Η Κύπρος 49η σε παγκόσμια έκθεση για την πρόσβαση των ανηλίκων στη δικαιοσύνη
Έρευνα του Διεθνούς Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού συνοψίζει τα συμπεράσματα από 197 εκθέσεις χωρών, με τη βοήθεια εκατοντάδων δικηγόρων και μη κυβερνητικών οργανώσεων

Καθόλου φιλικό δεν είναι το σύστημα απονομής δικαιοσύνης της χώρας μας προς τα παιδιά, σύμφωνα με τα αποτελέσματα έκθεσης του Διεθνούς Δικτύου για τα Δικαιώματα του Παιδιού (Child Rights International Network). Η έκθεση αφορά την πρόσβαση που έχουν οι ανήλικοι στη δικαιοσύνη.

Συγκεκριμένα, η Κύπρος κατατάσσεται στην 49η θέση μεταξύ 197 χωρών, πιο χαμηλά στη λίστα από χώρες όπως η Κένυα, η Ινδία, το Μεξικό, η Γουατεμάλα, η Κολομβία και η Βολιβία.

Στο μεταξύ, τις πρώτες δέκα θέσεις καταλαμβάνουν το Βέλγιο, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Φινλανδία, η Ολλανδία, το Λουξεμβούργο, η Κένυα, η Ισλανδία, η Λετονία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η έκθεση του διεθνούς δικτύου κατατάσσει τη Νορβηγία 13η, τη Γαλλία 21η, την Ελλάδα 33η και την Ιρλανδία με την ίδια βαθμολογία με την Κύπρο.

Ακολουθούν η Ουγκάντα και οι ΗΠΑ με την ίδια βαθμολογία στην 51η θέση, η Τσεχία στην 53η και το Περού στην 54η. Σουηδία και Τουρκία ισοβαθμούν στην 54η θέση, ενώ η Γερμανία κατατάσσεται λίγο πιο κάτω στην 66η θέση, με την Αυστρία να λαμβάνει την 71η θέση.

Συμπεράσματα από 197 χώρες
Σημειώνεται ότι «η έρευνα αυτή συνοψίζει τα συμπεράσματα από 197 εκθέσεις χωρών, με τη βοήθεια εκατοντάδων δικηγόρων και μη κυβερνητικών οργανώσεων, και έχει ως στόχο να συμβάλει στη βελτίωση πρόσβασης των παιδιών στη δικαιοσύνη σε εθνικό επίπεδο».

«Τα πορίσματα της έκθεσης διαχωρίζονται σε 4 τμήματα/ενότητες: το νομικό καθεστώς του CRC, το νομικό καθεστώς του παιδιού, τα αποτελεσματικά ένδικα μέσα και τα πρακτικά ζητήματα όταν συμβαίνουν παραβιάσεις στο εθνικό νομικό σύστημα», προστίθεται.

«Η σημασία της πρόσβασης στη δικαιοσύνη πρέπει να εφαρμόζεται εξίσου σε παιδιά και ενήλικες, ωστόσο τα δικαιώματα των παιδιών παραμελούνται και αγνοούνται για μεγάλο χρονικό διάστημα», αναφέρεται.

Ο Γενικός Διευθυντής του «Hope For Children» Joseph Varughese εκφράζει τη θέση ότι «προκειμένου να βελτιωθεί η πρόσβαση των παιδιών στη δικαιοσύνη, οι δημόσιες Αρχές οφείλουν να εξετάσουν τις υπηρεσίες παιδικής μέριμνας που συνδέονται με τον οποιονδήποτε τρόπο στο σύστημα δικαιοσύνης: όλοι όσοι έρχονται σε επαφή με τα παιδιά κατά την περίοδο εμπλοκής τους με τη δικαιοσύνη, όπως για παράδειγμα δάσκαλοι, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι και άλλοι ενδιαφερόμενοι».

«Δεν υπάρχει δικαιοσύνη»
Δεν υπάρχει φυσική δικαιοσύνη προς τα παιδιά στην Κύπρο, ανέφερε σε δηλώσεις στη «Σ» η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού και παράλληλα Επίτροπος Νομοθεσίας Λήδα Κουρσουμπά. Πρόσθεσε ότι ως θεσμός έχουν ετοιμάσει ένα νομοσχέδιο που αφορά τη σχέση του παιδιού με την Ποινική Δικαιοσύνη, το οποίο έχει αποσταλεί στον Υπουργό Δικαιοσύνης και στους άλλους αρμόδιους φορείς για διαβούλευση.

Η κ. Κουρσουμπά ανέφερε ότι το νομοσχέδιο εγκαθιδρύει ένα νέο σύστημα ποινικής δικαιοσύνης, φιλικής προς τα παιδιά που βρίσκονται σε σύγκρουση με το νόμο. Σημειώνεται ότι το νομοσχέδιο βρίσκεται ενώπιον των αρμοδίων Αρχών για περίπου δύο χρόνια.

Δικάζονται ως ενήλικες
Αξίζει να αναφερθεί ότι σήμερα, με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία, παιδιά κάτω των 14 ετών θεωρούνται ποινικά ανεύθυνα, ακόμη και αν σκοτώσουν.

Ωστόσο, παιδιά άνω των 14 ετών, λόγω κενών στον νόμο, δικάζονται ως ενήλικες σε πολλές περιπτώσεις, αναφέρει η Επίτροπος, γεγονός που παραβιάζει τα δικαιώματά τους. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, παιδί, για το ποινικό σύστημα, σημαίνει πρόσωπο μεταξύ δεκατεσσάρων ετών και είκοσι ενός, που κατηγορείται ενώπιον Δικαστηρίου για οποιοδήποτε αδίκημα που διέπραξε πριν συμπληρώσει το δέκατο όγδοο έτος της ηλικίας του.

Βασικές πρόνοιες του νομοσχεδίου
Με βάση πρόνοιες του πρωτοποριακού για τα κυπριακά δεδομένα νομοσχεδίου, δημιουργούνται ειδικές δομές και θεσμοί σε όλα τα στάδια των διαδικασιών που αφορούν παιδιά, τα οποία έρχονται σε σύγκρουση με νόμο. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνει πρόνοιες όπως:

Η ποινική δίωξη ή/και κράτηση παιδιών να αποτελούν το έσχατο μέτρο και να επιβάλλονται μόνο εφόσον οποιαδήποτε άλλα μέτρα έχουν δοκιμαστεί και αποτύχει, ανεξαρτήτως της σοβαρότητας του αδικήματος που έχει διαπραχθεί.
Η προφυλάκιση και η φυλάκιση παιδιών απαγορεύεται. Δύναται το δικαστήριο να διατάσσει τον περιορισμό παιδιού σε ειδικό χώρο περιορισμού παιδιών, ή στην άσκηση κοινωνικής εργασίας.

Εγκαθιδρύονται ειδικά δικαστήρια ανηλίκων, ένα σε κάθε Επαρχία, τα οποία δεν θα πρέπει να στεγάζονται στον χώρο οποιωνδήποτε άλλων δικαστηρίων.

Κάθε Δικαστήριο Ανηλίκων συγκροτείται από έναν ή περισσότερους Δικαστές Ανηλίκων, τους οποίους διορίζει το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο.

Οι ποινές που προβλέπονται
Σύμφωνα με το προσχέδιο, σε περίπτωση που το Δικαστήριο κρίνει το παιδί ως ένοχο αδικήματος, δύναται είτε να επιπλήξει απλώς το παιδί και να το απαλλάξει από οποιοδήποτε άλλο μέτρο ή ποινή, ή να προχωρήσει περαιτέρω με την υπόθεση και να λάβει μία ή περισσότερες από τις πιο κάτω αποφάσεις:

(α) απαλλαγή ή απαλλαγή υπό όρους
(β) επιβολή προστίμου ή/και επιβολή καταβολής των εξόδων ή/και αποζημίωσης στο θύμα από το παιδί
(γ) διάταγμα με το οποίο να υποχρεώνει τον γονέα ή κηδεμόνα να καταβάλει αποζημίωση στο θύμα
(δ) διάταγμα γονικής επιτήρησης
(ε) διάταγμα επιβολής κοινοτικής επιτήρησης
(στ) διάταγμα κράτησης σε χώρο κράτησης παιδιών

Υποχρεώσεις Αστυνομίας
Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, σε περίπτωση σύλληψης, είτε με ένταλμα είτε χωρίς, οποιουδήποτε παιδιού ως υπόπτου για τη διάπραξη οποιουδήποτε αδικήματος, η Αστυνομία θα πρέπει να διασφαλίζει ότι η περίπτωση τυγχάνει χειρισμού από ειδικά εκπαιδευμένο λειτουργό της Αστυνομίας. Προνοεί, επίσης, το νομοσχέδιο ότι Λειτουργός Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερία θα ενημερώνεται άμεσα από την Αστυνομία, για να αξιολογήσει την κατάσταση του παιδιού.

Διασφαλίζεται ακόμα από το νομοσχέδιο ότι το παιδί δεν κρατείται σε κελί, αλλά σε άλλο χώρο του Σταθμού, ενώ τονίζεται ότι θα πρέπει εντός είκοσι τεσσάρων ωρών από τον χρόνο που το παιδί τέθηκε υπό κράτηση, να ολοκληρώνονται οι ανακρίσεις ή/και η λήψη γραπτής κατάθεσης.

Παιχνίδια στην ανάκριση
Αξίζει να αναφερθεί ότι σε αρκετές χώρες χρησιμοποιούνται υλικά για παιγνίδια ώστε να διευκολύνεται η επικοινωνία των παιδιών κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας. Οι φιλικές προς τα παιδιά αίθουσες λήψης καταθέσεων των αστυνομικών τμημάτων στην Εσθονία διαθέτουν ανατομικές κούκλες, που μπορούν να ντυθούν και να γδυθούν για χρήση σε υποθέσεις σεξουαλικής κακοποίησης, ένα εργαλείο που χρησιμοποιείται σε αρκετές χώρες.

Στη Φινλανδία, οι κοινωνικοί λειτουργοί χρησιμοποιούν συχνά κάρτες με αρκουδάκια, για να διευκολύνουν τα παιδιά να εκφράσουν τα συναισθήματά τους. Διαφορετικές εκδόσεις αυτών των καρτών έχουν σχεδιαστεί επίσης και για παιδιά μεγαλύτερης ηλικίας.