Μια μεγάλη παραδοξότητα ήρθε να προστεθεί μόλις προχθές (11 Νοεμ. 2016) ανάμεσα σε πολλές άλλες που τριβελίζουν το μυαλό του πολίτη σήμερα στην Κύπρο. Η αυτοαναίρεση της δημοκρατίας με μέτρα που παίρνει η Πολιτεία εκ των κάτω προς τα άνω, η Βουλή λ.χ, ενώ συμβαίνει και το αντίθετο, με τον πολίτη συμπιεσμένο πια ανάμεσα σε δύο υπερ-εξουσίες! Ξεκινώντας με μια λέξη-κλειδί, μια λέξη που προφερόταν σπάνια μόλις καμιά εικοσαριά χρόνια πριν, που παρόλον ότι αρχαία, ούτε καν ελληνική ηχούσε, έχει αποκτήσει μεγάλη συχνότητα και εκτόπισμα στην καθημερινότητά του: Το ‘‘σκάνδαλο’’.

Η λέξη συνδέεται αρχικά με την ‘παγίδα’ κι ύστερα το ντρόπιασμα κάποιου από μεμπτή ηθική συμπεριφορά. Τα σκάνδαλα πάνε χέρι-χέρι με τη συσκότιση της αλήθειας, την αδιαφάνεια σε συμπεριφορές, και την απορρέουσα διαπλοκή και διαφθορά. Όσον αφορά τώρα σε δημόσιες συμπεριφορές, η λογοδοσία (‘‘λόγον διδόναι’’ της Αθηναϊκής Δημοκρατίας) είναι η ιστορικά γνωστή και αποδεκτή πρακτική ελέγχου μιας αρχής, από μιαν άλλη. Στη χώρα μας πολλοί θεσμοί δεν λογοδοτούν και καλύπτονται από την ασύγγνωστη ‘‘ασυλία’’!

Ιστορία

Η Αθηναϊκή Δημοκρατία παρ' όλην την αμεσότητά της και το ‘νεαρόν’ της ηλικίας της είχε μια δομημένη θεωρία από τον Αριστοτέλη, προορισμένη για πρακτική εφαρμογή. Η διαφθορά (οικονομική, ηθική) θεωρήθηκε από τον πολιτικό φιλόσοφο πιθανή και μάλιστα να χαρακτηρίζει τα απολυταρχικά πολιτεύματα, της τυραννίας, όπου ο τύραννος δεν έδινε λογαριασμό σε κανένα για τις πράξεις του, άρα η πρόληψή της στη Δημοκρατία θα γινόταν με τη λογοδοσία, για τον τρόπο με τον οποίο εκτελείτο ένα δημόσιο έργο και η διάθεση των πόρων από τον υπεύθυνο.

Στον σύγχρονο κόσμο έχει βρεθεί ότι δικτατορίες είναι πιο διεφθαρμένες από δημοκρατίες. Ότι ισχυρίζομαι πως η Δημοκρατία είναι Αριστοκρατία φαίνεται να έχει δοκιμαστεί και τεκμηριωθεί και από τη δική μας πείρα με πελατειακές και σχέσεις κουμπαροκρατίας στην Κύπρο, για να μην τρέχουμε μακριά. Ο πιο δραστικός τρόπος θεραπείας της διαφθοράς ήταν η ανακλητότητα που έδινε στην Πολιτεία το δικαίωμα να διακόψει τη θητεία κάποιου αξιωματούχου αν κρινόταν ακατάλληλος, ή καταχραστής.

Η τελική ποινή μπορούσε να ήταν ο εξοστρακισμός. Εξορία από την πόλη. Οι Αθηναίοι ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητοι στον κίνδυνο της απομάκρυνσης από την Πόλη τους, την προσφυγιά και την ξενιτειά, και η τιμωρία αυτή κρεμόταν σαν δαμόκλεια σπάθη κι όχι ως ευκαιρία να την κάνουν… στο εξωτερικό, ή να ζήσουν το ‘‘Αμερικανικό Όνειρο’’ έστω και ως ξένοι μετανάστες και πρόσφυγες σαν τον Ωνάση, ή έστω μαύρος σαν τον απερχόμενον Πρόεδρον Ομπάμα, ή άκρως αμφιλεγόμενος, όπως ο επερχόμενος Πρόεδρος Τραμπ!

Διαφάνεια

Σημαντικός άξονας της Αθηναϊκής Δημοκρατίας ήταν η Διαφάνεια, που εξασφαλιζόταν ακριβώς με τη Λογοδοσία μα που μπορούσε να επιδιωχθεί μόνον από πολίτες υποψιασμένους (όχι απλώς… φιλύποπτους). Δηλαδή από πολίτες καλά πληροφορημένους. Ο Αθηναίος πολίτης ήταν τόσο πληροφορημένος και εξοικειωμένος με τα κοινά που δεν γίνονταν εκλογές για να ψηφιστεί ο… δήμαρχος Μόρφου (λ.χ.), μα που κληρωνόταν ανάμεσα σε όλους τους ελεύθερους… Μορφίτες! Η εναλλαξιμότητα ήταν ακόμα ένα χαρακτηριστικό στοιχείο της Δημοκρατίας. Οι θητείες σε αξιώματα ήταν εξαιρετικά μικρές, με αποτέλεσμα όλοι οι πολίτες να είχαν πρακτική πείρα του άρχεσθαι αλλά και του άρχειν.‘‘Άρχε πρώτον μαθών άρχεσθαι’’ λέγεται ότι είπεν ο Σόλων. Που όταν έγραψε τους Νόμους του έφυγε από την Αθήνα από μόνος του, μην του την πέσουν συγγενείς και συμπέθεροι για ‘‘χαλαρώσεις’’.

Πληροφόρηση

Είναι περίεργο ότι οι δυτικές σύγχρονες δημοκρατίες που διεύρυναν σημαντικά τη βάση της δημοκρατίας με το δικαίωμα της ψήφου σε όλους τους νόμιμους πολίτες (έστω ακόμα και στις γυναίκες, αυτό ΠΟΛΥ πρόσφατα Ιστορικά) με την ‘‘ισονομία’’ και την ‘‘ισοπολιτεία’’, έχουν ακόμα μεγάλα κενά τόσο στη διεύρυνση, όσο και στην εμβάθυνση της δημοκρατίας: οι πολίτες - λήπτες δικαιωμάτων -ιδίως εκείνοι με σωματικές και νοητικές ή μαθησιακές αναπηρίες (πολλοί από μας δηλαδή)- είναι μακράν του να εισακούονται ποιες ακριβώς είναι οι ανάγκες τους, οι οποίες αποφασίζονται χωρίς τη συμμετοχή τους από τους δότες στην Εξουσία, που επιδαψιλεύουν τα δικαιώματα των άλλων ως περίπου ‘‘χάρες’’ και, το χειρότερο, μόνον στον βαθμό που τους συμφέρει. Συνακόλουθα: 1. Πόσο πληροφορημένοι είναι οι Κύπριοι πολίτες που άκουγαν (συστηματικά) τις ανταποκρίσεις από το Mont Pelerin της Ελβετίας, ομοιόμορφες από ΟΛΟΥΣ τους ανταποκριτές και επί τούτου ασαφείς και κρυπτικές σε σημείο παρανοϊκό, έτσι όπως (ΔΕΝ) διδόντανε από τους πολιτικούς της Διαπραγμάτευσης που υποτίθεται ότι ήταν ‘‘Κρίσιμη’’;

Ψιχία ‘‘είδησης’’

Την π. Παρασκευή το βράδυ, παραμονή της ολοκλήρωσης της πενθήμερης διαδικασίας ‘‘Κριτηρίων’’ του Περιουσιακού και Χαρτών του Εδαφικού κυκλοφόρησε ως…διαρροή στον Τ/κ τύπο φωτογραφία με έντεχνα… μισοφανέρωτο (σαν γυναίκα μισόγυμνη) ένα χάρτη της Κύπρου σαν εκείνους τους πρωτόλειους παιδικούς παιδιού της Ε’ δημοτικού, χρωματιστούς με ξυλοχρώματα, με μισή την Κύπρο κόκκινη και τη μισή μπλε ως…χάρτης δήθεν μου του Εδαφικού που υποτίθεται θα έδινε η τ/κ πλευρά, όταν δώσαμε τον κατάλογο των ‘‘δικών’’ μας 12 Κριτηρίων - που κανείς μας ΔΕΝ ΕΙΔΕ… 2. Πόσο ελεύθερος να κάνει διερευνητική δημοσιογραφία ήταν ο κυπριακός Τύπος; Απάντηση ΚΑΘΟΛΟΥ. Οι δημοσιογράφοι στην ‘‘κρίσιμη καμπή’’ των Συνομιλιών δεν δίναν ΤΙΠΟΤΕ περισσότερο από τα μπαγιάτικα ψίχουλα που τους πέταγαν περιγελαστικά εύχαρεις πολιτικοί, προαποφασισμένοι να συσκοτίσουν κι άλλο τους… τρεμάμενους πολίτες.

Από την κλειδαρότρυπα

Ο Κύπριος, σαν ηδονοβλεψίας και σαν διεστραμμένος ωτακουστής, προσπαθούσε από συνεχείς διαρροές της ‘‘άλλης πλευράς’’ να καταλάβει εκείνα που πήγαν στην Ελβετία οι ‘εκπρόσωποί’ του ΝΑ ΤΟΥ ΚΡΥΨΟΥΝ, εκείνα που ΑΜΕΣΑ τον αφορούν: τι συζητούν ακριβώς, και πού άραγε συμφωνούν οι ‘‘δύο πλευρές’’ και πού, ή όχι, θα ζήσει, ή θα αποθάνει, ποιος ξέρει τις πραγματικές ανάγκες του Κύπριου πολίτη -αφού δε τον ρωτούν- μα ερήμην του παν’ να τις κωδικοποιήσουν σε αριθμούς αγνώστους, και ποσοστά του… φτέρου, όταν ο πραγματικός Άγνωστος Χ, η Τουρκία, δεν κάνει διαρροές, αλλά λαλίστατα και έναρθρα δηλώνει τις απαιτήσεις και τις προθέσεις της, όλες επιθετικές, οι οποίες για τον πιο παράλογο λόγο δεν συμπεριλαμβάνονται στις… εξισώσεις των Διαπραγματεύσεων, παρεκτός ως κεκαλυμμένες μη - Συγκλίσεις. Το ξέρω…

Απόψεις και Όψεις

…Αν ήμουν ξένος δεν θα καταλάβαινα τι στο καλό είναι το Κυπριακό και τι θέλουν οι πολίτες του Κράτους αυτού ως μέλλον τους. Συνακόλουθα οι ξένοι, ξέρουν κείνα που θέλουν να ξέρουν. Ακούστε λεξιλόγιο δηλώσεων ανταποκρίσεων και συνεντεύξεων Τύπου. ‘‘Ενδιαφέρουσα εβδομάδα’’…‘‘Χωρίς ταμπού συζητήσεις’’. Του Έιντε αυτές, του αντιπροσώπου του ΟΗΕ. Ερώτηση: Πού λογοδοτεί ο κ. Έιντε; Ποιος τον ελέγχει αν κάνει καλά τη δουλειά του; Εγώ λέω, όπως λέει πολύς κόσμος, ότι δεν κατάλαβε γρι το Κυπριακό. Ήρθε να επιβάλει απόψεις χωρίς να ξέρει άλλες όψεις... Κι αυτό είναι… ριψοκίνδυνο !

Πού λογοδοτεί ο ΓΓ του ΟΗΕ; ΑΚΡΙΒΩΣ. Η ασυλία είναι μια μαύρη τρύπα της δημοκρατίας. Η Διεθνής Τράπεζα ξέρουμε ότι εδώ και μερικά χρόνια ‘‘ελέγχεται’’ από οργανισμό ανεξάρτητο, το Inspection Panel, που διορίστηκε από το ΔΣ της ΔΤ το 1993 και άρχισε να δουλεύει την 1ην Αυγούστου 1994 ελέγχοντας τις πράξεις της ΔΣ να συμφωνούν προς τους σκοπούς της, να μην επιφέρουν κακό σε ανθρώπους και στο περιβάλλον και όπου μπορούν να προσφεύγουν οι λήπτες βοήθειας για διαφωνίες τους ως προς τον τρόπο που βοηθούνται από την Δ.Τ!

Μέχρι την τελευταία στιγμή (ώρα 23.45 Παρασκευή) η ‘‘επίσημη ανταπόκριση’’ ήταν: ‘‘Καλή πρόοδος στη διαπραγμάτευση …’’ (sic). Στην Κύπρο η συσκότιση ήταν το ίδιο (επι)στρατευμένη με συνεντεύξεις των ιδίων κομματικών ατόμων, με πλειοψηφία την κυβερνητική Γραμμή δύο κομμάτων και δημοσιογράφους εντεταλμένους να ΜΗΝ ψάξουν να βρουν ΤΙΠΟΤΕ πέραν της δοθείσης κυβερνητικής Γραμμής, με δημοσιογράφους συχνά άκρως εχθρικούς και αναιδείς με κομματικούς αρχηγούς της Αντιπολίτευσης! Το θάρρος της δημοσιογραφίας είναι να δεις τι κρύβει η πραγματικότητα, έστω επί ιδίω κινδύνω. Παρρησιακά. Επειδή με πλάτες το κυβερνητικό κατεστημένο, αντί για θάρρος απλώς αποθρασύνεσαι...

Η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων για πλήρη αποκλεισμό από τον οικονομικό και διαχειριστικό έλεγχο της Συνεργατικής Τράπεζας, του Γενικού Ελεγκτή, ενός Θεσμού που μόλις πρόσφατα άρχισε να παίρνει σάρκα και οστά στην καθυστερημένη μας δημοκρατία, από την ίδια την Βουλή, που 3 κόμματα ‘‘κατόρθωσαν’’ να περάσουν (11.11.2016), ψηφίζοντας συγχυσμένα… λάθος τροποποιήσεις, συνιστούν μιαν από τις ζοφερότερες και… γελοιωδέστερες στιγμές της Ιστορίας στη χώρα μας. Διόλου άσχετης με τη γενική συσκότιση του Κυπριακού, του οποίου η ‘‘λύση’’ συνιστά ΑΚΟΜΑ ΕΝΑ σκάνδαλο (παγίδα, κατά το έτυμο της λέξης) στο έρεβος που σκουλλίζει την κυπριακή κοινωνία. ΝΚ

ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
Κριτικός Πολιτισμού και Πολιτικής