ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΕΡΗ ΒΑΘΜΙΔΑ ΤΩΝ ΚΡΑΤΩΝ ΠΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥΝ ΤΗΝ ΕΜΠΟΡΙΑ ΠΡΟΣΩΠΩΝ Η ΚΥΠΡΟΣ

Η χώρα μας έχει αυξήσει σημαντικά την προσαγωγή και καταδίκη των εμπόρων, έχει θεσμοθετήσει τη διαδικασία χειρισμού των θυμάτων, έχει ενισχύσει τις δομές της για πάταξη του φαινομένου, ενώ βελτίωσε τη στήριξη και την κατάρτιση

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Προσώπων τιμάται κάθε χρόνο στις 30 Ιουλίου

Πέρσι η Κύπρος δεν είχε συμμορφωθεί πλήρως με τα ελάχιστα κριτήρια, ωστόσο, κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση

Ως «ζώνη ατιμωρησίας», σε ό,τι αφορά την εμπορία προσώπων, χαρακτηρίζονται τα κατεχόμενα, στην έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ

Στην ανώτερη βαθμίδα που κατατάσσονται τα κράτη τα οποία πληρούν τα ελάχιστα κριτήρια για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση της εμπορίας προσώπων βρίσκεται η Κύπρος, σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Πολιτειών, που δημοσιεύτηκε τον τρέχοντα μήνα. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα κατά της Εμπορίας Προσώπων, που τιμάται κάθε χρόνο στις 30 Ιουλίου, η έκθεση επισημαίνει ότι η Κύπρος, μέσα σε δύο χρόνια, έχει κάνει άλματα προόδου στον τομέα αντιμετώπισης της εμπορίας προσώπων, αφού από τη «2η βαθμίδα υπό παρακολούθηση» που είχε καταταγεί το 2014, το 2015 ανέβηκε στη 2η βαθμίδα και το 2016 στην πρώτη», αναφέρει η ανακοίνωση.

Βελτίωση πρακτικών

Διά του λόγου το ασφαλές, αξίζει να αναφερθεί ότι η 1η βαθμίδα υποδεικνύει πως μια κυβέρνηση αναγνωρίζει την ύπαρξη του φαινομένου της εμπορίας προσώπων, καταβάλλει προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος και πληροί τα ελάχιστα κριτήρια για την ολοκληρωμένη αντιμετώπιση του φαινομένου. Σε δηλώσεις του, εξάλλου, λειτουργός του Υπουργείου Εσωτερικών ανέφερε, χαρακτηριστικά, ότι η κατάταξη αυτή είναι μια άμεση αναγνώριση των προσπαθειών και της δέσμευσης της Κυβέρνησης για αντιμετώπιση του ειδεχθούς φαινομένου της εμπορίας προσώπων.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η Κύπρος έχει αυξήσει σημαντικά την προσαγωγή και καταδίκη των εμπόρων, έχει θεσμοθετήσει τη διαδικασία χειρισμού των θυμάτων, έχει ενισχύσει τις δομές της για πάταξη του φαινομένου, βελτίωσε τις διάφορες μορφές στήριξης που παρέχονται στα θύματα και έχει προχωρήσει σε σημαντική κατάρτιση των προσώπων που χειρίζονται περιπτώσεις θυμάτων, χωρίς, όμως, βέβαια αυτό να καθησυχάζει τους αρμοδίους, μιας και το ζήτημα της εμπορίας προσώπων αποτελεί μάστιγα για κάθε σύγχρονη κοινωνία.

Προορισμός η Κύπρος

Βάσει της εν λόγω έκθεσης, η Κύπρος αποτελεί χώρα-πηγή αλλά και προορισμό για άνδρες, γυναίκες και παιδιά που υποβάλλονται σε καταναγκαστική εργασία και σεξουαλική εκμετάλλευση. Σύμφωνα με την έκθεση, τα θύματα που εντοπίστηκαν στην Κύπρο το 2015 προέρχονταν, κυρίως, από την Ανατολική Ευρώπη και τη Νότια Ασία, ενώ σε προηγούμενα χρόνια είχαν εντοπιστεί θύματα και από την Αφρική, τη Δομινικανή Δημοκρατία και τις Φιλιππίνες.

Οι γυναίκες, κυρίως από την Ανατολική Ευρώπη, το Βιετνάμ, την Ινδία και την Υποσαχάρια Αφρική υποβάλλονταν σε σεξουαλική εκμετάλλευση, η οποία λάμβανε χώρα σε ιδιωτικά διαμερίσματα και ξενοδοχεία, στους δρόμους και σε μπαρ, μπιραρίες, καφενεία και καμπαρέ, ενώ ξένοι εργαζόμενοι, κυρίως από την Ινδία και τη Ρουμανία, υποβάλλονταν σε καταναγκαστική εργασία στον τομέα της γεωργίας. Επίσης, όπως επισημαίνει η έκθεση, αιτητές ασύλου, κυρίως από τη νοτιοανατολική Ασία, την Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη, υποβάλλονταν σε καταναγκαστική εργασία στον τομέα της γεωργίας και της οικιακής εργασίας. Ακόμα, παιδιά που δεν συνοδεύονταν από ενήλικες, παιδιά μεταναστών και παιδιά αιτητών ασύλου υπήρξαν ιδιαίτερα ευάλωτα σε σεξουαλική εκμετάλλευση και καταναγκαστική εργασία.

Σύμφωνα με το αμερικανικό Υπουργείο Εξωτερικών, η Κύπρος -κατά την περσινή χρονιά- δεν είχε συμμορφωθεί πλήρως με τα ελάχιστα κριτήρια για την εξάλειψη της εμπορίας προσώπων, ωστόσο κατέβαλε σημαντικές προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση. Όπως αναφέρεται, κατά την υπό αναφορά περίοδο, καταδικάστηκαν τρεις διακινητές με τις πιο αυστηρές ποινές που επιβλήθηκαν στην Κύπρο από την ποινικοποίηση της εμπορίας προσώπων το 2000.

Επίσης, το 2015 οι κυπριακές Αρχές, σύμφωνα με την έκθεση, προχώρησαν σε περισσότερες έρευνες σε σχέση με το 2014 και πέτυχαν τις δύο πρώτες καταδίκες για σεξουαλική εκμετάλλευση ανηλίκων. Ο αριθμός των θυμάτων που εντοπίστηκαν το 2014 ήταν σχεδόν ο διπλάσιος σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και, παρά τις περικοπές στα επιδόματα και άλλες κοινωνικές παροχές, η Κυβέρνηση διατήρησε τους οικονομικούς πόρους που διατίθενται για την προστασία των θυμάτων.

Αναφορές για καθυστερήσεις

Ωστόσο, υπάρχουν ακόμα αναφορές για ουσιαστικές καθυστερήσεις στην παραχώρηση των δημοσίων βοηθημάτων σε ορισμένα θύματα. Την ίδια ώρα, όπως αναφέρεται, οι άνδρες θύματα που εντοπίστηκαν στις αρχές του 2015 δεν έλαβαν επιδόματα και στηρίζονταν αποκλειστικά σε μη κυβερνητικές οργανώσεις για την κάλυψη των αναγκών τους, ενώ εμπειρογνώμονες αναφέρθηκαν σε έλλειψη ευαισθησίας και μερικές φορές τιμωρητική μεταχείριση των θυμάτων από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Πρόνοιας, με κάποια από αυτά να τοποθετούνται σε ακατάλληλες θέσεις εργασίας.

Ωστόσο, η έκθεση αναφέρει ότι η κακή μεταχείριση των θυμάτων-μαρτύρων και οι χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες οδήγησαν σε περιορισμένο αριθμό καταδικαστικών αποφάσεων, ενώ, σύμφωνα με μη κυβερνητικές οργανώσεις, αξιωματούχοι του κράτους σε σπάνιες περιπτώσεις αντιμετώπισαν τις καταγγελίες ως πιθανές υποθέσεις εμπορίας προσώπων. Για την προστασία των θυμάτων, η έκθεση αναφέρει ότι η Κυβέρνηση ενίσχυσε τις προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση και διατήρησε τους οικονομικούς πόρους που διατίθενται για θύματα, παρά τις περικοπές στις κοινωνικές παροχές.

Εισηγήσεις για την Κύπρο

Η έκθεση περιλαμβάνει εισηγήσεις για την Κύπρο, μεταξύ των οποίων η βελτίωση των προσπαθειών για δυναμικές διώξεις και καταδίκες διακινητών, συμπεριλαμβανομένων και αξιωματούχων που εμπλέκονται σε διακίνηση προσώπων, η παροχή αυξημένων υπηρεσιών σε άνδρες θύματα, η παροχή των επιδομάτων στα θύματα σε εύθετο χρόνο, η αξιολόγηση των πρακτικών που ακολουθούνται από τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας για την εξεύρεση εργασίας και διαμονής για τα θύματα και η εκπαίδευση των λειτουργών Κοινωνικής Ευημερίας επί των καλών πρακτικών για τη φροντίδα των θυμάτων. Προτείνεται, επίσης, περαιτέρω εκπαίδευση των δικαστών και εισαγγελέων, ώστε να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή του νόμου, συνέχιση της αύξησης της χρήσης μαρτυριών εμπειρογνωμόνων κατά τις διώξεις για εγκλήματα που έχουν να κάνουν με εμπορία προσώπων και επαρκής προστασία των θυμάτων κατά τη δικαστική διαδικασία.

Σε ό,τι αφορά την πρόληψη, αναφέρεται ότι η Κυβέρνηση συνέχισε να καταβάλλει προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση. Ειδικότερα, το 2014 οι Αρχές διερεύνησαν επτά υποθέσεις πιθανής εργασιακής εκμετάλλευσης μεταναστών για παράνομη λειτουργία γραφείου εργασίας και ανακάλεσαν τις άδειες λειτουργίας δύο ιδιωτικών γραφείων εργασίας λόγω μη συμμόρφωσης με τους κανονισμούς. Επίσης, μεταξύ άλλων, η Πολυθεματική Συντονιστική Ομάδα κατά της Εμπορίας Προσώπων συντόνισε την εφαρμογή του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά της εμπορίας προσώπων 2013-2015, με τις μη κυβερνητικές οργανώσεις να αναφέρουν σημαντική βελτίωση της συνεργασίας με την Ομάδα κατά την υπό αναφορά περίοδο.

«Ζώνη ατιμωρησίας» τα κατεχόμενα

Ως «ζώνη ατιμωρησίας», σε ό,τι αφορά την εμπορία προσώπων, χαρακτηρίζονται τα κατεχόμενα στην έκθεση του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Όπως αναφέρεται, τα κατεχόμενα εξελίσσονται όλο και περισσότερο σε προορισμό για γυναίκες από την Κεντρική Ασία, την Ανατολική Ευρώπη και την Αφρική, οι οποίες υποβάλλονται σε καταναγκαστική πορνεία σε νυχτερινά κέντρα, οι ιδιοκτήτες των οποίων πληρώνουν υψηλούς φόρους στις «αρχές», μεταξύ οκτώ και δώδεκα εκατομμυρίων δολαρίων ετησίως, σύμφωνα με μέσα ενημέρωσης. Επιπρόσθετα, πληρώνουν στο ψευδοκράτος περίπου δύο χιλιάδες δολάρια ανά γυναίκα, κάτι το οποίο μπορεί να λειτουργήσει αποτρεπτικά σε ό,τι αφορά την καταπολέμηση της εμπορίας προσώπων από πλευράς των πολιτικών.

Σύμφωνα με την έκθεση, μια μη κυβερνητική οργάνωση που δραστηριοποιείται στις κατεχόμενες περιοχές ανέφερε περιπτώσεις κοριτσιών ηλικίας 11 ετών, τα οποία ήταν θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης στην εντός των τειχών πόλη της Λευκωσίας. Όπως αναφέρεται, γυναίκες και άνδρες υποβάλλονται σε καταναγκαστική εργασία στους τομείς της βιομηχανίας, των κατασκευών, της γεωργίας, της οικιακής εργασίας, της εστίασης και του λιανικού εμπορίου. Τα θύματα καταναγκαστικής εργασίας δέχονται απειλές για απέλαση, υποβάλλονται σε περιορισμούς σε ό,τι αφορά τη μετακίνησή τους και ζουν και εργάζονται σε απάνθρωπες συνθήκες. Προέρχονται κυρίως από την Κίνα, το Πακιστάν, τις Φιλιππίνες, την Τουρκία, το Τουρκμενιστάν και το Βιετνάμ.

Σύμφωνα με ΜΚΟ, αριθμός γυναικών εισήλθαν στα κατεχόμενα από την Τουρκία με τουριστική ή φοιτητική βίζα τριών μηνών και εκπορνεύονται σε διαμερίσματα στην κατεχόμενη Λευκωσία, στην Κερύνεια και την Αμμόχωστο. Η έκθεση τονίζει ότι οι «αρχές» δεν πληρούν τα ελάχιστα κριτήρια για την εξάλειψη της εμπορίας προσώπων και δεν καταβάλλουν σημαντικές προσπάθειες προς αυτήν την κατεύθυνση. Επίσης, δεν υπάρχει «νόμος» κατά της εμπορίας προσώπων, ούτε στατιστικά στοιχεία και καταφύγια για θύματα, στα οποία δεν παρέχονται ούτε κοινωνικές, οικονομικές και ψυχολογικές υπηρεσίες.

Σύμφωνα με παρατηρητές, οι «αρχές» στα κατεχόμενα διευκόλυναν την εμπορία προσώπων, ενώ δεν αναγνώριζαν την ύπαρξη καταναγκαστικής εργασίας. Επίσης, δεν υπήρχε «νομοθεσία» που να τιμωρεί τους διακινητές. Τέλος, οι «αρχές» δεν χρηματοδότησαν προσπάθειες κατά της εμπορίας προσώπων και δεν προστάτευσαν τα θύματα, ενώ η «αστυνομία» δεν εκπαιδεύτηκε στον εντοπισμό θυμάτων εμπορίας προσώπων.