ΠΕΝΤΕ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ ΤΗ ΦΟΝΙΚΗ ΕΚΡΗΞΗ, ΣΑΣ ΞΕΝΑΓΟΥΜΕ ΣΤΟΝ ΧΩΡΟ ΠΟΥ ΠΡΟΣΠΑΘΕΙ ΝΑ ΣΤΑΘΕΙ ΣΤΑ ΠΟΔΙΑ ΤΟΥ

Οδοιπορικό και περιδιάβαση της «Σημερινής» στο Μαρί, ένα βιομηχανικά αναπτυσσόμενο χωριό, που βρίσκεται κοντά στη θάλασσα και έχει δύο λιμάνια

Στα νοτιοδυτικά της επαρχίας Λάρνακας, μόλις 39 χιλιόμετρα από την πόλη της, ξεπροβάλλει το Μαρί. Είναι το τελευταίο χωριό της επαρχίας Λάρνακας και αποτελεί το φυσικό σύνορο της επαρχίας Λάρνακας με τη Λεμεσό. Μ’ άλλα λόγια βρίσκεται νοτιοανατολικά της Καλαβασού και νότια του Ζυγίου.

Αρχίζοντας την περιδιάβασή σας στην κοινότητα, θα συναντήσετε αρκετά αποκαταστημένα σπίτια, καθώς και το τουρκοκυπριακό κοιμητήριο. Στη συνέχεια υψώνεται το παλιό δημοτικό σχολείο της κοινότητας, το οποίο θα μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο, αγροτικό μουσείο και εργαστήρι αγροτικής τέχνης. Έπειτα θα συναντήσετε το Τζαμί, το οποίο εγκαταλείφθηκε το 1974, όταν οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι της κοινότητας μεταφέρθηκαν στο βόρειο κατεχόμενο τμήμα του νησιού. Ιδιαίτερα επιβλητικό είναι το Παλιό Αρχοντικό με τα μεγάλα παράθυρα και το μικρό μπαλκόνι, το οποίο διατηρεί το παραδοσιακό ύφος. Σ’ αυτό, σήμερα, παρασκευάζονται παραδοσιακά ψωμιά.

Αμέσως μετά θα μπείτε στον πυρήνα της κοινότητας. Εκεί θα συναντήσετε το Κοινοτικό Συμβούλιο και απέναντί της ένα μικρό μπακάλικο. Αξίζει να επισκεφτείτε την πλατεία με το Κοινοτικό Πάρκο. Στο κέντρο του Κοινοτικού Πάρκου ορθώνεται το μνημείο που ανεγέρθηκε προς τιμήν του αγνοούμενου Ανδρέα Αλεξάνδρου. Πλησίον του μνημείου βρίσκεται μια εκ των εκκλησιών της κοινότητας, οικοδόμημα του 20ού αιώνα, η οποία είναι αφιερωμένη στην Αγία Μαρίνα και τον Άγιο Σπυρίδωνα. Στο κέντρο της κοινότητας κτίζεται επίσης ένα Μνημείο Πεσόντων της 11ης Ιουλίου 2011, εις μνήμην αυτών που έχασαν τη ζωή τους όταν έγινε η έκρηξη στη Ναυτική Βάση.

Ιστορία του χωριού

Το χωριό υπήρχε με αυτήν την ονομασία από τα Μεσαιωνικά Χρόνια. Βρίσκεται σημειωμένο σε παλαιούς χάρτες με το όνομα Marin. Ο Ντε Μας Λατρί το αναφέρει σαν φέουδο που παραχωρήθηκε από τον βασιλιά σε ευγενείς. Για την ονομασία του χωριού υπάρχουν αρκετές εκδοχές. Μια εκδοχή αναφέρει ότι ήταν το αρχαίο χωριό Μάριον. Αυτή όμως απορρίπτεται για τον λόγο ότι το χωριό Μάριον βρίσκεται στην περιοχή της Πόλεως Χρυσοχούς. Στην περιοχή του Μαρί στην τοποθεσία Μεσοβούνι υπήρχε αρχαίος οικισμός της εποχής του σιδήρου. Το 1881 βρέθηκε στην περιοχή μια νεκρόπολη, της οποίας τα ευρήματα στάλθηκαν στο Βρετανικό Μουσείο.

Το 1893 ανακαλύφθηκε και άλλη νεκρόπολη της εποχής του χαλκού. Κοντά στο χωριό είναι ο νεολιθικός οικισμός της Τέντας, ενώ στην περιοχή υπάρχουν και άλλοι αρχαιολογικοί χώροι (Καλαβασός, Χοιροκοιτία, Μαρώνι). Εκτός από τους προϊστορικούς οικισμούς βρέθηκαν στην περιοχή και ίχνη πόλεως των Ιστορικών Χρόνων, ενώ το 1979 βρέθηκε στο χωριό και τάφος των Κυπρο-Αρχαϊκών Χρόνων. Συνεπώς η περιοχή κατοικείτο και κατά τα Προϊστορικά και Ιστορικά Χρόνια.

Μια άλλη εκδοχή για την ονομασία του χωριού αναφέρει ότι το πήρε από την Αγία Μαρίνα. Πράγματι η παλιά εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στην Αγία Μαρίνα. Μια τρίτη άποψη θεωρεί ότι το χωριό πήρε την ονομασία του από κάποιον Μαρίνι στα χρόνια της Φραγκοκρατίας. Η πιο σωστή άποψη θεωρεί ότι το χωριό κατοικείτο πριν από την περίοδο της Φραγκοκρατίας και κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας ονομαζόταν Αγία Μαρίνα. Κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας μετετράπη από τους Φράγκους σε Marin, κι αργότερα μεταφρασμένη στην ελληνική γλώσσα Μαρί.

Οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι του χωριού το ονόμαζαν Tatli Su, που σημαίνει γλυκό νερό. Μετά την τουρκική κατάκτηση της Κύπρου το χωριό εκτουρκίστηκε. Μέχρι τον 19ο αιώνα παρέμεινε τουρκικό και αργότερα λόγω των μεταλλείων της περιοχής, που πρόσφεραν απασχόληση, κατοικήθηκε και από Έλληνες και έγινε μεικτό. Σύμφωνα με το Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά, στην περιοχή του χωριού αποβιβάσθηκε στην Κύπρο η Αγία Ελένη. Από αυτό το γεγονός ονομάστηκε και ο ποταμός της περιοχής Βασιλοπόταμος.

Εκκλησίες του χωριού

Στο Μαρί υπάρχουν μία εκκλησία και τρία ξωκκλήσια. Μετά την τουρκική εισβολή του 1974 αρκετές προσφυγικές οικογένειες, από τις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, κατοίκησαν στο τουρκοκυπριακό χωριό Μαρί της Επαρχίας Λάρνακας. Χριστιανική εκκλησία δεν υπήρχε στο χωριό και ο κόσμος αναζητούσε κάποιον χώρο για να τελέσει τα θρησκευτικά του καθήκοντα.

Η ανέγερση εκκλησίας σε τουρκοκυπριακή γη δεν επιτρεπόταν και έτσι η Χωρητική Αρχή της Κοινότητας, σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Κιτίου, άρχισαν την ανέγερση λυόμενης εκκλησίας για τον σκοπό αυτόν. Όταν ολοκληρώθηκε η εκκλησία καθήκοντα ιερέα ανάλαβε ο Πατήρ Παπαναστασίου Παπακώστας από το κατεχόμενο χωριό Κυθραία. Η εκκλησία είναι αφιερωμένη στον Άγιο Σπυρίδωνα. Σήμερα η εκκλησία επεκτάθηκε, επιδιορθώθηκε και εμπλουτίστηκε με νέες εικόνες. Επίσης διαμορφώθηκε ο περίβολος της εκκλησίας και δενδροφυτεύτηκε η γύρω περιοχή.

Επιπλέον, στο κέντρο της Κοινότητας υπάρχει η αξιόλογη εκκλησία της Αγίας Μαρίνας. Το Κοινοτικό Συμβούλιο σε συνεργασία με το Τμήμα Αρχαιοτήτων αναμένεται να προχωρήσουν στην αναστήλωση και διατήρηση του αξιόλογου αυτού μεσαιωνικού κτίσματος.

Επίσης, βόρεια της κοινότητας υπάρχουν μερικά υπολείμματα ερειπίων του εξωκκλησιού της Αγίας Μαύρης. Δεν υπάρχουν στοιχεία για την ιστορία του εξωκκλησιού. Το Κοινοτικό Συμβούλιο θα συνεργαστεί με διάφορους δωρητές για την κατασκευή νέου εξωκκλησιού.

Ένα άλλο μικρό αλλά αξιόλογο εξωκκλήσι είναι αυτό των Αγίων Ελένης και Κωνσταντίνου, που βρίσκεται λίγο έξω από το χωριό, πάνω από ένα μικρό ύψωμα, δίπλα απ' την παραλία. Το εκκλησάκι κτίστηκε γύρω στο 1995 από την Τσιμεντοποιία Βασιλικού. Είναι ένα μικρό εξωκκλήσι κτισμένο με πέτρα, αφιερωμένο στην Αγία Ελένη, για τον λόγο ότι εκεί βρίσκεται ο Βασιλοπόταμος - σύμφωνα με την παράδοση είναι ο τόπος αποβίβασης της Αγίας Ελένης στην Κύπρο, που μετέφερε στο νησί μας το Τίμιο Ξύλο στο Μοναστήρι του Σταυροβουνίου. Αξιόλογο είναι το εικονοστάσι του εξωκκλησιού, σκαλισμένο σε ξύλο, που κατασκευάστηκε στη Μονή Σταυροβουνίου. Τα έξοδα κατασκευής του εικονοστασίου ανέλαβε προσωπικά ο κύριος Πασχάλης Πασχαλίδης, πρώην εκτελεστικός πρόεδρος του Τσιμεντοποιείου Βασιλικού.

Μνημείο Αγνοουμένων

Στη νοτιοανατολική πλευρά της κοινότητας, στην καρδιά του καταπράσινου κοινοτικού πάρκου, υψώνεται το Μνημείο Ηρώων, αφιερωμένο στον αγνοούμενο Ανδρέα Αλεξάνδρου. Το μνημείο ανεγέρθηκε από το Κοινοτικό Συμβούλιο το 2001. Το φιλοτέχνησε ο γλύπτης Κώστας Κουγιούντας από την Κοφίνου. Πρόκειται για μια μαρμάρινη πλάκα, πλαισιωμένη με πλακόστρωτο, κι έναν ολάνθιστο κήπο.

Ο Ανδρέας Αλεξάνδρου γεννήθηκε το 1955, στο κατεχόμενο χωριό Στύλλοι της επαρχίας Αμμοχώστου και μεγάλωσε σε πολυμελή οικογένεια. Φοίτησε στο Οικονομικό Γυμνάσιο Αμμοχώστου, απ’ όπου και αποφοίτησε με άριστα. Το 1974, όταν ξέσπασε ο πόλεμος, είχε μόλις επιστέψει από τη Σχολή Αξιωματικών της Κρήτης. Αμέσως μετά υπηρέτησε με τον βαθμό του ανθυπολοχαγού στο 399 Τάγμα Πεζικού Τρικώμου. Κατά τη διάρκεια του πολέμου διετέλεσε διοικητής του λόχου στην Άσπρη Μούττη της Κερύνειας. Από τότε αγνοείται και δυστυχώς ακόμη και σήμερα η τύχη του παραμένει άγνωστη.

Λιμάνια

Στο Μαρί υπάρχουν δυο λιμάνια, το ένα λειτουργεί ως βιομηχανικό λιμάνι και το άλλο ως ψαρολίμανο. Το ψαρολίμανο λειτουργεί στην κοινότητα από τη δεκαετία του ’70. Από τότε μέχρι σήμερα έτυχε συντήρησης και αρκετών αλλαγών, με κύριο στόχο την αναβάθμισή του. Αρχικά, χτίστηκε ως βοηθητικό λιμάνι της «Τσιμεντοποιίας Βασιλικού». Το προαναφερόμενο λιμανάκι εξυπηρετεί τις ανάγκες τόσο της κοινότητας, όσο και των γειτονικών κοινοτήτων, όπως του Μαρωνίου και του Ζυγίου. Μπορεί να φιλοξενήσει μέχρι και πενήντα βάρκες.

Το βιομηχανικό λιμάνι χρησιμοποιείται από τις «Τσιμεντοποιίες» που εδρεύουν στην κοινότητα, του Βασιλικού και της Μονής. Όπως και το ψαρολίμανο, λειτούργησε τη δεκαετία του ’70. Έχει τη δυνατότητα να φιλοξενήσει περί τα πέντε μεγάλα εμπορικά πλοία. Αναμφίβολα, αμφότερα τα λιμάνια προσδίδουν στην κοινότητα μια ξεχωριστή ομορφιά, με ωραιότερη ίσως τη στιγμή που ελλιμενίζονται τα ψαροκάικα στο λιμανάκι.

Λατομεία στο Μαρί

Στο Μαρί υπάρχουν τέσσερα λατομεία, τα οποία τελούν υπό την επίβλεψη των «Τσιμεντοποιείων Μονής και Βασιλικού». Τα δυο λατομεία βρίσκονται στα νοτιανατολικά της κοινότητας, στην περιοχή Κόλυμπoς. Απ’ αυτά εξορύσσεται άργιλος, ο οποίος αποτελεί πρώτη ύλη για την παραγωγή τσιμέντου. Τα άλλα δύο λατομεία βρίσκονται το ένα στα νοτιοδυτικά, στην περιοχή Μάντρα του Μιχαήλη, και το άλλο στα Νότια, στην περιοχή Μαραγγάδες. Από το πρώτο εξορύσσεται ο άργιλος και από το δεύτερο ο ασβεστόλιθος. Τόσο ο άργιλος όσο και ο ασβεστόλιθος αποτελούν βασικά συστατικά του τσιμέντου.

Το Πολιτιστικό Φεστιβάλ

Το κοινοτικό συμβούλιο Μαρί έχει δώσει μεγάλη σημασία στα πολιτιστικά της κοινότητας. Πρωτοστατεί στη διοργάνωση του Πολιτιστικού Φεστιβάλ, που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στις 17 Ιουλίου, στο οποίο τιμάται η μνήμη της Αγίας Μαρίνας. Στο Φεστιβάλ αυτό παρουσιάζονται κυπριακοί χοροί, ελληνικά και ξένα συγκροτήματα παραδοσιακών χορών, σάτιρα, απαγγελίες ποιημάτων και τσαττιστών.