ΠΟΛΛΟΙ ΚΥΠΡΙΟΙ ΣΕ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΑ ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

«Το κομπιούτερ τον έκανε να νιώθει συνεχώς καλά. Φοβόταν να το στερηθεί, όπως κάποιος φοβάται να στερηθεί την ουσία του - πώς θα επιβιώσει, πώς θα τα βγάλει πέρα, πώς θα κοιμηθεί τη νύχτα, χωρίς το κομπιούτερ του...»

Το φαινόμενο της εκτεταμένης χρήσης του κινητού τηλεφώνου, του διαδικτύου και όλων των συναφών με το Ίντερνετ επικοινωνιακών μέσων, έγινε πλέον μέρος της ζωής και του πιο συνηθισμένου ανθρώπου

Μπορεί κάποιος να συνδεθεί τόσο πολύ με μέσα κοινωνικής δικτύωσης, που να μην μπορεί να ζήσει χωρίς αυτά! Να είναι δυστυχής, αν δεν μπορεί να δει τα μηνύματά του και να παρακολουθήσει τα νέα, που παρακολουθεί κάθε μέρα. Αυτή η εξάρτηση θα απασχολεί την ανθρωπότητα τα επόμενα χρόνια...

Εξάμηνη αναστολή από την πρόσφατη κατάταξή του στην Εθνική Φρουρά, για ψυχολογικούς λόγους που τον οδήγησαν σε εθισμό στο διαδίκτυο, πήρε 18χρονος απόφοιτος Λυκείου, ο οποίος υποβάλλεται τώρα σε ψυχολογική θεραπεία, όπως αποκάλυψε στη «Σημερινή της Κυριακής» ο νευρολόγος- ψυχίατρος Δρ Κυριάκος Βερεσιές, εμπειρογνώμονας σε θέματα εξαρτήσεων, επιστημονικός διευθυντής του ΚΕΝΘΕΑ (Κέντρου Ενημέρωσης για τα Ναρκωτικά και Θεραπείας Εξαρτημένων Ατόμων).

Σε πρόγραμμα ψυχολογικής θεραπείας υποβάλλεται και 30χρονη εργαζόμενη, η οποία έστελνε συνεχώς μηνύματα με το κινητό της τηλέφωνο σε διάφορα άτομα, ώστε να μείνει μακριά από το κινητό της για όσο χρονικό διάστημα χρειάζεται και να «μάθει» να ελέγχει τον εαυτό της, για να στέλνει μόνο τα αναγκαία sms. Η θεραπεία του εθισμού των συμπεριφορών, όπως μας ανέφερε ο Δρ Βερεσιές, γίνεται ατομικά ή ομαδικά, αλλά και μέσω του διαδικτύου, όταν το άτομο είναι σε άλλη πόλη, ή και σε άλλη χώρα!

Σε αυτήν την περίπτωση, παρουσιάζεται η φαινομενική αντίφαση, το άτομο να υποβάλλεται σε θεραπεία εθισμού στο διαδίκτυο, λαμβάνοντας ψυχολογική στήριξη μέσω του διαδικτύου, για να μη χάσει άλλον ανούσιο χρόνο, με το διαδίκτυο! (Στα Κέντρα Πρόληψης «Μεσόγειος», στην Πύλα, Λάρνακα, οργανώνεται Ομάδα Αυτοβοήθειας για άτομα εξαρτημένα στο Ίντερνετ).

Ίντερνετ εναντίον άγχους-κατάθλιψης

«Δεν μπορούσε να φανταστεί τον εαυτό του να πάει στο στρατό και έτσι να στερηθεί τις 16-18 ώρες που απασχολείται στο κομπιούτερ και στο διαδίκτυο», μας είπε για τον 18χρονο ο Δρ Βερεσιές. «Έχει κατάθλιψη και άγχος και όπως πολλοί άλλοι, τα καταπολεμά, μέσα από τη χρήση του Ίντερνετ… Όπως μου ανέφερε ο ίδιος, το κομπιούτερ τον έκανε να νιώθει συνεχώς καλά. Φοβόταν να στερηθεί το κομπιούτερ του, όπως κάποιος φοβάται να στερηθεί την ουσία του - πώς θα επιβιώσει, πώς θα τα βγάλει πέρα, πώς θα κοιμηθεί τη νύχτα, χωρίς το κομπιούτερ του...».

- Στη συγκεκριμένη περίπτωση μπορεί να ωφεληθεί από τη θεραπεία;

- Ο ίδιος δέχτηκε να ξεκινήσει ένα πρόγραμμα ψυχολογικής στήριξης στην Κλινική μας, που θα τον βοηθήσει ν’ αντιμετωπίσει το πρόβλημα, αφού το αναγνωρίσει και το αποδεχτεί - και χρειάζεται γι’ αυτό, να επιδείξει πολλή θέληση...

- Τι περιλαμβάνει η θεραπεία;

- Η θεραπεία περιλαμβάνει πρώτα οριοθέτηση του χώρου, του χρόνου και των ατόμων με τα οποία επικοινωνεί - π. χ. με τους φίλους του στο Facebook.

Υπηρετεί θητεία… προβληματιζόμενος

Ο Δρ Βερεσιές αναφέρθηκε και σε δεύτερο 18χρονο, που, όπως μας είπε, «κατετάγη στον στρατό, προβληματιζόμενος για το πώς θα μπορέσει ν’ αντέξει, χωρίς να απασχολείται στο κομπιούτερ για τόσες ώρες, όπως προηγουμένως. Κάνει τώρα προσπάθεια να τα καταφέρει και συνεχίζει τη θητεία του». Πρόσθεσε τα εξής:

«Μου είπε ότι θα εκτιμήσει την κατάστασή του και θα ζητήσει βοήθεια, αν τη χρειαστεί, αλλά μέχρι τώρα δεν μου ζήτησε βοήθεια. Του εισηγήθηκα πάντως να ζητήσει από την πρώτη μέρα από τους αξιωματικούς του, να διευθετήσουν ενσωμάτωσή του σε ένα τμήμα όπου να έχει πρόσβαση στο διαδίκτυο και να βοηθά την Εθνική Φρουρά με τις γνώσεις του στην τεχνολογία και πιθανόν να του έδωσαν αυτήν την ευκαιρία».

Για την 30χρονη, ο Δρ Βερεσιές μάς είπε ότι «συμμετέχει για τρίτο μήνα στο θεραπευτικό πρόγραμμα και είναι σε πολύ καλή πορεία. Δέχτηκε να μείνει μακριά από το τηλέφωνο για ένα μήνα τουλάχιστον, όπως προνοεί το πρόγραμμα και θα επανέλθει, πάντα ελεγχόμενη από τους δικούς της, για να κάνει τα αναγκαία τηλεφωνήματα, να στέλνει τα αναγκαία μηνύματα και τελικά να υιοθετήσει έναν νέο τρόπο χειρισμού της εξάρτησής της και απαλλαγή από αυτήν».

Εκλείπει η ηλικιακή διαφορά

«Το φαινόμενο της εκτεταμένης χρήσης του κινητού τηλεφώνου, του διαδικτύου και όλων των συναφών με το Ίντερνετ επικοινωνιακών μέσων, έγινε πλέον μέρος της ζωής και του πιο συνηθισμένου ανθρώπου», σχολίασε ο επιστημονικός διευθυντής του ΚΕΝΘΕΑ. «Προηγουμένως υπήρχε και κάποια ηλικιακή διαφορά, αλλά αυτή σιγά σιγά εκλείπει, αφού ακόμα και ενήλικες άνω των 50 -60 χρονών χρησιμοποιούν τα σύγχρονα μηχανήματα της τεχνολογίας και διαθέτουν σύγχρονου τύπου κινητό τηλέφωνο, που τους επιτρέπει να κάνουν πολλές πράξεις μέσα από αυτό.

Όλα αυτά είναι θετικά για την καθημερινή μας ζωή, αφού έχουν αυξηθεί οι τρόποι επικοινωνίας και μειώθηκε το άγχος της μοναξιάς, αφού ο καθένας μπορεί οποιαδήποτε στιγμή να παρακολουθήσει εκείνο που προηγουμένως έπρεπε να περιμένει μέρες ή εβδομάδες για να δει. (Με το κινητό και μέσω Skype ή Facetime, μπορεί να δει τον αγαπημένο του άνθρωπο, οπουδήποτε και αν βρίσκεται, οποιαδήποτε στιγμή)».

Όταν καταργούνται τα συναισθήματα

«Σε όλα αυτά, υπάρχει και θέμα κατάχρησης και εθισμού», παρατήρησε ο Δρ Βερεσιές. «Εδώ μιλάμε για εξάρτηση στη συμπεριφορά, που είναι διαφορετική από τις εξαρτήσεις των ουσιών - το θέμα δηλαδή είναι καθαρά ψυχολογικό και αφορά το πώς ο καθένας χρησιμοποιεί όλα αυτά τα μέσα, για να ικανοποιήσει κάποιες ανάγκες του. Μπορεί να συνδεθεί τόσο πολύ μαζί τους, που να μην μπορεί να ζήσει χωρίς αυτά!

Δηλαδή να είναι δυστυχής, αν δεν μπορεί να δει τα μηνύματά του στο Facebook και να παρακολουθήσει τα νέα, που παρακολουθεί κάθε μέρα. Αυτή η εξάρτηση θα απασχολεί την ανθρωπότητα τα επόμενα χρόνια... Εμείς διαπιστώνουμε ότι υπάρχει μια τεράστια σύνδεση με τα μέσα αυτά, σε σημείο που στερεί την προσωπική επαφή. Αν μπει κάποιος σε μια καφετερία, θα διαπιστώσει ότι οι 40 από τους 50 θα ασχολούνται με το κινητό τους, χωρίς να επικοινωνούν με τον διπλανό τους.

Αυτό δυστυχώς αρχίζει να συμβαίνει και μέσα στο σπίτι. Εκεί όπου η οικογένεια έχει την ευχέρεια να επικοινωνήσει προσωπικά, να ανταλλάξει συναισθήματα, να έχει ακόμα και σωματική επαφή που είναι πολύ θεραπευτική, δεν γίνεται τίποτε από αυτά, καθώς καταργούνται, αναιρούνται ή ανταλλάζονται, μέσα από μηνύματα και απασχόληση με το κινητό».

Κρυφή κατάθλιψη και συν-νοσηρότητα

«Πάντως σε πολλές περιπτώσεις και για μεγάλο αριθμό Κυπρίων εφήβων, υπάρχει άγχος και κατάθλιψη. Το δύσκολο είναι ότι δεν μπορούν να το αντιληφθούν έγκαιρα. Ένα θέμα της πρόληψης στην ψυχιατρική, είναι η λεγόμενη κρυφή κατάθλιψη, που δεν φαίνεται από την αρχή. Στους άντρες η κατάθλιψη βγαίνει με θυμό - κάποιοι νευριάζουν με το παραμικρό. Πίσω από αυτό, υπάρχει μια κακή διάθεση, που δεν μπορούν να εκτιμήσουν από πού προέρχεται. Στις γυναίκες, εκφράζεται με κλάμα και απομόνωση.

- Υπάρχει ταυτόχρονα εξάρτηση συμπεριφοράς;

- Ναι, πρόκειται για τη λεγόμενη συν-νοσηρότητα, δηλαδή μπορεί να υπάρχουν δύο παθήσεις, την ίδια στιγμή. Όταν φτάσουμε στο σημείο της παρέμβασης για θεραπεία και γίνει μονόπλευρη προσπάθεια και όχι προσπάθεια για να λυθούν και τα δύο νοσηρά μέρη του ιστορικού, δηλαδή η ψυχική νόσος και η εξάρτηση-εθισμός, τότε η αποτυχία είναι δεδομένη. Το πρόβλημα το είχαν για αρκετό χρονικό διάστημα, στην Ελλάδα, οι θεραπευτικές κοινότητες οι οποίες εργάζονταν αποκλειστικά στο θέμα της συμπεριφοράς και αρνούνταν τη λήψη οποιωνδήποτε φαρμάκων. Επρόκειτο για θεραπείες χωρίς φάρμακα και τα ποσοστά της αποτυχίας ήταν αρκετά μεγάλα. Αν δεν καταπολεμήσεις τη βασική νόσο, που είναι η κατάθλιψη, που δημιουργεί την κακή διάθεση, τότε δεν μπορείς να θεραπεύσεις ούτε την εξάρτηση-εθισμό.

Μια νέα σχέση - Fear Of Missing Out

Όπως μας πληροφορεί ο Δρ Βερεσιές, η νέα παθολογική σχέση με τα σύγχρονα επικοινωνιακά μέσα, που δεν πέρασε ακόμη από τα διεθνή στατιστικά συστήματα ταξινόμησης των ασθενειών, έχει πάρει το όνομα με το ακρώνυμο FOMO (Fear Of Missing Out), δηλαδή από τον «φόβο ότι κάτι μπορεί να χάσω». Πρόσθεσε ότι «η συνήθεια FOMO μπορεί να γίνει σταδιακά εθισμός και εξάρτηση, με όλα τα σημεία της στέρησης όταν δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί - ανησυχία, άγχος, έλλειψη ικανοποίησης.

Έχει παρατηρηθεί πως η συνεχής και έμμονη απασχόληση με το κινητό τηλέφωνο και το διαδίκτυο και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βασίζεται πάνω σε ένα άλλο κίνητρο, διαφορετικό από την απλή πληροφόρηση - τον φόβο πως είναι δυνατόν να μπορούν να μείνουν έξω από τις εξελίξεις… μπορεί να χάσουν κάτι… να τους διαφύγει δηλαδή κάτι σπουδαίο…».

Περιγράφοντας το Fear Of Missing Out, αναφέρει ότι πρόκειται για τη συνήθεια κάποιου, ο οποίος, «όπου βρεθεί, ό,τι κάνει, όπου πάει, στον νου του είναι η μοναδική σκέψη, να αναζητήσει μέσα από τον υπολογιστή του ή το κινητό του όλες τις δυνατές συνδέσεις που έχει, από το συνηθισμένο μήνυμα e-mail, μέχρι τις συνδρομές του σε κοινωνικά δίκτυα Facebook, Linkedin, Twitter κ.ά. και να αφιερώσει αρκετό από τον χρόνο του για να πληροφορηθεί όσο το δυνατόν περισσότερα, μόνο και μόνο από τον φόβο, μήπως συμβεί κάτι και ο ίδιος το χάσει…».

Συνεχίζοντας, προσθέτει τα εξής χαρακτηριστικά: «Σίγουρα έχετε δει τέτοια άτομα που κάθονται μαζί σας στο τραπέζι και αντί να επικοινωνούν με το βλέμμα και τα λόγια τους μαζί σας, είναι χωμένοι στο κινητό τους και το μόνο που φαίνεται είναι η συνεχής κίνηση των δακτύλων τους στην οθόνη του κινητού τους και η διαφοροποίηση της έκφρασης στο πρόσωπό τους, που αλλάζει ανάλογα με την πληροφορία που διάβασαν και είδαν…

»Δηλαδή ο φόβος για την απώλεια της εικονικής πληροφόρησης, τείνει να αφαιρέσει την ικανοποίηση του βιώματος της πραγματικής ζωής και να την απορρίψει, γιατί είναι πιο ελκυστική… Μπορεί να παρατηρηθεί το εξής περίεργο - να είναι κάποιος με μια πολύ ωραία παρέα… να περνά πολύ ωραία, να έχει ακουστική και οπτική, ακόμη και σωματική επαφή με τα άλλα μέλη της παρέας, αλλά αυτό να μη τον ικανοποιεί, γιατί η προσοχή του είναι στο κινητό του για να μην του ξεφύγει κάτι άλλο (εικονικό, όχι πραγματικό) που συμβαίνει κάπου αλλού, το οποίο τον γεμίζει περισσότερο από αυτό που βιώνει εκείνη τη στιγμή…

Το παράδοξο, όμως, είναι πως αν κάποιος από την παρέα, εκείνη τη στιγμή, στείλει φωτογραφίες ή βίντεο από τη συνάντηση που βρίσκεται (που να δείχνει ακόμη και εκείνον να ασχολείται με το κινητό του), αυτό θα του προκαλέσει μεγαλύτερη ικανοποίηση από αυτό που έπρεπε συναισθηματικά να βιώνει καλύτερα, την πραγματικότητα στην οποία βρίσκεται».

Μια ψηφιακή ζωή… συγκρούσεων

- Ποια είναι η διαφορά του εθισμού στον πραγματικό και στον εικονικό χώρο;

- Ο εθισμός εκδηλώνεται και επηρεάζει τις διαπροσωπικές σχέσεις σε πραγματικό πλαίσιο. Π.χ. οι εθισμένοι στα ναρκωτικά, στο φαγητό, στον τζόγο, συνεχίζουν και διατηρούν την αληθινή τους ταυτότητα, ενώ στιγματίζονται από τον κοινωνικό περίγυρο. Κάτι τέτοιο δεν ισχύει στον διαδικτυακό εθισμό. Πρώτον, στον κυβερνοχώρο πολλοί λειτουργούν διατηρώντας την ανωνυμία τους, δεν στιγματίζονται κι αυτό τους βοηθά να συνεχίζουν άφοβα και απρόσκοπτα την εξάρτησή τους, χωρίς επιπτώσεις.

Δεύτερον, στο πλαίσιο της κατάστασης που η επιστήμη αποκαλεί ψυχοδιάσπαση, οι χρήστες του διαδικτύου μπορούν να παρουσιαστούν με άλλο φύλο, με άλλη ηλικία, με άλλο κοινωνικό στάτους, με άλλο επάγγελμα, με συνέπεια να αρχίσουν να βιώνουν μιαν άλλη ζωή, μια ψηφιακή ζωή που φέρνει μεγάλες συγκρούσεις.

Σκεφτείτε να υποκρίνεται κάποιος όλη νύχτα έναν άλλον εαυτό και να νιώθει τόσο μεγάλη χαρά και το πρωί να έρχεται αντιμέτωπος με τη σκληρή πραγματικότητα… (Θυμάμαι ιδιαίτερα ένα ντοκιμαντέρ, όπου ένα ζευγάρι ηλικιωμένων στην Ελλάδα επισκέπτονταν καθημερινά για πολλές ώρες ένα σούπερ μάρκετ, γέμιζαν το καροτσάκι τους με τρόφιμα, πήγαιναν στο ταμείο και αγόραζαν μόνο… μια σοκολάτα… Και όταν ρωτήθηκαν γιατί το κάνουν, απάντησαν ότι με αυτόν τον τρόπο απολαμβάνουν μιαν άλλη ζωή... Ήθελαν να έχουν ένα άλλο κοινωνικό στάτους, στα μάτια εκείνων που τους έβλεπαν με γεμάτο καροτσάκι…). Όλα αυτά, τοποθετούν τον άνθρωπο σε μια νέα εικονική πραγματικότητα, που αρχίζει να του δημιουργεί επιπρόσθετα ψυχικά προβλήματα, λόγω της ψυχοδιάσπασης και της αλλαγής των ρόλων που παίζει.

Οι χρήστες, ένα είδος ηθοποιών

- Ποια άλλα μέσα μπορούν να χρησιμοποιηθούν γι’ αυτήν την αλλαγή ρόλων;

- Το κινητό τηλέφωνο. Μια πελάτισσά μου, στα 14 χρόνια της, έφτιαξε σχέση για ένα διάστημα με κάποιον 45χρονο που της τηλεφώνησε από το τηλέφωνο φίλης της, δήθεν τυχαία, της είπε ψέματα ότι ήταν πολύ νεότερος, πλούσιος και επαγγελματικά επιτυχημένος και συνέχισε να της τηλεφωνεί, μέχρι που όρισαν ραντεβού. Και παρόλο που η κοπελίτσα αντιλήφθηκε ότι ήταν απάτη, δέχθηκε να φτιάξει σχέση μαζί του, γιατί είχε αναπτυχθεί μεταξύ τους αρκετά ισχυρή συναισθηματική σχέση, μέσω των τηλεφωνημάτων.

Οι χρήστες, λοιπόν, είναι ένα είδος ηθοποιών που παίζουν πρώτο ρόλο στο κινητό, δεύτερο ρόλο στο Chat Room του Internet και στο Facebook και τρίτο ρόλο στην πραγματικότητα. Μέχρι σήμερα, υπήρχε η άμεση σχέση, η οπτική και σωματική επαφή, για την επικοινωνία. Ενώ, τώρα, έχουν αλλάξει τα δεδομένα της ανθρώπινης επικοινωνίας και της αμεσότητας και μπαίνουμε σε μια εικονική, μια φτιαχτή πραγματικότητα, στην οποία καλείται να προσαρμοστεί γρήγορα ο άνθρωπος.

Είναι σημαντικό ότι το διαδίκτυο δίνει μια αίσθηση απόλυτου ελέγχου της εξουσίας, καθώς ο χρήστης μπορεί να παίξει αυτόν τον ρόλο του ελέγχου απέναντι στον εαυτό του, στους άλλους και στην τεχνολογία. Το κουμπάκι, που πατάς για ν’ ανοίξεις και να κλείσεις την επικοινωνία στο κινητό σου ή στο κομπιούτερ σου, σου δίνει αυτήν την αίσθηση της υπερβολικής εξουσίας - και σε άτομα με χαμηλή αυτοεκτίμηση, δίνει μια ψεύτικη αυτοεκτίμηση.

Ένας άλλος παράγοντας που οδηγεί στον εθισμό, είναι η αλλοίωση του πραγματικού χρόνου. Ενώ στον πραγματικό χρόνο υπάρχουν άλλα κριτήρια που μπορούν να σε κάνουν να αντιληφθείς ότι περνά ο χρόνος -όπως η κούραση και η πλήξη- στη χρήση του διαδικτύου αυτό αλλοιώνεται, αφού δεν υπάρχει σωματική κούραση και μπορεί να περνάς απεριόριστο χρόνο στο internet, χωρίς να το αντιλαμβάνεσαι.

Μιλήστε και ζητήστε βοήθεια

* Τολμήστε να μιλήσετε για τη συνήθειά σας σε γνωστούς και φίλους. Η αναγνώριση αυτή αφαιρεί οποιαδήποτε αισθήματα ντροπής που πιθανόν να είχατε προηγουμένως από την έκφραση της συμπεριφοράς σας προς αυτούς και σας κάνει πιο δυνατούς, αφού πλέον σας δεσμεύει απέναντί τους, ότι δεν θα επαναλάβετε την εξαρτητική και ψυχαναγκαστική σας συμπεριφορά στην παρουσία τους.

* Ζητήστε βοήθεια από αγαπημένα σας πρόσωπα να είναι σύμμαχοι και συμπαραστάτες στην προσπάθειά σας. Συνεννοηθείτε, για παράδειγμα, πως σε δημόσιους χώρους, σε γεύματα (εκεί δηλαδή που προηγουμένως εκδηλώνατε τη συνήθειά σας αυτή) το τάμπλετ ή το κινητό σας θα βρίσκεται στην τσάντα κάποιου και θα σας παραδοθεί μετά το τέλος της συνάντησης. Αν είστε κάπου μόνοι, χωρίς συμμάχους, τότε είτε κλείστε το κινητό σας είτε βάλτε το στο αθόρυβο είτε αναποδογυρίστε το για να μη βλέπετε την οθόνη και να σας προκαλεί.

* Εφαρμόστε καθημερινό πρόγραμμα απελευθέρωσης. Συγκεκριμένες ώρες της ημέρας να απαγορεύσετε στον εαυτό σας να ασχολείται με το κινητό - ειδικά με την αποστολή μηνυμάτων. Αν είναι ανάγκη μπορείτε να πάρετε κάποιον στο τηλέφωνο.

* Για να αποσπάσετε την προσοχή σας συμπληρώστε τα κενά ακούγοντας μουσική ή διαβάζοντας ένα βιβλίο.

* Επιβραβεύσετε τον εαυτό σας (αλλά, σας παρακαλώ, μην του στείλετε γι’ αυτό, συγχαρητήριο e-mail)...

Αν όλα τα πιο πάνω αποτύχουν, τότε ζητήστε την βοήθεια ειδικών για τις εξαρτήσεις.

Ο ψυχαναγκαστικός κύριος… FOMO

Ο άνθρωπος που έχει πρόβλημα… FOMO, συνήθως αναπτύσσει τα ακόλουθα χαρακτηριστικά:

* Με ψυχαναγκαστικό τρόπο ελέγχει τα μηνύματά του. Δηλαδή, παρόλο που πριν από λίγο είδε στον υπολογιστή του ή στο κινητό και διάβασε τα μηνύματά του, σε λίγα λεπτά κοιτάζει ξανά και ξανά…

* Δεν δείχνει να στενοχωριέται καθόλου, αν ασχολείται με το κινητό του σε συναντήσεις ή σε γεύματα, που κάποιοι άλλοι βάζουν στο αθόρυβο ή κλείνουν το κινητό τους, διότι θεωρούν πως οι κανόνες καλής συμπεριφοράς το απαιτούν, ή το είδος ή το επίπεδο της συνάντησης δεν το επιτρέπουν.

* Δεν χάνει στιγμή, στο γήπεδο, στο γραφείο, σε ένα μικρό διάλειμμα, στα κόκκινα φώτα της τροχαίας, στο θέατρο/κινηματογράφο, ακόμη και στις πιο ιδιαίτερες στιγμές του στο κρεβάτι ή στο αποχωρητήριο, να διαβάσει ή να στείλει μήνυμα, ή να στείλει την άποψή του σε κάποια συζήτηση που γίνεται σε κάποιο μπλογκ…

Πόσο σημαντική είναι η δικτύωσή σου;

Αν μπορείτε με ειλικρίνεια να απαντήσετε στις πιο κάτω ερωτήσεις, μπορείτε να καταλήξετε σε ένα συμπέρασμα αυτογνωσίας και να βοηθήσετε τον εαυτό σας.

* Είστε συνέχεια συνδεδεμένοι στο Ίντερνετ;

* Μόλις κάνετε κάτι που νομίζετε πως είναι ενδιαφέρον, φροντίζετε να το στείλετε σε δίκτυο τύπου Facebook ή με e-mail σε γνωστούς και φίλους;

* Μόλις στείλετε κάτι στο Facebook, αναμένετε με αγωνία αν το παρακολούθησαν και πόσοι έχουν κάνει like;

* Οδηγείτε και ελέγχετε συνέχεια τις ενημερώσεις και τα σχόλια στο Facebook;

* Έτυχε ποτέ σε φώτα τροχαίας να βρήκατε ευκαιρία να στείλετε μήνυμα για κάτι που θα μπορούσατε να κάνετε μετά με την ησυχία σας ή να επικοινωνήσετε τηλεφωνικώς;

* Κατά τη διάρκεια του φαγητού με την οικογένειά σας έχετε ανοιχτό το... τάμπλετ/κινητό και μιλάτε με τους φίλους σας;

* Μήπως σας έτυχε να είστε σε επαγγελματική συνάντηση και να διακόψετε για να παρακολουθήσετε κάτι στο κινητό σας, που νομίζετε πως είναι κάτι πιο σοβαρό από αυτό που κάνετε;

* Κάποιοι γνωστοί σας έχουν διακοπές στο εξωτερικό και εσείς παρακολουθείτε κάθε τους βήμα, χαρά και λύπη, μέσω του διαδικτύου, σαν να είστε μαζί τους και όχι μόνο, αλλά μοιράζεστε συνεχώς μέσω διαδικτύου με άλλους κοινούς γνωστούς σας τις εμπειρίες τους;

* Έχετε κάνει προσπάθεια απελευθέρωσης (έστω μείωσης των ωρών απασχόλησης) από τη συνήθεια αυτή και αποτύχατε;

* Αισθάνεστε πως η κοινωνική σας δικτύωση είναι σημαντικότερη και από τον ίδιο σας τον εαυτό;

Αν έχετε απαντήσει θετικά σε δύο ή περισσότερες ερωτήσεις τότε έχετε πρόβλημα συνήθειας FOMO. Το μόνο που μένει, είναι να υπολογίσετε και να αποδεχτείτε πόσο σοβαρό είναι το πρόβλημα και να λάβετε μέτρα.

Μέτρα κατά της εξάρτησης

* Τολμήστε να μιλήσετε για τη συνήθειά σας σε γνωστούς και φίλους. Η αναγνώριση αυτή αφαιρεί οποιαδήποτε αισθήματα ντροπής που πιθανόν να είχατε προηγουμένως από την έκφραση της συμπεριφοράς σας προς αυτούς και σας κάνει πιο δυνατούς, αφού πλέον σας δεσμεύει απέναντί τους, ότι δεν θα επαναλάβετε την εξαρτητική και ψυχαναγκαστική σας συμπεριφορά στην παρουσία τους.

* Ζητήστε βοήθεια από αγαπημένα σας πρόσωπα να είναι σύμμαχοι και συμπαραστάτες στην προσπάθειά σας. Συνεννοηθείτε, για παράδειγμα, πως σε δημόσιους χώρους, σε γεύματα (εκεί δηλαδή που προηγουμένως εκδηλώνατε τη συνήθειά σας αυτή), το τάμπλετ ή το κινητό σας θα βρίσκεται στην τσάντα κάποιου και θα σας παραδοθεί μετά το τέλος της συνάντησης.

*Αν είστε κάπου μόνοι, χωρίς συμμάχους, τότε είτε κλείστε το κινητό σας είτε βάλτε το στο αθόρυβο, είτε αναποδογυρίστε το για να μη βλέπετε την οθόνη και να σας προκαλεί.

* Εφαρμόστε καθημερινό πρόγραμμα απελευθέρωσης. Συγκεκριμένες ώρες της ημέρας να απαγορεύσετε στον εαυτό σας να ασχολείται με το κινητό - ειδικά με την αποστολή μηνυμάτων. Αν είναι ανάγκη, μπορείτε να πάρετε κάποιον στο τηλέφωνο.

* Για να αποσπάσετε την προσοχή σας, συμπληρώστε τα κενά ακούγοντας μουσική ή διαβάζοντας ένα βιβλίο.

* Επιβραβεύσετε τον εαυτό σας (αλλά, σας παρακαλώ, μην του στείλετε γι’ αυτό, συγχαρητήριο e-mail)...

Αν όλα τα πιο πάνω αποτύχουν, τότε ζητήστε την βοήθεια ειδικών για τις εξαρτήσεις.