Ο ρόλος του ελληνικού στόλου στον πόλεμο του 1912-13
Σε τέσσερεις μόνο μήνες ο Ελληνικός Στόλος, υπό την καθοδήγηση του Ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, απελευθέρωσε όλα τα νησιά και καταναυμάχησε δύο φορές τον τουρκικό

Συμπληρώνονται αυτές τις μέρες 104 χρόνια από την έναρξη του πρώτου Βαλκανικού Πολέμου, που σήμανε την απελευθέρωση εκατομμυρίων χριστιανών και την εκδίωξη των Τούρκων από τη Βαλκανική χερσόνησο. Στις 5 Οκτωβρίου 1912 η μικρή Ελλάδα της Μελούνας, οκτώ μόλις χρόνια μετά τον ατυχή πόλεμο του 1897, σήκωσε και πάλι το ανάστημά της εναντίον της ασθενούσας πια Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Στον πόλεμο αυτό η Ελλάδα είχε συμμάχους τα άλλα χριστιανικά κράτη της Βαλκανικής, Σερβία, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο. O πρωθυπουργός Ελευθέριος Βενιζέλος ανέθεσε την αρχιστρατηγία στον Διάδοχο Κωνσταντίνο, με γενικό επιτελάρχη τον Παναγιώτη Δαγκλή και την αρχηγία του Στόλου στον Παύλο Κουντουριώτη, που είχε προαχθεί εκείνη τη μέρα σε Υποναύαρχο.

Ο ρόλος της Ελλάδας στον πόλεμο αυτό ήταν πρωταρχικός. Διότι εκτός από τον στρατό της ήταν η μόνη που διέθετε Στόλο και εμπόδιζε κάθε ενίσχυση των Τούρκων από τη Μικρά Ασία.

Το πέρασμα
Ο κύριος όγκος του ελληνικού στρατού πέρασε τα σύνορα στα Καμβούνια όρη, μετά από σκληρή μάχη στον Σαραντάπορο, απελευθέρωσε την Ελασσώνα και συνέχισε την προέλασή του, κάμπτοντας κάθε εχθρική αντίσταση. Με ηθικό ακμαιότατο απελευθέρωνε πόλεις και χωριά της Μακεδονίας, κυνηγώντας τον υποχωρούντα τουρκικό στρατό.

Στις 26 Οκτωβρίου, μετά την επική νικηφόρα μάχη των Γιαννιτσών, πέρασε τον Αξιό ποταμό και μπήκε νικητής στη Θεσσαλονίκη. Στη δυτική Στερεά μικρότερη δύναμη, ο Στρατός Ηπείρου, υπό τον στρατηγό Κωνσταντίνο Σαπουντζάκη, προέλαυνε βραδέα. Περιορίστηκε περισσότερο σε αμυντικό, παρά επιθετικό αγώνα.

Το τηλεγράφημα
Στο Αιγαίο, με αρχηγό τον ναύαρχο Παύλο Κουντουριώτη, ο Στόλος απέπλευσε από το Φάληρο, με προορισμό την απελευθέρωση των τουρκοκρατούμενων νησιών μας και την παρεμπόδιση του τουρκικού να διαπεραιώσει στην Ελλάδα στρατό και πολεμικά εφόδια.

Άλλο τμήμα του Στόλου, η Μοίρα Αμβρακικού, υπό τον Πλοίαρχο Ιωάννη Δαμιανό, περιπολούσε στον Αμβρακικό, καλύπτοντας τα πλευρά του Στρατού Ηπείρου. Το σήμα με το οποίο ο Υπουργός Ναυτικών ενημέρωνε τον Στόλο για την κήρυξη του πολέμου ήταν λακωνικότατο:

«Εν Αθήναις τη 5η Οκτωβρίου 1912
»Αρχηγέ,
»Αξιωματικοί,
»Εκηρύχθη σήμερον ο πόλεμος κατά της Τουρκίας.
»Η Πατρίς καλεί υμάς εις το καθήκον.
»Υπουργός Ναυτικών
»Ν. ΣΤΡΑΤΟΣ»

Το τηλεγράφημα είχε φθάσει στον Φαληρικό Όρμο από την Τρίτη πρωινή ώρα και ο Ναύαρχος Κουντουριώτης είχε διατάξει τον ελαφρό στολίσκο των αντιτορπιλικών να αποπλεύσει άμα τη έω -μόλις χαράξει- στο Αιγαίο.

Η προσφώνηση του Γ. Στράτου
Μέσα στον Φαληρικό Όρμο είχαν απομείνει τα θωρηκτά «Αβέρωφ», που ήταν η ναυαρχίδα του Στόλου, «Ψαρά», «Σπέτσαι» και «Ύδρα» και τα τορπιλοβόλα «11’ και «15». Στις 10.30 ατμάκατος μετέφερε στη ναυαρχίδα τον Πρωθυπουργό Ελευθέριο Βενιζέλο, τον υπουργό Ναυτικών Γεώργιο Στράτο και άλλους επισήμους, κάτω από τα χειροκροτήματα των αξιωματικών και των πληρωμάτων.

Στη συνέχεια ο Υπουργός Ναυτικών έδωσε στον Αρχηγό του Στόλου το Διάταγμα της προαγωγής του σε Υποναύαρχο. Ακολούθησε η υποστολή του μοιραρχικού σήματος και η έπαρση του ναυαρχικού. Αμέσως μετά ο Υπουργός Ναυτικών προσφώνησε τα Επιτελεία και τα πληρώματα.

Στην ιστορική εκείνη προσφώνησή του ο Γ. Στράτος τόνιζε και τα εξής:
«Ο Ελληνικός Στόλος καλείται όπως αντεπεξέλθη μόνος κι άνευ συναγωνιστών και καταπολεμήση τον κοινόν εχθρόν. Το έργον είναι βαρύ, αλλ’ η Πατρίς εμπιστεύεται τούτο υπερηφάνως εις τους Αρχηγούς, τα επιτελεία και τα πληρώματα του Στόλου της. Καλείσθε να εξασφαλίσητε ανά το Αιγαίον την κυριαρχίαν της Ελληνικής Σημαίας.

»Καλείσθε να εξασφαλίσητε τον εφοδιασμόν του κατά ξηράν Ελληνικού Στρατού.
»Καλείσθε να παρακωλύσητε τον εφοδιασμόν του εχθρού και να παραλεύσητε την συμπλήρωσιν της κινητοποιήσεώς του, ασφαλίζοντες ούτω την οριστικήν νίκην ημών και των συμμάχων και των φίλων στρατιωτικών δυνάμεων.
»Θα επιτεθείτε κατά του εχθρού, διότι μόνον η επίθεσις οξύνει τον νουν και χαλυβδοί τον ενθουσιασμόν.
»Θα νικήσητε διότι ο Έλλην ναύτης ουδέποτε ηττήθη…».

Το μήνυμα Βενιζέλου
Μετά τον Υπουργό των Ναυτικών, ο Πρωθυπουργός Βενιζέλος προχώρησε μπροστά και είπε ανάμεσα σε άλλα:
«Η Πατρίς σάς εμπιστεύεται σήμερον τας τύχας της. Η Πατρίς αξιοί από υμάς όχι μόνον να αποθάνετε υπέρ αυτής. Αυτό θα ήτο το ολιγώτερον… Αξιοί να νικήσητε και διά τούτο έκαστος εξ υμών και θνήσκων ακόμη, μίαν σκέψιν πρέπει να έχη, πώς να εντείνει τας δυνάμεις του μέχρι της τελευταία πνοής, όπως οι εναπομείναντες νικήσουν. Και θα νικήσητε. Είμαι υπερβέβαιος!».

Ο χαιρετισμός του βασιλιά
Τελευταίος απευθύνθηκε στα Επιτελεία και τα πληρώματα ο βασιλιάς Γεώργιος Α, λέγοντας: «Ήλθον να σας αποχαιρετήσω και να σας ευχηθώ. Έχω πλήρη πεποίθησιν ότι πάντες, από του πρώτου μέχρι του τελευταίου, θέλετε εκπληρώσει το προς την πατρίδα καθήκον μετά προθυμίας και αφοσιώσεως. Αι παραδόσεις του υμετέρου ναυτικού είναι ιεραί και ένδοξοι. Σείς θα έχητε την τιμήν να προσθέσητε και ετέρας σελίδας εις την ιστορίαν του Ναυτικού μας. Αι ευχαί ολοκλήρου του Έθνους. Αι ευχαί ολοκλήρου του Έθνους και αι ιδικαί μου σάς συνοδεύουν. Ο Θεός είναι μαζί σας».

Η ναυμαχία
Μετά τον χαιρετισμό του βασιλιά, οι επίσημοι αποχώρησαν και ο Στόλος μ’ επικεφαλής τον ναύαρχο Κουντουριώτη απέπλευσε πρόσω ολοταχώς. Προορισμός, η απελευθέρωση της Λήμνου και εγκατάσταση εκεί ορμητηρίου του Στόλου με δύο στόχους. Πρώτος, ο έλεγχος των στενών για να μην επιτρέψει στον τουρκικό στόλο έξοδο από τα Στενά των Δαρδανελλίων και δεύτερος, η απελευθέρωση των νησιών του Αιγαίου.

Σε τέσσερεις μόνο μήνες ο Ελληνικός Στόλος απελευθέρωσε όλα τα νησιά του Αιγαίου και καταναυμάχησε δύο φορές τον τουρκικό. Την πρώτη φορά η ναυμαχία διεξήχθη στις 3 Δεκεμβρίου 1912 στα ανοικτά της Λήμνου. Σ’ αυτήν ο τουρκικός στόλος ηττήθηκε κατά κράτος κι κατέφυγε κυνηγημένος στα Στενά για να γλυτώσει.

Η δεύτερη ναυμαχία διεξήχθη στις 5 Γενάρη 1913 ανοικτά του Ακρωτηρίου της Έλλης. Και σ’ αυτήν ο τουρκικός στόλος ηττήθηκε κατά κράτος και αναγκάστηκε να τραπεί σε φυγή και να καταφύγει με αρκετούς νεκρούς και τσακισμένα σκάφη στα Στενά. Εκεί έμεινε κλεισμένος μέχρι τον μαύρο Ιούλη του 1974, που οι προδότες της Χούντας τον άφησαν ελεύθερο να έρθει με τον κωδικό «Αττίλας» να καταλάβει ανενόχλητος τη μισή Κύπρο…

(Αφιερωμένο στον νεοσουλτάνο Ερντογάν)