ΕΠΙΣΗΣ ΑΠΟΡΡΙΨΕΙΣ ΖΩΙΚΩΝ ΑΠΟΒΛΗΤΩΝ ΜΟΛΥΝΑΝ ΥΠΟΓΕΙΑ ΝΕΡΑ ΤΟΥ ΕΔΑΦΟΥΣ

Ποιος ελέγχει τους σταθμούς βιοαερίου; Η ΡΑΕΚ αδειοδοτεί, η ΑΗΚ πληρώνει, ενώ άλλες Υπηρεσίες και Τμήματα απορρίπτουν και τιμωρούν

Χαώδης είναι η κατάσταση ελέγχου της ορθής λειτουργίας των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας

Χαώδης φαίνεται να είναι η κατάσταση ελέγχου της ορθής λειτουργίας των σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας με βιομάζα/βιοαέριο που λειτουργούν στην Κύπρο παράγοντας ηλεκτρισμό, ο οποίος πωλείται στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου.

Τα αποτελέσματα της σύγχυσης αυτής είναι τα πρόσφατα κρούσματα μόλυνσης χωριών από τοξικά αέρια, όπως είναι το υδρόθειο, καθώς και της μόλυνσης του εδάφους
από την απόρριψη ζωικών αποβλήτων γύρω από κάποιους σταθμούς, με αποτέλεσμα τη μόλυνση των υπόγειων υδάτων και του εδάφους.

Σύμφωνα με τη Ρυθμιστική Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), έξι κρατικές και ημικρατικές Υπηρεσίες και Τμήματα έχουν ξεχωριστές ευθύνες για κάθε στάδιο της αδειοδότησης και ελέγχου της ορθής λειτουργίας των σταθμών αυτών και οι οποίες, μέσα από την πράξη, φαίνεται να μην έχουν συντονισμό μεταξύ τους.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι η ΡΑΕΚ ουδέποτε ανακάλεσε την άδεια λειτουργίας σταθμού βιοαερίου που λειτουργεί εδώ και μια δεκαετία στην Κάτω Μονή, χωρίς πολεοδομικές άδειες (και καταδικάστηκε δικαστικώς), ενώ κατά την πορεία της λειτουργίας του τιμωρήθηκε και από το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας για θέματα
Ασφάλειας και Υγείας.

Το θέμα του ίδιου σταθμού τέθηκε εξάλλου στη Βουλή τον Ιανουάριο του 2015, από τον βουλευτή Γιώργο Περδίκη, για εκπομπές του τοξικού αερίου υδρόθειο στην ατμόσφαιρα (μετρήσεις του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας).

Το θέμα πιθανόν να αφορά και αθέμιτο ανταγωνισμό μεταξύ των σταθμών αυτών, αφού κάποιοι που τηρούν όλες τις νόμιμες διαδικασίες, προδιαγραφές και άδειες λειτουργίας μειονεκτούν έναντι των άλλων. Πρέπει να σημειωθεί ότι η ΑΗΚ πληρώνει στους ιδιοκτήτες αυτών των σταθμών πολλά εκατομμύρια ευρώ για την αγορά ηλεκτρισμού και τα λεφτά αυτά προέρχονται από τους λογαριασμούς των πελατών της, οι οποίοι πληρώνουν και επιπρόσθετο ποσό για Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Κανένας συντονισμός

Το σοβαρό πρόβλημα ενιαίου, συστηματικού και αποτελεσματικού ελέγχου, ο οποίος θα προστατεύει τους πολίτες και το περιβάλλον, αποδεικνύεται και από τις δηλώσεις στην εφημερίδα μας του Λειτουργού Ενέργειας της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕΚ) Παναγιώτη Κελίρη, ο οποίος σε συγκεκριμένες ερωτήσεις μας για τον σταθμό στην Κάτω Μονή, αλλά και για σταθμό βιοαερίου στο Μαρκί που εντοπίστηκε τον Μάιο να απορρίπτει ζωικά απόβλητα στο έδαφος, απάντησε γενικά ότι: «Η άδεια της ΡΑΕΚ δεν απαλλάσσει τον κάτοχό της από την υποχρέωση να εξασφαλίσει όλες τις άλλες απαιτούμενες άδειες και εγκρίσεις.

Μπάχαλο με τις αρμοδιότητες

Είναι αρμοδιότητα των εμπλεκομένων κυβερνητικών Τμημάτων που εγκρίνουν και αδειοδοτούν, όπως του Τμήματος Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, του Τμήματος Επιθεώρησης Εργασίας του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως του Υπουργείου Εσωτερικών και άλλων, να ελέγχουν και βεβαιώνουν ή/και οποιεσδήποτε άλλες ενέργειες ή/και να διενεργούν μετρήσεις για τη συμμόρφωση των αδειούχων κατά τη λειτουργία των σταθμών με τους όρους της έγκρισης που χορήγησαν.

Η ασφάλεια και υγεία των εργαζομένων ή/και επισκεπτών, οποιουδήποτε υποστατικού, εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Ασφαλίσεων, Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, και όσον αφορά την Πολεοδομική άδεια το Τμήμα Πολεοδομίας & Οικήσεως του Υπουργείου Εσωτερικών».

Όπως μας είπε: «Η ΡΑΕΚ λαμβάνει υπόψη κατά το στάδιο αξιολόγησης μιας αίτησης, πριν τη λήψη απόφασης για χορήγηση ή μη της αιτούμενης άδειας/εξαίρεσης από άδεια, την Περιβαλλοντική Μελέτη που υποχρεούται κάθε αιτητής να υποβάλει στη ΡΑΕΚ, επί της οποίας Μελέτης η ΡΑΕΚ λαμβάνει υπόψη και τη γνωμάτευση της αρμόδιας Αρχής.

Η εξέταση και γνωμάτευση επί των Μελετών Εκτίμησης των Επιπτώσεων στο Περιβάλλον διενεργείται από Επιτροπή την οποία προεδρεύει το Τμήμα Περιβάλλοντος και στην οποία μόνιμα Μέλη μεταξύ άλλων είναι το Τμήμα Επιθεώρησης Εργασίας, το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως, το Υπουργείο Υγείας, το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου, Βιομηχανίας και Τουρισμού, τα Δημόσια Έργα, το ΕΤΕΚ, η Ομοσπονδία των Περιβαλλοντικών και Οικολογικών Οργανώσεων».

Στην ερώτησή μας αν η ΡΑΕΚ διενεργεί ελέγχους στους σταθμούς ΑΠΕ κατά τη διάρκεια της λειτουργίας τους, ο κ. Κελίρης μάς είπε: «Ένας από τους όρους που περιλαμβάνεται στην άδεια/εξαίρεση από άδεια της ΡΑΕΚ δεν επιτρέπει στους κατόχους των αδειών/εξαιρέσεων από άδεια να θέσουν σε λειτουργία τον σταθμό προτού εξασφαλίσουν και υποβάλουν στη ΡΑΕΚ αντίγραφο του Πιστοποιητικού Επιθεώρησης και Ελέγχου, σύμφωνα με τις απαιτήσεις των Κανόνων Μεταφοράς και Διανομής.
Συμπληρωματικά αναφέρεται ότι για να είναι δυνατή η σύνδεση του σταθμού με το δίκτυο Διανομής ή Μεταφοράς, ανάλογα, είναι απαραίτητη προϋπόθεση η εξασφάλιση αυτού του Πιστοποιητικού Επιθεώρησης και Ελέγχου του σταθμού».

Η Ευρωπαϊκή Ένωση

Ο κανονισμός (ΕΚ) αριθ. 178/2002 της Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί τον ακρογωνιαίο λίθο της νέας ευρωπαϊκής νομοθεσίας στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων.

Σύμφωνα με τον κανονισμό αυτόν, οι μονάδες παραγωγής βιοαερίου και οι μονάδες λιπασματοποίησης εγκρίνονται από την αρμόδια Αρχή. Οι όροι για τη χορήγηση της έγκρισης αφορούν τη φύση και τον εξοπλισμό των μονάδων.

Επίσης, οι μονάδες αυτές εφαρμόζουν μεθόδους παρακολούθησης και ελέγχου κρίσιμων σημείων. Η έγκριση αναστέλλεται άμεσα όταν παύσουν να πληρούνται οι προϋποθέσεις βάσει των οποίων χορηγήθηκε.

Μόνο τα ακόλουθα ζωικά υποπροϊόντα μπορούν να υποστούν μεταποίηση σε μονάδα παραγωγής βιοαερίου ή σε μονάδα λιπασματοποίησης:

Τα υλικά της κατηγορίας 2, τα οποία υπόκεινται στη μέθοδο μεταποίησης αριθ.1 σε μονάδα μεταποίησης της κατηγοράς 2. Η κόπρος και το περιεχόμενο μόνο της εντερικής οδού, το γάλα και το πρωτόγαλα. Τα υλικά της κατηγορίας 3, υφίστανται συγκεκριμένα μέτρα υγιεινής και μεταποίησης για τις μονάδες παραγωγής βιοαερίου και τις μονάδες λιπασματοποίησης.

Στην Κύπρο

Σύμφωνα με τον κ. Κελίρη, η παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) κατά το 2015 ανήλθε στις 384.529MWh, που αντιπροσωπεύει το 8,52% της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας.

Όπως εξήγησε, «η Ευρωπαϊκή Οδηγία 2009/28/ΕΚ θέτει υποχρεωτικούς στόχους για τα κράτη μέλη ως προς την προώθηση των ΑΠΕ και το συνολικό μερίδιο ενέργειας από ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας.

Συγκεκριμένα, κάθε κράτος μέλος υποχρεούται το μερίδιο ενέργειάς του από ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας το 2020 να αντιστοιχεί τουλάχιστον στον εθνικό συνολικό στόχο του, ο οποίος για την Κύπρο, σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΑ της Οδηγίας, ανέρχεται στο 13%.

Η Κύπρος για επίτευξη αυτού του υποχρεωτικού στόχου έθεσε επιμέρους στόχους στις τρεις κατηγορίες ενέργειας, τον ηλεκτρισμό, τη θέρμανση, την ψύξη και τις μεταφορές.

Όσον αφορά τον ηλεκτρισμό, η Κύπρος αποφάσισε ότι το ποσοστό της ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από ΑΠΕ στη συνολική κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας το έτος 2020 πρέπει να ανέρχεται τουλάχιστον στο 16%».

Σήμερα στην Κύπρο λειτουργούν 14 σταθμοί παραγωγής ηλεκτρισμού με πρωτογενή πηγή ενέργειας Βιομάζα/Βιοαέριο, που παράγεται κυρίως από αναερόβια επεξεργασία χοιρολυμάτων.

Σε μερικούς σταθμούς το Βιοαέριο παράγεται από λύματα βουστασίων ή/και αστικά λύματα. Η ΡΑΕΚ εξετάζει και αξιολογεί την οικονομική βιωσιμότητα των προτεινόμενων έργων μόνο στο στάδιο της αξιολόγησης της αίτησης και πριν από τη χορήγηση ή μη της αιτούμενης άδειας/εξαίρεσης από άδεια.

Αιτήσεις για Παρεκκλίσεις/Εξαιρέσεις

Στην ιστοσελίδα της ΡΑΕΚ εντοπίσαμε ότι υπάρχουν 1.200, περίπου, αιτήσεις για εξαιρέσεις από ιδιοκτήτες σταθμών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ). Το 95% από αυτές φαίνεται ότι εγκρίνονται.

Στην ερώτησή μας προς τον κ. Κελίρη, μήπως εγκρίνονται απλώς και μόνο για να πιάσουμε τα όρια που μας επιβάλλει η Ευρωπαϊκή Ένωση για παραγωγή ηλεκτρισμού από Ανανεώσιμες; μας απάντησε: «Η ΡΑΕΚ εξετάζει και αξιολογεί αιτήσεις κατ’ αποκλειστικότητα, με βάση τα κριτήρια που καθορίζει ο Νόμος 122(Ι) του 2003 και οι απορρέοντες από τον Νόμο Κανονισμοί και Αποφάσεις της ΡΑΕΚ. Με βάση αυτά τα κριτήρια η ΡΑΕΚ χορηγεί, απορρίπτει και ανακαλεί τις Άδειες/Εξαιρέσεις της.

Οι άδειες εξαίρεσης από άδεια που χορηγεί η ΡΑΕΚ, μεταξύ άλλων, περιλαμβάνουν όρους αναφορικά με την αιτούμενη δραστηριότητα παραγωγής ηλεκτρισμού, την πρωτογενή πηγή ενέργειας, την προτεινόμενη τοποθεσία εγκατάστασης του σταθμού, την τεχνική και οικονομική δυνατότητα του αιτητή, την οικονομική βιωσιμότητα του σταθμού.

Επιπρόσθετα στην άδεια/εξαίρεση από άδεια της ΡΑΕΚ περιλαμβάνεται όρος ο οποίος προνοεί ότι, σύμφωνα με τον Νόμο, τους Κανονισμούς και τις Αποφάσεις της ΡΑΕΚ, η χορήγηση άδειας/εξαίρεσης από άδεια της ΡΑΕΚ δεν απαλλάσσει τον κάτοχό της από την υποχρέωση να εξασφαλίσει όλες τις άλλες απαιτούμενες από αρμόδια κυβερνητικά τμήματα άδειες και εγκρίσεις, βάσει άλλων Νόμων.

Οι άδειες/εξαιρέσεις από άδεια που χορηγεί η ΡΑΕΚ είναι για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα και υπόκεινται σε όρους, ανάλογα με το είδος/κατηγορία της άδειας/εξαίρεσης. Ο κάτοχος άδειας/εξαίρεσης δύναται να υλοποιήσει το έργο υπό την προϋπόθεση ότι θα εκπληρώσει τη νομική υποχρέωσή του να εξασφαλίσει όλες τις άλλες εγκρίσεις».

Κληθείς να σχολιάσει αν υπήρξαν περιπτώσεις που η ΡΑΕΚ ανακάλεσε άδειες και έκλεισε σταθμούς, ο κ. Κελίρης μάς απάντησε ότι «σε περιπτώσεις που κάτοχος άδειας/εξαίρεσης από άδεια παραβιάζει όρους της άδειας/εξαίρεσης από άδεια που του χορήγησε η ΡΑΕΚ, ο Νόμος, οι απορρέοντες Κανονισμοί και Αποφάσεις της ΡΑΕΚ προβλέπουν τη διαδικασία που πρέπει να ακολουθείται. Η ΡΑΕΚ έχει απορρίψει σημαντικό αριθμό αιτήσεων και έχει ανακαλέσει άδειες/εξαιρέσεις από άδεια, για τις περιπτώσεις που παραβίαζαν τον Νόμο ή/και τους όρους της άδειας/εξαίρεσης από άδεια που τους χορήγησε η ΡΑΕΚ και επέβαλε διοικητικά πρόστιμα».