ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΥΘΥΝΗ ΣΤΗΝ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΣΥΜΠΕΡΙΦΟΡΑ

Η αυγή της νέας χιλιετίας βρήκε την Ευρώπη να προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης, της απελευθέρωσης της κοινής αγοράς, της ενίσχυσης της κοινωνικής συνοχής και της βιώσιμης ανάπτυξης

Η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι η έννοια σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες, και στις επαφές τους με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη

Οι 17 στόχοι του ΟΗΕ για την εξάλειψη της φτώχιας και τη βιώσιμη ανάπτυξη μέχρι το 2030.

Το 2001, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε επτά Πράσινες Βίβλους, μεταξύ των οποίων και την Πράσινη Βίβλο για την προώθηση ενός ευρωπαϊκού πλαισίου για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη (ΕΚΕ). Μέσα σ’ αυτήν ορίστηκε πως η Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη είναι «η έννοια, σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες ενσωματώνουν σε εθελοντική βάση κοινωνικές και περιβαλλοντικές ανησυχίες στις επιχειρηματικές τους δραστηριότητες και στις επαφές τους με άλλα ενδιαφερόμενα μέρη».

Από τότε μέχρι σήμερα κύλησε πολύ νερό στο «ευρωπαϊκό» αυλάκι. Με την οδηγία 2014/95/ΕΕ, η «εθελοντική βάση» μετατράπηκε σε «υποχρέωση» για περίπου 6.500 μεγάλες ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, ενώ με το νέο σχέδιο για την ΕΚΕ, που επεξεργάζεται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και αναμένεται να παρουσιάσει εντός του 2017, ο όρος «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη» πρόκειται να αντικατασταθεί με την έννοια της «Υπεύθυνης Εταιρικής Συμπεριφοράς» (Responsible Business Conduct).

«Ευρώπη 2020» και οι 17 στόχοι του ΟΗΕ για το 2030

Η μετεξέλιξη της ΕΚΕ σε RBC ξεκίνησε από το 2010, οπότε και παρουσιάστηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή η στρατηγική «Ευρώπη 2020» για την έξυπνη, διατηρήσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη. Η στρατηγική αυτή προτάσσει τρεις αλληλοενισχυόμενες προτεραιότητες, επάνω στις οποίες το κάθε κράτος-μέλος θα πρέπει να επιτύχει πρόοδο μέχρι το τέλος της δεκαετίας:

- Την έξυπνη ανάπτυξη της οικονομίας βασιζόμενης στη γνώση και την καινοτομία.

- Τη διατηρήσιμη ανάπτυξη μέσω της προώθησης μιας πιο αποδοτικής στη χρήση πόρων, πιο πράσινης και πιο ανταγωνιστικής οικονομίας.

- Την ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς για μια οικονομία με υψηλή απασχόληση, που επιτυγχάνει κοινωνική και εδαφική συνοχή.

Τη στρατηγική «Ευρώπη 2020» ακολούθησε το θεματολόγιο του ΟΗΕ για το 2030, μια φιλόδοξη δέσμη 17 στόχων για την εξάλειψη της φτώχιας και τη βιώσιμη ανάπτυξη, η οποία βασίστηκε επάνω στους αναπτυξιακούς στόχους της χιλιετίας, που είχαν παρουσιαστεί από τον ΟΗΕ το 2000.

Η κατάσταση στην Κύπρο

Το 2013 το Υπουργικό Συμβούλιο, υιοθετώντας τα ψηφίσματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 6ης Φεβρουαρίου για την Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη, ενέκρινε το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την ΕΚΕ, με τριετή ορίζοντα υλοποίησης (2013-2015). Κατά τη διαδικασία κατάρτισης του ΕΣΔ επιδιώχθηκε η ενεργή συμμετοχή και συνεισφορά όλων των εμπλεκόμενων κυβερνητικών υπηρεσιών, των ημικρατικών οργανισμών, των επιχειρηματικών φορέων, των εργοδοτικών οργανώσεων, των συντεχνιών και των Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων. Στο σχέδιο περιλαμβάνονται τρεις βασικοί άξονες:

1. Η ενημέρωση και η εκπαίδευση για την ΕΚΕ και τη διάδοση καλών πρακτικών.

2. Η θεσμοθέτηση κινήτρων ή μέτρων για την εφαρμογή της ΕΚΕ.

3. Η προώθηση της λογοδοσίας/αναφοράς της ΕΚΕ.

Δυστυχώς, από την έγκριση του ΕΣΔ μέχρι και σήμερα, πέρα από ορισμένες αποσπασματικές δράσεις, η πολιτεία δεν έχει κάνει απολύτως τίποτα προς την κατεύθυνση της υλοποίησης των όσων προβλέπει το σχέδιο. Η επίσημη δικαιολογία γι’ αυτή την ολιγωρία είναι ότι την ολοκλήρωση του ΕΣΔ ακολούθησε η κατάρρευση της κυπριακής οικονομίας, που είχε ως αποτέλεσμα την έλευση της Tρόικας και την υπογραφή του Μνημονίου.

Ήταν τότε που η Γενική Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Συντονισμού και Ανάπτυξης (το πρώην Γραφείο Προγραμματισμού), που αποτελεί τον εθνικό συντονιστή για την προώθηση της ΕΚΕ, ανέλαβε ως μέγιστη προτεραιότητα την υλοποίηση των προβλέψεων του μνημονίου και έβαλε το θέμα στο «ψυγείο».

Το δίκτυο CSR Cyprus

Σήμερα, τρία και πλέον χρόνια μετά, με τη διαδικασία ενσωμάτωσης της οδηγίας 2014/95/ΕΕ στην εθνική νομοθεσία να βρίσκεται στο τελικό στάδιο και τις συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη δράσεων Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης από όλο και μεγαλύτερο αριθμό επιχειρήσεων να έχουν ωριμάσει, διαφαίνεται εκ νέου μια κινητικότητα όσον αφορά στην ΕΚΕ. Ήδη, 24 από τις μεγαλύτερες κυπριακές εταιρείες και τους ημικρατικούς οργανισμούς συνέστησαν το δίκτυο CSR Cyprus, που φιλοδοξεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο στην προώθηση της έννοιας της ΕΚΕ, με απώτερο στόχο την ισόρροπη κερδοφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη των κυπριακών επιχειρήσεων.

Όπως ανέφερε στη «Σημερινή» ο γραμματέας της Διοικούσας Επιτροπής του CSR Cyprus Δρ Αλέξανδρος Αντωναράς, «στους άμεσους στόχους του δικτύου θα είναι η ενημέρωση των επιχειρήσεων επάνω σε σημαντικά ζητήματα, όπως είναι ο σωστός σχεδιασμός και η υλοποίηση δράσεων ΕΚΕ, η επιμόρφωση των στελεχών και των επιχειρηματιών μέσω εκπαιδευτικών προγραμμάτων, αλλά και η ανάπτυξη συνεργασιών μεταξύ των εταιρειών μελών του δικτύου, στο πλαίσιο από κοινού σχεδιασμού και υλοποίησης προγραμμάτων με σημαντικό αντίκτυπο στην κοινωνία.

Επιπλέον, θα γίνει προσπάθεια ώστε ν’ ανοίξει ένας διάλογος μεταξύ όλων των εμπλεκόμενων μερών, σχετικά με την ανάγκη άμεσης εφαρμογής ενός αναθεωρημένου ΕΣΔ για την ΕΚΕ, στο οποίο να περιλαμβάνονται τόσο οι πρόνοιες της οδηγίας 2014/95/ΕΕ όσο και οι 17 στόχοι του ΟΗΕ για το 2030».

Ο Εθνικός Μηχανισμός ΕΚΕ

Μια από τις πρόνοιες του ΕΣΔ για την ΕΚΕ αποτελεί και η σύσταση ενός Εθνικού Μηχανισμού, που θα αποτελείται από την Εθνική Επιτροπή ΕΚΕ και μια Τεχνική Επιτροπή. Στον μηχανισμό θα συμμετέχουν όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη (συναρμόδια υπουργεία, ΚΕΒΕ, ΟΕΒ, συντεχνίες, ΧΑΚ, ΜΚΟ και ενώσεις καταναλωτών). Ο μηχανισμός αυτός θα έχει τη γενική ευθύνη για την παρακολούθηση της υλοποίησης του ΕΣΔ και γενικότερα για τη διαμόρφωση προτάσεων πολιτικής για την προώθηση της ΕΚΕ στην Κύπρο.

Αυτό θα επιτυγχάνεται μέσω της αξιολόγησης της εφαρμογής/υλοποίησης του ΕΣΔ, της αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας των μέτρων, της διατύπωσης εισηγήσεων για αναθεώρησή του όπου κρίνεται σκόπιμο και της εξασφάλισης της συμμετοχής και στον γενικότερο συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

Ως ένας από τους στρατηγικούς κοινωνικούς εταίρους του Εθνικού Μηχανισμού ΕΚΕ, το ΚΕΒΕ, διά του Γενικού Γραμματέα του κ. Μάριου Τσιακκή, έδωσε στη «Σημερινή» το στίγμα του αναφορικά με το πώς αντιλαμβάνεται τη συμμετοχή του στο όλο εγχείρημα: «Το επιμελητήριο, από τα πρώτα χρόνια που άρχισε αυτό το θέμα να συζητείται, είχε εμπλακεί ενεργά με τη δημιουργία της Green Dot Cyprus, την εκπόνηση των προγραμμάτων Βιομηχανικής Συμβίωσης και «Χρυσόφυλλη Δρυς», την ανάπτυξη ενός εργαλείου κοινωνικά υπεύθυνων επενδύσεων, τη σύνταξη της χάρτας για την κλιματική αλλαγή, ενώ έχει εκδώσει κι έναν ηλεκτρονικό οδηγό για την Εταιρική Περιβαλλοντική Ευθύνη.

Στα μελλοντικά μας σχέδια είναι να διοργανώσουμε μια ημερίδα για την ΕΚΕ σε συνεργασία με το ΤΕΠΑΚ, μέσω της οποίας ν’ αρχίσουμε να ενημερώνουμε ξανά τις επιχειρήσεις για την ανάγκη να στραφούν εθελοντικά στην Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη».

Από την πλευρά της, η πρόεδρος της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, κ. Δήμητρα Καλογήρου, αναφερόμενη στην επικείμενη ενσωμάτωση της οδηγίας 2014/95/ΕΕ στην εθνική νομοθεσία, τόνισε στη «Σημερινή» ότι «η έλλειψη αποτελεσματικής εταιρικής διακυβέρνησης, σε συνδυασμό με τα παραδείγματα κακοδιαχείρισης εταιρειών κατά το πρόσφατο παρελθόν στην Κύπρο, καθιστούν τη συγκεκριμένη ρύθμιση αναγκαία περισσότερο από ποτέ. Πιστεύω ότι πολλές εταιρείες έχουν αναγνωρίσει τη σημασία της ορθής εφαρμογής των αρχών εταιρικής διακυβέρνησης, έχουν αλλάξει ριζικά τον τρόπο σκέψης τους και επιδιώκουν, πλέον, από μόνες τους την υιοθέτηση τέτοιων πολιτικών».

Τι προβλέπει η οδηγία 2014/95/ΕΕ

Πριν από δυο χρόνια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επικύρωσε την τροποποίηση της οδηγίας 2013/34/ΕΕ όσον αφορά στη δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών και πληροφοριών για την πολυμορφία από ορισμένες μεγάλες επιχειρήσεις και ομίλους. Έχοντας ως βάση τα ψηφίσματά του της 6ης Φεβρουαρίου 2013 με θεματικό αντικείμενο, αντιστοίχως, «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη: αξιόπιστη, διαφανής και υπεύθυνη επιχειρηματική συμπεριφορά και βιώσιμη ανάπτυξη» και «Εταιρική Κοινωνική Ευθύνη: αξιόπιστη προώθηση των συμφερόντων της κοινωνίας και οδηγός προς μια βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξη», αναγνώρισε τη σημασία της δημοσιοποίησης, εκ μέρους των επιχειρήσεων, πληροφοριών σχετικά με τη βιωσιμότητα, όπως κοινωνικών και περιβαλλοντικών παραγόντων, με στόχο τον εντοπισμό κινδύνων για τη βιωσιμότητα και την αύξηση της εμπιστοσύνης των επενδυτών και των καταναλωτών.

Πράγματι, η δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση της αλλαγής στην πορεία προς μια βιώσιμη παγκόσμια οικονομία, μέσω του συνδυασμού της μακροπρόθεσμης κερδοφορίας με την κοινωνική δικαιοσύνη και την προστασία του περιβάλλοντος. Στο πλαίσιο αυτό, η δημοσιοποίηση μη χρηματοοικονομικών πληροφοριών συμβάλλει στην καταμέτρηση, την παρακολούθηση και τη διαχείριση των επιδόσεων των επιχειρήσεων και του αντίκτυπού τους στην κοινωνία.

Έτσι, οι μεγάλες επιχειρήσεις που είναι οντότητες δημόσιου συμφέροντος οι οποίες, κατά την ημερομηνία κλεισίματος του ισολογισμού τους, υπερβαίνουν τον μέσο αριθμό των 500 εργαζομένων κατά τη διάρκεια του οικονομικού έτους, περιλαμβάνουν στην έκθεση διαχείρισης μια μη χρηματοοικονομική κατάσταση, που περιέχει πληροφορίες στον βαθμό που απαιτείται για την κατανόηση της εξέλιξης, των επιδόσεων, της θέσης και του αντίκτυπου των δραστηριοτήτων της, σε σχέση, τουλάχιστον, με περιβαλλοντικά, κοινωνικά και εργασιακά θέματα, τον σεβασμό των δικαιωμάτων του ανθρώπου, την καταπολέμηση της διαφθοράς και με θέματα σχετικά με τη δωροδοκία, όπου συμπεριλαμβάνονται τα εξής:

α) σύντομη περιγραφή του επιχειρηματικού μοντέλου της επιχείρησης,

β) περιγραφή των πολιτικών που εφαρμόζει η επιχείρηση σε σχέση με τα εν λόγω θέματα, συμπεριλαμβανομένων των διαδικασιών δέουσας επιμέλειας που εφαρμόζει,

γ) τα αποτελέσματα των εν λόγω πολιτικών,

δ) οι κυριότεροι κίνδυνοι που αφορούν τα εν λόγω θέματα και που συνδέονται με τις δραστηριότητες της επιχείρησης, συμπεριλαμβανομένων, κατά περίπτωση και αναλογικά, των επιχειρηματικών σχέσεών της, των προϊόντων της ή των υπηρεσιών της, τα οποία είναι πιθανόν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στους εν λόγω τομείς και ο τρόπος με τον οποίο η επιχείρηση διαχειρίζεται αυτούς τους κινδύνους,

ε) μη χρηματοοικονομικοί βασικοί δείκτες επιδόσεων που σχετίζονται με τον συγκεκριμένο τομέα επιχειρήσεων.

Στη Βουλή

Όταν μια επιχείρηση δεν ασκεί πολιτικές σε σχέση με ένα ή περισσότερα από τα εν λόγω θέματα, παρέχεται στη μη χρηματοοικονομική κατάσταση σαφής και αιτιολογημένη εξήγηση για την απουσία των εν λόγω πολιτικών. Η μη χρηματοοικονομική κατάσταση που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο περιλαμβάνει επίσης, όπου ενδείκνυται, αναφορές και πρόσθετες εξηγήσεις για τα ποσά που αναγράφονται στις ετήσιες οικονομικές καταστάσεις.

Ήδη, η συγκεκριμένη οδηγία έχει περιληφθεί στο νομοσχέδιο για την τροποποίηση του περί εταιρειών νόμου, το οποίο θα πρέπει να ψηφιστεί από τη Βουλή μέχρι τις 6 Δεκεμβρίου, με ισχύ από την 1/1/2018, για το οικονομικό έτος που αρχίζει την 1/1/2017.