ΕΚΔΡΟΜΗ ΣΤΟ ΧΩΡΙΟ ΠΟΥ ΣΥΝΔΥΑΖΕΙ ΘΑΛΑΣΣΑ ΚΑΙ ΑΓΡΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑ

Οδοιπορικό και περιδιάβαση της «Σημερινής» στη Σωτήρα, με τις 14 εκκλησίες και το μουσείο της ΕΟΚΑ. Το χωριό καλλιεργεί το 85% της παραγωγής κολοκασιού στην Κύπρο

Πριν τελειώσει το καλοκαίρι και σταματήσουμε όλοι τις εξορμήσεις στις θάλασσες δεν μπορούσαμε να μην επισκεφτούμε τη Σωτήρα στην επαρχία Αμμοχώστου. Για να φτάσετε στο χωριό παίρνετε την έξοδο από τον αυτοκινητόδρομο και ακολουθείτε τις πινακίδες προς Σωτήρα. Όταν φτάσετε στον πρώτο μικρό κυκλικό κόμβο με ένα ανεμόμυλο θα καταλάβετε ότι φτάσατε στο χωριό. Αν προχωρήσετε ευθεία θα οδηγηθείτε στην πλατεία με όλα τα καφενεία και σίγουρα θα συναντήσετε τους κατοίκους του χωριού να παίζουν τάβλι ή χαρτιά.

Αν θέλετε να ακούσετε ιστορίες του χωριού μπορείτε να καθίσετε με τους παππούδες, να απολαύσετε το καφεδάκι σας και να αφήσετε τις κουβέντες τους να σας ταξιδέψουν. Φθάνοντας στο χωριό της Αμμοχώστου, τη Σωτήρα, εκτός από τους απέραντους κόκκινους αγρούς που είναι φυτεμένοι με φυτά πατάτας, δύο πράγματα θα σας εντυπωσιάσουν. Ο τεράστιος αριθμός ανεμόμυλων, που είναι χαρακτηριστικό κάθε τεμαχίου γης και τα πολλά καμπαναριά, που ορθώνονται στον Μεσαορίτικο κάμπο του χωριού.

Εμάς η εκδρομή μας ξεκίνησε από το Κοινοτικό Συμβούλιο, όπου βρήκαμε τους ξεναγούς μας, τον Κωνσταντίνο Πέτρου και τον Μαρίνο Παυλίκκα και εκεί συναντήσαμε επίσης τον Δήμαρχο κ. Γιώργο Τάκκα, ο οποίος μας μίλησε για τα διάφορα αξιοθέατα, τις εκκλησίες και για το φεστιβάλ κολοκασιού το οποίο γίνεται κάθε χρόνο τον Σεπτέμβριο.

Η Σωτήρα, ένα από τα χωριά της επαρχίας Αμμοχώστου, πριν από 60 χρόνια ήταν κρυμμένη και αθέατη πίσω από λόφους που της έκοβαν τη θέα της θάλασσας, που βρίσκεται τέσσερα περίπου μίλια νότια. Σήμερα το χωριό επεκτάθηκε κυρίως στα νότια. Τα σπίτια, αρχοντικά, σκαρφάλωσαν στους λόφους και κατηφόρισαν ένα μίλι ακολουθώντας τον δρόμο προς την Αγία Θέκλα, μια από τις πιο προσφιλείς περιοχές της κοινότητας.

Ιστορία του χωριού

Η Σωτήρα κατοικείτο από τη λίθινη εποχή. Αδιάψευστοι μάρτυρες είναι λίθινα εργαλεία που βρέθηκαν σε σπηλιά κοντά στην εκκλησία του Αγ. Μάμαντα σε αυλές σπιτιών. Τον 4ο μ.Χ. αιώνα υπήρχε στην κοινότητα τρίκλιτη βασιλική, που καταστράφηκε τον 8ο αιώνα από τους Άραβες. Τότε δηλαδή που οι Άραβες κατέστρεψαν ολοσχερώς την Κύπρο.

Από τη βασιλική σώζονται κολώνες, κιονόκρανα, τμήματα των δαπέδων και άλλα υλικά. Μετά την εκδίωξη των Αράβων κατακτητών από τους Βυζαντινούς τον 10ο αιώνα, στα τέλη του 11ου αιώνα, κτίστηκε στα ερείπια της Βασιλικής μικρότερος ναός βυζαντινού ρυθμού, δηλαδή ο σημερινός λεγόμενος παλαιός ναός της Σωτήρας. Δηλαδή τόσο η Βασιλική όσο και ο σημερινός ναός ήταν και είναι αφιερωμένοι στη Μεταμόρφωση του Σωτήρος.

Ο υφιστάμενος ναός με την πάροδο των χρόνων και αιώνων υπέστη αλλαγές λόγω επέκτασης και επιδιορθώσεων. Το κεντρικό όμως τμήμα του διατηρείται όπως ήταν στην αρχή της ίδρυσής του. Ο ναός ήταν εξ ολοκλήρου κατάγραφος από βυζαντινές αγιογραφίες, που στο διάστημα των διάφορων αλλαγών και επιδιορθώσεων καταστράφηκαν. Όπως λένε οι ειδικοί, τον 16ο αιώνα έγιναν εκτεταμένες επιδιορθώσεις, εξαιτίας του ότι ο τρούλος κατέρρευσε, χωρίς να ξέρουμε γιατί.

Ίσως από σεισμό. Κτίστηκε ο υφιστάμενος τρούλος, που για να στηριχθεί κτίστηκαν νέοι πεσσοί και αψίδες, καλύπτοντας τις πρώτες. Ξύστηκαν οι τοίχοι και έγινε νέο σοβάτισμα, και έγινε επιχωμάτωση στο δάπεδο ώστε να φθάσει την επιφάνεια της αυλής, από την οποία για να μπεις στον ναό χρειάζονταν να κατεβείς τρία σκαλοπάτια.

Έτσι πήρε το όνομά του

Η Σωτήρα έχει αγιολογική ονομασία: φέρει το όνομα του Σωτήρος Χριστού. Εξάλλου στις 6 Αυγούστου τελείται μεγάλο πανηγύρι κατά τη γιορτή της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος. Μπορούμε να θεωρήσουμε ότι το χωριό ιδρύθηκε κατά τα βυζαντινά χρόνια, κρίνοντας από την ονομασία του. Πάντως με την ίδια ονομασία αναφέρεται ότι υφίστατο κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας, ο δε Μας Λατρί περιλαμβάνει τον οικισμό στα κτήματα εκείνα που αποτελούσαν ιδιοκτησία βασιλική. Εξάλλου βρίσκεται σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες ως Sotira.

Μερικοί από τους μύθους για τη δημιουργία του χωριού λένε ότι ένας αρχαίος οικισμός ζούσε κοντά στην παράκτια περιοχή της Αγίας Θέκλας. Μετά από επίθεση πειρατών, η ομάδα αναγκάστηκε να μετακινηθεί προς μια πιο ασφαλή ζώνη, και έτσι έκαναν. Κινήθηκαν προς το μέρος όπου η Σωτήρα υπάρχει μέχρι σήμερα και έδωσαν αυτό το όνομα στο χωριό, λόγω της σωτηρίας τους από τους πειρατές. Μια άλλη λαϊκή γνώμη λέει ότι το όνομα της Σωτήρας προήλθε από την εκκλησία της Μεταμόρφωσης του Σωτήρος, η οποία χτίστηκε τον 12ο αιώνα από τους Βυζαντινούς.

Εκκλησίες στη Σωτήρα

Στη Σωτήρα υπάρχουν 14 εκκλησίες, όμως εμείς επισκεφτήκαμε μόνο κάποιες από αυτές. Σας προτείνουμε να επισκεφτείτε τον παλαιό ναό της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος Χριστού, ο οποίος είναι γνωστός και ως Χρυσοσώτηρος, έχοντας δώσει το όνομά του και στον οικισμό. Ο ναός είναι κτισμένος στη θέση παλαιοχριστιανικής βασιλικής με ψηφιδωτό δάπεδο, αρχιτεκτονικά μέλη της οποίας είναι σκορπισμένα στον περίβολο του ναού. Η σημερινή μορφή του ναού είναι αποτέλεσμα επισκευών που έγιναν κατά τον 16ο αιώνα.

Σε κοντινή απόσταση, βορειοανατολικά του ναού της Μεταμορφώσεως, βρίσκεται το παρεκκλήσι του Αγίου Μάμαντα, που χρονολογείται στις αρχές του 16ου αιώνα. Πρόκειται για μια μικρή μονόκλιτη εκκλησία με τρούλο, φραγκοβυζαντινού τύπου. Επιπλέον δεν μπορείτε να πάτε στο χωριό και να μην δείτε το ξωκκλήσι της Αγίας Θέκλας, το οποίο βρίσκεται στην ομώνυμη παραλία.

Ανατολικά λοιπόν της Σωτήρας και σε τοποθεσία που απέχει μερικά μέτρα από τη θάλασσα, εκεί όπου το 1571 αποβιβάστηκε τουρκικός στρατός, ο οποίος βάδισε ενάντια στην Αμμόχωστο, με αποτέλεσμα να την καταλάβει, οι Χριστιανοί επέλεξαν να κτίσουν ναό προς τιμήν της Αγίας Θέκλας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι στην ίδια τοποθεσία υπήρχε στην αρχαιότητα παλαιοχριστιανική βασιλική. Επίσης λίγα μέτρα από τον ναό υπάρχει μια μικρή σπηλιά με μια εικόνα μέσα, την οποία πρέπει να προσκυνήσετε. Την εκκλησία αυτή επιλέγουν πολλοί και για γάμους τα τελευταία χρόνια.

Μουσείο της ΕΟΚΑ

Στο κέντρο του χωριού δίπλα από το Δημοτικό Σχολείο θα δείτε το Μουσείο της ΕΟΚΑ 1955-59. Μέσα στο μουσείο υπάρχουν διάφορες φωτογραφίες και επίσης το φορτηγό αυτοκίνητο, το οποίο χρησιμοποίησε ο «Κατσιαρής» στον Εθνικοαπελευθερωτικό Αγώνα του 1955-59, αφού συνετέλεσε στην ηρωική απόδραση στις 12 Μαρτίου του 1957 των ηρώων Φώτη Πίττα, Ανδρέα Κάρυου, Φρίξου Δημητριάδη και Χριστάκη Τρυφωνίδη, καθώς με δική του ιδέα κατασκεύασε ειδικά διαμορφωμένη κρύπτη κάτω από ένα φορτηγό αυτοκίνητο.

Το κολοκάσι

To κολοκάσι είναι φυτό το οποίο καλλιεργείται κυρίως για τους εδώδιμους βολβούς του και ευδοκιμεί σε περιοχές με τροπικό κλίμα. Οι βολβοί του έχουν κωνικό σχήμα, χοντρή και καστανή φλούδα και η σάρκα τους είναι λευκή ή ελαφρά κιτρινωπή. Θεωρείται ότι είναι από τις πρώτες ποικιλίες καλλιεργήσιμων φυτών στην ιστορία της ανθρωπότητας. Η φύτευσή του αρχίζει στα τέλη Φεβρουαρίου και συνεχίζεται μέχρι και τον Μάιο, ενώ η πατρίδα του πιθανολογείται ότι είναι η Μαλαισία.

Ήδη το κολοκάσι σήμερα, λόγω της δυναμικής προώθησης της οποίας έτυχε από τον Δήμο Σωτήρας, έχει λάβει πιστοποίηση από την Ευρωπαϊκή Ένωση ως Πιστοποιημένο «Προϊόν με Ονομασία Προέλευσης», το 2015 έχει κατακτήσει το Βραβείο του «Καλύτερου Γεωργικού Προϊόντος» στα Βραβεία Γαστρονόμος 2015, ενώ έχει χρησιμοποιηθεί ουκ ολίγες φορές ως Κυρίως Πιάτο, κατά τα Time Out Eating Awards.

Το κολοκάσι καλλιεργείται κυρίως στην επαρχία Αμμοχώστου, και ιδιαίτερα στη Σωτήρα, η οποία παράγει σήμερα 2000 τόνους κολοκάσι ετησίως, ενώ το 85% της παραγωγής του κολοκασιού στην Κύπρο προέρχεται από τη Σωτήρα και την ευρύτερη περιοχή. Εμείς επισκεφτήκαμε τα χωράφια όπου φυτεύουν το κολοκάσι και είχαμε την τιμή να γνωρίσουμε τον γεωργό Παντελή Χαραλάμπους, ο οποίος μας έδειξε τη διαδικασία συγκομιδής του κολοκασιού.

Κυπριακή Prime Microbrewery

Έπειτα από τη βόλτα μας στα χωράφια επισκεφτήκαμε και την Prime Microbrewery, το εργοστάσιο όπου φτιάχνονται κυπριακές μπίρες. H Prime Microbrewery είναι η πρώτη κυπριακή μικροζυθοποιία και ασχολείται με την παραγωγή μπίρας εξαιρετικής ποιότητας, ακολουθώντας μόνο φυσικές διαδικασίες και πάντα στο πλαίσιο της παραδοσιακής τέχνης της ζυθοποίησης.

Η παραγωγή και διάθεση των προϊόντων ξεκίνησε το 2013 μετά από έξι χρόνια συνεχούς αγώνα ενάντια στη γραφειοκρατία και σε εξωγενείς παράγοντες, οι οποίοι δεν επιθυμούσαν τη δημιουργία μιας τέτοιας μονάδας στη μεγαλόνησο. Δεν μπορείτε να φύγετε χωρίς να πιείτε την κρύα σας μπίρα και να οργανώσετε αν μπορείτε μία ξενάγηση με τον ιδιοκτήτη Λοΐζος Χατζηχαραλάμπους, που θα σας εξηγήσει πώς φτιάχνεται η μπίρα.

Εστιατόρια και διαμονή

Στη Σωτήρα υπάρχουν πολλές επιλογές για φαγητό, όπως η ταβέρνα «Μουσικός», «Το Πλουμί» και το «Πανέρι». Επίσης μπορείτε να επιλέξετε να φάτε στο εστιατόριο στην παραλία της Αγίας Θέκλας, με θέα το πανέμορφο εκκλησάκι και τη θάλασσα. Για διαμονή στη Σωτήρα μπορείτε να διαλέξετε μία από τις επαύλεις με το όνομα «Θαλασσινές». Είναι πανέμορφες κατοικίες προς ενοικίαση με υπέροχη θέα, που θυμίζει παράδεισο.