ΦΙΛΙΟΣ ΦΥΛΑΚΤΟΥ: Η ΑΝΑΓΚΗ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΤΩΝ ΑΝΑΛΦΑΒΗΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ, Η ΚΥΡΙΟΤΕΡΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ

Δίχως άλλη καθυστέρηση επιβάλλεται να εφαρμοστούν πολύ συγκεκριμένα μέτρα για την αναγκαία βελτίωση της καθημερινής εκπαιδευτικής πράξης. Μέτρα που θα αναβαθμίσουν ποιοτικά την παρεχόμενη δημόσια εκπαίδευση, τονίζει στη «Σ» ο πρόεδρος της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Ελλήνων Δασκάλων

Οι πρωτοφανείς συνθήκες της οικονομικής κρίσης κατέστησαν και τη φετινή σχολική χρονιά δύσκολη. Η κυπριακή κοινωνία και μαζί με αυτήν η εκπαίδευση έχουν να αντιμετωπίσουν τις περιοριστικές, ασφυκτικές, σκληρές και άδικες πολιτικές που εφαρμόστηκαν

Το Υπουργείο Παιδείας σχεδιάζει και δρομολογεί, τα τελευταία χρόνια, μεταρρυθμίσεις και αλλαγές με απώτερο σκοπό την αναβάθμιση της ποιότητας της δημόσιας εκπαίδευσης που παρέχεται

Παραδέχεται ότι η ανεργία, η ανέχεια, τα κοινωνικά παντοπωλεία και η σκληρή πραγματικότητα χιλιάδων οικογενειών έχουν άμεσο αντίκτυπο στην καθημερινότητα και των παιδιών, ενώ δεν διστάζει να παρομοιάσει τις προσπάθειες του Υπουργείου Παιδείας για εκσυγχρονισμό του συστήματος με «άγευστο φαγητό εστιατορίου που χρήζει άμεσα βελτίωσης». Ο Φίλιος Φυλακτού, δάσκαλος το επάγγελμα, βρίσκεται στο τιμόνι της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Ελλήνων Δασκάλων εδώ και πολλά χρόνια, ενώ γνωρίζει όσο λίγοι τις αδυναμίες και τα προτερήματα του κυπριακού εκπαιδευτικού συστήματος, τα οποία και αναλύει σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Σημερινή».

Βρισκόμαστε στο τέλος της σχολικής χρονιάς 2015-2016. Κάνοντας τον απολογισμό σας ως Πρόεδρος της Παγκύπριας Οργάνωσης Ελλήνων Δασκάλων, ποια τα κυριότερα προβλήματα που κληθήκατε να αντιμετωπίσετε και πώς τα λύσατε;

Οι πρωτοφανείς συνθήκες της οικονομικής κρίσης κατέστησαν και τη φετινή σχολική χρονιά δύσκολη. Η κυπριακή κοινωνία και μαζί με αυτήν η εκπαίδευση έχουν να αντιμετωπίσουν τις περιοριστικές, ασφυκτικές, σκληρές και άδικες πολιτικές που εφαρμόστηκαν. Κυριότερο πρόβλημα που ο εκπαιδευτικός κόσμος καλείται να αντιμετωπίσει είναι οι αρνητικές, από πολλές απόψεις, επιδράσεις που έχουν στα παιδιά η ανεργία, η ανέχεια, τα κοινωνικά παντοπωλεία, η σκληρή καθημερινότητα χιλιάδων οικογενειών. Υπάρχει η ανάγκη για συσσίτιο στο σχολείο.

Υπάρχει η ανάγκη για παροχή ρουχισμού. Ακόμη για τον απαραίτητο σχολικό εξοπλισμό (τσάντα, κασετίνα κ.λπ.). Μέσα σε αυτά, επιδιώκεται η διαμόρφωση χαρακτήρων και η μάθηση. Για άλλη μια χρονιά, σε όλα τα σχολεία λειτούργησαν επιτροπές από εκπαιδευτικούς που πολύ διακριτικά παρακολουθούσαν, εντόπιζαν και στήριζαν με διάφορους τρόπους τα παιδιά. Μαζί, βέβαια, με τους οργανωμένους γονείς και το Υπουργείο Παιδείας.

Η σχολική χρονιά, όμως, παρουσίασε και άλλα προβλήματα σε κρίσιμα εκπαιδευτικά ζητήματα:

* Επιβάλλεται να οριστικοποιηθούν τα Αναλυτικά Προγράμματα. Το ΤΙ διδάσκεται και το ΠΩΣ διδάσκεται.

* Να αξιολογηθούν μεταρρυθμίσεις και καινοτομίες που εφαρμόστηκαν σε πιλοτική βάση: Σχέδιο Επιμόρφωσης, Δείκτες Επιτυχίας. Να ληφθούν οι κατάλληλες αποφάσεις. Καταγράφονται ελλείψεις και αδυναμίες.

Ποιες είναι οι κυριότερες προκλήσεις για τη δημοτική εκπαίδευση όσον αφορά τη νέα σχολική χρονιά;

Χωρίς άλλη καθυστέρηση επιβάλλεται να εφαρμοστούν πολύ συγκεκριμένα μέτρα για την αναγκαία βελτίωση της καθημερινής εκπαιδευτικής πράξης. Μέτρα που θα αναβαθμίσουν ποιοτικά την παρεχόμενη δημόσια εκπαίδευση.

Το Υπουργείο Παιδείας οφείλει να στηρίξει τις μεταρρυθμίσεις που προωθεί. Πρέπει να λάβει, επιτέλους, τις κατάλληλες πολιτικές αποφάσεις. Οι κυριότερες προκλήσεις είναι:

* Η αναγκαιότητα μαθησιακής στήριξης των αναλφάβητων παιδιών.

* Η πρόληψη και διαχείριση της αποκλίνουσας/παραβατικής συμπεριφοράς παιδιών από την Προδημοτική Εκπαίδευση.

* Η αύξηση του διοικητικού χρόνου των διευθυντικών ομάδων με ταυτόχρονη μείωση του διδακτικού.

* Η σωστή στήριξη των παιδιών της Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης.

* Η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των σύγχρονων τεχνολογιών.

* Η ενίσχυση της στήριξης των παιδιών της τάξης μέσα από τον θεσμό του Υπεύθυνου Τμήματος.

* Η δίκαιη μεταχείριση όλων των εκπαιδευτικών ανεξάρτητα από τη βαθμίδα που υπηρετούν.

* Η παροχή όλων των απαραίτητων και σωστών προϋποθέσεων στους εκπαιδευτικούς για να επιτελούν το πολυδιάστατο και πολυσήμαντο έργο που αναλαμβάνουν.

Ποια η γνώμη σας για τις δρομολογούμενες από το Υπουργείο Παιδείας αλλαγές στη δημοτική εκπαίδευση;

Ο εκσυγχρονισμός και η βελτίωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος αποτελεί αδήριτη ανάγκη. Θέση αρχής που ενστερνίζεται πλήρως η ΠΟΕΔ, αρκεί οι αλλαγές που θα επιχειρηθούν:

* να είναι προς τη σωστή κατεύθυνση,

* να αποτελούν προϊόν θεσμικού και σωστού διαλόγου, όπως αυτός καθορίζεται συνταγματικά και νομοθετικά,

* να στηρίζονται σε τεκμηριωμένα δεδομένα και στοιχεία,

* να έχουν πρόσθετη αξία στην ποιότητα της παρεχόμενης δημόσιας εκπαίδευσης.

Το Υπουργείο Παιδείας σχεδιάζει και δρομολογεί, τα τελευταία χρόνια, μεταρρυθμίσεις και αλλαγές με απώτερο σκοπό την αναβάθμιση της ποιότητας της δημόσιας εκπαίδευσης που παρέχεται. Μιας αναβάθμισης που αναμένεται ότι θα συνοδευτεί και από αύξηση και βελτίωση των αποτελεσμάτων των παιδιών. Έτσι, έχουν κατατεθεί προς συζήτηση προτάσεις:

* για ένα νέο σχέδιο διορισμών (το οποίο ήδη έχει αλλάξει, εφόσον ψηφίστηκε από τη Βουλή στις 9 Ιουλίου 2015)

* για αλλαγή του σχεδίου αξιολόγησης

* για βελτίωση της επιμόρφωσης και της επαγγελματικής μάθησης μέσα από μια καινοτόμα προσπάθεια

* για ενσωμάτωση δεικτών επιτυχίας και δεικτών επάρκειας στο Αναλυτικό Πρόγραμμα

* για τροποποίηση των κανονισμών λειτουργίας των δημόσιων σχολείων.

Η ΠΟΕΔ έχει θέσεις, απόψεις και αποφάσεις. Είμαστε πρόθυμοι να τις συζητήσουμε προς επίτευξη του κοινού σκοπού, που δεν είναι άλλος από την αναβάθμιση του δημόσιου σχολείου. Όμως, για την επίτευξη του σκοπού αυτού δεν αρκεί οι αλλαγές να περιοριστούν στα πιο πάνω. Πρέπει, απαραίτητα, να επεκταθούν και να αγγίξουν θέματα της καθημερινότητας του σχολείου, της καθημερινής εκπαιδευτικής πράξης.

Θέσαμε εμφαντικά και ξεκάθαρα ενώπιον του Υπουργείου Παιδείας και του ίδιου του Υπουργού, την προθυμία μας και τη θετική μας διάθεση να συμβάλουμε εποικοδομητικά με απόψεις και εισηγήσεις σε αυτή την αναγκαιότητα. Αναγκαιότητα που περιλαμβάνει, μεταξύ πολλών άλλων, κατά προτεραιότητα, τις προκλήσεις στις οποίες έγινε αναφορά πιο πάνω (ενισχυτική διδασκαλία, διαχείριση παραβατικότητας, διοικητικός χρόνος διευθυντικής ομάδας κ.ά.).

Δυστυχώς, σήμερα, ως ΠΟΕΔ καταγράφουμε δύο πολύ σημαντικές επισημάνσεις:

1. Τα θέματα της καθημερινότητας αντιμετωπίζονται και προσεγγίζονται από το Υπουργείο Παιδείας σε ένα θεωρητικό, ρητορικό και φιλολογικό πλαίσιο χωρίς συγκεκριμένες αποφάσεις διαχείρισης και αντιμετώπισής τους.

2. Οι δρομολογημένες αλλαγές που επιχειρούνται παρουσιάζουν σημαντικές αδυναμίες, ελλείψεις, προβλήματα, ακόμη και αντιφάσεις.

Το Υπουργείο Παιδείας έχει ανοίξει πολλά κεφάλαια, έχει συστήσει διάφορες επιτροπές και αυτό που μπορούμε, σήμερα, να ισχυριστούμε εκ του αποτελέσματος είναι ότι στα κρίσιμα αυτά ζητήματα που επιβάλλεται να τύχουν προσεκτικής διαχείρισης βρισκόμαστε «παντού και πουθενά».

Πολύ χαρακτηριστικά, θα παρομοίαζα τη σημερινή κατάσταση που καταγράφουμε με ένα εστιατόριο. Το φαγητό που προσφέρεται χρειάζεται να βελτιωθεί, να γίνει πιο εύγευστο, να μαγειρευτεί πιο σωστά. Ο ιδιοκτήτης του εστιατορίου, όμως, περιορίζεται στο να αλλάζει τα γκαρσόνια, να αναζητά, δήθεν τα καλύτερα, να αλλάζει τα πιάτα, τα τραπεζομάντιλα, τον φωτισμό στο εστιατόριο, να αλλάζει τη διαρρύθμιση του χώρου και υπόσχεται, απλώς, ότι θα βελτιώσει και την ποιότητα του φαγητού. Πράγμα που δεν πράττει. Το αποτέλεσμα παραμένει το ίδιο και όλες οι προσπάθειες αλλαγών που κάνει δεν έχουν αποτέλεσμα!

Πρόσφατα υπήρξε μια αντιπαράθεση μεταξύ εσάς και του Δημήτρη Ταλιαδώρου, Προέδρου της ΟΕΛΜΕΚ, με αφορμή το άρθρο σας «Οι μίζες εκατομμυρίων στην εκπαίδευση και η μιζέρια της», με κύριο θέμα τη σπατάλη εκατομμυρίων υπό μορφή απαλλαγών στη Μέση Εκπαίδευση, ενώ ακολούθησε η ιδιαίτερα επικριτική απάντηση του κ. Ταλιαδώρου. Εξακολουθείτε να υποστηρίζετε ότι γίνεται διασπάθιση δημόσιου χρήματος υπό μορφή μιζών στην εκπαίδευση; Ποια η θέση σας επί του ζητήματος;

Δεν θα συμφωνήσω ότι ήρθα σε αντιπαράθεση με τον φίλο Πρόεδρο της ΟΕΛΜΕΚ Δημήτρη Ταλιαδώρο. Ούτε ήρθα σε αντιπαράθεση με οποιοδήποτε. Όταν δημοσιεύτηκαν από συγκεκριμένη εφημερίδα στοιχεία, που μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν γνωρίζαμε, χρησιμοποίησα μια λέξη που συζητείται έντονα τον τελευταίο καιρό στον τόπο μας, «μίζες», για να δείξω, ακριβώς, τη μεγάλη έκπληξη που μου προκάλεσαν, σωστά ή λανθασμένα δεν έχει σημασία, τα όσα καταγράφονταν στο συγκεκριμένο άρθρο.

Από το δικό μου φίλτρο κρίσης δεν μπορούσε να διαπεράσουν απαρατήρητα όλα όσα είδαν το φως της δημοσιότητας. Οι απαλλαγές που παραχωρούνται στη Μέση Εκπαίδευση. Δικαιολογημένες ή όχι, οφείλει να το γνωρίζει το ίδιο το Υπουργείο. Όμως, βάζοντας στη ζυγαριά την άρνηση του Υπουργείου Παιδείας να αντιμετωπίσει και να στηρίξει αποτελεσματικά τα αναλφάβητα παιδιά, τα παιδιά που παρουσιάζουν αποκλίνουσα/παραβατική συμπεριφορά και πολλά άλλα, επικαλούμενο τους περιορισμούς και τις «οροφές» στην εκπαίδευση, το θεώρησα ως μια μεγάλη πρόκληση, ως μια μεγάλη κοροϊδία, ως μια μεγάλη στρέβλωση. Κάτι με το οποίο δεν μπορώ να συμβιβαστώ ως απλός άνθρωπος. Πόσω μάλλον ως Πρόεδρος της ΠΟΕΔ.

Δεν συμμερίζομαι, επίσης, όπως το έχετε θέσει, το ότι υπήρξε ιδιαίτερα επικριτική απάντηση από τον Πρόεδρο της ΟΕΛΜΕΚ. Για μένα, μια απάντηση θα είναι επικριτική εάν όσα αναφέρθηκαν ανατραπούν με άλλα πειστικά, αδιαμφισβήτητα και τεκμηριωμένα στοιχεία και δεδομένα. Τότε θα βγω και δημόσια να απολογηθώ.

Φαίνεται, πια, ξεκάθαρα, ότι εδώ και δεκαετίες, προηγούμενες κυβερνήσεις όχι μόνο έδειχναν ανοχή αλλά τροφοδοτούσαν και συντηρούσαν στρεβλώσεις, δυσλειτουργίες και αναποτελεσματικές πρακτικές στο εκπαιδευτικό σύστημα, για λόγους που οι ίδιες γνωρίζουν. Πρακτικές που είχαν και έχουν μηδενική πρόσθετη αξία στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Μάλιστα, η αναποτελεσματικότητα αυτή και η μηδενική πρόσθετη αξία καταγράφονται και εντοπίζονται επανειλημμένα:

1. Από έρευνες που διεξάγει συνεχώς το Κέντρο Εκπαιδευτικής Έρευνας και Αξιολόγησης του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου Κύπρου (ΚΕΕΑ), το 2007, το 2011 κ.ά., οι οποίες είναι δημοσιευμένες.

2. Από τις διεθνείς έρευνες, όπως τις γνωστές PISA και TIMSS.

3. Από επιτροπές, τις οποίες διόρισε πρόσφατα, πολύ σωστά, ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού.

Η αναποτελεσματικότητα και η μηδενική πρόσθετη αξία φορτώνονται με την πρώτη ευκαιρία στους εκπαιδευτικούς και όχι σε αυτούς που θα έπρεπε. Σε αυτούς που έλαβαν και λαμβάνουν αποφάσεις. Οι οποίοι, όχι απλώς πρέπει φορτωθούν τις ευθύνες, αλλά και να λογοδοτήσουν για αυτά που έπραξαν ή αυτά που συντηρούν.
Χαρακτηριστικά θα αναφέρω την παντελή ανυπαρξία μέτρων ή προγράμματος για αντιμετώπιση του αναλφαβητισμού στη δημοτική εκπαίδευση. Πρόγραμμα Αλφαβητισμού εφαρμόζεται στη μέση εκπαίδευση από το 2007 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Οι έρευνες και οι αξιολογήσεις καταδεικνύουν ότι το όλο Πρόγραμμα, με τον τρόπο που εφαρμόζεται, είναι αναποτελεσματικό. Τα αναλφάβητα παιδιά που εισέρχονται στο γυμνάσιο και εντάσσονται στο συγκεκριμένο Πρόγραμμα δεν παρουσιάζουν, σχεδόν καμία απολύτως, βελτίωση. Οι επιτροπές που ορίστηκαν από το Υπουργείο, πρόσφατα, για να μελετήσουν το όλο ζήτημα, επισημαίνουν την αναγκαιότητα το Πρόγραμμα Αλφαβητισμού να αρχίζει από το δημοτικό για να μπορεί να έχει πρόσθετα αποτελέσματα στα παιδιά.

Σήμερα, το Πρόγραμμα που εφαρμόζεται στη Μέση Εκπαίδευση κοστίζει στο κράτος ετησίως περίπου €10.000.000 εφόσον απασχολούνται γι’ αυτό γύρω στους 300 καθηγητές. Δυστυχώς, εδώ και χρόνια, δεν ζητήθηκε ένα επιπλέον ποσό που μπορεί να ανέρχεται γύρω στα €2.000.000 για να εφαρμοστεί σωστά το Πρόγραμμα και να έχει απόδοση η επένδυση που κάνει το κράτος. Και αυτό είναι ένα μόνο παράδειγμα.

Συνεπώς, η ανακατανομή των δαπανών στο εκπαιδευτικό μας σύστημα, η ορθολογιστικότερη διαχείρισή τους με μοναδικό στόχο τη βελτίωση της ποιότητας της παρεχόμενης εκπαίδευσης, προς όφελος των παιδιών μας και του τόπου μας, δεν θα πρέπει να θεωρείται ότι πλήττει τα συμφέροντα οποιωνδήποτε αλλά, αντίθετα, ότι θωρακίζει και διασφαλίζει τη δημόσια εκπαίδευση την οποία έχουμε υποχρέωση να διαφυλάξουμε ως κόρη οφθαλμού.