Η συνέχεια της μαρτυρίας του Ταξίαρχου Ζένιου στο βιβλίο «Οι Αετοί του Πενταδακτύλου»
Η δεύτερη φάση της εισβολής τη χαραυγή της 14ης Αυγούστου 1974 βρήκε τους γενναίους του Δευτέρου Λόχου του 231 Τάγματος Πεζικού, στο ύψωμα «Άσπροι», έτοιμους να φράξουν και πάλι τον δρόμο στον εισβολέα Αττίλα

Μέρος Στ

Οι δικοί μας παρακολουθούσαν τις εχθρικές κινήσεις, κατά την εκεχειρία, αλλά οι διαταγές του ΓΕΕΦ ήταν αυστηρότατες: «Ούτε ένας πυροβολισμός κατά του εχθρού». Και ο εχθρός ενισχυόταν σε άντρες και οπλισμό, βελτίωνε τις θέσεις του και ετοιμαζόταν για νέα επίθεση καθ’ όλο το μήκος του μετώπου. Άρχισε η δεύτερη φάση της εισβολής τη χαραυγή της 14ης Αυγούστου 1974 και βρήκε τους γενναίους του Δευτέρου Λόχου του 231 Τάγματος Πεζικού, στο ύψωμα «Άσπροι», έτοιμους να φράξουν και πάλι τον δρόμο στον εισβολέα Αττίλα.

Το πρωινό της 14ης Αυγούστου
Ας δούμε πώς περιγράφει παραστατικά τα όσα ακολούθησαν, όπως ακριβώς τα έζησε και τα θυμάται, ο Ταξίαρχος Ζένιος: «Από το πρωί της 14ης Αυγούστου οι Τούρκοι ξανάρχισαν να προσβάλλουν τα φυλάκια του Δευτέρου Λόχου καθ’ όλη τη γραμμή αμύνης. Έπειτα από σφοδρό καταιγιστικό πυρ με όλμους και πολυβόλα, εξαπέλυσαν λυσσαλέα επίθεση κατά του υψώματος 301. Οι ελάχιστοι γενναίοι υπερασπιστές του απέκρουσαν την επίθεση.

Οι Τούρκοι πείσμωσαν και συγκέντρωσαν πυκνά πυρά αεροπορίας, πυροβόλων των αρμάτων, όλμων και πολυβόλων. Το φυλάκιο ανασκάφτηκε και διαλύθηκε κυριολεκτικά. Κάθε άλλη αντίσταση ήταν μάταιη. Έπρεπε να σώσω τα παλληκάρια μου από την άνιση αναμέτρηση και διέταξα σύμπτυξη των ανδρών στον Άγιο Ερμόλαο… Τότε τα τουρκικά πυρά στράφηκαν ομαδικά εναντίον των άλλων υψωμάτων του Δευτέρου Λόχου.

Ιδιαίτερα το ύψωμα «Άσπροι» βομβαρδιζόταν από την τουρκική αεροπορία και ταυτόχρονα βαλλόταν με όλμους και πυροβόλα αρμάτων. Στο Φυλάκιο 306 έπεσε μαχόμενος ο γενναίος χειριστής του πολυβόλου «Μπράουνιγκ» 30 χιλιοστών Φεσάς Αντρέας.

Η νύχτα της 14ης Αυγούστου βρήκε τους γενναίους του Δευτέρου Λόχου να κρατούν ακόμα τις θέσεις τους και να φράσσουν τον δρόμο στον πάνοπλο, πολυάριθμο εχθρό, που ανανέωνε συνέχεια τις απώλειές του σε άντρες και πολεμικό υλικό. Κατά τη διάρκεια της νύκτας έστελλα στρατιώτες σε διάφορα σημεία με αναμμένα τσιγάρα, για να ξεγελούμε τους Τούρκους ότι ήταν επανδρωμένα όλα τα φυλάκια...».

Ανήμερα της Παναγίας
Η 15 Αυγούστου, ανήμερα της Παναγίας, ξημέρωσε και πάλι με σφοδρούς βομβαρδισμούς των υψωμάτων του Δευτέρου Λόχου. Θυμάται και αφηγείται με έκδηλη συγκίνηση ο Ταξίαρχος Ζένιος: «Νηστικούς και διψασμένους, χωρίς τρόφιμα, χωρίς ενισχύσεις, χωρίς επικοινωνίες και χωρίς καμιά υποστήριξη, μας βρήκε στις θέσεις μας η δεύτερη μέρα, της δεύτερης φάσης της εισβολής.

Με το πρώτο φως, οι Τούρκοι άρχισαν να σφυροκοπούν πάλι τις θέσεις μας. Ταυτόχρονα, εξαπέλυσαν επίθεση κατά των υψωμάτων 305, 306, 308 και 310. Έφτασαν μέχρι το ναρκοπέδιο αριστερά του 306, όπου οι γενναίοι υπερασπιστές των υψωμάτων τούς καθήλωσαν, με τα λίγα μέσα που διέθεταν. Κι αυτό ήταν το μεγαλείο των εθνοφρουρών μας. Ελάχιστοι, σε σύγκριση με τον εχθρό, με ελάχιστα μέσα, εξακολουθούσαν να παραμένουν στις θέσεις τους, τιμώντας τα όπλα τα ιερά, που τους είχε εμπιστευτεί η Πατρίδα. Η κατάσταση, όμως, εξελισσόταν δραματικά σε βάρος μας...

Μπροστά στη δυσμενή για μας εξέλιξη, η διοίκηση του Τάγματος διέταξε επίθεση αντιπερισπασμού λόχου μ’ επικεφαλής τον Υπολοχαγό Μάμαλη. Ήταν μια ύστατη προσπάθεια για να μας υποστηρίξει στο πολύ δύσκολο έργο μας. Δυστυχώς, η επίθεση Μάμαλη δεν έφερε τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Λόγω του σφοδρού εχθρικού πυρός, το τμήμα του Μάμαλη καθηλώθηκε.

Η εξέλιξη αυτή έφερε τον Δεύτερο Λόχο σε πολύ δύσκολη θέση, διότι ο πολυαριθμότερος εχθρός άρχισε πια, ανενόχλητος από τις τρεις πλευρές, να επιχειρεί κυκλωτική κίνηση… Ο κίνδυνος ήταν άμεσος… Δεν θα ξεχάσω ποτέ τις εφιαλτικές στιγμές που έζησα με τους άντρες μου στο ύψωμα «Άσπτροι», βλέποντας τον εχθρό να επιχειρεί κυκλωτική κίνηση κι εμείς να μην έχουμε την παραμικρή ενίσχυση, ούτε υποστήριξη από κανέναν. Ούτε σε άντρες, ούτε σε μέσα...».

Απαγκίστρωση ανδρών
Στο σημείο αυτό της αφήγησής του ο Ταξίαρχος Ζένιος σταματά πάλι. Είναι πολύ συγκινημένος. Υγραίνονται τα μάτια του. Δεν του υποβάλλω ερώτηση. Περιμένω κι εγώ συγκινημένος από την αφήγησή του… Και σε λίγο συνεχίζει: «Εκτιμώντας την κατάσταση και με δεδομένο ότι δεν ήταν δυνατή περαιτέρω ενίσχυση ή υποστήριξή μας, λόγω ελλείψεως εφεδρείας και πυρομαχικών, διέταξα απαγκίστρωση των ανδρών όλων των φυλακίων εκτός του 306.

Προτίμησα να σώσω τα νεαρά παλληκάρια, για να πολεμήσουν κάτω από ευνοϊκότερες συνθήκες αλλού, παρά να τα παραδώσω λεία στο τέρας του Αττίλα. Στο Φυλάκιο 306 παρέμεινα με μια ομάδα λιονταρόψυχων και το παγιδέψαμε, κάτω από τα αδιάκοπα πυρά των Τούρκων, που όλο και πλησίαζαν στις θέσεις μας.

Έπρεπε να πάρω τάχιστα μια απόφαση. Και με βαριά καρδιά, αλλά αίσθημα ύψιστης ευθύνης, αποφάσισα να διατάξω σύμπτυξη των γενναίων παλληκαριών μου. Μεταξύ των ωρών 3-4 συμπτυχθήκαμε με βαριά καρδιά. Κινηθήκαμε αρχικά συντεταγμένοι προς το στρατόπεδό μας στον Άγιο Βασίλειο, όπου διαπιστώσαμε έγκαιρα ότι αυτό, που το είχαμε εκκενώσει από την πρώτη μέρα της εισβολής, για να επανδρώσουν ο κάθε λόχος τις θέσεις μάχης, που ήταν ταγμένος, καταλήφθηκε από τους Τούρκους...

Κατευθυνθήκαμε προς τα Μάμμαρη και απ’ εκεί στη Φιλιά και μετά στο Αργάκι. Το βράδυ μετακινηθήκαμε προσωρινά μεταξύ Ευρύχου και Κοράκου. Σε λίγες μέρες ήρθε ο νέος Διοικητής του Τάγματος, αντισυνταγματάρχης Ρουκουνάκης. Ευρισκόμενος ακόμα στην Ευρύχου κλήθηκα από τον νέο Αρχηγό ΓΕΕΦ Υποστράτηγο Ευθύμιο Καραγιάννη και βολιδοσκοπήθηκα κατά πόσο το Τάγμα μας ήταν σε θέση να επανδρώσει και υπερασπιστεί αποτελεσματικά, αν παρίστατο ανάγκη, τη γραμμή καταπαύσεως του πυρός στην περιοχή Ιδαλίου - Λυμπιών.

Ανέφερα στον νέο Αρχηγό τις ελλείψεις και τις ανάγκες του 231 Τάγματος Πεζικού, αλλά ταυτόχρονα τον διαβεβαίωσα ότι είμαστε έτοιμοι να εκτελέσουμε οποιαδήποτε αποστολή μας αναθέσει η υπηρεσία. Το Τάγμα μετακινήθηκε κι επάνδρωσε θέσεις μεταξύ Ιδαλίου - Λυμπιών, αλλά εγώ μετατέθηκα σε λίγο σε άλλη υπηρεσία…».

Κυνηγήθηκε ανηλεώς…
Στο σημείο αυτό αισθάνομαι την ανάγκη ν’ αναφέρω, παρά τη θέλησή του, ότι ο Ταξίαρχος Ζένιος είχε κυνηγηθεί ανηλεώς από συγκεκριμένες μεταπολεμικές κυβερνήσεις, εντελώς αδικαιολόγητα και αναίτια. Άκαπνοι συνάδελφοί του, που δεν πήραν μέρος σε καμιά μάχη κατά τη διάρκεια της εισβολής -αξιωματικοί που είχαν εξαφανιστεί από προσώπου γης ενόσω κροτάλιζαν τα όπλα- ψευδέστατα κατηγορούσαν τον τότε Λοχαγό Ζένιο και άλλους αξιωματικούς που πολέμησαν εναντίον του Αττίλα ότι τάχα δεν ήταν νομιμόφρονες αλλά «αντικυβερνητικοί.

Και χωρίς καμιά διερεύνηση των ανυπόστατων κατηγοριών των «ημετέρων» αξιωματικών εναντίον του, κατά τις κρίσεις των στελεχών του στρατεύματος, άδικα και ανέντιμα, του στερούσαν την προαγωγή, ενώ σε άκαπνους και απόντες μοίραζαν γαλόνια και αστέρια. Ο Νικόλας Ζένιος, όσο απίστευτο κι αν ακούεται, έμεινε καθηλωμένος 17 χρόνια στον βαθμό του λοχαγού.

Δηλαδή είχε «τιμωρηθεί» σε χειρότερη καταδίκη εκείνης που είχε επιβληθεί στον συμπολεμιστή του, υπολοχαγό, τότε, Δαμιανίδη και άλλους αξιωματικούς… Θυμάμαι τα άρθρα που είχα γράψει τότε στη «Σημερινή» και τις ερωτήσεις που υπέβαλλα στους εκάστοτε κυβερνητικούς εκπροσώπους, για τις κατάφωρες αδικίες σε βάρος όχι μόνο του Ζένιου και του Δαμιανίδη αλλά και άλλων έντιμων και ικανών αξιωματικών.

Πάντοτε απέφευγαν να δώσουν απάντηση. Πάντοτε περιορίζονταν στη στερεότυπη δήλωση, «ουδέν σχόλιον», που μεταφραζόταν σε ένοχη σιωπή. Και εδέησε να έρθουν ακομμάτιστοι Υπουργοί Άμυνας, όπως ο Ανδρέας Αλωνεύτης και Αρχηγοί της Εθνικής Φρουράς έντιμοι και αμερόληπτοι, όπως ο στρατηγός Παναγιώτης Μαρκόπουλος, για να κινήσουν τις διαδικασίες άρσης των αδικιών σε βάρος πλείστων αξιωματικών.

Σύντομη εκτίμηση
ΕΚΤΟΣ από τις θύμησές του, ο Ταξίαρχος Ζένιος δεν παρέλειψε, και ως επιτελικός αξιωματικός, να κάνει μια σύντομη εκτίμηση των όσων είχαν διατρέξει κατά τις μάχες εκείνες. Μια εκτίμηση που αφορά κυρίως τους τρόπους με τους οποίους ενέργησαν οι δυο αντίπαλοι στη ζώνη ευθύνης του λόχου του:

*Α' ΕΧΘΡΟΣ:
(1) Εφαρμόζοντας την αρχή «IRON ISTANTMAN» πριν από κάθε του ενέργεια, με όλα τα μέσα που διέθετε, βομβάρδιζε τις θέσεις μας, εξαναγκάζοντας τις δικές μας δυνάμεις να εγκαταλείπουν τις θέσεις τους, όπως συνέβη με τα φυλάκια 305 και 308.

(2) Το πεζικό των Τούρκων δεν εκμεταλλεύτηκε την τρομερή ισχύ των όπλων υποστήριξής του, με αποτέλεσμα την εκδήλωση κάθε ενέργειάς του μετά την άρση των πυρών υποστήριξης ή μετατόπισή τους.

(3) Δεν εκμεταλλεύτηκε το έδαφος για επίθεση με κυκλωτικές κινήσεις, αλλά επιτίθετο κατά μέτωπο σχεδόν πάντοτε, χωρίς επιτυχία.

(4) Διαπιστώθηκε μη στρατιωτική κατάρτιση των ηγητόρων, σε αντίθεση με τους οπλίτες, οι οποίοι υπό την επίδραση μίσους ή υποσχέσεων (ακόμα και υπό την επήρεια ναρκωτικών) εκινούντο όρθιοι, χωρίς να χρησιμοποιούν καθόλου τον παράγοντα έδαφος.

(5) Διαπιστώθηκε τυφλή υπακοή των οπλιτών στους ηγήτορές τους και δεν υποχωρούσαν, παρά τις απώλειές τους, χωρίς διαταγή ή χωρίς συνθηματικά.

(6) Παρατηρήθηκε ρίψη άστοχων πυρών, τελείως ασκόπευτων και ανυπαρξία διοίκησης πυρών.

*ΦΙΛΙΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ:
(1) Ύπαρξη ηθικού και διοίκησης πυρός σε άριστο βαθμό.

(2) Τακτική εκπαίδευση λίαν καλή έως άριστη και πλήρης εκμετάλλευση του εδάφους και πειθαρχία κατά τις τακτικές κινήσεις.

(3) Συντονισμός κινήσεων και πυρών σε άριστο βαθμό.

(4) Επαφή μεταξύ ηγεσίας και μικρών ηγητόρων άριστη.

(5) Πολεμική ικανότητα από λίαν καλή μέχρι άριστη.
(
6) Τα όπλα υποστήριξης και χειριστές ως καλοί, λόγω μη εκπαίδευσης και ανυπαρξίας μέσων επικοινωνίας.