ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΗΝ ΟΜΟΡΦΗ ΘΑΛΑΣΣΟΦΙΛΗΤΗ ΚΑΙ ΦΙΛΟΠΡΟΟΔΗ ΔΕΡΥΝΕΙΑ

Οδοιπορικό της «Σημερινής» στη μοιρασμένη Δερύνεια με τα πανέμορφα μνημεία, αξιοθέατα και σημεία αναφοράς… Βυζαντινές εκκλησίες, λαογραφικό μουσείο, μνημεία Ηρώων και άλλα

Στην αγκαλιά του κόλπου της Αμμοχώστου, στα ανατολικά παράλια της Κύπρου, πλάι στην ιστορική και άλλοτε κοσμοπολίτικη πόλη του Ευαγόρα, την ξακουστή Αμμόχωστο, βρίσκεται η όμορφη θαλασσοφίλητη και φιλοπρόοδη Δερύνεια.

Το συρματόπλεγμα του Αττίλα στερεί από το 1974 τη Δερύνεια από την επαφή και επικοινωνία της τόσο με την Αμμόχωστο όσο και τη θάλασσά της. Το 70% της περιοχής του Δήμου είναι κατεχόμενο και όλοι οι κάτοικοι έχουν χάσει τις περιουσίες τους. Ο πληθυσμός του Δήμου είναι περίπου 7.500. Στον αριθμό αυτό περιλαμβάνονται οι 1.000 πρόσφυγες που ζουν στον οικισμό προσφύγων της Δερύνειας, ενώ δεν περιλαμβάνονται οι 3.000 πρόσφυγες κάτοικοι της κατεχόμενης ενορίας της «Κάτω Δερύνειας» που βρίσκονται, όπως όλοι οι πρόσφυγες, σκορπισμένοι σ' ολόκληρη την Κύπρο και στο εξωτερικό.

Οι κάτοικοι του Δήμου είναι αγρότες ή απασχολούνται στην τουριστική βιομηχανία της Αγίας Νάπας και του Πρωταρά, το εμπόριο, τη μεταποίηση και τη βιοτεχνία. Οι αγρότες ασχολούνται με την καλλιέργεια πρώιμων λαχανικών και κυρίως της φράουλας. Η Δερύνεια έχει δημιουργήσει παράδοση, κατέχει την πρώτη θέση στην παραγωγή φράουλας και καλύπτει το 60% της παγκύπριας παραγωγής. Στο γεγονός αυτό δίδεται μεγάλη σημασία και κάθε δύο χρόνια, περί τα μέσα Μαΐου, διοργανώνεται με μεγάλη επιτυχία Παγκύπριο Φεστιβάλ Φράουλας, που προκαλεί το ενδιαφέρον χιλιάδων επισκεπτών, ντόπιων και ξένων.

Πολιτισμός και αθλητισμός

Στον τομέα του πολιτισμού, η Δερύνεια έχει δημιουργήσει και διατηρεί μεγάλη παράδοση. Κατατάσσεται ανάμεσα στις πρώτες κοινότητες που ίδρυσαν χορευτικά, θεατρικά και μουσικά σχήματα. Στον τομέα επίσης του αθλητισμού η Δερύνεια έχει να επιδείξει μεγάλες επιτυχίες. Το Αθλητικό Σωματείο «Αναγέννηση», που ιδρύθηκε το 1920, κατατάσσεται ανάμεσα στα ιστορικότερα σωματεία της Κύπρου, διατηρεί τμήματα ποδοσφαίρου και πετόσφαιρας ανδρών και γυναικών. Ο Εθνικός Σύλλογος «Δημητράκης Χριστοδούλου» διατηρεί ομάδα futsal. Η Δερύνεια έχει αναδείξει αθλητές παγκύπριας και παγκόσμιας εμβέλειας, με μεγάλες επιτυχίες σε αγώνες στίβου και σκοποβολής.

Η Δερύνεια διαθέτει αρκετά μνημεία, αξιοθέατα και σημεία αναφοράς, όπως βυζαντινές εκκλησίες, λαογραφικό μουσείο, μνημεία Ηρώων, υπαίθριο αμφιθέατρο, αθλητικό κέντρο, δημοτικό πάρκο, δημοτικό μέγαρο και το Πολιτιστικό Κέντρο Κατεχόμενης Αμμοχώστου.

Έτσι πήρε το όνομά του

Δεν γνωρίζουμε με στοιχεία από πού πήρε το όνομά της η Δερύνεια. Ο Σίμος Μενάρδος καθώς και ο J. Goodwin, στο βιβλίο του «An historical toponymy of Cyprus», ισχυρίζονται ότι εδώ εγκαταστάθηκαν έποικοι, ίσως μετά τον Τρωικό πόλεμο, από την αρχαία πόλη Γερήνεια που ήταν κοντά στην Πύλο της Πελοποννήσου και ήταν πρωτεύουσα στο Βασίλειο του περίφημου και συνετού βασιλιά Νέστορα, τον οποίο ο ΄Ομηρος ονομάζει ΓΕΡΗΝΙΟΝ, διότι καταγόταν από τη Γερήνια. Τα πιο πάνω ασπάζεται και ο Νέαρχος Κληρίδης στο βιβλίο του «Χωριά και Πολιτείες της Κύπρου».

Άλλη εκδοχή είναι ότι το όνομα προήλθε από το όνομα κάποιου Άγγλου ή Φράγκου Στρατηγού που στρατοπέδευσε κάποτε στην περιοχή «Βουνός» της Δερύνειας. Τα πιο πάνω και άλλες εκδοχές περιλαμβάνονται και σε μελέτη του Δερυνειώτη μουσικοσυνθέτη - ερευνητή Αδάμου Κ. Κατσαντώνη, που εκδόθηκε το 1991. Αυτό που σήμερα μπορούμε να θεωρήσουμε ως μαρτυρία για στήριξη του ισχυρισμού για την ονομασία της Δερύνειας είναι ότι στα νοτιοανατολικά και ανάμεσα Δερύνειας και παραλίας υπάρχει τοποθεσία με αρχαίο οικισμό, που ονομάζεται Θεριμειό ή Θερινειό. Μεταγενέστερα έγινε «Δρυνιό», «Δρύνεια» και τέλος «Δερύνεια».

Εκκλησίες του χωριού

Στη Δερύνεια υπάρχουν πολλές εκκλησίες και ξωκκλήσια που μπορεί να επισκεφτεί και να προσκυνήσει ο επισκέπτης. Η κύρια, και πιο μεγάλη εκκλησία βρίσκεται κοντά στο αμφιθέατρο και είναι η εκκλησία Αγίων Πάντων. Ο ναός άρχισε να κτίζεται τον Ιανουάριο του 1974. Με την τουρκική εισβολή οι εργασίες διακόπηκαν και επανάρχισαν το 1987, για να συμπληρωθούν το 1992. Η αρχιτεκτονική του είναι επηρεασμένη από τη βυζαντινή και τη νεότερη αρχιτεκτονική παράδοση, με κύριο χαρακτηριστικό τον κεραμοσκεπή θόλο και το ψηλό καμπαναριό.

Μία άλλη όμορφη κάτασπρη εκκλησία είναι αυτή του Αγίου Κωνσταντίνου και της Αγίας Ελένης. Έχει οροφή τεμνόμενων τόξων, καθώς μέσα στην αυλή της υπάρχει πηγάδι, από το οποίο ξεκινά υπόγεια σήραγγα (λαγούμι) μήκους 300 μ., που μεταφέρει το νερό στην επιφάνεια στην περιοχή «Περβολούδι».

Στην Κεντρική Πλατεία της Δερύνειας βρίσκεται κτισμένο ένα επίσης πολύ παλιό παρεκκλήσι. Είναι αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο και κτίστηκε τέλος του 15ου ή αρχές του 16ου αιώνα. Είναι ένα εκκλησάκι βυζαντινού ρυθμού με τρούλο. Το Άγιο Βήμα χωρίζεται από τον κυρίως ναό με ωραιότατο ξυλόγλυπτο επιχρυσωμένο εικονοστάσι, που κατασκευάστηκε κατά τον 16ο αιώνα. Υπάρχει επίσης κάτω από αψίδα στον βόρειο τοίχο, δίπλα στο εικονοστάσι, μεγάλη τοιχογραφία που παρουσιάζει τον Άγιο Γεώργιο έφιππο, πλαισιωμένο με μικρές εικόνες από το μαρτύριό Του.

Επίσης στο κέντρο του χωριού, στην ομώνυμη πλατεία, βρίσκεται ένα άλλο εκκλησάκι, του Αγίου Μοδέστου που κτίστηκε στις αρχές του περασμένου αιώνα. Ο Άγιος Μόδεστος γεννήθηκε στις αρχές του 4ου αιώνα στην πόλη Σεβάστεια της Μικράς Ασίας και υπήρξε Αρχιεπίσκοπος Ιεροσολύμων και θεωρείται προστάτης των ζώων.

Στον χώρο όπου κτίστηκε το εκκλησάκι τοποθετούσαν οι κτηνοτρόφοι τις ακαθαρσίες των ζώων τους (κοπριές) και όταν έπεσε πανδημία στα ζώα έκτισαν τον ναΐσκο, αφιερώνοντάς τον στον Άγιο Μόδεστο για να τα προστατέψει. Μέσα στην εκκλησία φυλάγονται παλιά «τάματα» των πιστών αποτελούμενα από κέρινα ομοιώματα ζώων.

Μουσεία στη Δερύνεια

Στη Δερύνεια υπάρχουν δύο μουσεία, τα οποία ελκύουν χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο, Κύπριους και ξένους τουρίστες και αξίζει να τα επισκεφτείτε αν έρθετε στη Δερύνεια. Το Υπαίθριο Λαογραφικό Μουσείο βρίσκεται στο κέντρο του χωριού κοντά στην κεντρική πλατεία και στα καφενεία του χωριού. Το Μουσείο περιλαμβάνει εκθεσιακούς χώρους/ δωμάτια παραδοσιακών επαγγελμάτων, όπως «Πελεκάνος», «Επιπλοποιός», «Τσαγγάρης - Σκαρπάρης», «Ράφτης», «Κωμοδρόμος - Σιδεράς», «Κτίστης - Οικοδόμος», «Κουρέας», «Πετροκόπος», «Ψαράς», «Δωμάτιο περιβολάρη» κ.λπ.

Στους ημιυπαίθριους εκθεσιακούς χώρους εκτίθενται παραδοσιακά αντικείμενα, όπως καρρέτα, θεριστική μηχανή, αλωνιστική μηχανή και άλλα εργαλεία αλωνίσματος, βάρκα, μυλόπετρες, γούρνες πέτρινες κ.ά.

Το Μουσείο διαθέτει περίπτερο, χώρο αναψυχής και αποτελεί πόλο έλξης αρκετών επισκεπτών καθώς και μαθητών. Μπορείτε επίσης να απολαύσετε το καφεδάκι σας μαζί με σνακ στην καφετέρια του μουσείου. Επίσης μπορείτε να προμηθευτείτε με παραδοσιακά προϊόντα φράουλας, όπως λικέρ, γλυκά και άλλα.

Επίσης μπορείτε να επισκεφτείτε το Λαογραφικό Μουσείο Δερύνειας, το οποίο φιλοξενείται σε ένα παλιό παραδοσιακό σπίτι, το οποίο αποτελεί δωρεά του ζεύγους Βαρνάβα και Μαργαρίτας Χατζηλιασή στη μνήμη των τριών παιδιών τους, που πέθαναν σε νεαρή ηλικία. Η οικοδομή κηρύχθηκε διατηρητέα και ανακαινίστηκε από τον Δήμο με την επίβλεψη του Τμήματος Πολεοδομίας και Οικήσεως. Η διαμόρφωση των εσωτερικών και εξωτερικών χώρων του Λαογραφικού Μουσείου, καθώς και οι εκθέσεις των διάφορων αντικειμένων οικιακού εξοπλισμού και των αγροτικών εργαλείων έχουν γίνει με τη συνεργασία της Υπηρεσίας Κυπριακής Χειροτεχνίας και αναπαριστούν όσο πιο πιστά είναι δυνατό τη λειτουργικότητά τους στο παραδοσιακό κυπριακό σπίτι.

Στο Λαογραφικό Μουσείο εκτίθενται εκτός από τον εξοπλισμό μιας παραδοσιακής κυπριακής οικίας και τα αγροτικά εργαλεία που χρησιμοποιούσε μια παραδοσιακή αγροτική οικογένεια στην περιοχή. Όλα τα αντικείμενα προσφέρθηκαν δωρεάν από τους κατοίκους του Δήμου και της γύρω περιοχής. Η λειτουργία του Λαογραφικού Μουσείου είναι δυνατή και εφικτή με την παρουσία της κας Μαργαρίτας και του κου Βαρνάβα Χατζηλιασή. Στο προαύλιο του Μουσείου είναι κτισμένος ο φούρνος, τον οποίο η κα Μαργαρίτα Χατζηλιασή συχνά χρησιμοποιεί για να ψήσει ψωμιά και κουλούρια.

Οδόφραγμα της Δερύνειας

Η Λεωφόρος Αμμοχώστου, ο κυριότερος και πολυσύχναστος δρόμος της Δερύνειας που συνέδεε μέχρι το 1974 όλη την περιοχή Κοκκινοχωρίων με την Αμμόχωστο, καταλήγει σήμερα στο ακριτικό οδόφραγμα που έχει γίνει σύμβολο αγώνα και αντίστασης κατά της κατοχής. Στον χώρο του οδοφράγματος έχουν πραγματοποιηθεί μετά το 1974 πολλές αντικατοχικές εκδηλώσεις, ειρηνικές και δυναμικές πορείες και διαμαρτυρίες. Ένα από τα τελευταία σπίτια πριν από τη νεκρή ζώνη έχει ανοίξει την ταράτσα του ως σημείο θέας για τους επισκέπτες, ώστε να μπορούν να δουν την κατεχόμενη Αμμόχωστο και Δερύνεια από ψηλά, και το σημείο θέας λέγεται "Annitas House".

Φεστιβάλ Φράουλας

Το όνομα της Δερύνειας έχει συνδεθεί άμεσα με την καλλιέργεια της φράουλας στον τόπο μας, αφού οι πρώτες φυτείες φράουλας πάνω σε εμπορική βάση στην Κύπρο καλλιεργήθηκαν στη Δερύνεια από τον πρωτοπόρο αγρότη μ. Μήτσιο Γιαννούκο πριν από 55 και πλέον χρόνια. Το γεγονός αυτό προβάλλεται μέσα από τις εκδηλώσεις του Παγκύπριου Φεστιβάλ Φράουλας, που άρχισε να οργανώνεται στον Δήμο από το 1999 κάθε δύο χρόνια. Στόχος του Φεστιβάλ είναι η προβολή της πρωτοποριακής καλλιέργειας της φράουλας και η διάδοση του προϊόντος και υποπροϊόντων της, σε συνδυασμό με την παρουσίαση ποιοτικού πολιτιστικού και καλλιτεχνικού προγράμματος. Στις χιλιάδες επισκέπτες του Φεστιβάλ, ντόπιους και ξένους, προσφέρονται δωρεάν άφθονες φρέσκες φράουλες και διάφορα παρασκευάσματα της φράουλας, όπως χυμός, μαρμελάδα, λικέρ, γλυκά, παγωτά κ.ά., που προσφέρουν πρόθυμα οι παραγωγοί και παρασκευάζουν με μεράκι οι σύζυγοί τους.

Εστιατόρια και καφενεία

Στη Δερύνεια υπάρχουν πολλές επιλογές για φαγητό, από σουβλάκια, σε οφτό κλέφτικο και ακόμη μαγειρευτά φαγητά της ώρας. Τα περισσότερα είναι ανοικτά μεσημέρι και βράδυ και ελκύουν αρκετό κόσμο τα Σαββατοκύριακα. Επίσης υπάρχουν πολλές επιλογές και για ένα χαλαρό καφεδάκι, είτε σε ένα από τα παραδοσιακά καφενεία του χωριού κοντά στην πλατεία, είτε σε μια καφετέρια. Στο Λαογραφικό Μουσείο, όπως προαναφέρθηκε, υπάρχει επίσης μια καφετέρια που σερβίρει καφέ και διάφορα σνακ.