Η μαρτυρία του Ταξίαρχου Ζένιου Νικόλαου στο βιβλίο «Οι αετοί του Πενταδακτύλου»
«Ήταν όλοι τους γενναίοι και οι πεσόντες και οι αγνοούμενοι και οι επιζήσαντες εθνοφρουροί, κληρωτοί και επίστρατοι, ακόμη και πολίτες, ανάμεσά τους και γυναίκες», τονίζει

Μέρος Ε

Ο δεύτερος αξιωματικός του 231 Τ.Π. με τον οποίο συνομιλήσαμε για τη δράση της τιμημένης αυτής Μονάδας κατά τις επιχειρήσεις εναντίον των Τούρκων εισβολέων, το μαύρο καλοκαίρι του 1974, ήταν ο απόστρατος Ταξίαρχος, λοχαγός τότε Διοικητής του Δευτέρου Λόχου, Ζένιος Νικόλαος.

Ο Ταξίαρχος Ζένιος θυμάται τις μαύρες εκείνες μέρες που έζησε η Κύπρος, αλλά μιλά με θαυμασμό για τους άντρες της Μονάδας του, που έπραξαν στο ακέραιο το προς την πατρίδα καθήκον τους. Και με περηφάνια πλέκει το εγκώμιο των νεαρών εθνοφρουρών που έπεσαν πολεμώντας τον εισβολέα, καθώς και εκείνων που είναι ακόμη αγνοούμενοι. Ήταν όλοι τους γενναίοι και οι πεσόντες και οι αγνοούμενοι και οι επιζήσαντες εθνοφρουροί, κληρωτοί και επίστρατοι, ακόμη και πολίτες, ανάμεσά τους και γυναίκες, τονίζει ο Ταξίαρχος Ζένιος.

Το μαύρο ξημέρωμα της εισβολής
Τον ρωτούμε πού τον βρήκε η μαύρη μέρα της εισβολής και μας απαντά: «Αποβραδίς στις 19 Ιουλίου, γύρω στις 10 περίπου, αξιωματικός της Ειρηνευτικής Δύναμης των Ηνωμένων Εθνών με ειδοποίησε ότι το πρωί οι Τούρκοι θα έκαναν εισβολή στην Κύπρο. Ήμουν Διοικητής του Δευτέρου Λόχου, έφερα τον βαθμό του λοχαγού κι ενημέρωσα τη Διοίκηση. Εκάμαμε ανακατανομή των φυλακίων, προωθήσαμε οπλισμό και κατασκευάσαμε ψεύτικες θέσεις όλμων επί του υψώματος ‘Άσπροι’, του Αγίου Βασιλείου, όπου ήταν και η έδρα του Λόχου μου.

Τέσσερεις θέσεις πίσω από το Ύψωμα 306 και δύο πίσω από Ύψωμα 308. Εκεί, στο Ύψωμα ‘Άσπροι’ πήραν θέσεις οι άντρες του Λόχου μου και ετοιμάστηκαν ν’ αντιμετωπίσουν κάθε ενδεχόμενο. Πρωί-πρωί της επόμενης μέρας, 20ής Ιουλίου 1974, οι Τούρκοι άρχισαν να ολμοβολούν εναντίον όλης της διάταξης του Λόχου.

Γινόταν χαλασμός κόσμου. Κατά τις εννέα η ώρα τουρκικά ελικόπτερα και μεταγωγικά άρχισαν να ρίχνουν αλεξιπτωτιστές. Ζήτησα από την 198η Μοίρα Πυροβολικού και άρχισε να προσβάλλει τη ρίψη αλεξιπτωτιστών με εγκαιροφλεγή και κανονικά βλήματα. Η Πυροβολαρχία έκανε θραύση. Οι βολές της ήταν εύστοχες και οι εκρήξεις των βλημάτων με τους καπνούς και τις σκόνες που σηκώνονταν έκαναν τον κάμπο μπροστά μας να μοιάζει με κόλαση.

Βλέπαμε τα αλεξίπτωτα να πέφτουν καιόμενα με τους αλεξιπτωτιστές. Όπως μας ανέφερε αργότερα αξιωματικός της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, οι Τούρκοι είχαν τρομερές απώλειες και άλλαξαν τα σχέδια ενέργειάς τους, αναμένοντας ενισχύσεις. Κατά τις έντεκα η ώρα το Πυροβολικό πήρε και πάλι την πρωτοβουλία και κτύπησε τους Τούρκους στη Φώττα. Εκείνοι περιορίζονταν να ανταποδίδουν τα πυρά με όλμους και πολυβόλα. Διέθεταν αφθονία και όλμων και πολυβόλων. Το απόγευμα ήταν ηρεμία, αλλά τη νύκτα παραμείναμε σε επαγρύπνηση, διότι υπήρχε κίνδυνος νυκτερινής επίθεσης του εχθρού», θυμάται.

Όλα όσα έγιναν στις 21 και 22 Ιουλίου
Με το πρώτο φως της επόμενης ημέρας 21ης Ιουλίου, συνεχίζει, «άρχισε από τους Τούρκους της Φώττας προσβολή των φυλακίων μας 305, 306 και 308. Ταυτόχρονα, τουρκικό τμήμα, δυνάμεως λόχου περίπου, κινήθηκε από τη Φώττα προς το ύψωμα Καλαμπάκι, για να ενισχύσει τους εκεί οχυρωμένους Τούρκους, που δέχονταν επίθεση από τον Λόχο Δαμιανίδη. Το υπόλοιπο τμήμα του τουρκικού λόχου επιχειρούσε προώθηση για την ενίσχυση του ιδίου υψώματος, από άλλη κατεύθυνση.

Οι Τούρκοι όταν έφθασαν στην κοίτη του χειμάρρου Οβκού σταμάτησαν, ενώ άλλες ενισχύσεις κατέφθαναν εκεί όπου οι Τούρκοι ήταν καθηλωμένοι. Το δικό μας πυροβολικό τους κτυπούσε ασταμάτητα με εγκαιροφλεγή βλήματα. Στις 22 Ιουλίου συνεχίστηκαν μπροστά από τις θέσεις μας οι αψιμαχίες.

Οι Τούρκοι, αν και υπέρτεροι σε αριθμό και μέσα, δεν επιχείρησαν επίθεση, αναμένοντας, προφανώς, κι άλλες ενισχύσεις, διότι ο αποδεκατισμός των πρώτων αλεξιπτωτιστών, τους ανάγκασε να αλλάξουν τα σχέδιά τους και να καθυστερήσουν την επίθεση…Πληροφορίες μάλιστα, από αξιωματικούς των Ηνωμένων Εθνών, μιλούσαν για αντικαταστάσεις μερικών Τούρκων αξιωματικών, για ανικανότητα εν ώρα μάχης», εξιστορεί.

«Χαλασμός κόσμου» στους «Άσπρους»
Ο Ταξίαρχος ε.α. στην εξομολόγησή του σημειώνει ακόμη πως «το πρωί της 23ης Ιουλίου ο τουρκικός λόχος που καθηλώθηκε στον Οβκό, ενισχυμένος κατά τη νύκτα, αντί να συνεχίσει την πορεία του για να ενισχύσει το Καλαμπάκι, επιτέθηκε με σφοδρότητα εναντίον των θέσεων του Λόχου μου, στο ύψωμα ‘Άσπροι’. Τους αφήσαμε να πλησιάσουν πολύ κοντά στις θέσεις μας και όταν έκρινα ότι ήταν η κατάλληλη στιγμή, διέταξα πυρ ομαδόν..

Η μάχη ήταν σκληρή και πεισματική. Οι Τούρκοι επετίθεντο λυσσασμένοι κατά κύματα, αλλά οι γενναίοι υπερασπιστές του υψώματος ‘Άσπροι’ γαντζωμένοι κυριολεχτικά στις θέσεις τους, με φράγμα πυρός, τους απωθούσαν και τους υποχρέωναν να παίρνουν θέσεις μακριά από το βεληνεκές των όπλων μας. Εκεί ενισχύονταν, ανασυντάσσονταν και επιχειρούσαν νέες επιθέσεις, χωρίς να υπολογίζουν απώλειες.

Ήταν κάτι απίστευτο αυτό που συνέβαινε με τους Τούρκους. Όλες οι λυσσώδεις επιθέσεις τους απέτυχαν και η εκεχειρία μάς βρήκε εκεί, στα υψώματα, όπου η υπηρεσία μας έταξε να φράξουμε τον δρόμο στον βάρβαρο εισβολέα. Τα υψώματα που υπερασπιζόμασταν είχαν κυριολεκτικά ανασκαφτεί από τους όλμους που έπεφταν ασταμάτητα και από τα πυρά των τουρκικών πολυβόλων.

Το φυλάκιο 301 του Αγίου Ερμολάου διαλύθηκε και οι άντρες του, κάτω από τα καταιγιστικά πυρά του εχθρού, αναγκάστηκαν να συμπτυχθούν. Μέσα στο φυλάκιο παρέμεινε μόνος ένας στρατιώτης, Κώστα τον λέγανε. Αργότερα έμαθα ότι κατετάγη στο Μηχανικό της Εθνικής Φρουράς με τον βαθμό του Λοχία…

Ο Κώστας αναχαίτιζε μόνος τους εχθρούς μέχρι που του σώθηκαν τα πυρομαχικά, οπότε αναγκάστηκε να υποχωρήσει στον Άγιο Ερμόλαο… Μεγάλη εντύπωση μάς προκαλούσε η αφθονία των όλμων που διέθεταν οι Τούρκοι… Τους έριχναν ασταμάτητα, αλλά πολύ εύστοχα. Οι χειριστές ήταν μόνιμοι υπαξιωματικοί, ειδικευμένοι στους όλμους», συμπληρώνει.

Η εκεχειρία
Σταματά για λίγο, φρεσκάρει τη μνήμη του και συνεχίζει ο Ταξίαρχος Ζένιος: «Μέσα στο πανδαιμόνιο των όλμων και των πολυβόλων του υπεράριθμου εχθρού, που είχαμε μπροστά μας, ήρθε και η τουρκική αεροπορία να κτυπήσει τις θέσεις μας. Τα φυλάκια του υψώματος «Άσπροι» που επάνδρωναν οι άντρες του Δευτέρου Λόχου, τον οποίο είχα τη μεγάλη τιμή να διοικώ, ήταν κύριος στόχος των τουρκικών πυρών…

Βάλλονταν ασταμάτητα από αεροπλάνα, όλμους και πολυβόλα. «Άλλο να τα αφηγείσαι και άλλο να τα ζήσεις. Ήταν κυριολεκτικά μια ατμόσφαιρα κόλασης πυρός και η προστασία της Θείας Πρόνοιας μας έβγαλε ζωντανούς από την κόλαση αυτήν», ξανατονίζει ο Ταξίαρχος Ζένιος.

Η εκεχειρία βρήκε τους γενναίους του Δευτέρου Λόχου του 231 Τάγματος Πεζικού να κρατούν τις θέσεις τους, παρά τις σφοδρές επιθέσεις που δέχθηκαν από τους πολυαριθμότερους Τούρκους, από την ξηρά και τον αέρα. Έφραξαν, τα νεαρά αυτά Ελληνόπουλα, τον δρόμο στον εισβολέα και ξαναζωντάνεψαν τις Θερμοπύλες, που εκμεταλλεύτηκε αργότερα την εκεχειρία για να συγκεντρώσει νέες δυνάμεις και οπλισμό, για τη δεύτερη φάση της εισβολής.