφέρει ότι υπάρχει ήδη ένα στοιχειώδες, πλην όμως ανεπαρκές, πλαίσιο προστασίας των διεμφυλικών ανθρώπων, το οποίο αναγνωρίζει την ευαλωτότητά τους σε ταπεινωτική μεταχείριση, διακρίσεις και βίαιες συμπεριφορές, η κ. Σαββίδου σημειώνει πως η απουσία ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου αναφορικά με τη νομική αναγνώριση των τρανς συνανθρώπων μας, καθώς και η προβληματική, από άποψης ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εφαρμοζόμενη πρακτική σχετικά με την αλλαγή των επισήμων εγγράφων τους, θέτουν σε καθημερινή διακινδύνευση την απρόσκοπτη και ανεμπόδιστή τους πρόσβαση σε μια σειρά θεμελιωδών δικαιωμάτων, ενώ πλήττουν πρώτιστα το δικαίωμα στην αξιοπρέπεια και την ιδιωτική ζωή.

Αξιώνουν το αυτονόητο
Σύμφωνα με την κ. Σαββίδου, τα τελευταία πέντε χρόνια είκοσι περίπου τρανς άνθρωποι έχουν αποταθεί στο Γραφείο της ζητώντας την αλλαγή των επισήμων τους εγγράφων, ώστε αυτά να αντικατοπτρίζουν την ταυτότητα του φύλου τους και θέτοντας ενώπιόν της τα πολλαπλά εμπόδια και δυσχέρειες που αντιμετωπίζουν σε διοικητικό επίπεδο. Τα άτομα αυτά, αναφέρει, αξιώνουν το αυτονόητο, «να μπει ένα τέλος στη βασανιστική και εξευτελιστική αναντιστοιχία της εικόνας τους, αυτού που είναι και που πάλεψαν πολύ για να μπορέσουν να είναι με αυτό που το κράτος και η κοινωνία βλέπει».

Σημειώνει ότι επειδή στην Κύπρο απουσιάζει οποιαδήποτε νομοθετική ρύθμιση, χρειάζεται πρωτίστως να θεσμοθετήσουμε άμεσα με, σκοπό την αποτελεσματική προστασία των δικαιωμάτων των τρανς συμπολιτών μας. Όπως αναφέρει, αυτό θα επιτευχθεί μέσω μιας θεσμοθετημένης διαδικασίας που θα είναι προσβάσιμη, διαφανής, και απαλλαγμένη από ιατρικές ή άλλες καταχρηστικές προϋποθέσεις, μέσω της οποίας τα διεμφυλικά άτομα να μπορούν να αλλάζουν τα δηλωτικά της ταυτότητάς τους έγγραφα.

«Σε κάθε περίπτωση η ανυπαρξία οποιουδήποτε θεσμικού πλαισίου ανατροφοδοτεί διακρίσεις και εμπεριέχει κινδύνους συνέχισης κακοποιητικών νοοτροπιών και πρακτικών». Ταυτόχρονα, καταλήγει, πρέπει να ενισχύσουμε το θεσμικό πλαίσιο καταπολέμησης των διακρίσεων με τρόπο ώστε α) η ταυτότητα φύλου και τα χαρακτηριστικά φύλου να αποτελούν απαγορευμένο λόγο διάκρισης και β) να ρυθμιστεί το τρανσφοβικό αδίκημα ως ξεχωριστό έγκλημα μίσους με τις ανάλογες ποινές.

Η θέση της Επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Το ΘΕΜΑ συζητήθηκε σε αυτεπάγγελτη εξέταση στην Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στη Βουλή χθες. Όπως λέχθηκε, το θέμα αυτό αφορά 8.500 άτομα στην Κύπρο. Η Πρόεδρος της Επιτροπής, βουλευτής ΔΗΣΥ Στέλλα Κυριακίδου είπε ότι το θέμα άπτεται του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού και δεν πρόκειται για ιατρική ή ψυχιατρική πάθηση. Δυστυχώς, είπε η κ. Κυριακίδου, υπάρχει σήμερα παντελής έλλειψη νομοθετικού πλαισίου και καμία ξεκάθαρη διαδικασία.

Ζητήσαμε, είπε η Κυριακίδου, από το Υπουργείο Εσωτερικών ενημέρωση από τις υπηρεσίες σε τρεις μήνες. «Τα πράγματα πρέπει να προχωρήσουν, οι κοινωνίες αλλάζουν και δεν μπορούμε εμείς να μείνουμε πίσω και ιδιαίτερα όταν αφορά ανθρώπινα δικαιώματα», σημείωσε. Πρόσθεσε ότι χρειάζεται ευαισθητοποίηση και σωστή ενημέρωση της κοινωνίας.

Η βουλευτής του ΑΚΕΛ Ευανθία Σάββα είπε ότι υπάρχει έλλειψη θεσμικού πλαισίου για τη νομική αναγνώριση φύλου και ως εκ τούτου καταπάτηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων των τρανς ατόμων. Σημείωσε την αναγνώριση από τα μέλη της Επιτροπής και τους καλεσμένους της Επιτροπής της αναγκαιότητας να προχωρήσουμε σε θεσμικό πλαίσιο. Αναμένουμε να ακούσουμε τοποθέτηση επί του θέματος από τον Υπουργό Εσωτερικών, ανέφερε.

Το ΑΚΕΛ είπε, θα παρακολουθεί το θέμα προσπαθώντας να διασφαλιστούν τα ανθρώπινα δικαιώματα των τρανς ατόμων μέχρι τη νομική κατοχύρωσή τους.

Όπως δήλωσε ο Κώστας Γαβριηλίδης, Πρόεδρος της οργάνωσης ACCEPT/ΛΟΑΤ Κύπρου, το θέμα αυτό αφορά 8.500 τρανς άτομα στην Κύπρο. Υπάρχει ανάγκη, είπε, το κράτος να αφήνει τα άτομα αυτά να έχουν τον αυτοπροσδιορισμό για το φύλο στο οποίο νιώθουν ότι ανήκουν.

Όπως είπε, σήμερα υπάρχουν πολλές δυσκολίες για ένα τρανς άτομο που δεν μπορεί να αλλάξει σήμερα την ταυτότητα ή το πιστοποιητικό γεννήσεώς του κτλ. Πρέπει να γίνει, είπε, μια νομοθετική παρέμβαση στο ζήτημα και να προχωρήσουμε σύντομα σε αλλαγή της νομοθεσίας. Χαιρέτισε, τέλος, το γεγονός ότι υπήρξε κατανόηση από τους βουλευτές.